III SA/Łd 304/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2024-11-21
NSAinneŚredniawsa
szkolnictwo wyższestudencizawieszenie w prawach studentapostępowanie dyscyplinarneodpowiedzialność dyscyplinarnaprawo o szkolnictwie wyższym i naucekodeks postępowania administracyjnegointeres społecznysłuszny interes stronyprzestępstwo

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę studenta na decyzję Rektora odmawiającą uchylenia zawieszenia w prawach studenta, uznając, że interes społeczny związany z odpowiedzialnością dyscyplinarną przeważa nad słusznym interesem strony.

Student zaskarżył decyzję Rektora odmawiającą uchylenia zawieszenia w prawach studenta, które zostało nałożone w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa. Student argumentował, że długotrwałe zawieszenie uniemożliwia mu ukończenie studiów i że postępowanie dyscyplinarne jest zawieszone do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że interes społeczny związany z możliwością pociągnięcia studenta do odpowiedzialności dyscyplinarnej po ewentualnym wyroku skazującym przeważa nad słusznym interesem strony.

Student IV roku kierunku medycznego został zawieszony w prawach studenta decyzją Rektora z dnia 21 czerwca 2022 r. w związku z uzasadnionym podejrzeniem popełnienia przestępstwa z art. 286 Kodeksu karnego. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją z 6 września 2022 r. Po kolejnym wniosku studenta o uchylenie decyzji, Rektor decyzją z 13 lutego 2024 r. odmówił jej uchylenia. Student zaskarżył tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a., w tym art. 154 § 1 (niewłaściwe zastosowanie i błędna wykładnia), art. 7 (brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego) oraz art. 10 (brak czynnego udziału strony). Student argumentował, że postępowanie dyscyplinarne jest zawieszone do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd, co może trwać bardzo długo, a on sam mógłby już ukończyć studia. Sąd oddalił skargę, uznając, że choć student nie nabył praw na mocy decyzji o zawieszeniu, to druga przesłanka z art. 154 § 1 k.p.a. – przemawianie za uchyleniem decyzji interesu społecznego lub słusznego interesu strony – nie została spełniona. Sąd podkreślił, że interes społeczny polega na tym, aby student podejrzany o popełnienie przestępstwa nie uniknął odpowiedzialności dyscyplinarnej, co mogłoby nastąpić, gdyby ukończył studia przed rozstrzygnięciem sprawy karnej. Sąd uznał interes strony za subiektywny i partykularny, sprzeczny z interesem społecznym. Dopuszczono naruszenie art. 10 k.p.a. (brak zapewnienia czynnego udziału strony), jednak uznano je za niemające wpływu na wynik sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, wniosek nie powinien zostać uwzględniony, ponieważ interes społeczny związany z zabezpieczeniem możliwości pociągnięcia studenta do odpowiedzialności dyscyplinarnej przeważa nad słusznym interesem strony.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że interes społeczny polega na tym, aby student podejrzany o popełnienie przestępstwa nie uniknął odpowiedzialności dyscyplinarnej, co mogłoby nastąpić, gdyby ukończył studia przed rozstrzygnięciem sprawy karnej. Interes strony w uchyleniu decyzji został oceniony jako subiektywny i partykularny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.p.s.w.n. art. 312 § ust. 5

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

k.p.a. art. 154

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 16

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.k. art. 286

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Interes społeczny związany z możliwością pociągnięcia studenta do odpowiedzialności dyscyplinarnej przeważa nad słusznym interesem strony w uchyleniu decyzji o zawieszeniu. Zawieszenie w prawach studenta ma charakter prewencyjny i zabezpiecza przebieg postępowania dyscyplinarnego, a nie jest karą.

Odrzucone argumenty

Niewłaściwe zastosowanie i błędna wykładnia art. 154 § 1 k.p.a. przez organ. Brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (naruszenie art. 7 k.p.a.). Brak zapewnienia czynnego udziału strony (naruszenie art. 10 k.p.a.) – uznane za nieistotne dla wyniku sprawy. Zasada trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 k.p.a.) nie powinna stać na przeszkodzie uchyleniu decyzji, gdy przemawia za tym słuszny interes strony.

