II SA/OL 675/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2005-11-29
NSArolnictwoŚredniawsa
płatności ONWrolnictwodotacjeARiMRkontrolasankcjepowierzchnia gruntówpostępowanie administracyjnek.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje dotyczące przyznania płatności ONW z powodu naruszenia przepisów proceduralnych przez organy administracji.

Skarżący L. K. zakwestionował decyzje obniżające płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). Organy administracji nałożyły sankcje powierzchniowe z powodu rzekomych nieprawidłowości w deklaracji działek rolnych. Skarżący zarzucił brak należytego poinformowania o kontroli, brak możliwości uczestnictwa w niej oraz nieprawidłowe pomiary. Sąd uwzględnił skargę, uchylając decyzje obu instancji z powodu naruszenia przepisów k.p.a. dotyczących postępowania dowodowego i uzasadnienia decyzji.

Sprawa dotyczyła skargi L. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji obniżającą płatność ONW. Organ pierwszej instancji przyznał płatność w pomniejszonej wysokości, nakładając sankcje powierzchniowe ze względu na nieprawidłowości w deklaracji działek rolnych, powołując się na przepisy UE. Skarżący zarzucił brak uzasadnienia dla sankcji, brak wskazania konkretnych działek z nieprawidłowościami oraz nieuczestniczenie w kontroli i brak możliwości ustosunkowania się do jej wyników. Organ odwoławczy utrzymał decyzję w mocy, twierdząc, że kontrola została przeprowadzona prawidłowo, a skarżący został powiadomiony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił obie decyzje, stwierdzając naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 7, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a.). Sąd uznał, że organy nie wyjaśniły dostatecznie stanu faktycznego, nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego (w tym wypisów z rejestru gruntów) i nie uzasadniły prawidłowo nałożenia sankcji. Podkreślono, że kontrole powinny być prowadzone z poszanowaniem praw strony, a brak udokumentowania zawiadomień i udziału strony w kontroli budzi wątpliwości. Sąd wskazał również na przepisy rozporządzeń unijnych dotyczące stosowania sankcji, które nie powinny mieć zastosowania w przypadku poprawnego wniosku lub braku winy rolnika.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organy naruszyły przepisy k.p.a. poprzez niewłaściwe przeprowadzenie i udokumentowanie kontroli oraz brak wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego i uzasadnienia decyzji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy nie wykazały, iż skarżący został prawidłowo zawiadomiony o kontroli i miał możliwość w niej uczestniczyć. Brak jest dowodów na zawiadomienie, a protokoły kontrolne nie zawierają wymaganych podpisów ani wyjaśnień odmowy ich złożenia. Ponadto, uzasadnienia decyzji nie zawierały wystarczającego wyjaśnienia sposobu naliczenia sankcji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

u.w.r. art. 5 § 2

Ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich art. 6

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 817/2004 ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) art. 70

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 817/2004 ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) art. 71

P.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.s.a. art. 152

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 2419/2001 ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy art. 44

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nie wykazały, że skarżący został prawidłowo zawiadomiony o kontroli i miał możliwość w niej uczestniczyć. Uzasadnienie decyzji nie zawierało wystarczającego wyjaśnienia sposobu naliczenia sankcji. Organy nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego, w tym wypisów z rejestru gruntów. Naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących postępowania dowodowego i uzasadnienia decyzji.

Godne uwagi sformułowania

Sąd uwzględnił skargę, gdyż podczas kontroli legalności decyzji podjętych przez organy administracji publicznej stwierdził naruszenie przepisów art. 7 i 77 § l k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na organie administracji publicznej nakładającym sankcje ciąży obowiązek dokładnego wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia oraz wskazania wyliczenia wysokości nałożonej sankcji. Zatem wysokość płatności ONW przyznawanych producentowi rolnemu zależy m.in. od powierzchni działek rolnych deklarowanych we wniosku o przyznanie płatności.

