III SA/Łd 316/23

III SA/Łd 316/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-07-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-05-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak /przewodniczący/
Janusz Nowacki
Joanna Wyporska-Frankiewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 171
art. 25 ust. 1, art. 33 ust. 1 -4, art. 104 ust. 2
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j.)
Dz.U. 2015 poz 1236
par. 8 ust. 1 i 3
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości  uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia  zasadniczego.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 6 lipca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.), Protokolant Starszy asystent sędziego Dominika Trella, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2023 roku sprawy ze skargi W. T. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z dnia 6 marca 2023 roku nr 8 w przedmiocie odmowy wypłaty rekompensaty za nadpracowane godziny służby oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 6 marca 2023 r. Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi utrzymał w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji w Łodzi z 12 stycznia 2023 r. odmawiającą asp. szt. w stanie spoczynku W. T. (dalej również: strona, strona skarżąca lub skarżący) wypłaty rekompensaty pieniężnej za nadpracowane godziny służby w latach 2013 - 2021 w ilości 305 godzin.
Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Raportem z 29 listopada 2022 r. skarżący zwrócił się do Komendanta Miejskiego Policji w Łodzi z prośbą o wypłatę rekompensaty pieniężnej za wypracowane w latach 2013 - 2021 nadgodziny służby. W treści raportu policjant wyraźnie zaznaczył, że na dzień złożenia wniosku, posiada nadpracowane nadgodziny służby w ilości 305. Wyjaśnił również, iż na koniec marca 2021 r. posiadał 562 nadpracowane godziny służby, jednak na skutek wydanego przez kierownictwo II Komisariatu Policji Komendy Miejskiej Policji w Łodzi polecenia, od maja do listopada 2021 r. odbierał wypracowane nadgodziny służby w ten sposób, że pozostało ich 305 godzin. Dodatkowo funkcjonariusz podkreślił, iż dalsze odbieranie wypracowanych przez niego nadgodzin było niemożliwe z uwagi na fakt, iż od dnia 14 grudnia 2021 r. przebywał na długotrwałym i ciągłym zwolnieniu lekarskim, zaś orzeczeniem komisji lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w Łodzi został uznany za trwale niezdolnego do służby w Policji. Z dniem 30 listopada 2022 r. strona została zwolniona z służby w Policji – ze stanowiska Kierownika Ogniwa Patrolowo – Interwencyjnego I Wydziału Prewencji II Komisariatu Policji Komendy Miejskiej Policji w Łodzi. W następstwie złożonego przez stronę raportu, Komendant Miejski Policji w Łodzi przeprowadził postępowanie administracyjne, w toku którego strona została poinformowana m.in. o przysługującym jej, na podstawie art. 10 § 1 k.p.a., prawie do czynnego udziału w każdym stadium toczącego się postępowania. Przed wydaniem decyzji w sprawie organ prowadzący postępowanie administracyjne, umożliwił stronie wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów. Strona skorzystała z przysługujących jej uprawnień i w dniu 5 stycznia 2023 r. zapoznała się z całością akt postępowania administracyjnego.
Następnie Komendant Miejski Policji w Łodzi decyzją z 12 stycznia 2023 r. odmówił stronie wypłaty rekompensaty za nadpracowane godziny służby w latach 2013 - 2021 w ilości 305 godzin. Organ I instancji wskazał, iż w rozpatrywanej sprawie bezspornym jest okoliczność, iż strona od dnia 1 czerwca 2011 r. do dnia 30 listopada 2022 r., tj. od dnia mianowania na stanowisko Kierownika Ogniwa Patrolowego Wydziału Prewencji II Komisariatu Policji Komendy Miejskiej Policji w Łodzi do dnia zwolnienia ze służby w Policji, uprawniona była do pobierania dodatku funkcyjnego w związku z pełnieniem służby na stanowisku kierowniczym uprawniającym do posiadania dodatku funkcyjnego. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ podkreślił m.in., że zgodnie z treścią art. 33 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, czas pełnienia służby policjanta jest określony wymiarem jego obowiązków, z uwzględnieniem prawa do wypoczynku, zaś zadania służbowe policjanta powinny być ustalone w sposób pozwalający na ich wykonanie w ramach 40-godzinnego tygodnia służby, w okresach rozliczeniowych od dnia 1 stycznia do dnia 30 czerwca danego roku oraz od dnia 1 lipca do dnia 31 grudnia danego roku. Stosownie do art. 33 ust. 3 ustawy o Policji, w zamian za czas służby przekraczający normę określoną w ust. 2 policjantowi przysługuje w okresie rozliczeniowym czas wolny od służby w tym samym wymiarze albo po zakończeniu okresu rozliczeniowego rekompensata pieniężna (...). Równocześnie organ podkreślił, iż ust. 4 cytowanego art. 33 ustawy o Policji wprost wskazuje, że przepisu ust. 3 nie stosuje się do policjanta uprawnionego do dodatku funkcyjnego. Na kanwie przywołanego stanu prawnego, Komendant Miejski Policji w Łodzi uznał, że policjant uprawniony do dodatku funkcyjnego nie uzyskuje prawa do rekompensaty za czas przepracowany ponad obowiązującą go normę czasu służby w okresie rozliczeniowym. Organ administracji podkreślił, iż z wypracowanego przez judykaturę stanowiska wynika, że ustawodawca dla policjantów zajmujących kierownicze stanowiska służbowe przewidział szczególną formę rekompensaty za niedogodności związane z pełnieniem służby na stanowisku kierowniczym poprzez przyznanie stosownego dodatku, na podstawie art. 104 ust. 2 ustawy o Policji w myśl, którego "policjantowi pełniącemu służbę lub obowiązki na stanowisku kierowniczym lub samodzielnym przysługuje dodatek funkcyjny". Dodatek do uposażenia przysługuje policjantowi za faktyczne wykonywanie obowiązków lub pełnienie służby na stanowisku, z którym dodatek ten jest związany, nie zaś z tytułu mianowania na określone stanowisko. Do tej grupy policjantów nie stosuje się rekompensaty pieniężnej w zamian za czas służby przekraczający normę określoną w art. 33 ust. 2 ustawy o Policji (WSA w Rzeszowie z 18 marca 2014 roku, sygn. akt II SA/Rz 36/14). Nadto, Komendant Miejski Policji w Łodzi, powołując się na utrwalone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowisko wskazał, że stosunek służbowy zatrudnionego na podstawie mianowania funkcjonariusza Policji nie jest stosunkiem pracy w rozumieniu art. 2 Kodeksu pracy. W konsekwencji powyższego, w przypadku stosunku służbowego funkcjonariuszy Policji, przepisy Kodeksu pracy mogą mieć zastosowanie tylko w zakresie wyraźnie określonym przepisami pragmatycznymi. Dodatkowo, w treści uzasadnienia wydanej decyzji organ zaznaczył, iż decyzją Komendanta Miejskiego Policji w Łodzi w sprawie pełnienia służby kadry kierowniczej Komendy Miejskiej Policji w Łodzi został wprowadzony obowiązek pełnienia dodatkowej służby przez kadrę kierowniczą w soboty, niedziele i dni ustawowo wolne od pracy, w wymiarze 8 godzin, w celu zapewnienia stałego i skutecznego nadzoru nad funkcjonowaniem jednostek i komórek organizacyjnych Komendy Miejskiej Policji w Łodzi. Zgodnie z § 7 przedmiotowej decyzji - za dodatkową służbę pełnioną w sobotę, w niedzielę i inne dni ustawowo wolne od pracy - udziela się czasu wolnego. Jednak, jak ustalono w toku przeprowadzonego postępowania strona w latach 2013 - 2021 pełniła służbę w systemie zmianowym i do dnia zwolnienia z służby w Policji nie wykorzystał dni wolnych przysługujących jej na podstawie § 7 wskazanej powyżej decyzji Komendanta Miejskiego Policji w Łodzi z 22 marca 2017 r.
W terminie ustawowym strona złożyła odwołanie od decyzji Komendanta Miejskiego Policji w Łodzi z 12 stycznia 2023 r. W treści wniesionego odwołania wskazała ona, iż zasadnym jest przywołane w uzasadnieniu decyzji twierdzenie organu, że dodatek funkcyjny miał w zamyśle ustawodawcy stanowić swoistego rodzaju zadośćuczynienie za brak możliwości rekompensaty pieniężnej w zamian za czas służby przekraczający ustawową normę. Jednocześnie strona podkreśliła, że w 2009 r., gdy pełniła służbę na stanowisku wykonawczym został jej podwyższony posiadany dodatek służbowy przyznany na czas nieokreślony do kwoty 600 złotych miesięcznie. Następnie, w związku z powierzeniem funkcjonariuszowi obowiązków służbowych na stanowisku kierowniczym został mu cofnięty dodatek służbowy i przyznany dodatek funkcyjny w kwocie tożsamej do kwoty otrzymywanego dodatku służbowego, tj. 600 złotych miesięcznie. Strona wskazał też, iż do dnia zwolnienia z służby w Policji wysokość przyznanego jej dodatku funkcyjnego nie uległa zmianie, co w jej opinii dowodzi, że posiadany przez nią dodatek funkcyjny w żaden sposób nie rekompensował braku możliwości otrzymywania rekompensaty pieniężnej za nadpracowane ponad normę ustawową godziny służby. Nadto strona podniosła, że pełniąc służbę na zajmowanym stanowisku kierowniczym, wobec pogarszającego się stanu etatowego kierowanej przez nią komórki organizacyjnej, zmuszona była przez kierownictwo II Komisariatu Policji do pełnienia służb w zastępstwie brakujących policjantów. Strona zaznaczyła, iż w konsekwencji powyższych okoliczności, na koniec marca 2021 r. nadpracowała 562 nadgodziny. W związku z wydanym przez kierownictwo II Komisariatu Policji Komendy Miejskiej Policji w Łodzi poleceniem, strona do listopada 2021 r. odbierała dni wolne w zamian za nadpracowane nadgodziny, doprowadzając ostatecznie do ich stanu na poziomie 305 godzin. Strona w dalszej treści złożonego odwołania opisała okoliczności jej służby w Policji oraz relacje z przełożonymi w kontekście posiadanych wątpliwości w zakresie rzeczywistej liczby wypracowanych przez siebie nadgodzin. Poddała również w wątpliwość zasadność udzielanych jej przez kierownictwo II Komisariatu Policji Komendy Miejskiej Policji w Łodzi dni wolnych od służby w zamian za wypracowane nadgodziny. W konkluzji strona zwróciła się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z wnioskiem o przeanalizowanie i zmianę zaskarżonej doń decyzji Komendanta Miejskiego Policji w Łodzi z 12 stycznia 2023 r.
Przywołaną na wstępie decyzją z 6 marca 2023 r. Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi utrzymał w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji w Łodzi z 12 stycznia 2023 r. odmawiającą stronie wypłaty rekompensaty pieniężnej za nadpracowane godziny służby w latach 2013 - 2021 w ilości 305 godzin. Organ odwoławczy wskazał, iż przy załatwianiu sprawy administracyjnej wszczętej, tak jak w niniejszym przypadku, na żądanie strony, związany jest treścią wniesionego żądania. Przy czym w raporcie z 29 listopada 2022 r. strona zwróciła się, z nie nasuwającą jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych, prośbą o wypłacenie jej rekompensaty pieniężnej w zamian za wypracowane w latach 2013 - 2021 nadgodziny w ilości 305 godzin. Decyzją z 12 stycznia 2023 r. organ odmówił stronie wypłaty rekompensaty pieniężnej za nadpracowane godziny służby w latach 2013 -2021 w ilości 305 godzin. Tym samym, w ocenie organu odwoławczego, organ I instancji podjętym rozstrzygnięciem ustosunkował się merytorycznie do żądania strony. Nadto zdaniem Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi, z punktu widzenia przedmiotu rozpatrywanej sprawy administracyjnej, bez znaczenia pozostają poruszane w odwołaniu kwestie dotyczące stosunków strony z przełożonymi oraz faktycznej (rzeczywistej) ilości wypracowanych przez nią w toku pełnionej służby nadgodzin. W ocenie organu odwoławczego, istota przedmiotowej sprawy sprowadza się do jednej kwestii prawnej, a mianowicie do rozstrzygnięcia, czy istnieje podstawa prawna do wypłaty stronie rekompensaty pieniężnej za nadpracowane w latach 2013 - 2021 nadgodziny służby w ilości 305 godzin. Zaznaczono przy tym, że w sprawie bezsporne są następujące okoliczności: jak wynika z notatki z przebiegu służby strony – została ona z dniem 1 czerwca 2011 r. mianowana została na stanowisko kierownika Ogniwa Patrolowego I Wydziału Prewencji II Komisariatu Policji Komendy Miejskiej Policji w Łodzi. Do dnia zwolnienia z służby w Policji, tj. do dnia 30 listopada 2022 r., strona pełniła służbę na stanowisku uprawniającym ją do pobierania dodatku funkcyjnego. Zaznaczono przy tym, że strona nie neguje faktu, iż co najmniej od 1 czerwca 2011 r. była uprawniona do pobierania i faktycznie pobierała dodatek funkcyjny. Organ odwoławczy wskazał, iż kwestią nieistotną jest subiektywny pogląd strony w zakresie wysokości należnego jej dodatku funkcyjnego. Nadto organ odwoławczy podkreślił, iż stosunek służbowy funkcjonariusza Policji nie jest stosunkiem pracy w rozumieniu art. 2 Kodeksu pracy, a pogląd taki znajduje odzwierciedlenie w stanowisku judykatury – w decyzji przywołano stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uzasadnieniu postanowienia z dnia 17 stycznia 1997 r., sygn. akt I PKN 66/96, publ. OSNP 20/97/401. Zaznaczono, iż stosunek służbowy policjantów ma charakter administracyjnoprawny, co do którego możliwość stosowania innych przepisów (również przepisów Kodeksu pracy) istnieje tylko w zakresie wyraźnie wynikającym z ustawy o Policji. Organ przywołał art. 33 ust. 1 ustawy o Policji, wskazując iż czas pełnienia służby policjanta jest określony wymiarem jego obowiązków, z uwzględnieniem prawa do wypoczynku. Nadto wskazał on, iż zadania służbowe policjanta powinny być ustalone w sposób pozwalający na ich wykonanie w ramach 40- godzinnego tygodnia służby w okresach rozliczeniowych od dnia 1 stycznia do dnia 30 czerwca danego roku oraz od dnia 1 lipca do dnia 31 grudnia danego roku (art. 33 ust. 2). Przy czym zgodnie z art. 33 ust. 3 wskazanej ustawy, w zamian za czas służby przekraczający normę określoną w ust. 2, policjantowi przysługuje w okresie rozliczeniowym czas wolny od służby w tym samym wymiarze albo po zakończeniu okresu rozliczeniowego rekompensata pieniężna, o ile w terminie 10 dni od zakończenia okresu rozliczeniowego nie wystąpi z wnioskiem o udzielenie czasu wolnego od służby w tym samym wymiarze. Co jednak najistotniejsze z puntu widzenia przedmiotu rozpatrywanej sprawy, zgodnie z treścią art. 33 ust. 4 ustawy o Policji, przepisu ust. 3 nie stosuje się do policjanta uprawnionego do dodatku funkcyjnego. Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z przyjętym powszechnie stanowiskiem, ustawodawca dla policjantów zajmujących stanowiska kierownicze (funkcyjne) przewidział szczególną formę rekompensaty za niedogodności związane z pełnieniem służby na stanowisku kierowniczym poprzez przyznanie stosownego stałego dodatku. W zamian za faktyczne wykonywanie obowiązków lub pełnienie służby na stanowisku, z którym dodatek ten jest związany, otrzymują dodatek funkcyjny. Co istotne – jak dalej wywodzi organ odwoławczy - dodatek funkcyjny przysługuje policjantowi za faktyczne wykonywanie obowiązków lub pełnienie służby na stanowisku, z którym ten dodatek jest związany, nie zaś z tytułu mianowania na określone stanowisko. Zaznaczono przy tym, iż dodatek funkcyjny niewątpliwie zawiera już w sobie element rekompensaty np. za ewentualną konieczność służby w dni ustawowo wolne od pracy (służby). Organ odwoławczy przywołał też stanowisko NSA, wyrażone w wyroku z dnia 1 kwietnia 2016 r., sygn. akt 1 OS K 1591/14, wskazując iż dodatek funkcyjny stanowi niejako rekompensatę dla policjantów uprawnionych do jego otrzymywania za służbę pełnioną w ponadnormatywnym czasie służby. W ocenie organu odwoławczego, treść przywołanych powyżej dyspozycji art. 33 ust. 1 - 4 ustawy o Policji nie budzi wątpliwości na gruncie stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy. Nie ma więc wątpliwości co do tego, że art. 33 ust. 3 ustawy o Policji nie stosuje się do policjantów, którzy pełnili służbę w wymiarze przekraczającym normę wskazaną w art. 33 ust. 2 ustawy o Policji, ale jednocześnie posiadali prawo do dodatku funkcyjnego, co wynika wprost z dyspozycji art. 33 ust. 4 ustawy. Ten przepis wyraźnie wyłącza możliwość zastosowania dyspozycji art. 33 ust. 3 ustawy o Policji, a w konsekwencji przewidziane w nim prawo do ekwiwalentu pieniężnego, względem tych policjantów, którzy podobnie jak strona są (lub byli) uprawnieni do dodatku funkcyjnego. W ocenie organu II instancji, bez wpływu na zasadność powziętego rozstrzygnięcia pozostaje podniesiona przez stronę okoliczność, iż będąc uprawnionym do pobierania dodatku funkcyjnego z polecenia kierownictwa II Komisariatu Policji Komendy Miejskiej Policji w Łodzi w 2021 r. odbierał czas wolny. W ocenie organu odwoławczego, udzielanie stronie przez kierownictwo II Komisariatu Policji Komendy Miejskiej Policji w Łodzi czasu wolnego w zamian za przepracowany czas służby przekraczający normę określoną w art. 33 ust. 2 ustawy o Policji było działaniem nieuprawnionym w kontekście dyspozycji wynikającej z treści art. 33 ust. 4 ustawy o Policji. Organ odwoławczy wskazał, iż strona w wyniku błędnego działania przełożonych mogła powziąć przeświadczenie, iż jest uprawniona do otrzymywania w zamian za czas służby przekraczający normę określoną w treści art. 33 ust. 2 ustawy o Policji czasu wolnego, a w dalszej konsekwencji rekompensaty pieniężnej, niemniej przeświadczenie to, w świetle stanu prawnego i faktycznego rozpatrywanej sprawy, jest błędne.
Na wskazaną powyżej decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z 6 marca 2023 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła strona, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu:
a) naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 33 ust. 4 ustawy o Policji poprzez jego zastosowanie w sprawie w sytuacji, gdy skarżący pełniący co prawda stanowisko kierownicze został zwolniony z służby w policji z dniem 30 listopada 2022 r. i tym samym utracił bezpowrotnie możliwość odzyskania ekwiwalentu pieniężnego za nadpracowane godziny, jak również możliwość odebrania za te godziny czasu wolnego od służby w sytuacji, gdy wcześniej przez długi okres pomimo pełnienia stanowiska kierowniczego był mu regularnie przyznawany przez przełożonych czas wolny od służby w zamian za wypracowane nadgodziny na podstawie polecenia Komendanta II Komisariatu Komendy Miejskiej Policji w Łodzi, a tym samym skoro udzielanie przedmiotowego czasu wolnego od służby w zamian za nadpracowane godziny nastąpiło na podstawie istniejącego porozumienia między skarżącym i jego przełożonymi, to takie porozumienie winno także skutkować obowiązkiem wypłaty mu ekwiwalentu pieniężnego za nadpracowane godziny z chwilą zwolnienia skarżącego z służby w policji, gdyż w przeciwnym razie znalazł się on w sytuacji, w której utracił wcześniej nabyte i realizowane uprawnienia;
b) naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 33 ust. 4 ustawy o Policji poprzez jego błędne zastosowanie w sprawie, w sytuacji gdy skarżący w ramach pełnionej służby w policji wypracował nadgodziny będące przedmiotem postępowania bez związku z pełnieniem przez niego obowiązków na stanowisku kierowniczym lub samodzielnym, gdyż były to nadgodziny wykonywane w związku z brakami kadrowymi w jednostce i absencją innych policjantów, za których niejako służbę w czasie ponadnormatywnym wykonywał skarżący, co znajduje potwierdzenie w aktach sprawy w notatce sporządzonej przez Komendanta II Komisariatu KMP w Łodzi, który tamże potwierdza, że nadpracowane godziny wynikają z pełnienia przez skarżącego czynności nie wynikających z pełnionego przez niego stanowiska kierowniczego - Kierownika Ogniwa Patrolowego, a tym samym przyjęcie, że skarżącemu za wykonywanie ponadnormatywnych czynności niezwiązanych ze swoim stanowiskiem służby i opisem czynności znajdujących się na karcie stanowiska pracy zostało to zrekompensowane poprzez przysługujący mu dodatek funkcyjny byłoby sprzeczne z faktyczną przyczyną i celem wykonywania przez niego służby w czasie ponadnormatywnym;
c) naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 33 ust, 4 ustawy o Policji poprzez jego błędne zastosowanie w sprawie w sytuacji całkowitego braku ekwiwalentności pomiędzy przyznanym skarżącemu dodatkiem funkcyjnym w wysokości 600 złotych miesięcznie, który nie był skarżącemu w żaden sposób waloryzowany i podwyższany od kwietnia 2009 r., wobec czego zachodzi kolosalna dysproporcja pomiędzy wysokością przedmiotowego dodatku a kwotą, która byłaby wypłacona za ilość nadgodzin wypracowanych przez skarżącego.
Mając na względzie powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od organu administracyjnego na rzecz skarżącego kosztów postępowania, obejmujących koszty zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku niestwierdzenia tego rodzaju naruszeń, sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Podkreślić należy, iż w świetle powołanych powyżej przepisów prawa sąd administracyjny, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną doń decyzję administracyjną (postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa), z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności. Co przy tym istotne chodzi tutaj o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Należy jeszcze zauważyć, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem skargi jest decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z 6 marca 2023 r., którą utrzymano w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji w Łodzi z 12 stycznia 2023 r. w przedmiocie odmowy wypłaty rekompensaty za nadpracowane godziny służby w latach 2013 – 2021 w ilości 305 godzin. Przy czym przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola - według wskazanych powyżej kryteriów - nie wykazała, aby zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy policjant uprawniony do dodatku funkcyjnego zachowuje prawo do rekompensaty za czas służby wykonywany "równolegle" do czynności związanych z wykonywaniem funkcji kierowniczej przepracowany ponad obowiązującą go normę czasu służby w okresie rozliczeniowym. A co za tym idzie czy dodatek funkcyjny rekompensował jedynie uciążliwość służby pełnionej w ramach stanowisk związanych z wykonywaniem funkcji kierowniczej, a nie innych czynności, które strona wykonywała.
W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, że strona skarżąca w okresie, za który ubiega się o przyznanie i wypłacenie rekompensaty za nadpracowane godziny służby, tj. za lata 2013 – 2021, zajmowała stanowisko kierownicze – pełniła bowiem służbę na stanowisku kierownika ogniwa. Począwszy od 01 czerwca 2011 r. strona pełniła służbę na stanowisku kierownika ogniwa, Ogniwo Patrolowe I Wydział Prewencji II Komisariat Policji w Łodzi, a począwszy od 01 grudnia 2021 r. aż do zwolnienia z służby - w dniu 30 listopada 2022 r. -– kierownika ogniwa, Ogniwo Patrolowo-Interwencyjne I Wydział Prewencji II Komisariat Policji w Łodzi. Z akt sprawy wynika, że strona skarżąca w trakcie służby wypracowała nadgodziny (w aktach sprawy pismo z 01 kwietnia 2021 r., karta nr 15), a przyczyny takiego stanu rzeczy strona wyjaśniła w piśmie z 07 kwietnia 2021 r. (karta nr 19) oraz Komendant II Komisariatu Policji Komendy Miejskiej Policji w Łodzi w piśmie z 8 kwietnia 2021 r. (karta nr 21). Fakt wypracowania nadgodzin został potwierdzony przez organ. Niespornym jest jednak również i to, że strona skarżąca we wnioskowanym okresie (2013 – 2021) zajmowała stanowisko kierownicze uprawniające do dodatku funkcyjnego i posiadała przez cały ten okres (aż do dnia zwolnienia z służby) dodatek funkcyjny (w aktach sprawy pismo Komendanta II Komisariatu Policji Komendy Miejskiej Policji w Łodzi z 5 grudnia 2022 r., - karta nr 25 oraz pismo z 11 stycznia 2023 r. – karty o nr 47, 48 i 49) – okoliczności niesporne. Strona skarżąca wystąpiła z żądaniem wypłaty rekompensaty za nadpracowane godziny służby w latach 2013 – 2021 r. w ilości 305 godzin.
Rozpatrując niniejszą sprawę w pierwszej kolejności należy zauważyć, iż do policjantów nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, w szczególności w zakresie czasu pracy, albowiem nie łączy ich z Policją pracowniczy stosunek pracy. Podkreślić również należy, iż służba w Policji ma szczególny charakter, a wynika to z treści art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji – dalej: u.P. Służba ta ma charakter stosunku administracyjnego, a więc takiego, w którym organ jednostronnie i władczo kształtuje sytuację prawną funkcjonariusza. Oznacza ona również dyspozycyjność policjanta i w związku z tym odrębność rozwiązań przyjętych w zakresie stosowania czasu służby w Policji (por. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 110/22).
Po drugie, uwadze nie może ujść fakt, iż problematykę czasu służby w Policji reguluje art. 33 u.P. Zgodnie z art. 33 ust. 1 i 2 tej ustawy, czas pełnienia służby policjanta jest określony wymiarem jego obowiązków, z uwzględnieniem prawa do wypoczynku, zaś zadania służbowe policjanta powinny być ustalone w sposób pozwalający na ich wykonanie w ramach 40-godzinnego tygodnia służby, w okresach rozliczeniowych wskazanych w treści art. 33 ust. 2 u.P. W myśl art. 33 ust. 3 u.P. w zamian za czas służby przekraczający normę określoną w ust. 2 policjantowi przysługuje w okresie rozliczeniowym czas wolny od służby w tym samym wymiarze albo po zakończeniu okresu rozliczeniowego rekompensata pieniężna, o ile w terminie 10 dnia od zakończenia okresu rozliczeniowego nie wystąpi z wnioskiem o udzielenie czasu wolnego od służby w tym samym wymiarze. Równocześnie jednak przepis art. 33 ust. 4 u.P. w sposób nie budzący żadnych wątpliwości stanowi, iż przepisu ust. 3 nie stosuje się do policjanta uprawnionego do dodatku funkcyjnego.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej do sądu decyzji w przedmiocie odmowy przyznania stronie skarżącej żądanej rekompensaty stanowił właśnie przepis art. 33 ust. 4 u.P. Na jego podstawie organy wyprowadziły właściwy - zdaniem sądu - wniosek, iż policjantowi zwalnianemu ze służby, a uprawnionemu do dodatku funkcyjnego, nie przysługuje za czas służby przekraczający normę określoną w art. 33 ust. 2 u.P. ekwiwalent pieniężny. Podkreślić przy tym należy, że treść zastosowanego wobec strony skarżącej art. 33 ust. 3 i 4 u.P. – co do skutku wykluczenia policjanta od prawa do wnioskowanej przez niego rekompensaty - nie pozostawia żadnych wątpliwości. Według art. 33 ust. 3 u.P. w zamian za czas służby przekraczający normę określoną w ust. 2 policjantowi udziela się czasu wolnego od służby w tym samym wymiarze albo może mu być przyznana rekompensata pieniężna. Tej regulacji nie stosuje się jednak do policjantów, którzy pełnili służbę przekraczając normę art. 33 ust. 2 u.P. ale jednocześnie posiadali prawo do dodatku funkcyjnego, co wynika wprost z art. 33 ust. 4 u.P. Ten przepis – tj. art. 33 ust. 4 u.P. - wyraźnie wyłącza bowiem art. 33 ust. 3 u.P., a w konsekwencji wyłącza przewidziane w nim prawo do ekwiwalentu pieniężnego, względem tych policjantów, którzy są uprawnieni do dodatku funkcyjnego. Ze względu na jego treść, organ nie mógł wydać innego rozstrzygnięcia niż decyzję o odmowie przyznania prawa do wnioskowanej przez stronę skarżącą rekompensaty za czas w którym skarżący był uprawniony do dodatku funkcyjnego, czyli za cały wnioskowany przez stroną okres. Fakt uzyskiwania przez stronę skarżącą we wskazanym okresie dodatku funkcyjnego jest niesporny. Wobec tego organy nie mogły nie uwzględnić w swych działaniach art. 33 ust. 4 u.P.
Zatem analiza powyższych rozwiązań prawnych prowadzi do wniosku, iż ustawodawca dla tzw. policjantów funkcyjnych przewidział szczególną formę rekompensaty za niedogodności związane z pełnieniem służby na stanowisku kierowniczym poprzez przyznanie stosownego stałego dodatku. Policjantowi pełniącemu służbę lub obowiązki na stanowisku kierowniczym lub samodzielnym przysługuje dodatek funkcyjny (art. 104 ust. 2 u.P.). Dodatek do uposażenia przysługuje policjantowi za faktyczne wykonywanie obowiązków lub pełnienie służby na stanowisku, z którym dodatek ten jest związany, nie zaś z tytułu mianowania na określone stanowisko. Do tej grupy policjantów nie stosuje się rekompensaty pieniężnej i czasu wolnego od służby w zamian za czas służby przekraczający normę określoną w art. 33 ust. 2 u.P. W konsekwencji policjant uprawniony do dodatku funkcyjnego i zwalniany ze służby nie nabywa prawa do rekompensaty za nadpracowane godziny służby.
We wskazanym przez stronę skarżącą okresie, tj. w latach 2013 – 2021 - zajmowała ona stanowisko kierownicze oraz otrzymywała dodatek funkcyjny. Przy czym wysokość tego dodatku nie ma – zgodnie z wolą ustawodawcy – znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Jak wynika z akt sprawy strona skarżąca rozkazem personalnym nr 6586 KMP w Łodzi z dnia 23 listopada 2022 r. została - z dniem 30 listopada 2022 r. - zwolniona z służby w Policji. W tym stanie rzeczy, zdaniem składu orzekającego, organy zasadnie ustaliły, że w okresie od dnia 2013 – 2021 strona skarżąca zajmowała stanowiska służbowe: kierownika ogniwa - ogniwo patrolowe oraz kierownika ogniwa - ogniwo patrolowo-interwencyjne. Z tytułu pełnienia służby na tych stanowiskach strona skarżąca była uprawniona był do dodatku funkcyjnego i takowy otrzymywała. Zgodnie z art. 104 ust. 2 u.P. policjantowi pełniącemu służbę lub obowiązki na stanowisku kierowniczym lub samodzielnym przysługuje dodatek funkcyjny. Stosownie zaś do § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 1236 ze zm.) dodatek funkcyjny przyznaje się policjantowi na czas pełnienia przez niego służby lub obowiązków na stanowisku służbowym uprawniającym do tego dodatku. Natomiast w myśl § 8 ust. 3 tego rozporządzenia, stanowiska służbowe policjantów uprawniające do dodatku funkcyjnego odpowiedniej kategorii określa tabela stanowiąca załącznik nr 4 do tego rozporządzenia.
Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawy organy zasadnie wskazały, że zgodnie z art. 33 ust. 4 u.P., przepisu art. 33 ust. 3 u.P. nie stosuje się do policjanta uprawnionego do dodatku funkcyjnego. Stanowisko takie jest również powszechnie prezentowane w judykaturze. Tym samym należy stwierdzić, że strona skarżąca, w okresie, w którym uprawniona była do dodatku funkcyjnego, nie mogła nabyć prawa do czasu wolnego od służby w tym samym wymiarze, w jakim pełniła ona służbę w wymiarze ponadnormatywnym, ani też do rekompensaty pieniężnej. Należy więc powtórzyć za organami, że stanowiska zajmowane przez stronę skarżącą w latach 2013 – 2021 były stanowiskami kierowniczymi i wymagały od niej większej dyspozycyjności w zakresie m.in. czasu pełnionej przez nią służby. Zwiększona dyspozycyjność rekompensowana jest policjantowi dodatkiem funkcyjnym. Zasadne jest zatem stanowisko, że uciążliwość służby funkcjonariuszy Policji została zrównoważona przez kilka instrumentów prawnych w tym przypadku - dodatek funkcyjny, o którym mowa w art. 33 ust. 4 u.P. Dodatek funkcyjny niewątpliwie zawiera już w sobie element rekompensaty za ewentualną konieczność służby przez policjanta uprawnionego do tego dodatku w wymiarze ponadnormatywnym, a zatem w dniach, w których konieczność pełnienia służby w zwiększonym wymiarze wynika z okoliczności, które obligują do niezwłocznego podjęcia zadań i czynności służbowych w związku z koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego. Dodatek funkcyjny stanowi z kolei rekompensatę dla osób pełniących funkcje kierownicze za służbę pełnioną w ponadnormatywnym czasie służby także w sytuacji opisanej w niniejszym stanie faktycznym.
W tym stanie rzeczy należało więc podzielić stanowisko organów, że przyznanie dodatku funkcyjnego powoduje, że funkcjonariuszowi nie może być zrekompensowany ponadnormatywny czas służby. Ustawodawca dla tzw. policjantów funkcyjnych przewidział szczególną formę rekompensaty za niedogodności związane z pełnieniem służby na stanowisku kierowniczym poprzez przyznanie stosownego stałego dodatku (por. chociażby wyroki WSA w Warszawie: z dnia 13 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1728/12; a także z dnia 23 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 110/22; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 18 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 36/14; czy też wyrok WSA w Szczecinie z dnia 21 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 1139/12). Ponieważ nie stanowi sporu pomiędzy stronami, że skarżący we wnioskowanym okresie był uprawniony do dodatku funkcyjnego, to rozstrzygnięcie organów było w świetle art. 33 ust. 3 i 4 u.P. prawidłowe. Wobec powyższego należało stwierdzić, że za okres, który wskazuje strona skarżąca, jako ten, w którym wykonywała ona czynności w ponadnormatywnym czasie służby (tj.: 2013 – 2021), a który jednocześnie był okresem, w jakim była ona uprawniona do dodatku funkcyjnego, nie może jej być udzielony ani czas wolny od służby w tym samym wymiarze, ani rekompensata pieniężna. W ocenie sądu zasadne jest twierdzenie, że na dzień zwolnienia strona nie mogła zatem posiadać (i w istocie nie posiadała) niewykorzystanego czasu wolnego od służby udzielonego na podstawie art. 33 ust. 3 u.P. Tym samym brak jest podstaw do przyznania stronie skarżącej rekompensaty pieniężnej z tego tytułu. Wobec tego należy stwierdzić, że w okresie, w którym strona skarżąca była uprawniona był do dodatku funkcyjnego, nie przysługiwał jej czas wolny od służby w zamian za ponadnormatywny czas służby, nie tylko z tytułu obowiązków wynikających z zajmowanych przez nią stanowisk kierowniczych, ale także z uwagi na czynności wykonywane doraźnie na rzecz służby. Jak bowiem wynika z art. 33 ust. 4 u.P., przepisu art. 33 ust. 3 u.P. nie stosuje się do policjanta uprawnionego do dodatku funkcyjnego. Bez znaczenia przy tym pozostaje, jaki był zakres, czy też rodzaj czynności wykonywanych przez takiego policjanta, na czyje polecenie czynności te były wykonywane, a także, czy wykonywane one były zgodnie z zakresem obowiązków, czy też poza tym zakresem. Zgodnie z powyższym przepisem istotnym jest jedynie fakt, iż w okresie, w jakim policjant uprawniony jest do dodatku funkcyjnego, nie przysługuje mu czas wolny w zamian za czas służby przekraczający normę określoną w art. 33 ust. 2 u.P.
W świetle powyższego zarzuty skargi, tj. naruszenie art. 33 ust. 4 u.P. polegającego na jego błędnym zastosowaniu nie mają, zdaniem sądu, usprawiedliwionych podstaw. Organy w sposób prawidłowy zinterpretowały i zastosowały ten przepis. Sąd zwraca również uwagę, iż w świetle przywołanych przepisów prawa nie ma znaczenia z jakiego powodu zostały przez stronę skarżącą wypracowane nadgodziny. Nadto, wbrew twierdzeniu skargi, nie ma też znaczenia prawnego ani wysokość pobieranego przez stronę skarżącą dodatku funkcyjnego, ani długotrwały brak waloryzacji tegoż dodatku. Tym samym wiec sąd podziela stanowisko organów twierdzących, że wobec niespornych ustaleń faktycznych (tj. pobierania przez stronę skarżącą w okresie od 1 czerwca 2011 r. do 30 listopada 2022 r. dodatku funkcyjnego) i treści art. 33 ust. 4 u.P. nie ma wątpliwości co do tego, że strona skarżąca nie była uprawniona do otrzymania rekompensaty pieniężnej w zamian za nadgodziny. Rację ma bowiem organ, iż dodatek funkcyjny stanowi rodzaj rekompensaty dla osób pełniących funkcje kierownicze (a więc policjantów uprawnionych do jego otrzymania – w tym strony skarżącej) za służbę pełnioną w ponadnormatywnym czasie służby. Właśnie z uwagi na tę formę rekompensaty za niedogodności służby (a zatem m.in. za służbę w godzinach nadliczbowych), ustawodawca zdecydował, że czas wolny od służby w zamian za służbę pełnioną ponad normę ustawową, przysługuje jedynie tym funkcjonariuszom, którzy nie są uprawnieni do dodatku funkcyjnego (por. wyrok NSA z dnia 1 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 1591/14; a także wyroki WSA w Warszawie: z dnia 23 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 110/22 oraz z dnia 17 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 994/17). Zdaniem składu orzekającego treść art. 33 ust. 4 u.P. jest jednoznaczna i nie budzi żadnych wątpliwości. Zatem ustalenie – jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, że strona skarżąca była uprawniona do dodatku funkcyjnego i takowy pobierała, uniemożliwiało przyznanie jej czasu wolnego w zamian za służbę w wymiarze ponadnormatywnym, nawet za wykonywanie czynności "równolegle" do tych, które wykonywała ona na stanowisku kierowniczym. Tym samym nie sposób uznać, że strona skarżąca na dzień zwolnienia z służby w Policji posiadała niewykorzystany czas wolny od służby, a tym samym, aby możliwym było wypłacenie jej rekompensaty, o którą wnioskowała. Jak więc słusznie wskazał organ przyznany stronie skarżącej dodatek rekompensował jej służbę ponad wymiar godzinowy. Tym samym więc uzasadnione jest stanowisko organów orzekających, iż w okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy brak było podstaw do uwzględnienia wniosku strony i wypłacenia jej rekompensaty za nadpracowane nadgodziny, tj. w istocie za niewykorzystany czas wolny od służby. Sąd uznał również, iż organy w sposób wyczerpujący zbadały wszelkie związane ze sprawą istotne okoliczności faktyczne. A co za tym idzie rozstrzygając sprawę organy oparły się na prawidłowo zebranym materiale, który został poddany poprawnej i wszechstronnej ocenie. Ponadto należy uznać, iż stanowisko wyrażone w zaskarżonej do sądu decyzji, organ uzasadnił w sposób wymagany przez art. 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
a.l.