III SA/Łd 29/25

III SA/Łd 29/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-04-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Krawczyk /przewodniczący/
Joanna Wyporska-Frankiewicz /sprawozdawca/
Paweł Dańczak
Symbol z opisem
6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151, art. 153 i art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1284
art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 17 ust. 10
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)
Sentencja
Dnia 10 kwietnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Paweł Dańczak, Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z dnia 5 listopada 2024 roku nr 131/2024/II w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów. oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 5 listopada 2024 r. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi (dalej również: organ II instancji oraz ŁPWIS) utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Radomsku (dalej również: PPIS) z 22 lipca 2024 r., którym organ ten uznał zarzut braku wymagalności obowiązku szczepień oraz oddalił pozostałe zarzuty.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
W związku z nieszczepieniem dziecka I. G., urodzonej 26 września 2016 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Radomsku upomnieniem z 5 maja 2023 r. wezwał ojca dziecka A. G. (dalej również: skarżący, strona skarżąca, strona lub zobowiązany) do zgłoszenia się z dzieckiem do punktu szczepień w celu wykonania zaległych szczepień ochronnych przeciw: wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce.
3 sierpnia 2023 r. skarżący wniósł zarzuty podnosząc określenie obowiązku niezgodnie z jego treścią, brak wymagalności obowiązku, brak uprzedniego doręczenia upomnienia oraz naruszenie przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a. poprzez przystąpienie do egzekucji, podczas gdy tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.
Postanowieniem z 24 sierpnia 2023 r. PPIS w Radomsku oddalił zarzuty strony. Na ww. postanowienie strona wniosła zażalenie. A postanowieniem z 12 października 2023 r. ŁPWIS utrzymał w mocy zaskarżone doń postanowienie PPIS w Radomsku 24 sierpnia 2023 r. oddalające zarzuty zobowiązanego. Na wskazane postanowienie ŁPWIS z 12 października 2023 r. strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, a sąd ten – tj. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - wyrokiem z 28 marca 2024 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 831/23 uchylił zaskarżone doń postanowienie ŁPWIS z 12 października 2023 r. oraz poprzedzające je postanowienie PPIS w Radomsku z 24 sierpnia 2023 r. Wyrok ten stał się prawomocny od 6 czerwca 2024 r.
Postanowieniem z 22 lipca 2024 r. PPIS w Radomsku uznał zarzut w zakresie braku wymagalności obowiązku szczepień oraz oddalił pozostałe zarzuty zobowiązanego. Na ww. postanowienie strona wniosła zażalenie.
Powołanym na wstępie postanowieniem z 5 listopada 2024 r. ŁPWIS utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Radomsku z 22 lipca 2024 r., którym uznano zarzut w zakresie braku wymagalności obowiązku szczepień oraz oddalono pozostałe zarzuty. Organ II instancji powołując treść art. 33 § 1 i § 2 art. 34 u.p.e.a. stwierdził, że wierzyciel odniósł się do wszystkich podniesionych zarzutów podzielając w tym zakresie jego stanowisko. Dalej ŁPWIS wskazał, iż uznaje zarzuty naruszenia art. 104 § 2 k.p.a. w zw. z art. 107 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 18 u.p.e.a. za nieuzasadnione, podnosząc że PPIS w Radomsku w postanowieniu z 22 lipca 2024 r. odniósł się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez zobowiązanego. Organ odwoławczy podkreślił, że organ I instancji w sposób wyczerpujący i zarazem poprawny wyjaśnił stan faktyczny sprawy oraz ocenił zebrane dowody w ramach swobodnej, a nie dowolnej oceny, a wyniki swoich ustaleń przedstawił w uzasadnieniu wydanego w sprawie postanowienia odnosząc się do kwestii wymagalności obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Zaznaczono przy tym, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawiera jasne i precyzyjne wyjaśnienia zarówno w odniesieniu do stanu faktycznego jak i prawnego sprawy. Ponadto organ odwoławczy uznał, iż organ I instancji zasadnie uznał zarzut braku wymagalności obowiązku szczepień ochronnych wobec wydania zaświadczenia lekarskiego