Skład orzekający

Janina Kosowska

przewodniczący

Hanna Raszkowska

członek

Tadeusz Lipiński

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty kontroli w postępowaniu administracyjnym, obowiązki organów w zakresie zbierania dowodów i uzasadniania decyzji, zwłaszcza w kontekście przyznawania dotacji i nakładania sankcji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących płatności ONW i rozporządzeń unijnych w tym zakresie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje typowy konflikt między rolnikiem a aparatem administracyjnym dotyczący dotacji, z naciskiem na błędy proceduralne organów, które mogą być pouczające dla innych spraw.

Błędy proceduralne organów zniweczyły decyzję o sankcjach na płatnościach rolnych.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ol 675/05 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2005-11-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-09-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Hanna Raszkowska
Janina Kosowska /przewodniczący/
Tadeusz Lipiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sędzia WSA Sędzia WSA Protokolant - Janina Kosowska Hanna Raszkowska Tadeusz Lipiński (spr.) Lech Ledwożyw po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2005 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz L. K. kwotę 103 (stu trzech) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Po rozpatrzeniu wniosku L. K. z dnia 11 czerwca 2004 roku, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. decyzją z dnia 16 marca 2005 roku, nr "[...]" przyznał wnioskodawcy płatność z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwaną "płatnością ONW", na rok 2004 w pomniejszonej wysokości 15743,89 zł, w tym z tytułu: ONW - Nizinne strefa nizinna I - 13745,41 zł oraz ONW - Nizinne strefa nizinna II - 1998,48 zł.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 5 ust. 2 Ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. nr 229, poz. 2273 ze zm.) oraz § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 73, poz. 657 ze zm.).
W uzasadnieniu organ podniósł, że kwotę płatności obliczono po nałożeniu sankcji powierzchniowych w wysokości 2556,12 zł ze względu na nieprawidłowości w deklaracji działek rolnych, na podstawie art. 70 i 71 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 roku ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR).
W odwołaniu od powyższej decyzji L. K. wniósł o jej uchylenie i wydanie decyzji o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w pełnej wysokości, wynikającej ze złożonego w dniu 11 czerwca 2004 roku wniosku, czyli od powierzchni 151,29 ha jako zgodnej ze stanem rzeczywistym.
W uzasadnieniu podniósł, że sankcje zmniejszające dopłaty zostały zastosowane z powodu rzekomych nieprawidłowości w deklaracji działek rolnych. Tymczasem w decyzji nie zawarto numerów działek, na których wystąpiły rzekome nieprawidłowości, a także nie przestawiono żadnego innego uzasadnienia co do zasadności zastosowania sankcji.
Ponadto L. K. stwierdził, że z otrzymanego w dniu 30 sierpnia 2004 roku z biura Geodezji i Obrotu Nieruchomościami GOES protokołu kontrolnego nie wynika na jakich działkach i przez kogo zostały dokonane pomiary kontrolne. W tej sytuacji niemożliwe jest ustosunkowanie się do wyników tych pomiarów. Poza tym nie został poinformowany o rozpoczęciu i zakończeniu przedmiotowej kontroli, ani on, ani jego pracownicy nie brali w niej udziału i nie podpisywali protokołu z czynności kontrolnych.
Skarżący wniósł o powołanie niezależnych unijnych inspektorów w celu ustalenia przy jego obecności powierzchni zgłoszonych działek.
Decyzją z dnia 6 lipca 2005 roku, nr "[...]" Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ podniósł, że 19 sierpnia 2004 roku w gospodarstwie L. K. przeprowadzono kontrolę i dokonano pomiarów wszystkich działek rolnych za wyjątkiem trzech znajdujących się w województwie "[...]". W wyniku tej kontroli inspektorzy terenowi stwierdzili różnice pomiędzy powierzchnią deklarowaną w złożonym wniosku a powierzchnią stwierdzoną w rzeczywistości. Stwierdzone niezgodności obejmowały zawyżenia powierzchni działek rolnych (oznaczonych literami N, O, P), jak i zaniżenia (powierzchnia działki rolnej Ł).