Godne uwagi sformułowania

zawieszenie "prewencyjne" na kształt środka karnego, jakie zostało w tym przypadku zastosowane, nie można mylić z celem zawieszenia w prawach studenta na podstawie art. 308 pkt 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, które jest karą dyscyplinarną. zawieszenie w prawach studenta, do którego doszło na podstawie art. 312 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa, zabezpiecza przebieg postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego, jego celem nie jest ukaranie. gdyby wyrok stwierdzający winę po uzyskaniu statusu absolwenta uniemożliwiłby dokończenie procedury dyscyplinarnej, a tym samym wymierzenie zasadnej kary dyscyplinarnej. nie jest w interesie społecznym dopuszczenie do sytuacji, kiedy student, który z dużym prawdopodobieństwem popełnił przestępstwo, dopuszczając się jednocześnie tym sposobem deliktu dyscyplinarnego, uniknąłby wynikającej z tego faktu odpowiedzialności dyscyplinarnej, a co za tym idzie, adekwatnej kary, gdyż takiej nie można by wymierzyć absolwentowi. interes skarżącego każe oceniać jako stricte partykularny a nie słuszny.

Skład orzekający

Paweł Dańczak

przewodniczący sprawozdawca

Anna Dębowska

sędzia

Agnieszka Krawczyk

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 154 § 1 k.p.a. w kontekście konfliktu między słusznym interesem strony a interesem społecznym, zwłaszcza w sprawach dotyczących studentów podejrzanych o popełnienie przestępstwa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji studenta zawieszonego w prawach z powodu podejrzenia popełnienia przestępstwa i długotrwałego postępowania karnego/dyscyplinarnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy konfliktu między prawem studenta do kontynuowania edukacji a koniecznością zapewnienia odpowiedzialności dyscyplinarnej w przypadku podejrzenia popełnienia przestępstwa. Pokazuje, jak sąd balansuje między interesem jednostki a interesem społecznym.

Student kontra uczelnia: czy podejrzenie przestępstwa może zatrzymać karierę na lata?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Łd 304/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-11-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Krawczyk
Anna Dębowska
Paweł Dańczak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3, art. 134, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 742
art. 312 ust. 5
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 10., art. 16, art. 107 § 3, art. 154
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Dnia 21 listopada 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Dańczak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Anna Dębowska, Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Dorota Czubak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2024 roku sprawy ze skargi F. L. na decyzję Rektora Uniwersytetu Medycznego w Łodzi z dnia 13 lutego 2024 roku w przedmiocie zawieszenia w prawach studenta oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 13 lutego 2024 r. Rektor [...] w Łodzi, po rozpoznaniu wniosku F.L., studenta IV roku kierunku [...] prowadzonego w [...] w Łodzi, odmówił uchylenia decyzji z 6 września 2022 r. utrzymującej w mocy decyzję z 21 czerwca 2022 r. w przedmiocie zawieszenia studenta w jego prawach w związku z uzasadnionym podejrzeniem popełnienia przestępstwa, do czasu wydania orzeczenia przez komisję dyscyplinarną.
W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.
Rektor [...] w Łodzi otrzymał informację o dopuszczeniu się przez F.L., studenta IV roku stacjonarnych jednolitych studiów magisterskich na kierunku [...], zachowania uchybiającego godności studenta w postaci popełnienia czynu z art. 286 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny.
21 czerwca 2022 r. Rektor podjął decyzję w sprawie zawieszenia strony w prawach studenta w związku z uzasadnionym podejrzeniem popełnienia przestępstwa, do czasu wydania orzeczenia przez komisję dyscyplinarną oraz nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
Pismem z 13 lipca 2022 r. strona zwróciła się do Rektora z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Uzasadniając wniosek, strona wskazała, że w związku z zawieszeniem istnieje ryzyko powstania dla niej niepowetowanej szkody, gdyż nie może uczestniczyć w praktykach zawodowych, co wpłynie na opóźnienie jej procesu edukacji.
Decyzją z 6 września 2022 r. Rektor utrzymał w mocy decyzję z 21 czerwca 2022 r. w sprawie zawieszenia strony w prawach studenta w związku z uzasadnionym podejrzeniem popełnienia przestępstwa, do czasu wydania orzeczenia przez komisję dyscyplinarną oraz nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
Pismem z 12 stycznia 2024 r. strona złożyła wniosek o uchylenie decyzji z 6 września 2022 r., utrzymującej w mocy decyzję z 21 czerwca 2022 r. Uzasadniając przedmiotowy wniosek, strona wskazała, iż zawieszenie w prawach studenta ma trwać do momentu wydania orzeczenia przez komisję dyscyplinarną. Ponadto podkreśliła, iż przedmiotowe postępowanie dyscyplinarne zostało zawieszone do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd. Postępowanie dyscyplinarne nie jest prowadzone w oczekiwaniu na orzeczenie sądu, które nie zostało wydane; stan zawieszenia w prawach studenta może potrwać bardzo długo. Podniosła też, iż gdyby nie zawieszenie w prawach studenta, strona miałaby możliwość ukończenia kierunku [...], w szczególności że okres zawieszenia trwa już od półtora roku.
Decyzją z 13 lutego 2024 r. Rektor odmówił uchylenia decyzji z 6 września 2022 r. utrzymującej w mocy decyzję z 21 czerwca 2022 r. w przedmiocie zawieszenia studenta w jego prawach w związku z uzasadnionym podejrzeniem popełnienia przestępstwa, do czasu wydania orzeczenia przez komisję dyscyplinarną.
W uzasadnieniu ww. decyzji Rektor, mając na względnie art. 312 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz ważny interes strony, o jakim mowa w art. 154 § 1 i 2 k.p.a., wyjaśnił, że może zawiesić studenta w jego prawach w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa. W momencie, w którym Rektor został poinformowany, iż strona jest podejrzana o zachowanie uchybiające godności studenta, będące przestępstwem, podjął decyzję o zawieszeniu w prawach w sposób uzasadniony, biorąc pod uwagę przytoczoną podstawę prawną. Doprecyzowując, strona jest podejrzana o wypełnienie znamion czynu zabronionego z art. 286 kodeksu karnego. Rektor podkreślił, iż "zawieszenie "prewencyjne" na kształt środka karnego, jakie zostało w tym przypadku zastosowane, nie można mylić z celem zawieszenia w prawach studenta na podstawie art. 308 pkt 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, które jest karą dyscyplinarną. Tych dwóch rodzajów zawieszenia nie można porównywać, gdyż realizują one inne cele procesowe. Zawieszenie w prawach studenta, do którego doszło na podstawie art. 312 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa, zabezpiecza przebieg postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego, jego celem nie jest ukaranie. Ponadto, jak wyjaśnił Rektor w sytuacji, w której mamy do czynienia z dużym prawdopodobieństwem, iż wyjaśnienie sprawy przed sądem ma charakter długotrwały, przedmiotowe zawieszenie umożliwia dokończenie procedury dyscyplinarnej na uczelni po zakończeniu postępowania sądowego. Gdy student, mimo toczącego się w jego sprawie długotrwałego postępowania sądowego, uczęszczałby na zajęcia i przystępowałby do egzaminów, uzyskując odpowiednio zaliczenia poszczególnych semestrów, jak i tytuł absolwenta, wznowienie postępowania dyscyplinarnego stałoby się bezprzedmiotowe. Wyrok stwierdzający winę po uzyskaniu statusu absolwenta uniemożliwiłby dokończenie procedury dyscyplinarnej, a tym samym wymierzenie zasadnej kary dyscyplinarnej, jakiej podlegają studenci, którzy uchybili godności studenta, w szczególności dopuszczając się przestępstwa. Rektor odniósł się również do realizacji zasady trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 k.p.a.).
Skargę do sądu na decyzję z 13 lutego 2024 r. Rektora złożyła strona, reprezentowana przez pełnomocnika, wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych, oraz podnosząc naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1) art. 154 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ organ administracji zamiast dokonać analizy, czy słuszny interes strony uzasadnia zmianę wcześniej wydanej decyzji, analizował, czy poprzednia decyzja była prawidłowa, co nie jest przesłanką, mającą znaczenie dla zastosowania ww. przepisu i uchylenia decyzji na jego podstawie;
2) art. 154 § 1 k.p.a. w zw. z art. 16 § 1 k.p.a. poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ organ administracji uznał, że zasada trwałości decyzji administracyjnych przemawia przeciwko możliwości uchylenia zaskarżonej decyzji, pomijając przy tym, że art. 154 § 1 k.p.a. jest przepisem szczególnym wobec art. 16 § 1 k.p.a., w związku z czym w przypadku spełnienia się opisanych w nim przesłanek, uchylenie zaskarżonej decyzji jest możliwe i prawidłowe;
3) art. 7 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w konsekwencji powoływanie się w uzasadnieniu decyzji na zarzuty podniesione przez rzecznika dyscyplinarnego we wniosku o ukaranie bez uwzględnienia, że jak wynika z ustaleń sądu w toczącym się postępowaniu karnym zarzuty te nie były uzasadnione, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ zarzut podniesiony przez rzecznika dyscyplinarnego został wskazany jako jedna z przyczyn, dla których wniosek o uchylenie decyzji o zawieszeniu w prawach studenta nie został uwzględniony;
4) art. 10 k.p.a. poprzez brak zapewnienia skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu przed wydaniem decyzji i brak umożliwienia mu zajęcia stanowiska przed jej wydaniem, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uniemożliwiało stwierdzenie, czy i w jakim zakresie postępowanie przed wydaniem decyzji było prowadzone.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ podniesione w niej zarzuty okazały się chybione, a sąd działając z urzędu nie dopatrzył się innych uchybień prawa procesowego i materialnego, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że skarga w niniejszej sprawie była niewątpliwie dopuszczalna, bowiem zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Nie ulega zaś wątpliwości, że podstawę prawną kwestionowanej decyzji Rektora [...] w Łodzi stanowiły przepisy art. 154 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 312 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 742 ze zm.). Jej mocą Rektor [...] w Łodzi, po rozpoznaniu wniosku skarżącego, odmówił uchylenia własnej decyzji z 6 września 2022 r. utrzymującej w mocy decyzję z 21 czerwca 2022 r. w przedmiocie zawieszenia F.L., studenta IV roku stacjonarnych studiów jednolitych magisterskich na kierunku [...], w prawach studenta w związku z uzasadnionym podejrzeniem popełnienia przestępstwa, do czasu wydania orzeczenia przez komisję dyscyplinarną. Decyzja wydana na podstawie art. 154 k.p.a. jest bezspornie decyzją administracyjną, a zatem jest objęta kognicją sądów administracyjnych, w myśl wskazanego wcześniej art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., co czyni chybionym i niezrozumiałym wniosek organu zawarty w odpowiedzi na skargę o jej odrzucenie, zwłaszcza że nie doczekał się on żadnego uzasadnienia ze strony pełnomocnika organu, a nadto wniosek ten stoi w sprzeczności z treścią pouczenia zawartego w zaskarżonej decyzji, co do przysługujących stronie środków prawnych od przedmiotowego rozstrzygnięcia.
Zgodnie z art. 312 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, w przypadku uzasadnionego podejrzenia popełnienia przez studenta przestępstwa, rektor jednocześnie z poleceniem przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego może zawiesić studenta w prawach studenta do czasu wydania orzeczenia przez komisję dyscyplinarną. Jakkolwiek akta sprawy nie zawierają dokumentacji dotyczącej postępowania dyscyplinarnego prowadzonego wobec skarżącego, to fakt prowadzenia takiego postępowania nie jest w sprawie kwestionowany, dlatego należy uznać tę okoliczność za bezsporną. Również poza sporem pozostaje, że po wszczęciu postępowania dyscyplinarnego wobec skarżącego doszło do zawieszenia go w prawach studenta, na podstawie powołanego wyżej przepisu, co nastąpiło decyzją Rektora [...] w Łodzi z 21 czerwca 2022 r. Jednocześnie stwierdzić należy, co także nie jest kwestionowane w sprawie, że postępowanie dyscyplinarne zostało zawieszone ze względu na fakt trwającego postępowania sądowego do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd powszechny. Stan zawieszenia postępowania był aktualny na dzień złożenia skargi do tut. sądu i stał się przyczyną, ze względu na którą skarżący ubiegał się o uchylenie decyzji o zawieszeniu w prawach studenta na podstawie art. 154 k.p.a., argumentując, że zawieszenie postępowania dyscyplinarnego trwa już ponad półtora roku i może jeszcze potrwać bardzo długo, natomiast gdyby skarżący nie był zawieszony w prawach studenta, wówczas miałby możliwość ukończenia studiów. Stanowisko to nie zyskało jednak akceptacji organu uczelni, co skutkowało wydaniem odmownych decyzji w sprawie i skargą do tut. sądu.
Wskazać należy, że w myśl art. 154 § 1 k.p.a., decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. W literaturze przedmiotu podnosi się, że "zastosowanie przepisu art. 154 § 1 wymaga spełnienia łącznego następujących przesłanek: 1) decyzja ostateczna nie tworzy praw dla żadnej ze stron postępowania, 2) za uchyleniem lub zmianą takiej decyzji przemawiają interes społeczny lub słuszny interes strony. Ocena, czy za zmianą lub uchyleniem decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa, przemawiają interes społeczny lub słuszny interes strony, należy do właściwego organu administracji publicznej, który jest w tym zakresie związany przepisem art. 7 in fine. Przesłanki wymagania interesu społecznego lub słusznego interesu strony (art. 154 § 1) muszą być ustalone w konkretnej sprawie i muszą zyskać zindywidualizowaną treść, wynikającą ze stanu faktycznego i prawnego sprawy (wyrok NSA z 23.02.2007 r., I OSK 553/06, LEX nr 348253). Zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 154 § 1 nie może prowadzić do wydania decyzji sprzecznej z prawem. Słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 § 1 musi być interesem znajdującym oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Rozpatrując kwestię przesłanek z art. 154, należy przyjąć, że słuszny interes strony nie może być sprzeczny z jasno brzmiącym przepisem ustawy ani też go zastępować, bowiem zasada praworządności, wyrażona w art. 6, zobowiązuje organy administracji do działania na podstawie przepisów prawa (wyrok NSA z 18.10.2007 r., II OSK 1406/06, LEX nr 427601). "Uwzględnienie interesu strony w rozumieniu art. 154 k.p.a. należy rozumieć w ten sposób, że mając do wyboru możliwość korzystniejszego dla strony rozstrzygnięcia, niepozostającego w kolizji z obowiązującym