z 2 sierpnia 2023 r., w którym wskazano na odroczenie wykonania szczepień obowiązkowych do 31 grudnia 2023 r. Zaznaczono przy tym, że z akt sprawy wynika, iż 3 lipca 2024 r. wydano zaświadczenie lekarskie odraczające termin wykonania szczepień zarówno obowiązkowych, jak i zalecanych do 30 września 2024 r. Organ II instancji wyjaśnił nadto, że wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu wyeliminowania przeciwwskazań zdrowotnych. W przypadkach przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dziecko do konsultacji specjalistycznej. Zwrócono przy tym uwagę na § 11 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 2077 ze zm.), w myśl którego lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną osoby, u której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia oraz rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania. ŁPWIS zaznaczył, że w toku postępowania egzekucyjnego zobowiązany przedstawił zaświadczenie lekarskie wydane 2 sierpnia 2023 r. (doręczone organowi egzekucyjnemu wraz z zarzutami z 3 sierpnia 2023 r.) Wyjaśniono przy tym, że podczas wizyty lekarskiej odbytej 12 maja 2023 r. wydano skierowanie na badania laboratoryjne w celu wykluczenia ostrej infekcji. Natomiast 17 maja 2023 r. specjalista chorób dziecięcych i neonatologii nie stwierdził przeciwwskazań do wykonania zaplanowanych szczepień ochronnych, jednakże - ze względu na wątpliwości matki odnośnie składników szczepionki - wystawiono skierowanie do poradni chorób zakaźnych dla dzieci. Wyjaśniono przy tym, że tylko wynik konsultacji specjalistycznej w postaci zaświadczenia lekarskiego daje podstawę do odroczenia terminu wykonania szczepienia, a co za tym idzie uznano, że brak wymagalności obowiązku szczepień wystąpił już po wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Organ II instancji wyjaśnił także, że w związku ze znowelizowanym art. 17 ust. 10 pkt 2a ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1284 ze zm.) minister właściwy do spraw zdrowia określa, w drodze rozporządzenia schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia. Natomiast zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie szczepień ochronnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 2077) schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia. Tym samym organ odwoławczy nie podzielił stanowiska strony skarżącej, iż miała ona prawo zgłosić się z dzieckiem do podmiotu leczniczego na wykonanie obowiązkowych szczepień ochronnych dopiero w 7 roku życia dziecka, jedocześnie nie wyrażając zgody na jego wykonanie po pozytywnej kwalifikacji do jego wykonania. Upływ terminu wskazanego przez ustawodawcę na wykonanie szczepienia, skutkuje możliwością wszczęcia postępowania egzekucyjnego przez uprawniony organ administracji publicznej. ŁPWIS wskazał także, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19 wskazując, iż na dzień wydania niniejszego postanowienia przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych zostały dostosowane do wskazanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19. ŁPWIS wyjaśnił przy tym, że terminy wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych określone są w "Schemacie obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży" stanowiącym załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie szczepień ochronnych. Z kolei odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 33 § 2 u.p.e.a poprzez oddalenie zarzutów organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 34 § 2 lit. a u.p.e.a wierzyciel wydaje postanowienie, w którym oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. W związku z powyższym wierzyciel po rozpoznaniu materiału dowodowego w postaci m.in. zaświadczeń lekarskich z akt sprawy oraz karty uodpornienia dziecka strony skarżącej zdecydował o uznaniu zarzutu braku wymagalności obowiązku szczepień oraz o oddaleniu pozostałych zarzutów podnoszonych przez stronę. Dalej, organ odwoławczy wyjaśnił, że obowiązek poddania dziecka strony szczepieniu ochronnemu przeciw chorobom zakaźnym wynika z mocy przepisów ustawowych, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz przepisów rozdziału 4 tej ustawy - poświęconego szczepieniom ochronnym, a także wydanego na ich podstawie rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Z przepisów tych można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży; okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych, który egzekwowany jest bez konieczności wydawania w tym przedmiocie jakiegokolwiek aktu administracyjnego, tj. decyzji czy postanowienia. Wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy Kodeks wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. W ocenie organu II instancji w tytule wykonawczym z 22 czerwca 2023 r. w części B poz. 1 poprawnie wskazano obowiązujące akty normatywne, na podstawie których zobowiązany ma obowiązek poddać dziecko obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Co więcej we wskazanym tytule wykonawczym szczegółowo opisano treść podlegającego egzekucji obowiązku, precyzyjnie wskazując kogo i czego on dotyczy z podaniem rodzaju szczepień, które powinny zostać wykonane. Zatem zarzut określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisów prawa należało uznać za niezasadny. Tym samym zdaniem organu II instancji tytuł wykonawczy został wystawiony prawidłowo i spełnia wymagania wskazane w art. 27 u.p.e.a. Podnoszony przez stronę zarzut dotyczący art. 29 § 2 u.p.e.a. poprzez przystąpienie do egzekucji, podczas gdy tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. należy uznać za bezzasadny. Za chybione uznano też twierdzenia strony o niedoręczeniu jej upomnienia. Zaznaczono bowiem, iż akt sprawy jednoznacznie wynika, że upomnienie z 5 maja 2023 r. zostało doręczone zobowiązanemu 11 maja 2023 r. - odbiór dokumentu potwierdził dorosły domownik, co jest zgodne z dyspozycją art. 43 k.p.a. (doręczenie zastępcze). Ponadto, wbrew opinii strony treść upomnienia, znajdującego się w aktach sprawy, pozwala na jednoznaczną identyfikację osób zobowiązanych do wykonania obowiązku, aktu prawnego z którego wynika obowiązek oraz jego treści. Organ II instancji wskazał także, że wobec jednoznacznej treści art. 34 § 4 pkt 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny po otrzymaniu zawiadomienia o wydaniu ostatecznego postanowienia o uznaniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a., jeżeli przyczyna braku wymagalności obowiązku, niemająca charakteru trwałego, wystąpiła po wszczęciu egzekucji administracyjnej - powinien zawiesić postępowanie egzekucyjne w całości albo w części. W konkluzji organ odwoławczy podkreślić, iż dziecko strony skarżącej urodzone 26 września 2016 r., a więc będąc obecnie w dziewiątym roku życia, nie zostało zaszczepione przeciw ośmiu chorobom zakaźnym, którym można zapobiegać poprzez szczepienia ochronne, a każda z tych chorób zakaźnych może u dzieci mieć ciężki przebieg i prowadzić do stałych następstw zdrowotnych, a nawet do zgonu.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie organu w całości, zarzucając mu:
1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 34 § 4 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia, podczas gdy postępowanie powinno być umorzone, gdyż brak wymagalności obowiązku datuje się przed wszczęciem postępowania;
2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, tj. uznanie przez organ, te skarżący nie wykonał obowiązku, podczas gdy dziecko jest odroczone od obowiązkowych szczepieni ochronnych, co potwierdza dokumentacja medyczna załączona do zarzutów oraz odroczenia z dnia 10 października 2023 r.;
3. naruszenie art. 6, art. 7a, art. 77 i art. 81a k.p.a., poprzez oparcie rozstrzygnięcia na przepisach, które nie obowiązywały na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego i egzekucji, rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącego, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego;
4. naruszenie art 15 k.p.a. w zw. z art. 10 u.p.e.a., poprzez brak rozpoznania przez organ zgłoszonych zarzutów, podczas gdy istotą zasady dwuinstancyjności jest dwukrotne merytoryczne rozpoznanie sprawy;
5. naruszenie art 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujący uznaniem, że skarżący uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym.
W oparciu o wskazane zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji,
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) - dalej: "p.u.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 p.u.s.a.). Przy czym, stosownie do art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem, a co za tym idzie aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także gdy decyzja (lub postanowienie organu) dotknięta jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W kontekście powyższego trzeba jeszcze zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a), co oznacza, iż jest on zobowiązany dokonać oceny legalności zaskarżonego aktu niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.
Mając na uwadze powyższe kryteria sąd kontrolując legalność zaskarżonego doń postanowienia z 5 listopada 2024 r. stwierdził, że odpowiada ono przepisom obowiązującego prawa, a co za tym idzie brak jest podstaw do usunięcia go z obrotu prawnego.
Na wstępie rozważań podkreślić należy, iż zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma okoliczność, iż była ona już wcześniej przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, tj.: w sprawie tej tutejszy sąd wydał w dniu 28 marca 2024 r. wyrok (sygn. akt III SA/Łd 831/23). Powyższe skutkuje koniecznością zastosowania art. 153 oraz art. 170 p.p.s.a. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w tej sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy. Wskazać należy, że pomimo użycia w art. 153 p.p.s.a. określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie o sentencję lecz o uzasadnienie. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku (por. np. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 1998 r., sygn. akt II SA 1560/97, Lex/el nr 41916 ). Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis – art. 153 p.p.s.a. - może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. W świetle powyższego stwierdzić należy, że zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. W judykaturze podkreśla się, iż działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego (por. np. wyroki NSA: z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97, Lex/el nr 47848 oraz z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, Lex/el nr 745376). Zatem ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w przypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Podsumowując stwierdzić należy, zgodnie z poglądem prezentowanym przez NSA, który w wyroku z dnia 21 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 534/12, Lex/el nr 1487724 wskazał, że: "Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania". Nadto, stosownie do art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
W świetle powyższego stwierdzić należy, iż rolą sądu kontrolującego zaskarżone postanowienie ŁPWIS z 5 listopada 2024 r. jest ponowna ocena wydanego w sprawie postanowienia z uwzględnieniem wskazań i oceny prawnej zawartej w wyroku tutejszego sądu z dnia 28 marca 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 831/23. W tym zakresie, a więc oceniając zastosowanie się przez organy do zaleceń WSA w Łodzi zawartych w poprzednio wydanym w niniejszej sprawie wyroku, zdaniem sądu kontrolującego postanowienie ŁPWIS z 5 listopada 2024 r., organy zalecenia te w pełni zrealizowały.
Przede wszystkim w wyroku WSA w Łodzi z dnia 28 marca 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 831/23 sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie strona przedstawiła dokumentację lekarską potwierdzającą diagnozowanie jej dziecka pod kątem różnych dolegliwości w tym choroby immunologicznej – zapalenie tarczycy (zaświadczenie lekarskie z 2 sierpnia 2023 r. odraczające obowiązek szczepień dziecka do 31 grudnia 2023 r.). Tymczasem w kontrolowanym rozstrzygnięciu zarzut braku wymagalności obowiązku szczepienia dziecka i zgłoszony na jego poparcie materiał dowodowy organ skwitował jednym zdaniem wskazując, że zaświadczenie, na które powołuje się zobowiązany, zostało wystawione już w trakcie toczącego się postępowania egzekucyjnego i w świetle powyższego zarzuty zobowiązanego są chybione. Sąd w wyroku z dnia 28 marca 2024 r. stwierdził, że tak dokonanej oceny materiału dowodowego nie można uznać za rzetelną i zgodną z art. 80 k.p.a. stanowiącym, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Sąd podkreślił, że dokonując prawidłowej oceny materiału dowodowego organ powinien według swojej wiedzy i doświadczenia ocenić wartość dowodową poszczególnych dowodów oddzielnie i we wzajemnej łączności oraz wyciągnąć z nich logiczne wnioski, a w razie potrzeby przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe w celu jednoznacznego ustalenia, czy w odniesieniu do dziecka skarżącego istnieją przeciwskazania do wykonania obowiązkowych szczepień, czy też ich brak. Tym samym w ocenie sądu organ naruszył art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. - nie dokonał on bowiem prawidłowej oceny zgłoszonego przez stronę skarżącą zarzutu braku wymagalności obowiązku. Analiza akt sprawy oraz dokumentów dołączonych do skargi wskazywała, w ocenie sądu, że być może odmowa poddania dziecka skarżącego obowiązkowym szczepieniom nie była spowodowana lekceważeniem tego obowiązku przez stronę, ale wynikała z troski strony o zdrowie swojego dziecka, które obecnie uzyskało kolejne zaświadczenie lekarskie o odroczeniu szczepień do 10 czerwca 2024 r. Wskazując na powyższe okoliczności sąd stwierdził, że w ponownie prowadzonym postępowaniu organy administracyjne powinny w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy w celu oceny zgłoszonego przez stronę zarzutu braku wymagalności obowiązku przedwcześnie uznanego za niezasadny.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę zauważa, iż po wydaniu prawomocnego już wyroku z dnia 28 marca 2024 r., nie miała miejsca zmiana prawa na podstawie którego rozpoznano sprawę. W ocenie sądu nie zmieniły się również okoliczności faktyczne sprawy, albowiem po wydaniu wskazanego orzeczenia nie zaistniały jakiekolwiek nowe istotne okoliczności, które pozwalałyby na uznanie, iż ustało związanie powyżej wskazanym wyrokiem tutejszego sądu z dnia 28 marca 2024 r. w rozumieniu art. 153 i art. 170 p.p.s.a.
Jak wynika z akt sprawy organ zastosował się w pełni do zaleceń sądu zawartych w wyroku z 28 marca 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 831/23 i brak jest obecnie - w ocenie sądu - podstaw do kwestionowania zaskarżonego postanowienia ŁPWIS w tym zakresie. Przede wszystkim w niniejszej sprawie organ uwzględnił podnoszony przez stronę zarzut braku wymagalności obowiązku szczepień ochronnych dziecka w związku z wydanym zaświadczeniem lekarskim z 2 sierpnia 2023 r. odraczającym wykonanie szczepień obowiązkowych do 31 grudnia 2023 r. Organ prawidłowo ustalił przy tym, iż 3 lipca 2024 r. wydano zaświadczenie lekarskie odraczające termin wykonania szczepień zarówno obowiązkowych jak i zalecanych do 30 września 2024 r. oraz wyjaśnił, że wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu wyeliminowania przeciwwskazań zdrowotnych. Prawidłowe było przy tym stwierdzenie organu, iż wbrew stanowisku strony skarżącej, brak wymagalności obowiązku szczepień wystąpił po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, a tym samym nie istniały podstawy do umorzenia postępowania. Z prawidłowo poczynionych przez organ ustaleń wynika bowiem, że zobowiązany w toku postępowania egzekucyjnego przedstawił zaświadczenie lekarskie wydane 2 sierpnia 2023 r. które zostało doręczone organowi egzekucyjnemu wraz z zarzutami z 3 sierpnia 2023 r. Z akt sprawy wynika, że podczas wizyty lekarskiej odbytej 12 maja 2023 r. wydano skierowanie na badania laboratoryjne w celu wykluczenia ostrej infekcji. Natomiast 17 maja 2023 r. specjalista chorób dziecięcych i neonatologii nie stwierdził wprawdzie przeciwwskazań do wykonania zaplanowanych szczepień ochronnych, jednakże - ze względu na wątpliwości matki odnośnie składników szczepionki - wystawił skierowanie do poradni chorób zakaźnych dla dzieci. Przy czym z akt sprawy nie wynika aby zobowiązany przedstawił wynik konsultacji specjalistycznej w poradni chorób zakaźnych. W powyższych okolicznościach faktycznych sprawy należało się więc zgodzić z organem, że załączona do zarzutów dokumentacja z wizyt lekarskich nie świadczy o istnieniu przeciwskazań do wykonania szczepień. Podnoszona niemożność wykonania szczepień ochronnych z powodu skierowania dziecka do poradni chorób zakaźnych nie ma bowiem wpływu na wykonalność obowiązku. Tylko bowiem – jak słusznie zauważył organ - wynik konsultacji specjalistycznej w postaci zaświadczenia lekarskiego daje podstawę do odroczenia terminu wykonania szczepienia.
We wskazanym powyżej wyroku WSA w Łodzi z dnia 28 marca 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 831/23, sąd odniósł się także do pozostałym zarzutów, które strona skarżąca podnosi także w skardze na aktualnie kwestionowane postanowienie ŁPWIS z 5 listopada 2024 r., przesądzając o ich niezasadności. W ocenie sądu, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, zarzuty te nie mogły zatem zostać uwzględnione, w przeważającej mierze stanowią one powielenie zarzutów podniesionych w skardze na postanowienie z 12 października 2023 r. uwzględnionej przez tutejszy sąd wspominanym już prawomocnym wyrokiem z 28 marca 2024 r., w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 831/23. Podkreślenia wymaga, że podstawą uchylenia przez sąd, w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 831/23, postanowienia organu z 12 października 2023 r. było stwierdzenie, że organy w sposób nieprawidłowy dokonały oceny zgłoszonego przez stronę zarzutu braku wymagalności obowiązku, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Jak jednak wynika z akt sprawy aktualnie, tj. w postanowieniu z 5 listopada 2024 r., organ zastosował się w pełni do zaleceń sądu zawartych w wyroku z 28 marca 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 831/23, a co za tym idzie brak jest obecnie podstaw do kwestionowania postanowienia w tym zakresie. Wskazać również należy, że odnośnie zarzutu określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego sąd w całości podzielił stanowisko organów, iż w tytule wykonawczym szczegółowo opisano treść podlegającego egzekucji obowiązku, precyzyjnie wskazując kogo i czego on dotyczy z podaniem rodzaju szczepień, które powinny zostać wykonane. Tym samym sąd przesądził o niezasadności zarzutu określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Sąd wyjaśnił, że obowiązek poddania dziecka strony szczepieniu ochronnemu przeciw chorobom zakaźnym wynika z mocy przepisów ustawowych – tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi – dalej również: "u.z.z.ch.z." - oraz przepisów rozdziału 4 u.z.z.ch.z. poświęconych szczepieniom ochronnym, a także wydanego na ich podstawie rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych z dnia 18 sierpnia 2011 r. Z kolei szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę szczepionki podstawową i przypominającą, został określony w komunikacie GIS w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Z przepisów tych można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży; okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres (por. np. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1494/08, Lex/el nr 595803). Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych, który egzekwowany jest bez konieczności wydawania w tym przedmiocie jakiegokolwiek aktu administracyjnego, tj. decyzji czy postanowienia. Jak zasadnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 kwietnia 2011 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 32/11 (Lex/el nr 852219), wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z Kodeks wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek właściwych organów wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu.
Przypomnieć należy, iż sąd w wyroku z dnia 28 marca 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 831/23, odwołując się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19 (opublik. OTK-A 2023/50) wskazał także, że wbrew twierdzeniom strony skarżącej wierzyciel wystawiając tytuł wykonawczy właściwie wskazał na czym polega obowiązek strony, od którego w ocenie organu skarżący się uchyla. Zdaniem sądu, Trybunał Konstytucyjny we wskazanym wyroku z dnia 9 maja 2023 r. nie zakwestionował obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. Nadto, sąd orzekający w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 831/23 podzielił stanowisko prezentowane w doktrynie i orzecznictwie, że w przypadku zastosowania klauzuli odraczającej, akt normatywny wskazany w orzeczeniu TK pozostaje częścią systemu prawa i w związku z tym ma być zasadniczo stosowany, tak jak każdy obowiązujący akt prawny. Sytuacja, w której Trybunał Konstytucyjny uznał dany przepis za niekonstytucyjny wraz z odroczeniem terminu jego mocy obowiązywania, oznacza wprawdzie jego obowiązywanie, ale jego stosowanie w tym okresie powinno być zawsze przedmiotem analizy. Sądy, dokonując wyboru odpowiedniego środka procesowego, zobowiązane są brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem, jak i powody, dla których Trybunał Konstytucyjny odroczył termin mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu (por. np. wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2018 r., sygn. akt II OSK 87/18, Lex/el nr 2539746, a także Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, P. Tuleja (red.), –Lex/el). Sąd wskazał również, że regulacja objęta wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego dotyczy szczególnie istotnej- ze względów społecznych i medycznych – kwestii, tj. zapobiegania chorobom zakaźnym. Prawidłowa realizacja szczepień ochronnych zapewnia wysoki odsetek osób posiadających odporność przeciw chorobom zakaźnym, a tym samym zmniejsza ryzyko szerzenia się tych chorób. Na powyższe okoliczności zwrócił uwagę TK wyjaśniając, że wyrok nie odnosi się do zagadnienia zgodności z Konstytucją obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym. Odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów wynikało z konieczności zapewnienia ciągłości obowiązkowych szczepień. W tym okresie minister właściwy do spraw zdrowia był zobligowany rozważyć określenie w drodze rozporządzenia terminów wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych i liczbę dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych. Stosując się do powyższych wskazań Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, w którym określił schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania.
We wskazanym powyżej wyroku z dnia 28 marca 2024 r., wydanym w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 831/23, wiążącym również w niniejsze sprawie, sąd odniósł się także do zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia oraz co do jego braków formalnych uznając, że zarzucany brak numeru PESEL w upomnieniu kierowanym do strony skarżącej nie stanowi o istotnej wadliwości tej czynności prawnej. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie jest - co istotne – kwestionowany fakt, że skierowane do strony skarżącej upomnienie zostało jej skutecznie doręczone. Nie ma wątpliwości, że strona skarżąca na skutek doręczenia jej upomnienia posiadła wiedzę na temat przedmiotu obowiązku i innych jego elementów, co było niezbędne dla skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Sąd uznał, że przedmiotowe upomnienie posiada wszystkie elementy, które miały znaczenie dla skuteczności wszczętego postępowania egzekucyjnego, a w tym strona skarżąca została w upomnieniu wskazana w sposób, który pozwala jednoznacznie stwierdzić o jaki podmiot (o kogo konkretnie) chodzi. Strona skarżąca wiedziała jaki organ i w jakiej sprawie do niej występuje, a w konsekwencji, że doręczone jej upomnienie nie jest pomyłką. Upomnienie zawiera przede wszystkim prawidłowe dane osobowe strony skarżącej, tj. jej imię i nazwisko oraz adres miejsca zamieszkania. W tym kontekście sąd uznał, że podstawowy cel upomnienia, jakim jest zapewnienie prawidłowości pouczenia podmiotu zobowiązanego o skutkach niewykonania obowiązku i niezastosowania się do upomnienia, został niewątpliwie zrealizowany, a zatem zarzut strony skarżącej został prawidłowo uznany przez organ za niezasadny.
Tym samym wobec tego, że - jak już wcześniej wskazano – w przypadku wnoszenia kolejnych skarg z powodu niewłaściwego wykonania zapadłego wyroku uwzględniającego skargę (a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie), sąd administracyjny weryfikuje jedynie sposób wywiązania się organów ze skierowanych do nich wskazań, nie wnika zaś w materię objętą zakresem wcześniejszych ocen (por. chociażby wyrok NSA z dnia 10 września 2024 r., sygn. akt III OSK 3266/23, Lex/el nr 3754063), w ocenie tutejszego sądu organ w sposób prawidłowy zastosował się do wytycznych sądu zawartych w wyroku z dnia 28 marca 2024 r., a co za tym idzie brak jest jakichkolwiek podstaw do kwestionowania podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Przede wszystkim strona skarżąca nie wykazała, aby po wydaniu wyroku z 28 marca 2024 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 831/23 zaistniały istotne zmiany stanu faktycznego, skutkujące wyłączeniem związania oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę zauważa, iż po wydaniu przez sąd administracyjny prawomocnego wyroku w niniejszej sprawie, nie miała też miejsca zamiana prawa na podstawie którego rozpoznano sprawę. W ocenie sądu nie zmieniły się również okoliczności faktyczne sprawy, albowiem po wydaniu wskazanych orzeczeń sądowych nie zaistniały jakiekolwiek nowe istotne okoliczności, które pozwalałyby na uznanie, iż ustało związanie powyższymi wyrokami w rozumieniu art. 153 i art. 170 p.p.s.a.
W świetle powyższego sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę stwierdził, że organ w pełni wykonał zalecenia tutejszego sądu wyrażone w wyroku z dnia 28 marca 2024 r., a przeprowadzone postępowanie wyjaśniające w pełni odpowiada prawu. Organ stosując się do oceny prawnej i zaleceń co do dalszego postępowania prawidłowo ocenił materiał dowodowy i na podstawie całokształtu okoliczności sprawy prawidłowo i rzetelnie rozstrzygnął w zakresie wszystkich zarzutów podniesionych przez stronę skarżącą. Tym samym, reasumując, sąd stwierdza, że zaskarżone doń postanowienie z 5 listopada 2024 r. organ wydał zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, stosując się do oceny prawnej i wytycznych sądu zawartych w uprzednio wydanym wyroku.
Mając na uwadze powyższe, sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
a.kr