Organ wyjaśnił, że pomiary dokonane w ramach kontroli i wykryte nieprawidłowości w zadeklarowanej powierzchni działek rolnych mają bezpośredni wpływ na weryfikację wniosku o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W tej sytuacji ponownie wyliczył wysokość sankcji i stwierdził, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa pod względem rachunkowym, jak i zastosowanych sankcji.
Na powyższą decyzję L. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się jej uchylenia i decyzji ją poprzedzającej.
W uzasadnieniu podniósł, że zaskarżona decyzja jest niesprawiedliwa i niezgodna ze stanem faktycznym, gdyż płatności powinny zostać przyznane w pełnej wysokości od powierzchni zadeklarowanej w złożonym wniosku, czyli od 151,29 ha. Ponadto skarżący zarzucił organowi odwoławczemu nie ustosunkowanie się do kwestii podnoszonych przez niego w odwołaniu takich jak: nie poinformowanie skarżącego o rozpoczęciu i zakończeniu kontroli w jego gospodarstwie, nie uczestniczenie skarżącego ani zarządców jego gospodarstw w przeprowadzanych czynnościach kontrolnych, nie podpisanie przez skarżącego bądź jego zastępców protokołu kontrolnego, a także brak wyjaśnienia na jakich działkach i przez kogo zostały dokonane pomiary.
Poza tym skarżący podniósł, że nie przedstawiono mu rozliczenia powierzchni działek zmierzonych przez inspektorów i bezpodstawnie odrzucono wniosek o powołanie niezależnych inspektorów terenowych w celu ustalenia powierzchni zgłoszonych działek.
L. K. wyjaśnił, że wniosek o dopłatę sporządzili zarządcy jego gospodarstw rolnych w oparciu o aktualne wypisy z rejestru gruntów pobrane z Biura Powiatowego ARiMR w K. i ze Starostwa Powiatowego w K. w dniu 28 maja 2004 roku a zbiorczy wniosek o dopłatę został sporządzony wspólnie przez obydwu zarządców, z uwzględnieniem gruntów położonych na terenie województwa "[...]".
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ wyjaśnił, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniósł się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez skarżącego, ponadto stwierdził, że materiały kontrolne wskazują na powiadomienie skarżącego o rozpoczęciu i zakończeniu kontroli, a także skarżący w odwołaniu od decyzji przyznał, że 30 sierpnia 2005 roku otrzymał protokół kontrolny. Poza tym z art. 25 rozporządzenia
Komisji (WE) z dnia 21 kwietnia 2004 roku wynika, że kontrole na miejscu przeprowadza się co do zasady bez uprzedzenia, można jedynie w określonym czasie zawiadomić o niej, jeżeli nie zagrażałoby to celowi kontroli.
W piśmie procesowym z dnia 16 września 2005 roku L. K. wyjaśnił, że gospodarstwo rolne w R. o pow. 1010,8329 ha zakupił jego brat J. K. od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa Oddział Terenowy w O . Ponadto przedstawił kserokopię ośmiu wypisów z rejestru gruntów wystawionych przez Starostwo Powiatowe w K. w dniu 24 października 2003 roku dotyczących powierzchni działek wchodzących w skład zakupionego gospodarstwa w R., których łączna powierzchnia wynosi 1010,8329 ha i jest zgodna z powierzchnią zakupionego w 1995 roku gospodarstwa.
Poza tym skarżący podniósł, że powierzchnia gruntów gospodarstwa rolnego w R. podlegająca opodatkowaniu podatkiem rolnym wynosiła łącznie 983,15 ha.
Do wniesionego pisma została również dołączona tabela rozliczenia gruntów gospodarstwa rolnego w R., z której wynika, że łączna powierzchnia gruntów rolnych według ośmiu wypisów z rejestru gruntów wystawionych przez Starostwo Powiatowe w K. w dniu 24 października 2003 roku wynosi 974,69 ha, natomiast łączna powierzchnia gruntów rolnych zawarta we wniosku do ARiMR o dopłaty w 2004 roku wynosi 972,65 ha .