porządkiem prawnym, organ przyjmuje ten sposób rozstrzygnięcia, zmieniając decyzję mniej korzystną dla strony na korzystniejszą" (wyrok WSA w Łodzi z 28.02.2018 r., III SA/Łd 1196/17, LEX nr 2459931). Przesłanki wymagania interesu społecznego lub słusznego interesu strony muszą być ustalone w konkretnej sprawie i muszą zyskać zindywidualizowaną treść, wynikającą ze stanu faktycznego i prawnego sprawy. (...) postępowanie administracyjne prowadzone w ramach przepisu art. 154 § 1 powinno zmierzać do wyjaśnienia, czy za uwzględnieniem wniosku o zmianę lub uchylenie decyzji przemawia wzgląd na interes społeczny lub słuszny interes strony. Oceniając, czy w danej sprawie występuje słuszny interes strony przemawiający za uchyleniem decyzji, należy wziąć pod uwagę nie subiektywne przekonanie strony o doznanej przez nią szkodzie, lecz rozważyć okoliczności, które pozwalają ustalić, że żądanie strony (zmiany decyzji) jest słuszne i zasługuje na społeczną akceptację (wyrok NSA z 17.09.2010 r., I OSK 428/10, LEX nr 745237; zob. również wyrok NSA z 27.02.2014 r., II OSK 930/13, LEX nr 1495303, zgodnie z którym "Użycie w art. 154 k.p.a. słowa «może» nie oznacza uznaniowości organu w ocenie wystąpienia w sprawie przesłanek uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, a jedynie możliwość wyboru sposobu rozstrzygnięcia tej sprawy, która ma miejsce na ostatnim etapie procesu stosowania prawa")" – por. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2024, art. 154.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, sąd stanął na stanowisku, że nie budzi wątpliwości, iż zaistniała pierwsza z wcześniej wymienionych przesłanek zastosowania art. 154 k.p.a., bowiem rzecz dotyczyła ostatecznej decyzji, na mocy której skarżącego zawieszono w prawach studenta, a więc tym sposobem nie zyskał on żadnych praw, lecz przeciwnie – czasowo je utracił. Jeśli zaś chodzi o drugą z powołanych przesłanek, to zdaniem sądu, nie ziściła się ona w badanym przypadku, ponieważ przeciwko zaskarżonej decyzji przemawiał interes społeczny, w stopniu na tyle istotnym, że subiektywnie rozumiany słuszny interes strony nie mógł być uznany za przeważający.
Odnosząc ww. konkluzję do sformułowanych w skardze zarzutów, sąd uznał za nietrafiony zarzut naruszenia przez Rektora [...] w Łodzi art. 154 § 1 k.p.a., sprowadzający się do tego, że organ uczelni zamiast dokonać analizy, czy słuszny interes skarżącego uzasadniał zmianę decyzji o zawieszeniu w prawach studenta, analizował, czy poprzednia decyzja, tj. dotycząca zawieszenia skarżącego w prawach studenta, była prawidłowa. Retoryka strony skarżącej związana z ww. zarzutem zmierzała do wykazania, że organ nie poddał dostatecznej refleksji okoliczności, iż zawieszenie postępowania dyscyplinarnego trwa długo, co stanowi dla skarżącego istotną dolegliwość, gdyż w czasie zawieszenia, skarżący zdążyłby ukończyć studia. Organ uczelni nie przeanalizował więc należycie, zdaniem strony skarżącej, w jaki sposób przedłużający się stan zawieszenia wpływa na życie skarżącego i realną możliwość ukończenia przez niego edukacji na wybranym kierunku.
Sąd tego stanowiska jednak nie podzielił. Odnosząc je bowiem do przedstawionej wcześniej analizy doktrynalnej i dorobku judykatury dotyczących przepisu art. 154 k.p.a., dostrzec trzeba, że słuszność interesu skarżącego ma w niniejszym przypadku charakter subiektywny, bo jest wynikiem oceny samego skarżącego. Tymczasem ocena słuszności interesu strony należy do organu administracji, który ma tę kwestię zbadać w kontekście całokształtu okoliczności sprawy. Lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje zaś, że choć może nie wprost, to jednak organ uczelni wyartykułował powody swojego stanowiska stojącego za odmową uchylenia decyzji o zawieszeniu skarżącego w prawach studenta, które w opinii sądu dostatecznie wyrażają istotę interesu społecznego, który stanął na przeszkodzie uwzględnienia wniosku skarżącego o uchylenie decyzji w przedmiocie zawieszenia w prawach studenta. Przypomnieć więc trzeba, że organ wskazał bowiem, iż zawieszenie w prawach studenta miało w tym przypadku charakter środka prewencyjnego, a nie kary dyscyplinarnej, i nastąpiło w celu zabezpieczenia przebiegu postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego. Dodał również, że z uwagi na to, że wyjaśnienie sprawy karnej przed sądem z dużym prawdopodobieństwem może mieć charakter długotrwały, zawieszenie w prawach studenta umożliwi dokończenie procedury dyscyplinarnej na uczelni po zakończeniu postępowania sądowego. Gdyby zaś tego nie uczyniono, wówczas skarżący uczęszczałby dalej na zajęcia, zdając egzaminy, co potencjalnie mogłoby doprowadzić do ukończenia przez niego studiów. Ewentualny wyrok stwierdzający winę po uzyskaniu przez skarżącego statusu absolwenta nie dawałby wówczas możliwości dokończenia procedury dyscyplinarnej, a tym samym wymierzenia zasadnej kary dyscyplinarnej, jakiej podlegają studenci, którzy uchybili godności studenta, w szczególności dopuszczając się przestępstwa.
Dla sądu to opisowe sformułowanie jest bardzo czytelne i w praktyce wskazuje, że nie jest w interesie społecznym dopuszczenie do sytuacji, kiedy student, który z dużym prawdopodobieństwem popełnił przestępstwo, dopuszczając się jednocześnie tym sposobem deliktu dyscyplinarnego, uniknąłby wynikającej z tego faktu odpowiedzialności dyscyplinarnej, a co za tym idzie, adekwatnej kary, gdyż takiej nie można by wymierzyć absolwentowi. W ocenie składu orzekającego w sprawie, jakkolwiek treść uzasadnienia daleka jest od ideału i dość skromnie oraz nie zawsze w pełni jasno tłumaczy intencje organu, to jednak czyni to w sposób wystarczający i dający się prosto odczytać z punktu widzenia zasad logiki, zwłaszcza dla osób inteligentnych i wykształconych, a z pewnością takich przymiotów nie sposób odmówić zarówno skarżącemu, jak i jego profesjonalnemu pełnomocnikowi.
W ocenie składu orzekającego wywody organu, choć konstrukcyjnie niedoskonałe, pozwalają więc stwierdzić, że nawet jeśli za uchyleniem decyzji o zawieszeniu w prawach studenta miałby przemawiać interes skarżącego, to jednak sprzeciwiał się temu interes społeczny, gdyż nie mieszczą się w nim takie rozwiązania, które pozwalałyby na uniknięcie przez sprawcę czynu niedozwolonego (deliktu) związanej z tym odpowiedzialności. Sąd zresztą takie zapatrywanie podziela, gdyż unikanie odpowiedzialności nie powinno spotykać się ze społeczną akceptacją. W tej sytuacji wyrażane w sprawie stanowisko skarżącego co do rzekomo nieprawidłowej oceny stanu faktycznego sprawy, a przede wszystkim niewzięcia przez organ pod uwagę interesu skarżącego, który w jego mniemaniu jest słuszny, należy traktować wyłącznie w kategoriach niezadowolenia strony ze stanowiska organu i podjęcia z nim polemiki, choć akurat niekoniecznie słusznej.
Na marginesie, sąd pragnie dodać, że rozumie frustrację skarżącego wynikającą z upływu czasu i trwania w swoistym stanie zawieszenia co do jego dalszej przyszłości, ale zauważa jednocześnie, że ani z akt sprawy, ani też z pism procesowych skarżącego nie wynika, by skarżący kiedykolwiek domagał się podjęcia zawieszonego postępowania dyscyplinarnego, czy też zwalczał bierność Komisji Dyscyplinarnej przy pomocy środków związanych z bezczynnością i przewlekłością, skoro uznaje, że Komisja ta mogłaby dalej prowadzić czynności postępowania dyscyplinarnego bez konieczności oczekiwania na rezultaty postępowania toczącego się przed sądem powszechnym. Z akt nie wynika także, aby skarżący próbował wpływać na przyspieszenie biegu postępowania karnego, mimo że przepisy prawa we wszystkich wspomnianych kwestiach dają mu ku temu stosowne instrumenty. Skarżący nie zmierzał więc swoim zachowanie do tego, by szybko dowieść swojej niewinności i doprowadzić do oczyszczenia się z zarzutów w stosownym postępowaniu, lecz wybrał środek, który potencjalnie mógłby takie postępowanie unicestwić, co z całą pewnością nie zasługuje na aprobatę, a interes skarżącego każe oceniać jako stricte partykularny a nie słuszny.
Pozostając w kontekście zarzutów skargi związanych z art. 154 § 1 k.p.a., sąd nie podziela również optyki pełnomocnika skarżącego związanej z oceną wywodów organu dotyczącą wpływu art. 16 k.p.a., i wyrażonej w nim zasady trwałości decyzji ostatecznej, na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Sąd zauważa bowiem, że choć treść tych wywodów nie jest sformułowana w najlepszy sposób, to jednak wbrew twierdzeniom skargi, ich sens nie wyrażał się w tym, że przedmiotowa zasada per se stała na przeszkodzie uchyleniu spornej decyzji. Zdaniem sądu, wypowiedź organu odnośnie do art. 16 k.p.a. służyła jedynie wykazaniu, że skoro w świetle oceny stanu faktycznego sprawy dokonanej przez organ nie ziściły się wszystkie przesłanki pozwalające na uchylenie decyzji w trybie art. 154 k.p.a., to prymat ostateczności decyzji, której uchylenia domagał się skarżący, nie pozwalał na uwzględnienie jego wniosku w tym zakresie.
Za nieuzasadniony należało uznać również zarzut naruszenia w niniejszej sprawie art. 7 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Wyjaśnić należy, że w toku postępowania prowadzonego na podstawie art. 154 k.p.a., które ma charakter postępowania nadzwyczajnego, nie prowadzi się czynności w kierunku poczynienia jakichkolwiek ustaleń faktycznych innych niż te, które doprowadziły do wydania ostatecznej decyzji administracyjnej, której zmiany bądź uchylenia domaga się strona. Postępowanie wyjaśniające w tym przypadku ogranicza się do sformułowania przez organ ocen związanych z przesłankami mogącymi przemawiać za ewentualną zmianą bądź uchyleniem decyzji, te zaś dotyczą wskazanych w § 1 ww. przepisu interesów: społecznego i strony. Zdaniem sądu nie można więc było postawić skutecznie powyższego zarzutu naruszenia prawa procesowego, ponieważ w zaskarżonej decyzji organ jedynie wskazał (zreferował) informacje o zachowaniu studenta i jego prawnokarnej kwalifikacji, w związku z którymi podjął decyzję o zawieszeniu w prawach studenta, natomiast nie poddawał tej kwestii dodatkowym ocenom. Bez znaczenia zatem dla niniejszej sprawy są przytoczone przez autora skargi ustalenia poczynione w postępowaniu przed sądem powszechnym, gdyż nie mieszczą się one w zakresie okoliczności, które należałoby rozważać w sprawach prowadzonych w oparciu o art. 154 k.p.a. Być może są to kwestie relewantne z punktu widzenia oceny ewentualnej winy skarżącego, co jednak stanowi sedno postępowania dyscyplinarnego i karnego, a nie postępowania w przedmiocie zmiany bądź uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej. W opinii składu orzekającego w niniejsze sprawie materiał dowodowy był wystarczający dla załatwienia sprawy i został rozpatrzony należycie, co pozwalało na wydanie w sprawie decyzji, a to z kolei prowadzi do wniosku, że art. 7 k.p.a. nie został naruszony.
Skarżący podniósł ponadto, że nie został poinformowany o tym, czy przed wydaniem zaskarżonej decyzji toczyło się jakiekolwiek postępowanie wyjaśniające oraz czy i jakie czynności wyjaśniające zostały podjęte w związku z koniecznością wydania decyzji, jak również nie został poinformowany o zakończeniu postępowania i nie umożliwiono mu ustosunkowania się do zebranych materiałów. W odniesieniu do tego sąd wskazuje, że z akt sprawy faktycznie nie wynika, aby organ uczelni prowadził w tym zakresie postępowanie należycie, czym niewątpliwie naruszył art. 10 k.p.a. i wyrażoną w nim zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu. Rzecz jednak w tym, że dla skuteczności tak sformułowanego zarzutu nie jest wystarczające samo wytknięcie organowi niedochowania ciążących na nimi obowiązków informacyjnych względem strony, ale również konieczne jest wykazanie, jak uchybienie takie wpłynęło na możliwość realizacji gwarancji procesowych strony, tj. jakich czynności ona z tego powodu nie dokonała, a których przeprowadzenie mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Skarżący ani jego pełnomocnik takich kwestii w przedłożonej do sądu skardze w ogóle nie skonkretyzowali, co czyni sformułowany zarzut gołosłownym i niemożliwym do zweryfikowania.
Podsumowując, jakkolwiek sąd dopatrzył się w sprawie naruszeń prawa procesowego, w szczególności polegających na tym, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji, ze względu na jego nie najlepszą redakcję, nie w pełni odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a., to jednak uznał, że uchybienie to nie miało znaczenia dla sprawy. Ponadto sąd zasadniczo nie podzielił zarzutów skargi lub nawet je uwzględniając (vide naruszenie art. 10 k.p.a.) przyjął, że pozostawały one bez wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto, działając z urzędu na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd nie dopatrzył się innych naruszeń prawa procesowego lub materialnego, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonego aktu z obrotu prawnego, dlatego mając na uwadze powyższe, zgodnie z art. 151 powołanej wyżej ustawy, wniesioną w sprawie skargę oddalił.
d.cz.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI