III SA/Łd 312/22

III SA/Łd 312/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-11-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-04-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska
Janusz Nowacki
Teresa Rutkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II GSK 288/23 - Wyrok NSA z 2025-12-18
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 9, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 145 § 1 pkt 1 i 5, art. 147, art. 148 § 1, 2, art. 149 § 1 i 2 i 3, art. 150 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2012 poz 1137
art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
Dz.U. 2014 poz 600
art. 99 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - tekst jednolity.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 134 § 1, art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Dnia 16 listopada 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki, Asesor WSA Anna Dębowska, , Protokolant asystent sędziego Agata Zarychta, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2022 roku sprawy ze skargi H. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 22 lutego 2022 roku nr SKO.4121.21.2022 w przedmiocie umorzenia, jako bezprzedmiotowego, postępowania prowadzonego przed organem I instancji po wznowieniu postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty Łódzkiego Wschodniego z dnia 24 stycznia 2022 roku nr KiT.5430.89.2022; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz skarżącego H. D. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
III SA/Łd 312/22
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 22 lutego 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, po rozpatrzeniu odwołania H.D. od decyzji Starosty Łódzkiego Wschodniego z 24 stycznia 2022 r. odmawiającej, po wznowieniu postępowania, uchylenia własnej decyzji z 26 czerwca 2014 r. o skierowaniu H.D. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, uchyliło decyzję Starosty Łódzkiego Wschodniego z 24 stycznia 2022 r. w całości i umorzyło - jako bezprzedmiotowe - postępowanie prowadzone przed organem I instancji.
Organ odwoławczy ustalił następujący stan faktyczny:
Decyzją z 26 czerwca 2014 r. Starosta Powiatowy w Łodzi orzekł o skierowaniu H.D. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji.
W dniu 8 listopada 2018 r. H.D. złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z 26 czerwca 2014 r. o skierowaniu na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje w zakresie prawa jazdy kat. A i B, jako podstawę żądania wskazując art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
W odpowiedzi na ww. wniosek, 19 listopada 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wszczęło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji z 26 czerwca 2014 r., a następnie decyzją z 7 stycznia 2019 r. odmówiło stwierdzenia jej nieważności.
Wyrokiem z 5 czerwca 2019 r., III SA/Łd 279/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję Kolegium z 7 stycznia 2019 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał m.in., że organ zobowiązany był do ustalenia treści żądania skarżącego co do wzruszenia ostatecznej decyzji w sprawie skierowania na egzamin, czego nie uczynił, przyjmując arbitralnie, że zakres żądania strony jest jednoznaczny i dotyczy postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji.
Wyrokiem z 27 stycznia 2021 r., sygn. akt I OSK 2443/19, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu od ww. wyroku WSA w Łodzi.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, będąc związane ww. wyrokami, pismem z 16 czerwca 2021 r. wezwało H.D. do złożenia pisma jednoznacznie precyzującego treść żądania zawartego w piśmie z 8 listopada 2018 r.
W odpowiedzi H.D. oświadczył, że jego wcześniejsze pismo z 8 listopada 2018 r., które potraktowane zostało jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, jest w istocie złożonym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem decyzji Starosty Łódzkiego Wschodniego z 26 czerwca 2014 r. o skierowaniu go na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu kontrolnego.
W takiej sytuacji Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z 30 lipca 2021 r., umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Łódzkiego Wschodniego z dnia 26 czerwca 2014 r., a postanowieniem z 7 lipca 2021 r. przekazało Staroście Łódzkiemu Wschodniemu, jako organowi właściwemu, wniosek H.D. z 8 listopada 2018 r. w sprawie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z 26 czerwca 2014 r. o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji.
Procedując przekazany mu wniosek, postanowieniem z 27 września 2021 r., Starosta Powiatowy w Łodzi, na podstawie art. 149 § 3 w zw. z art. 148, art.150 § 1, art. 183 § 1 k.p.a., odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego własną ostateczną decyzją z 26 czerwca 2014 r. o skierowaniu H.D. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji - z powodu uchybienia terminu do złożenia wniosku. Organ wskazał, że w odpowiedzi na wezwanie do sprecyzowania, kiedy strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania, H.D. stwierdził, że okoliczności tej dowiedział się w 30 października 2018 r. podczas rozmowy z Prokuratorem Prokuratury Rejonowej w R. Zdaniem organu termin miesięczny do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, określony w art. 148 k.p.a., został przekroczony, bowiem H.D. o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania w sprawie dowiedział się z pisma KWP z 17 marca 2016 r., które zawierało informację, że wniosek o skierowanie na kontrolny egzamin jest nieaktualny. Następnie w sprawie wytworzenia fałszywego dowodu toczyło się postępowanie karne, w którym H.D. miał status pokrzywdzonego.
Zażalenie na ww. postanowienie wniósł H.D.
Postanowieniem z 19 października 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi uchyliło postanowienie organu i instancji z 27 września 2021 r. i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Postanowieniem z 14 grudnia 2021 r. Starosta Powiatowy wznowił na żądanie strony postępowanie zakończone swoją ostateczną decyzją z 26 czerwca 2014 r., a następnie decyzją z 24 stycznia 2022 r. odmówił uchylenia swojej własnej dotychczasowej decyzji z 26 czerwca 2014 r. o skierowaniu H.D. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji.
W uzasadnieniu ww. decyzji organ I instancji wskazał, że nie zaistniały wskazane przez stronę przesłanki wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 1 i 5, a zatem należało odmówić uchylenia dotychczasowej decyzji w oparciu o art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 147, art. 148 § 1, art. 149 § 2, art. 150 § 1 k.p.a.
Ponadto organ stwierdził, że choć rozstrzygnął sprawę merytorycznie po uprzednim wznowieniu postępowania, to w jego ocenie strona złożyła wniosek o wznowienie postępowania po upływie wskazanego w art. 148 § 1 k.p.a. terminu – a więc w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W ocenie Starosty Łódzkiego Wschodniego znaczenie dla zachowania terminu ma data powzięcia wiadomości o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Skarżący o tej okoliczności dowiedział się z pisma z 17 marca 2016 r. Także składając zażalenie na umorzenie postępowania karnego (postanowienie Prokuratury Rejonowej z 30 marca 2018 r.) wiedział, że decyzję oparto na fałszywym dowodzie (wytworzenie błędnego dokumentu zostało jednoznacznie potwierdzone w postępowaniu karnym).
Odwołanie od ww. decyzji wniósł H.D., zarzucając jej:
1/ naruszenie art. 151 § 1 k.p.a. poprzez błędne orzeczenie odmowy uchylenia decyzji Starosty Łódzkiego Wschodniego z 26 czerwca 2014 r. o skierowaniu go na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, m.in. na skutek błędnie ustalonego stanu faktycznego oraz na skutek błędnej oceny zebranego materiału dowodowego;
2/ utrzymanie w mocy decyzji wydanej na podstawie niezasadnie skierowanego wniosku o sprawdzenie kwalifikacji strony oraz samo niezasadne skierowanie – H.D. na badanie psychologiczne. W konsekwencji organ błędnie uznał, że odwołujący się nie ma obecnie podstawy żądania uchylenia ww. decyzji, w efekcie czego nie ma podstaw do zwrotu dokumentu uprawniającego stronę do kierowania pojazdami kategorii A i B., tzn. skarżonej decyzji odwołujący się zarzucił niezasadną odmowę uchylenia decyzji Starosty Łódzkiego Wschodniego z 26 czerwca 2014 r., uniemożliwiającą stronie faktyczny zwrot zatrzymanego prawa jazdy kat. A, B nr [...] w świetle całego zgromadzonego materiału dowodowego i podjętych czynności przez Starostę, ewidentnie błędne skierowanie strony na sprawdzenie kwalifikacji, w sytuacji gdy wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z 21 grudnia 2012 r. o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji i skierowanie na egzamin były bezpodstawne i następnie zostały uchylone. Tym samym, w ocenie strony, bezsprzecznie zostało wykazane, że skierowania były bezpodstawne już w momencie ich wystawienia, a organ I instancji miał o tym wiedzę z urzędu oraz z racji składania przez stronę określonych oświadczeń w postaci przekazywanych ustnie informacji oraz pism i wniosków;
3/ niezasadne przyjęcie przez organ I instancji w uzasadnieniu decyzji, że strona wielokrotnie naruszyła przepisy ruchu drogowego, a niezdanie przez stronę egzaminu testowego na prawo jazdy kat. B (teoretycznego), na który skierowano stronę bez żadnej podstawy prawnej (co dobitnie zostało potwierdzone chociażby pismami Komendanta Wojewódzkiej Policji w Łodzi oraz całym toczącym się wcześniej postępowaniem karnym) - uzasadnia zastrzeżenia co do kwalifikacji wnoszącego odwołanie.
H.D. podkreślał, że został skierowany na egzamin bezpodstawnie, na skutek celowego działania, ponieważ nigdy nie przekroczył 24 punktów. Fakt, że w postępowaniu karnym był reprezentowany przez pełnomocnika nie ma żadnego znaczenia, ponieważ pełnomocnik nie reprezentował go w postępowaniu administracyjnym.
Uchylając decyzję organu I instancji i umarzając postępowanie prowadzone przez Starostę Łódzkiego Wschodniego, powołaną na wstępie decyzją z 22 lutego 2022 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi podkreśliło, że sprawa wznowienia postępowania zakończonego decyzją Starosty Łódzkiego Wschodniego z 26 czerwca 2014 r. o skierowaniu H.D. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji była już przedmiotem rozpoznania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, które postanowieniem z 7 grudnia 2017 r. uchyliło postanowienie Starosty Łódzkiego Wschodniego z 27 września 2021 r w sprawie odmowy wznowienia postępowania w sprawie uchylenia decyzji Starosty Łódzkiego Wschodniego z 27 sierpnia 2014 r. o cofnięciu uprawień do kierowania pojazdami kategorii A, B i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Jak wskazało Kolegium, uchylając ww. postanowienie miało na względzie, że:
1/ żądanie H.D. wyrażone we wniosku z 8 listopada 2018 r. (doprecyzowane pismem z 5 lipca 2021 r.) dotyczyło wznowienia w trybie art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. postępowania zakończonego wydaniem decyzji Starosty Łódzkiego Wschodniego z 26 czerwca 2014 r. o skierowaniu H.D. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji;
2/ wobec treści zażalenia z 5 października 2021 r. zasadne były wątpliwości, czy żądanie strony nie zostało zmodyfikowane, bowiem z jednej strony H.D. wskazywał, że cyt.: "z treści przedmiotowego wniosku można było odczytać, iż moją intencją było wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. (...),Organ posłużył się fałszywym dokumentem urzędowym, co daje podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.", ale w dalszej części swojego pisma podnosił, że cyt.: "Ponieważ nie da się zaniechań i zaniedbań organu w przedstawionej sprawie zakwalifikować inaczej niż jako naruszenia prawa w stopniu rażącym, co w pełni wyczerpuje równie znamiona art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a.";
3/ podjęte przez organ I instancji rozstrzygnięcie było wówczas przedwczesne z uwagi na konieczność wskazania przez wnioskodawcę również okoliczności/dowodów, o których mowa wart. 145 § 1 pkt 1 i/lub pkt 5 k.p.a. i zestawienie tych okoliczności/dowodów z formalnymi przesłankami wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia określonymi w art. 148 k.p.a.
Kolegium wskazało wówczas, że konieczne będzie wezwanie wnioskodawcy do wykazania:
- jaki to dowód (lub dowody), na którego podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazał się fałszywy (patrz art. 145 §1 pkt 1);
- jaka to istotna dla sprawy okoliczność faktyczna (lub nowy dowód) istniejąca w dniu wydania decyzji, nieznana organowi, który wydał decyzję, wyszła na jaw (patrz art. 145 §1 pkt 5);
- kiedy strona dowiedziała się o okolicznościach (dowodach) stanowiących podstawę wznowienia postępowania administracyjnego.
Jak oceniło Kolegium, Starosta Powiatowy w Łodzi zrealizował powyższe zalecenia kierowanymi do H.D. wezwaniami z 5 listopada 2021 r. oraz 25 listopada 2022 r. W konsekwencji czego, postanowieniem z 14 grudnia 2021 r., organ I instancji wznowił na żądanie strony postępowanie zakończone swoją ostateczną decyzją z 26 czerwca 2014 r. w sprawie skierowania H.D. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, a 24 stycznia 2022 r. wydał decyzję o odmowie uchylenia swojej własnej dotychczasowej decyzji z 26 czerwca 2014 r.
Kolegium wskazało również, że Starosta Powiatowy w Łodzi w zaskarżonej decyzji z jednej strony odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej (tj. decyzji z 26 czerwca 2014 r.), bowiem stwierdził, że brak jest podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a., a z drugiej strony organ wskazał, że H.D. stwierdził, że o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania dowiedział się 30 października 2018 r. podczas rozmowy z Prokuratorem Prokuratury Rejonowej w R. Podał również, że wcześniej, pismem z 17 marca 2016 r., został poinformowany przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi, że z powodu przypisania niewłaściwego kodu czynu, naliczono niewłaściwą liczbę punktów w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego i wnioski z 31 grudnia 2014 r. o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji oraz badania psychologiczne są bezprzedmiotowe.
W związku z tym zdarzeniem Prokuratura Rejonowa w R prowadziła postępowanie karne, w którym H.D. miał status pokrzywdzonego, a w toku tego postępowania 30 marca 2018 r. wydano postanowienie sygn. akt [...] o umorzeniu postępowania wobec niewykrycia sprawcy przestępstwa. Złożenie zażalenia przez stronę doprowadziło do uchylenia w dniu 28 czerwca 2018 r. zaskarżonego postanowienia w całości. Zdaniem organu I instancji termin miesiąca został przekroczony, bowiem niewątpliwie H.D. o okoliczności wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty Łódzkiego Wschodniego z 26 czerwca 2014 r. dowiedział się w piśmie z 17 marca 2016 r. od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi, który powiadomił, że wniosek o skierowanie na kontrolny egzamin jest nieaktualny, a zatem wówczas dowiedział się, że wniosek o skierowanie oparto na fałszywym dowodzie. Następnie w sprawie wytworzenia fałszywego dowodu (zapisu w karcie rejestracyjnej) prowadzone było również postępowanie karne, w którym H.D. miał status pokrzywdzonego (Postanowienie Prokuratury Rejonowej z 30 marca 2018 r., [...]).
Zatem składając zażalenie na umorzenie postępowania karnego H.D. wiedział, że decyzję oparto na fałszywym dowodzie (wytworzenie błędnego dokumentu zostało jednoznacznie potwierdzone w postępowaniu karnym).
W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi zasadna była konstatacja organu I instancji, że H.D. uchybił określonemu w art. 148 § 1 k.p.a. terminowi do wniesienia podania o wznowienie postępowania (co miało miejsce 8 listopada 2018 r.). Podanie należy wnieść w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.
Kolegium podkreśliło, że H.D., w odpowiedzi na wezwanie organu I instancji (pismo z 22 listopada 2021 r.), jako okoliczność stanowiącą podstawę do wznowienia postępowania wskazał cyt.: "przypisanie niewłaściwego kodu czynu i błędne przyznanie mi co najmniej 6 punktów karnych i wpisanie ich do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego", przy czym w tym samym piśmie w dalszej części strona stwierdziła, że cyt.: "Nowo ustanowiony wówczas Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi m.in. w piśmie z 17 marca 2016 r. potwierdził bowiem, że mi jako skarżącemu przypisano niewłaściwy kod czynu, co spowodowało błędne przyznanie 6 punktów i wpisanie ich do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego - bezsporne".
Kolegium uznało zatem, że pozbawione wiarygodności i mocy dowodowej jest twierdzenie H.D., że o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji Starosty Łódzkiego Wschodniego z 26 czerwca 2014 r. dowiedział się 30 października 2018 r. po rozmowie z Prokuratorem K.B. - prokuratorem Prokuratury Rejonowej w R..
Za pozbawione znaczenia prawnego Kolegium uznało także stwierdzenie H.D. (pismo z 6 grudnia 2021 r.), że do czasu opisanej rozmowy z Prokuratorem nie miał żadnej wiedzy nawet o potencjalnej możliwości wznowienia postępowania.
Organ odwoławczy wskazał, że należy odróżnić termin, w którym H.D. dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, od wskazywanego przez niego terminu, w którym dowiedział się o możliwości wznowienia. Zgodnie bowiem z art. 148 § 1 k.p.a. znaczenie prawne dla instytucji wznowienia postępowania ma wyłącznie termin jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.
Wobec powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi uznało, że wadliwe są:
1/ po pierwsze postanowienie Starosty Powiatowego w Łodzi z 14 grudnia 2021 r. o wznowieniu na żądanie strony postępowania zakończonego swoją ostateczną decyzją z 26 czerwca 2014 r. w sprawie skierowania H.D. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji;
2/ a w konsekwencji - wydana na podstawie art. 151 k.p.a. – decyzja Starosty Łódzkiego Wschodniego z 24 stycznia 2022 r. o odmowie uchylenia dotychczasowej własnej decyzji z 26 czerwca 2014 r.
Kolegium podkreśliło, że wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym trybem określonym procedurą administracyjną, wyłomem w zasadzie trwałości decyzji administracyjnej i celem tej instytucji procesowej jest usuwanie następstw szczególnie ciężkich wadliwości proceduralnych, które mogą wpływać na treść decyzji administracyjnych i jej skutki prawne.
W myśl art. 149 §1 k.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia.
Odmowa wznowienia postępowania może mieć miejsce z przyczyn podmiotowych, z przyczyn przedmiotowych oraz w sytuacji, gdy wniosek został złożony z uchybieniem ustawowego terminu do jego wniesienia.
Stosownie do art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.
Z kolei zgodnie z art. 151 § 1 k.p.a. Organ administracji publicznej, o którym mowa wart. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której:
1/ odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, albo
2/ uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.
W przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji (§ 2).
W sprawach, o których mowa w § 1, przepisów o milczącym załatwieniu sprawy nie stosuje się (§ 3).
Kolegium podkreśliło, że przeprowadzenie postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a. - a w dalszej kolejności wydanie decyzji o której mowa w art. 151 - ma miejsce dopiero po stwierdzeniu, że nie zachodzą przesłanki odmowy wznowienia postępowania, m.in. w sytuacji, gdy wniosek został złożony z uchybieniem ustawowego terminu do jego wniesienia.
Kolegium, przywołując stosowne orzecznictwo sądowe, odniosło się następnie do konsekwencji błędnego stwierdzenia przez organ, że strona złożyła wniosek z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a., podczas gdy - jak to ma miejsce w rozpatrywanym stanie faktycznym - ten termin nie został zachowany. W takim przypadku, gdy organ wszczął postępowanie w sprawie wznowienia, wydając postanowienie o wznowieniu postępowania, mimo braku dopuszczalności wznowienia, organ odwoławczy winien umorzyć postępowanie przed organem pierwszej instancji. W doktrynie prawa administracyjnego dopuszcza się bowiem stosowanie art. 105 § 1 k.p.a., tj. umorzenie postępowania nie tylko w trybie zwykłym, ale także w odniesieniu do postępowań wywołanych skargą o wznowienie postępowania.
W ocenie Kolegium, jeśli w toku wznowionego postępowania okazało się, że z uwagi na brak zachowania ustawowej przesłanki określonej w art. 148 § 1 i 2 k.p.a., dotyczącej zachowania terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania, nie podlegało ono wznowieniu, to orzekając w postępowaniu instancyjnym - jak miało to miejsce w niniejszej sprawie - organ władny był zastosować art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i uchylając wadliwą decyzję organu I instancji umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe.
Odnosząc się do sformułowanych przez stronę zarzutów - mając na uwadze, że w zasadzie odnoszą się one do etapu postępowania wznowieniowego, który nie powinien mieć w rozpatrywanej sprawie zastosowania – Kolegium stwierdziło, że pozostają one bez wpływu na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie.
Na decyzję ostateczną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniósł H.D., zarzucając jej naruszenie:
1/ art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący jego sytuacji jako skarżącego (w szczególności związanej z przyczynami i skutkami bezpodstawnego skierowania go na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji) oraz zupełne pominięcie części materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie (m.in. pominięcie dokumentacji pochodzącej i skierowanej od i do Komendanta Wojewódzkiej Policji w Łodzi oraz zawiadomienia o wszczęciu śledztwa wobec funkcjonariuszy Policji, mającej istotne znaczenie w przedmiotowej sprawie). Naruszenia te mają istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ zgromadzony materiał dowodowy dawał ewidentne podstawy do wznowienia postępowania, zarówno z urzędu jak i na wniosek strony, co do decyzji Starosty Łódzkiego Wschodniego z 26 czerwca 2014 r. o skierowaniu go na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, a w konsekwencji doprowadzającej do cofnięcia mu uprawnień do kierowania pojazdami kat. A i B, a co w konsekwencji uniemożliwiło faktyczny zwrot zatrzymanego mu prawa jazdy kategorii A i B nr [...] wydanego [...] r. przez Prezydenta Miasta Ł.;
2/ art. 151 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, tzn. nieuchylenie decyzji Starosty Łódzkiego Wschodniego z 26 czerwca 2014 r. o skierowaniu go na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji i niewydanie nowej decyzji rozstrzygającej prawidłowo o istocie sprawy.
Skarżący dodał także, że z najdalej posuniętej ostrożności, w świetle poczynionego uzasadnienia skarżonej decyzji, nadal zarzuca organowi m.in. niezasadne skierowanie wniosku o sprawdzenie jego kwalifikacji oraz niezasadne skierowanie go na badanie psychologiczne, a w konsekwencji błędne uznanie, że nie ma obecnie podstawy żądania definitywnego wyeliminowania z obrotu decyzji Starosty Łódzkiego Wschodniego z 26 czerwca 2014 r., a w konsekwencji prawa żądania zwrotu dokumentu uprawniającego go do kierowania pojazdami kategorii A i B. Skarżonej decyzji konsekwentnie zarzucił brak uchylenia decyzji Starosty Łódzkiego Wschodniego z 26 czerwca 2014 r. oraz wszelkich innych, ewentualnie uniemożliwiających mu faktyczny zwrot zatrzymanego prawa jazdy kat. A,B nr [...] w świetle całego zgromadzonego materiału dowodowego i podjętych czynności przez Starostę, w szczególności ewidentnie błędne skierowanie go na sprawdzenie kwalifikacji, choć wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji i skierowanie mnie na egzamin zostały uchylone, a tym samym zostało wykazane i potwierdzone, że były bezpodstawne już w momencie ich wystawienia i co istotne organ I instancji miał o tym wiedzę zarówno z urzędu oraz z racji składania przez niego określonych oświadczeń w postaci przekazywanych ustnie informacji oraz pism i wniosków.
Skarżący zarzucił także organowi wadliwe uznanie, że uchybił określonemu w art. 148 § 1 k.p.a. miesięcznemu terminowi do wniesienia podania o wznowienie. Tymczasem o możliwości samego wznowienia postępowania skarżący dowiedział się faktycznie 30 października 2018 r. podczas rozmowy z Prokuratorem Prokuratury Rejonowej w R., a SKO w Łodzi, a wcześniej Starostwo w Łodzi nie przedstawiło żadnego przeciwdowodu w tym zakresie.
W ocenie skarżącego doszło także do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez niewyeliminowanie z obrotu prawnego, a tym samym utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu administracji, choć zachodziły przesłanki zarówno do wznowienia postępowania jak i do uchylenia decyzji Starosty Łódzkiego Wschodniego z 26 czerwca 2014 r.
Dodatkowo skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów Prawa o ruchu drogowym, w szczególności § 7 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, poprzez błędne zastosowanie, choć nie przekroczył nigdy dotychczas 24 punktów, a w konsekwencji błędne skierowanie go na badania oraz kontrolne sprawdzenie kwalifikacji.
Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w takim zakresie, aby było możliwe orzeczenie o uchyleniu decyzji Starosty Łódzkiego Wschodniego z 26 czerwca 2014 r. o skierowaniu H.D. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, a także o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
W obszernym uzasadnieniu swojej skargi podkreślił, że nigdy przed datą 30 października 2018 r., tzn. datą rozmowy z Prokuratorem Prokuratury Rejonowej w R., nie informowano go o możliwości wznowienia postępowania zakończonego Decyzją Starosty Łódzkiego Wschodniego z 26 czerwca 2014 r. o skierowaniu go na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Informacji tej nie uzyskał ani od przedstawicieli Starostwa, ani od SKO w Łodzi.
W jego ocenie SKO w Łodzi nadal udaje, że nie dostrzega, że pierwotny wniosek był zupełnie bezpodstawny. Tymczasem istotne jest, że organy w momencie wydawania zaskarżonych obecnie decyzji, miały wszelkie niezbędne informacje o błędnie zarejestrowanej w systemie informatycznym liczbie przyznanych mu punktów, a tym samym, że wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji z Łodzi o skierowanie go na sprawdzenie kwalifikacji był bezprawny, czyli bezpodstawny. Kwestię tę SKO w Łodzi celowo pominęło.
Stosownie do przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym, kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty. Decyzja o kontrolnym sprawdzeniu kwalifikacji nie powinna być jednak wydana z ewidentnym naruszeniem prawa w postaci bezprawnego skierowania go na badania i na egzamin państwowy.
Zakaz prowadzenia pojazdu orzeczony wobec niego został przez Sąd wyrokiem karnym na 12 miesięcy, a po tym okresie prawo jazdy powinno być mu zwrócone. Organ administracji celowo tego faktu nie dostrzega, ale w uzasadnieniach swoich wcześniejszych orzeczeń fakt skazania niekorzystnie dla niego podkreśla.
Wyjaśnił, że nigdy nie naruszał celowo zasad ruchu drogowego w postaci chociażby jazdy pod wpływem alkoholu. Zdarzenie, które miało miejsce nie powinno być nawet zakwalifikowane jako zdarzenie drogowe, ponieważ było ono poza terenem utwardzonym drogi i polegało na uszkodzeniu jedynie jego samochodu.
Skarżący opisał, że po zakończonym sezonie chóralnym, po uroczystej kolacji, został wzniesiony w kółku parafialnym toast szampanem i nie zadając sobie sprawy, że w ogóle może mieć jakąkolwiek zawartość alkoholu we krwi, po upływie około pół godziny od obiadokolacji, oddalił się swoim samochodem do miejsca zamieszkania. Nie chcąc przedłużać postępowania, nie mając żadnej pomocy prawnej, poddał się dobrowolnie karze, a Sąd orzekł wobec niego zakaz prowadzenia pojazdów na okres 12 miesięcy. Po tym okresie uprawnienie miało być mu zwrócone.
Skarżący podkreślił, że Prokuratura Rejonowa w R. prowadziła postępowanie w sprawie, wcześniej oznaczone sygn. akt [...] z jego udziałem jako pokrzywdzonego - w sprawie nadużycia władzy przez funkcjonariuszy Komendy Powiatowej Policji Powiatu Łódzkiego Wschodniego, tj. o czyn z art. 231§1 kk.
Postępowanie zostało umorzone z powodu niewykrycia sprawców, jednak okoliczności samego popełnienia czynu zabronionego przez funkcjonariuszy policji nie budzą żadnych wątpliwości. Uzasadnienie postanowienia o umorzeniu śledztwa potwierdza to dobitnie. Po prostu wydana opinia grafologiczna nie pozwoliła ze 100% pewnością zidentyfikować pisma funkcjonariusza podpisującego nielegalny dokument - protokół.
Okoliczność, że zastosował się do błędnej decyzji organu I instancji (wydanej w zaufaniu do wniosku skierowanego na podstawie czynu przestępnego), nie może powodować dla niego negatywnych konsekwencji. Zauważył, że gdyby nie przystąpił w ogóle do egzaminu teoretycznego dotyczącego kategorii B, to jego sytuacja prawna byłaby lepsza niż obecnie.
Ponadto nie przystąpił w ogóle do egzaminu kategorii A, a pomimo to i tak nie zostało mu dotychczas przywrócone prawo jazdy w tym zakresie tzn. w zakresie kat. A.
Zauważył także, że organ zawsze może z urzędu wszcząć postępowanie w sprawie, a ponadto mógł wcześniej pouczyć go o podstawach i możliwości samego wznowienia.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.
W tym miejscu zaznaczyć, co Sądowi jest wiadome z urzędu, że w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi toczy się sprawa ze skargi H.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 10 stycznia 2019 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A i B, sygn. akt III SA/ Łd 293/19. Postępowanie w tej sprawie zostało zawieszone postanowieniem z 5 czerwca 2019 r. do czasu zakończenia postępowania w sprawie wniosku skarżącego o wzruszenie w trybie nadzwyczajnym ostatecznej decyzji z 26 czerwca 2014r. o skierowaniu go na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji.
Na rozprawie zdalnej w 16 listopada 2022 r. Sąd dopuścił dowód z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych załączonych do sprawy III SA/Łd 293/19.
Akta administracyjne załączone do sprawy III SA/ Łd 293/19 obrazują przebieg całego postępowania związanego z wydaniem decyzji, która jest przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie, tj. decyzji w sprawie skierowania H.D. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, decyzji w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, a także wszystkich innych orzeczeń podejmowanych po tym, gdy Komenda Wojewódzka Policji przyznała, że wniosek o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy był bezpodstawny.
Wynika z nich, że 31 grudnia 2013 r. Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi skierował do Starosty Łódzkiego Wschodniego wniosek o sprawdzenie kwalifikacji i wniosek o skierowanie na badanie psychologiczne H.D. w związku z otrzymaniem przez niego 28 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego w okresie od 15 lutego 2013 r. do 25 czerwca 2013 r. (25 czerwca 2013 r. przypisano skarżącemu 6 punktów za spowodowanie zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego - spowodowanie kolizji drogowej i 10 punktów za kierowanie pojazdem mechanicznym w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego).
Efektem powyższego wniosku było wydanie przez Starostę Łódzkiego Wschodniego 28 stycznia 2014 r., na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 3 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2014 r. poz.600), decyzji o skierowaniu H.D. na badania psychologiczne przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami i decyzji o skierowaniu H.D. na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.
Orzeczenie o braku przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami skarżący złożył 5 marca 2014 r., a orzeczenie o braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi (ważne do lutego 2019 r.) – 28 lutego 2014 r.
Następnie 26 czerwca 2014r. Starosta Łódzki Wschodni wydał, na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit b) ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.) w związku z art. 49 ust. 1 pkt 2, art. 99 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami, decyzję o skierowaniu H.D. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w formie egzaminu państwowego w zakresie kategorii A,B. Decyzja ta stała się ostateczna, a 21 sierpnia 2014 r. skarżący przystąpił do egzaminu sprawdzającego kwalifikacje kierowcy i uzyskał negatywny wynik z egzaminu teoretycznego na kat. B. Z adnotacji znajdujących się w aktach administracyjnych wynika, że z egzaminu na kat. A skarżący zrezygnował.
Decyzją z 27 sierpnia 2014 r. Starosta Łódzki Wschodni cofnął H.D. uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii A i B. Od decyzji nie wniesiono odwołania.
Pismem z 9 marca 2016 r. Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi poinformował H.D., że wnioski z 31 grudnia 2013 r. o sprawdzenie kwalifikacji i skierowanie na badanie psychologiczne są nieaktualne. Do Starostwa Powiatowego pismo to wpłynęło 15 marca 2016 r. Następnie w piśmie z 17 marca 2016 r. Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi wyjaśnił, że H.D. 25 czerwca 2013 r. przyjął mandat karny kredytowany z kwalifikacją prawną z art. 98 Kodeksu wykroczeń, zgodnie z którym "Kto prowadząc pojazd poza drogą publiczną, strefą zamieszkania lub strefą ruchu, nie zachowuje należytej ostrożności, czym zagraża bezpieczeństwu innej osoby, podlega karze grzywny albo karze nagany" Za wyżej wymienione wykroczenie liczba punktów wynosi "0", kod czynu Z01. Skarżącemu przypisano niewłaściwy kod czynu, co spowodowało błędne naliczenie 6 punktów i wpisanie ich do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego.
Pismem z 12 kwietnia 2016 r. H.D. skierował do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy dokumentującego jego uprawnienia do kierowania pojazdami kat B i A. Wniosek na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. został przekazany do Starostwa Powiatowego. W piśmie H.D. wskazał, że w związku z uwzględnieniem jego wcześniejszej skargi na czynność funkcjonariuszy Policji, polegającą na bezpodstawnym dopisaniu mu punktów karnych z tytułu zdarzenia drogowego mającego miejsce 25 czerwca 2013 r., w szczególności w związku z pismem Komendy Wojewódzkiej Policji w Łodzi z 9 marca 2016 r. informującym, że wniosek o sprawdzenie kwalifikacji i wniosek o skierowanie na badania psychologiczne jest nieaktualny, a tym samym bezpodstawny – wnosi o zwrot zatrzymanego dokumentu prawa jazdy. Podkreślił, że skutkiem bezpodstawnego ukarania go punktami karnymi było niezasadne pozbawienie go uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B i A. Ponieważ nie było żadnych podstaw do skierowania go na ponowne badania i ponowny egzamin oświadczył, że uchyla się od wszelkich skutków swoich działań po dniu dokonanego zwrotu dokumentu (prawa jazdy), co do których został wprowadzony w błąd przez funkcjonariuszy policji bądź urzędników. Do pisma skarżący załączył wypełniony druk wniosku zaznaczając, że ubiega się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy - pkt C 1 b) Pismem z 28 kwietnia 2016 r. organ wezwał do usunięcia braków wniosku "o zwrot zatrzymanego prawa jazdy" w punktach B,C,E,G w terminie 7 dni, od daty doręczenia informując, że nieusunięcie braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Następnie pismem z 3 czerwca 2016.r. organ poinformował o pozostawieniu podania bez rozpoznania.
Z akt administracyjnych wynika, że 2 czerwca 2016 r. skarżący skierował do Komendanta Wojewódzkiego Policji pismo, wnosząc o skierowanie do Starostwa Powiatowego pisma wskazującego na podstawy wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu przez Starostwo Powiatowe w Łodzi o zwrot zatrzymanego dokumentu prawa jazdy. Pismo zostało przekazane do Starostwa Powiatowego w Łodzi i potraktowane jako wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy.
Postanowieniem z 7 listopada 2016 r. organ odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy wskazując, że wydana została decyzja o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami, co stanowi uzasadnioną przyczynę, że postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu prawa jazdy nie może być wszczęte. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, postanowieniem z 28 grudnia 2016 r., utrzymało w mocy postanowienie Starosty Łódzkiego Wschodniego, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, wyrokiem z 10 maja 2017 r., III SA/Łd 309/17, oddalił skargę H.D. na to postanowienie. Wyrok uprawomocnił się 7 lipca 2017 r.
W dniu 13 października 2017 r. pełnomocnik H.D. złożył wniosek o uchylenie decyzji Starosty Łódzkiego Wschodniego z 27 sierpnia 2014 r. o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A, B na podstawie art. 154 k.p.a.
Ostatecznie, po wcześniejszej odmowie, 15 stycznia 2018 r. organ zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego, a 1 lutego 2018 r. wydał decyzję odmawiającą uchylenia decyzji Starosty Łódzkiego Wschodniego z 27 sierpnia 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, decyzją z 8 marca 2018 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Wyrokiem z 4 lipca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, w sprawie III SA/Łd 441/18, oddalił skargę H.D. Wyrok jest prawomocny od 4 sierpnia 2018 r.
Wnioskiem z 6 września 2018 r. Prokurator Rejonowy w R. zwrócił się na podstawie art. 182 k.p.a. o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z 27 sierpnia 2014 r. Starosty Łódzkiego Wschodniego w przedmiocie cofnięcia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A,B. Jako podstawę wznowienia wskazał art. 145 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.a. Po wznowieniu postępowania, decyzją z 15 listopada 2018 r., Starosta Łódzki Wschodni odmówił uchylenia własnej decyzji z 27 sierpnia 2014 r., stwierdzając, że decyzja o cofnięciu uprawnienia była konsekwencją negatywnego wyniku egzaminu sprawdzającego kwalifikacje w zakresie kat. B i niepoddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w zakresie kat. A. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, decyzją z 10 stycznia 2019 r., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. H.D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. III SA/Łd 293/19. Postanowieniem z 5 czerwca 2019 r. Sąd zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne z uwagi na to, że skarżący wystąpił o wzruszenie w trybie nadzwyczajnym ostatecznej decyzji z 26 czerwca 2014 r. o skierowanie go na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji (chodzi o wniosek inicjujący postępowanie w niniejszej sprawie z 8 listopada 2018 r.). Postanowieniem z 10 października 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny, w sprawie I OZ 826/19, oddalił zażalenie na postanowienie o zawieszeniu postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Natomiast w myśl art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, organ administracji naruszył przepisy postępowania, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżoną decyzją, wydaną po wznowieniu postępowania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi uchyliło decyzję Starosty Łódzkiego Wschodniego z 24 stycznia 2022 r. odmawiającą uchylenia dotychczasowej decyzji o skierowaniu H.D. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji i umorzyło jako bezprzedmiotowe postępowanie prowadzone przed organem I instancji. Podstawą prawną wydanego rozstrzygnięcia był art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 148 i art. 61a k.p.a., a u jego podstaw leży uznanie przez organ odwoławczy, że skarżący nie zachował miesięcznego terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania, liczonego od dnia dowiedzenia się przez niego o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia, co uzasadniałoby wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. Skoro jednak organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie wznowienia, mimo braku dopuszczalności wznowienia, to organ odwoławczy musiał uchylić zaskarżoną decyzję w całości i umorzyć postępowanie.
W ocenie Sądu, problem w niniejszej sprawie sprowadza się nie tylko do oceny czy, "wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej" z 8 listopada 2018 r., potraktowany ostatecznie jako wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z 26 czerwca 2014 r. o skierowaniu skarżącego na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje kierowcy, został złożony przez skarżącego z zachowaniem miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, ale także do oceny zgodności z prawem działania organów w tym zakresie w toku całego postępowania po ujawnieniu się okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia.
Zgodnie bowiem z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zdaniem Sądu organ odwoławczy nie ustalił i nie ocenił wszystkich okoliczności faktycznych mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, czym naruszył art. 7, art. 77 § 1, art 80 i art. 107 § 3 k.p.a., choć prawie wszystkie istotne w sprawie okoliczności były organowi znane. Okoliczności te wynikają z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych postępowań toczących się po poinformowaniu skarżącego i organu, że wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z 31 grudnia 2013 r. zawierał błędne informacje o ilości punktów przypisanych skarżącemu jako kierowcy i że skarżący nie przekroczył 24 punktów. Należy też zauważyć, że każde z postępowań wszczynanych na wniosek H.D. po piśmie Komendy Wojewódzkiej Policji w Łodzi z 9 marca 2016 r. jest traktowane w oderwaniu od całokształtu okoliczności, jako odrębna sprawa. Tymczasem cały ciąg zdarzeń i toczące się następnie postępowania administracyjne wynikają z tego, że 31 grudnia 2013 r. Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi skierował do Starosty Łódzkiego Wschodniego wniosek o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy, w którym wskazał, że H.D. otrzymał 28 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego w okresie od 15 lutego 2013 r. do 25 czerwca 2013 r., a 9 marca 2016 r., skierował do H.D. i Starosty pismo informujące, że wnioski z 31 grudnia 2013 r. o sprawdzenie kwalifikacji i skierowanie na badanie psychologiczne są nieaktualne, gdyż 6 punktów zostało odnotowanych w ewidencji kierowców bezpodstawnie.
Nie ulega wątpliwości, że decyzja Starosty Łódzkiego Wschodniego z 26 czerwca 2014 r. o skierowaniu H.D. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w formie egzaminu państwowego w zakresie kategorii A,B była uwarunkowana wnioskiem Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z 31 grudnia 2013 r. Starosta miał z urzędu obowiązek wydania tej decyzji na wniosek organu kontroli ruchu drogowego, co wynikało z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit b) ustawy Prawo o ruchu drogowym i art. 99 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami. Przepis art. 114 ust. 1 pkt 1 lit b) ustawy Prawo o ruchu drogowym stanowił, że kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1. Niesporne jest, że skarżący nie złożył odwołania od tej decyzji, mimo że przed organami Policji i Prokuratury kwestionował zasadność przypisanych mu punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Niesporne jest, że 21 sierpnia 2014 r. skarżący przystąpił do egzaminu sprawdzającego kwalifikacje kierowcy i uzyskał negatywny wynik z egzaminu teoretycznego na kat. B., a z egzaminu na kat. A zrezygnował. W konsekwencji, decyzją z 27 sierpnia 2014 r., Starosta Łódzki Wschodni cofnął H.D. uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii A i B, od której skarżący także nie składał odwołania.
Pismem z 9 marca 2016 r., skierowanym do H.D. i Starosty Łódzkiego Wschodniego, Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi poinformował, że wnioski z 31 grudnia 2013 r. o sprawdzenie kwalifikacji i skierowanie na badanie psychologiczne są nieaktualne. Pismo to wpłynęło do organu 15 marca 2016 r., a kolejne pismo KWP z 17 marca 2016 r., wyjaśniające, że skarżącemu błędnie naliczono 6 punktów, wpłynęło do organu 21 marca 2016 r. (dowody doręczenia w aktach administracyjnych załączonych do sprawy III SA/Łd 293/19). W aktach brak jest informacji, kiedy pismo z KWP z 9 marca 2016 r. zostało doręczone skarżącemu, ale 12 kwietnia 2016 r. H.D. wystąpił z pismem o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w związku z bezpodstawnym dopisaniem mu 6 punktów, co doprowadziło do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Należy zatem uznać, że zarówno organ, jak i skarżący w już w marcu 2016 r. mieli informację o tej okoliczności. W kolejnych pismach kierowanych do organu, który wszczynał kolejne postępowania administracyjne, skarżący różnie formułował swoje żądania: "o zwrot zatrzymanego dokumentu prawa jazdy", "o uchylenie decyzji Starosty Łódzkiego Wschodniego z 27 sierpnia 2014 r o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A, B", "o stwierdzenie nieważności decyzji o skierowaniu go na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje" (ostatecznie potraktowany jako wniosek o wznowienie postępowania), zawsze podkreślając, że u podstaw decyzji, których skutków usunięcia się domaga, leży błędne zarejestrowanie w ewidencji kierowców liczby uzyskanych przez niego punktów, i że nigdy nie przekroczył liczby 24 punktów. Okoliczności te nie zostały należycie opisane i ocenione, mimo że z zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) i art. 77 § 1 k.p.a. wynika obowiązek organu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.).
Przechodząc do oceny legalności zaskarżonej decyzji zaznaczyć należy, że przedmiotem oceny w rozpoznawanej sprawie jest decyzja wydana w postępowaniu nadzwyczajnym w trybie wznowienia postępowania. Instytucja wznowienia ma charakter nadzwyczajny, co oznacza, że weryfikacja wydanej decyzji ostatecznej może nastąpić jedynie w ściśle określonych w art. 145 § 1 k.p.a. sytuacjach. Z uwagi na zasadę trwałości decyzji ostatecznych wynikającą z art. 16 § 1 k.p.a. wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter zwężający. Z drugiej jednak strony, ze względu na obligatoryjny sposób sformułowania przyczyn wznowienia postępowania, w postępowaniu tym nie ma miejsca na uznanie administracyjne. Dlatego też w razie ujawnienia przesłanek wznowieniowych organ, jest zobowiązany do podjęcia czynności procesowych. Celem wznowienia postępowania jest zbadanie prawidłowości ostatecznego rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu jurysdykcyjnym.
Wznowienie postępowania daje możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli została ona wydana w postępowaniu dotkniętym przynajmniej jedną z wad określonych w art. 145 § 1 lub w sytuacji przewidzianej w art. 145a k.p.a. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia następuje w formie postanowienia będącego wyłącznie aktem procesowym wskazującym przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania i stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 1 i 2 k.p.a.). Stwierdzenie rzeczywistego wystąpienia w sprawie przyczyny wznowienia i wynikających z tego skutków dla rozstrzygnięcia sprawy jest rezultatem ustaleń dokonanych po wydaniu takiego postanowienia zawartych w decyzji, o której mowa w art. 151 k.p.a.
Jak stanowi art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.
Zasadnie organ wskazuje, że termin do wniesienia żądania wznowienia postępowania jest liczony od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Termin ten nie jest zatem liczony od dnia, w którym strona powzięła informację, że okoliczność ta może stanowić podstawę wznowienia postępowania. Świadomość prawnego znaczenia okoliczności faktycznych, jako podstawy wznowienia, nie ma wpływu dla oceny zachowania terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a. (patrz wyrok NSA z 13 listopada 2020 r., I OSK 1135/20). Dlatego, co do zasady, należy podzielić ocenę organu, że dla oceny zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją o skierowaniu H.D. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji nie ma znaczenia, że dopiero w Prokuraturze w 2018 r. dowiedział się on, że może złożyć wniosek o wznowienie postępowania.
W przypadku złożenia przez stronę podania o wznowienie postępowania po terminie określonym w art. 148 § 2 organ administracji jest zobowiązany do wydania, na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. Dokonując oceny zachowania terminu do złożenia takiego podania organ ma jednak obowiązek ustalenia i uwzględnienia wszystkich okoliczności, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. W tej sprawie, o wznowienie postępowania w sprawie skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, organ zupełnie pominął fakt, że skarżący już 12 kwietnia 2016 r., a więc około 1 miesiąca od otrzymania pisma z KWP w Łodzi, skierował do Komendy Wojewódzkiej Policji pismo o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w związku z bezpodstawnym dopisaniem mu 6 punktów, co doprowadziło do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Pismo to, wraz z załączonym do niego drukiem wniosku o zwrot dokumentu prawa jazdy, zostało w trybie art. 65 § 1 k.p.a. przekazane do Starostwa. Organ po otrzymaniu pisma i wniosku na urzędowym formularzu nie pouczył jednak skarżącego, jakie możliwości procesowe w zaistniałej sytuacji posiada, tylko ograniczył się, zgodnie z literalnym brzmieniem wniosku, do wezwania do uzupełnienia jego braków, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, a następnie pozostawił wniosek bez rozpoznania. Biorąc pod uwagę, że skarżący powoływał się na nowe dowody dotyczące okoliczności stanowiących podstawę wydanych niekorzystnych dla niego decyzji, o których organ wiedział już także z urzędu, organ powinien podjąć działania zmierzające do załatwienia sprawy zgodnie z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela i poinformować H.D. o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw. Obowiązek ten wynika z art. 9 k.p.a., który nakazuje organom czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Skarżący nie powinien ponosić konsekwencji ewidentne niezgodnego z prawem działania funkcjonariuszy Policji, a organ, oczywiście w granicach prawa, powinien zmierzać do usunięcia skutków naruszeń, jakie dotknęły skarżącego. Jeżeli organ dowiedział się (uzyskał nowe dowody), że stan faktyczny stanowiący podstawę wydanej wobec skarżącego decyzji o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji był inny (nie został przekroczony limit 24 punktów) i może to mieć wpływ na treść decyzji, miał obowiązek wyczerpująco pouczyć stronę o możliwym sposobie załatwienia sprawy i wezwać do wypowiedzenia się, czy jej zamiarem jest wzruszenie, w trybie wznowienia postępowania, decyzji wydanej na skutek wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji, a następnie zbadać, czy zachowany został termin do złożenia podania o wznowienie. Wezwanie do wypełnienia określonych rubryk na formularzu wniosku o zwrot zatrzymanego prawa jazdy nie stanowiło realizacji obowiązku organu, a pismo skarżącego z 12 kwietnia 2016 r., skoro nie został należycie pouczony i nie wyjaśniono jego intencji, nie zostało, w ocenie Sądu, przez organ załatwione we właściwej formie. Bez rozpoznania organ pozostawił jedynie wniosek o zwrot prawa jazdy złożony na formularzu.
Dlatego, uchylając zaskarżoną decyzję SKO w Łodzi i poprzedzającą ją decyzję Starosty Łódzkiego Wschodniego z 24 stycznia 2022 r., Sąd pozostawił w obrocie prawnym postanowienie organu I instancji z 14 grudnia 2021 r. o wznowieniu postępowania na żądanie strony, ponieważ w piśmie z 5 lipca 2021 r. skarżący jednoznacznie wyraził swoje intencje, a podstawy wznowienia zostały wskazane w piśmie skarżącego z 12 kwietnia 2016 r. - złożonym z zachowaniem miesięcznego terminu. Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien przeprowadzić postępowanie co do wskazanych przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydawania decyzji.
W tym miejscu wskazać także należy, że w przypadku złożenia przez stronę podania o wznowienie postępowania po terminie określonym w art. 148 k.p.a. i wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania wyłącznie z powodu przekroczenia tego terminu, nie wyklucza się wszczęcia postępowania w przedmiocie wznowienia z urzędu, po uprawomocnieniu się rozstrzygnięcia odmownego (z wniosku), jeżeli tak, jak w niniejszej sprawie, wskazana była taka podstawa wznowienia, co do której istnieje możliwość przeprowadzenia postępowania w przedmiocie wznowienia także z urzędu (patrz wyrok WSA w Białymstoku z 27 stycznia 2015 r., II SA/Bk 1111/14, Lex 16520920, przywołany w Komentarzu do Kodeksu postępowania administracyjnego pod red. P. M. Przybysza). Podobne stanowisko wyrażone zostało także w Komentarzu aktualizowanym do Kodeksu postępowania administracyjnego pod red M. Jaśkowskiej, M Wilbrandt- Gotowicz, A. Wróbla (art. 148 k.p.a. pkt 9). W okolicznościach niniejszej sprawy, w ocenie Sądu, organ mógł też i powinien, gdyby skarżący nie złożył wniosku o wznowienie postępowania, rozważyć możliwość wznowienia postępowania z urzędu. Taka ocena wynika z brzmienia art. 145 § 1, który stanowi że "w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli (...)". Sformułowanie "wznawia się" oznacza dla organu obowiązek działania z urzędu w celu doprowadzenia sprawy do stanu zgodnego z prawem. Okoliczności zaistniałe po wydaniu decyzji o skierowaniu skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji (negatywny wynik egzaminu) nie mogą mieć wpływu na ocenę zasadności wznowienia postępowania dokonywaną przez organ.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) w zw. art. 134 § 1 i 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.
is