Z kolei gospodarstwo rolne w S. o łącznej powierzchni 1379,55 ha skarżący dzierżawił od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa Oddział Terenowy w O. na podstawie umowy dzierżawy z dnia 14 lipca 1995 roku . Gospodarstwo to zostało scharakteryzowane w siedmiu wypisach z rejestru gruntów sporządzonych 28 maja 2004 roku przez Starostwo Powiatowe w K. , zgodnie z którymi jego łączna powierzchnia wynosi 1370,8564 ha i jest zgodna z powierzchnią wydzierżawioną w 1995 roku .
Powierzchnia gruntów gospodarstwa rolnego w S. podlegająca opodatkowaniu podatkiem rolnym wynosiła łącznie 1313, 2677 ha
Z rozliczenia gruntów gospodarstwa rolnego w S. wynika, że łączna powierzchnia gruntów rolnych według siedmiu wypisów z rejestru gruntów wystawionych przez Starostwo Powiatowe w K. w dniu 28 maja 2004 roku wynosi 1224,447'8 ha, natomiast łączna powierzchnia gruntów rolnych zawarta we wniosku do ARiMR o dopłaty w 2004 roku wynosi 1222,32 ha.
Ponadto skarżący wyjaśnił, że cała powierzchnia użytkowanych przez niego w 2004 roku gruntów rolnych według wypisów z rejestru gruntów wynosi 2206,7078 ha, a we wniosku o dopłaty do ARiMR łączna powierzchnia gruntów użytkowanych rolniczo wynosi 2202,54 ha i jest to uprawa na wysokim poziomie.
L. K. zakwestionował rzetelność dokonanych pomiarów gruntów w jego gospodarstwie z powodu nie brania przez niego bądź jego zarządców udziału w ich dokonywaniu, nie poinformowania go o metodach i sposobach pomiarów, a także nie uwzględnieniu dopuszczalnych błędów urządzeń pomiarowych.
Pismem z dnia 7 listopada 2005 roku skarżący uzupełnił skargę przesyłając odpis postanowienia z dnia 13 października 2005 roku, o umorzeniu śledztwa nr "[...]" przeciwko L. K. podejrzanemu o to, że w dniu 11 czerwca 2004 roku w K., w siedzibie ARiMR w celu uzyskania korzyści majątkowej w postaci dotacji przedłożył nierzetelny dokument wprowadzając tym samym w błąd pracowników ARiMR poprzez podanie nieprawdziwych informacji o rodzaju i powierzchni posiadanych gruntów rolnych.
Na rozprawie w dniu 29 listopada 2005 roku pełnomocnik organu podniósł, że obowiązkiem strony jest prawidłowo obliczyć powierzchnię gruntów i określić posiadane uprawy, gdyż jedynie uprawy są podstawą do uzyskania dopłat. Natomiast skarżący nieprawidłowo wyliczył powierzchnię gruntów, a poza tym w złożonym wniosku wykazał grunty, które nie są uprawiane.
Z kolei pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że zgłoszona powierzchnia została oparta na aktualnych wypisach z rejestru gruntów. Użytki skarżącego nie są zachwaszczone, a zdjęcia dołączone do akt administracyjnych nie przedstawiają gruntów należących do skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. l § 2 Ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) Wojewódzki Sąd Administracyjny bada zaskarżone decyzje wyłącznie pod względem ich legalności, czyli zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Natomiast Sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeżeli niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze i wniosków w niej zawartych, Sąd stwierdzi istotne naruszenie prawa, skutkujące koniecznością wyeliminowania zaskarżonego aktu z obrotu prawnego.
W rozpoznawanej sprawie Sąd uwzględnił skargę, gdyż podczas kontroli legalności decyzji podjętych przez organy administracji publicznej stwierdził naruszenie przepisów art. 7 i 77 § l k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Szczegółowe warunki i tryb udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), zwanej "płatnością ONW", zostały określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 73, poz. 657 ze zm.). Zgodnie z przepisami tego rozporządzenia płatność ONW udzielana jest producentowi rolnemu na jego wniosek, a jej wysokość w danym roku kalendarzowym zależy od iloczynu deklarowanej we wniosku o przyznanie płatności powierzchni działek rolnych i stawek płatności na hektar gruntu rolnego ( § 6 ust. 2 w zw. z § 4 ust. 1).
Zatem wysokość płatności ONW przyznawanych producentowi rolnemu zależy m.in. od powierzchni działek rolnych deklarowanych we wniosku o przyznanie płatności.
Organy orzekające o przyznaniu płatności ONW są uprawnione do przeprowadzenia kontroli udzielenia i wykorzystania pomocy ze środków Unii Europejskiej na mocy art. 7 ust. l i la Ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji
Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. nr 229, poz. 2273 ze zm.), zwaną dalej u.w.r. Nie oznacza to jednak, że postępowanie to może być prowadzone z pominięciem ogólnych zasad postępowania administracyjnego.
Nawet jeżeli w sprawie mają zastosowanie przepisy szczególne normujące kwestię przeprowadzenia kontroli, to organy orzekające w sprawie nie są zwolnione z obowiązku stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Należy pamiętać, że z treści art. l pkt l k.p.a. wynika, że przepisy tego kodeksu stosuje się do postępowań przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej. Do tego typu spraw z pewnością należy sprawa o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, a wynika to z art. 5 u.w.r.
Na mocy art. 7 ust. l i la u.w.r. Agencja, bądź inne upoważnione przez Prezesa Agencji jednostki organizacyjne, przeprowadzają kontrole udzielenia i wykorzystania pomocy. Przed rozpoczęciem kontroli osoba upoważniona do jej przeprowadzenia jest obowiązana okazać imienne upoważnienie do przeprowadzenia kontroli (art. 7 ust. 2 u.w.r.). Z regulacji tej można wysnuć wniosek, że osoba kontrolowana ma prawo uczestniczyć w czynnościach kontrolnych, gdyż w innym przypadku nie byłoby komu okazać upoważnienia do kontroli. Zatem udział w kontroli nie jest obowiązkiem producenta rolnego, ale jego uprawnieniem, z którego może on skorzystać.
Poza tym udział kontrolowanego w dokonywanych czynnościach kontrolnych byłby wskazany choćby po to, aby producent rolny mógł wskazać należące do niego grunty. W ten sposób możliwe byłoby uniknięcie sporów co do tego, jakie grunty faktycznie zostały poddane kontroli.
W przedmiotowej sprawie skarżący podnosi, że nie został zawiadomiony o rozpoczęciu kontroli i w tej sytuacji ani on, ani zarządcy jego gospodarstw nie brali w niej udziału. Nie został również zawiadomiony o jej zakończeniu i nie podpisał protokołu kontroli.
8
Z protokołu kontroli zaś wynika, że dzień przed dokonaniem kontroli skarżący został powiadomiony o niej telefonicznie, a przy kontroli obecni byli zarządcy gospodarstw skarżącego – R. M. i Z. D., którzy odmówili podpisania protokołu podobnie jak i to, że skarżący został zawiadomiony o zakończeniu kontroli, ale nie mógł się stawić.
W tej sytuacji wobec pozostających ze sobą w oczywistej sprzeczności dwóch różnych stwierdzeń trudno jednoznacznie określić, czy przy dokonywanych czynnościach byli obecni zarządcy gospodarstw skarżącego i czy rzeczywiście skarżący został zawiadomiony o rozpoczęciu i zakończeniu kontroli. Zwrócić należy uwagę jednak na to, że organ w żaden sposób nie potwierdził zapisów dokonanych w protokole kontroli, bo przecież brak jest choćby dowodu na to, że L. K. o rozpoczęciu kontroli zawiadomiony został faxem, brak jest także poza zapisem w protokole jakiegokolwiek dowodu na to, że ze skarżącym przeprowadzone zostały rozmowy telefoniczne. Na podstawie protokołów z czynności kontrolnych poszczególnych działek także nie można wyprowadzić wniosku, iż w przeprowadzonych pomiarach uczestniczyli przedstawiciele skarżącego, gdyż miejsce gdzie powinien znajdować się podpis osoby obecnej przy kontroli w każdym przypadku pozostaje puste, natomiast w przypadku obecności przy dokonywaniu pomiarów przedstawiciela skarżącego i jedynie odmowy podpisania przez niego poszczególnych protokołów przyczyna odmowy złożenia podpisu powinna być każdorazowo odnotowywana przez inspektora dokonującego kontroli. Na zakończenie tej części rozważań podkreślić należy także to, iż organowi nie powinno sprawiać żadnych problemów udokumentowanie tego, że poszczególne osoby zostały prawidłowo zawiadomione o czynnościach prowadzonych w ramach działań kontrolnych, pozwoli to z pewnością na uniknięcie sporów dotyczących sposobu przeprowadzenia kontroli a jednocześnie nie zagrozi celowi kontroli, bo tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie trudno jest sobie nawet wyobrazić w jaki sposób cel kontroli byłby zagrożony, gdyż L. K. nie powiększyłby w ciągu dwóch dni posiadanych działek gruntu objętych wnioskiem o płatności ONW i nie zmienił struktury zasiewów.
W wyniku dokonanej kontroli organ stwierdził różnicę pomiędzy powierzchnią gruntów rolnych deklarowaną w złożonym wniosku a wynikającą z dokonanych pomiarów w ramach kontroli i w tej sytuacji nałożył na skarżącego sankcje. Należy pamiętać, że na organie administracji publicznej nakładającym sankcje ciąży obowiązek dokładnego wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia oraz wskazania wyliczenia wysokości nałożonej sankcji. Bowiem strona powinna wiedzieć na jakiej podstawie zostały one nałożone i dlaczego w takiej wysokości.
Wyjaśnienie powodów nałożenia sankcji i sposób wyliczenia ich wysokości powinny być zawarte w uzasadnieniu decyzji, gdyż celem uzasadnienia decyzji jest przekonanie strony o trafności podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Natomiast uzasadnienie prawne powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Tymczasem w uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołując się na nieprawidłowości w deklaracji działek rolnych określił jedynie wysokość nałożonej sankcji i podał podstawę prawną jej nałożenia. Takie działanie organu narusza przepis art. 107 § 3 k.p.a., bowiem sposób wyliczenia sankcji został przedstawiony dopiero w uzasadnieniu decyzji organu II instancji, jednak i ten organ nie mógł poprzestać na sposobie naliczenia sankcji, ale przede wszystkim powinien najpierw wykazać czy skarżącemu i na jakiej podstawie prawnej przysługują płatności z tytułu prowadzenia działalności rolniczej na określonych obszarach. Kolejnym krokiem powinno być ustalenie wysokości należnej płatności a dopiero następnym ewentualne sankcje i sposób ich obliczenia.
Ponadto organy obu instancji nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego sprawy przed jej rozstrzygnięciem, czym naruszyły art. 7 i 77 § l k.p.a.
Zgodnie z obowiązującym w dniu wydania decyzji art. 44 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z 11 grudnia 2001 roku ustanawiającym
10
szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dziennik Urzędowy nr L 327 12/12/2001, s. 11) w zw. z art. 71 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z 29 kwietnia 2004 roku ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu orientacji i Gwarancji Rolnej (EFORG) (Dziennik Urzędowy nr 153 30/04/2004, s. 30) sankcje, w postaci obniżek i wyłączeń w ramach systemu pomocy, nie mają zastosowania jeżeli rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy mógł wykazać, że nie ponosi winy.
Zarówno organ I, jak i II instancji nie wyjaśniły dlaczego wystąpiły rozbieżności pomiędzy powierzchnią deklarowaną we wniosku a powierzchnią wynikająca z dokonanych przez organ pomiarów. Organy nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego w sprawie, gdyż nie wzięły pod uwagę wypisów z rejestru gruntów na podstawie, których skarżący sporządził wniosek o przyznanie płatności i innych dowodów wskazanych w uzupełnieniu skargi.
Należy pamiętać, że zobowiązane do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego są organy prowadzące postępowanie. Dopiero po dokonaniu powyższych czynności może zostać wydana prawidłowa decyzji.
Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że doszło do naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § l pkt l lit c Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia 16 marca 2005 roku
Punkcie II wyroku na mocy art. 152 P.p.s.a. orzeczono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.
11
Ponadto Sąd w oparciu o art. 200 powyższej ustawy zasądził od organu na rzecz strony skarżącej poniesione przez nią koszty postępowania sądowego.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI