III SA/Łd 293/22

III SA/Łd 293/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-08-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska /sprawozdawca/
Małgorzata Kowalska /przewodniczący/
Monika Krzyżaniak
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 58, par. 1, art. 53, art. 3 par. 2 pkt 4, art. 146 par. 2 w zw. z art. 145 par. 1 pkt 1 lit.a, art. 200 i art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2095
art. 15 zzs4 ust. 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 1212
art. 15
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Asesor WSA Anna Dębowska (spr.), po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. K. na czynność Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 24 czerwca 2021 r. w przedmiocie wpisania terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami w dokumencie prawa jazdy 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 24 czerwca 2021 r. w części wpisania terminu ważności uprawnień kategorii B i C w kolumnie 11 dokumentu prawa jazdy nr [...]; 2. zasądza od Prezydenta Miasta Łodzi na rzecz skarżącego R. K. kwotę 680,- (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 23 czerwca 2021 r. R.K. posiadający bezterminowe prawo jazdy nr [...] kategorii B i C zwrócił się do Prezydenta Miasta Łodzi o potwierdzenie posiadania świadectwa kwalifikacji zawodowej.
W związku z powyższym wnioskiem 6 lipca 2021 r. Prezydent Miasta Łodzi wydał R.K. prawo jazdy nr [...], w którym zakreślono datę ważności poszczególnych kategorii prawa jazdy: kategorii AM – do 10 lutego 2029 r.; kategorii B1 – do 10 lutego 2029 r.; kategorii B – do 10 lutego 2029 r.; kategorii C1 – do 23 lutego 2026 r.; kategorii C – do 23 lutego 2026 r.
16 lipca 2021 r. skarżący nie zgadzając się z wpisaniem w wydanym dokumencie prawa jazdy terminem ważności uprawnień kategorii prawa jazdy w kolumnie 11 wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi.
Postanowieniem z 3 sierpnia 2021 r., nr SKO.4121.123.2021 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi stwierdziło niedopuszczalność odwołania podkreślając, że w obecnym stanie prawnym czynność wymiany prawa jazdy nie jest decyzją administracyjną, a w konsekwencji nie może mieć do niej zastosowania instytucja odwołania ustanowiona w art. 127 k.p.a.
Na powyższe postanowienie R.K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.
Prawomocnym wyrokiem z 17 grudnia 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 835/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 3 sierpnia 2021 r.
W uzasadnieniu sąd stwierdził, że treść art. 15 ust. 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) nie pozostawia wątpliwości, że wymiana prawa jazdy nie przybiera formy decyzji. Bezsporne jest, że nadanie uprawnień następuje w formie decyzji administracyjnej, co wprost wynika z art. 10 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, po spełnieniu przesłanek pozytywnych, o których mowa w art. 11 i przy braku przesłanek negatywnych, o jakich stanowi art. 12 wskazanej ustawy. Samo jednak fizyczne wydanie dokumentu prawa jazdy należy utożsamiać wyłącznie z następczą czynnością w stosunku do uzyskania uprawnień do kierowania pojazdami określonych kategorii. Wpis, o który ubiegał się skarżący, o jakim mowa w art. 15 wskazanej ustawy, dokonywany jest w formie wymiany prawa jazdy. Ustawodawca przesądził więc jednoznacznie, że w tym przepisie chodzi o formę wymiany dokumentu prawa jazdy, nie przewidując jednak, aby miało to przybierać formę decyzji administracyjnej. Ustalona ustawowo forma wymiany dokumentu stanowi wyłącznie czynność materialno-techniczną o charakterze deklaratoryjnym. W jej ramach nie dochodzi bowiem do weryfikacji posiadanych przez wnioskodawcę uprawnień do kierowania pojazdami, lecz jedynie do wymiany dokumentu w oparciu o wskazane ustawą kryteria. Tym samym czynność ta nie ma charakteru władczego orzeczenia o prawach i obowiązkach określonej osoby, lecz poprzez wydanie dokumentu zawierającego stosowne wpisy, stanowi odzwierciedlenie wcześniej podjętych wobec tej osoby rozstrzygnięć odnośnie do posiadanych przez nią uprawnień i kwalifikacji. Sąd podzielił stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do wydania decyzji administracyjnej, którą strona skarżąca mogłaby skutecznie kwestionować poprzez wniesienie odwołania, zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Jednocześnie sąd zaznaczył, że oceniał wyłącznie rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi orzekające de facto o braku podstaw do rozpoznania w okolicznościach sprawy wniesionego przez stronę odwołania. Rozstrzygnięcie to ma wyłącznie charakter procesowy, a jego sądowa kontrola sprowadza się do oceny, czy wydano je w zgodzie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Wpis w prawie jazdy stanowi czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o jakiej mowa w art. 3 ust. 2 pkt 4 p.p.s.a., o której bezskuteczności może orzec sąd administracyjny na podstawie art. 146 p.p.s.a. w razie, gdy sądowa kontrola wykaże, że podjęto ją z naruszeniem prawa. Warunkiem jednak dokonania merytorycznej kontroli czynności jest złożenie w odpowiednim trybie adekwatnego środka prawnego, tj. skargi na kwestionowaną czynność organu. W rozpoznawanym przypadku strona skarżąca podjęła próbę zanegowania spornej czynności, jednak uczyniła to w niewłaściwym trybie, co też spotkało się z adekwatną decyzją organu administracji.
15 lutego 2022 r. doręczono skarżącemu odpis wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 17 grudnia 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 835/21.
22 lutego 2022 r. R.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na czynność Prezydenta Miasta Łodzi polegającą na wpisaniu terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami w dokumencie prawa jazdy nr [...], wydanym 24 czerwca 2021 r., której zarzucił naruszenie art. 15 ust. 3 i 4 ustawy o kierujących pojazdami, polegającego na błędnej wykładni wyrażającej się w uznaniu, że przepis ten obliguje organ przy dokonywaniu wpisu w rubryce 12 prawa jazdy świadectwa kwalifikacji zawodowych również wpisu w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy przy wszystkich kategoriach pojazdów, do których uprawnienie ma posiadacz prawa jazdy, daty ważności uprawnień do prowadzenia pojazdów danych kategorii, nawet gdy uprawnienia te mają charakter bezterminowy, podczas gdy zapisy tych przepisów uprawniają organ jedynie do dokonania wpisu w rubryce 12 w zakresie świadectwa kwalifikacji zawodowych.
Wskazując na powyższe skarżący wniósł o stwierdzenie bezskuteczności czynności Prezydenta Miasta Łodzi dotyczącej wpisu daty ważności uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B i C w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy wydanego 24 czerwca 2021 r. oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według nrom przepisanych.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że 12 września 1998 r. uzyskał bezterminowo uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii C, natomiast 30 lipca 1999 r. – także bezterminowo kategorii B. Następnie w 2014 r. skarżący planował uzyskać uprawnienie kat. BE i CE, dlatego udał się na odpowiednie badania lekarskie, podczas których stwierdzono brak przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi. Wskazano również, że data ponownego badania przy kat. CE powinna nastąpić za 5 lat, a przy kat. BE – za 15 lat. Ostatecznie skarżący zdecydował się uzyskać kwalifikacje kierowcy zawodowego w 2021 r., dlatego posiadając wszystkie potrzebne dokumenty do złożenia stosownego wniosku, 23 czerwca 2021 r. zwrócił się do Prezydenta Miasta Łodzi z wnioskiem o wydanie prawa jazdy potwierdzającego posiadane kwalifikacje kierowcy zawodowego, czyli o dodanie kodu 95 wraz z datą ważności badań w kolumnie nr 12 prawa jazdy. 9 lipca 2021 r., na mocy "decyzji Starosty", skarżący odebrał prawo jazdy nr [...] zawierające wpisy w kolumnie nr 11, które ograniczają ważność uzyskanych przez niego wcześniej uprawnień do 10 lutego 2029 r. w przypadku kat. AM, B1, B oraz do 22 lutego 2026 r. w przypadku kat. C1 i C. Przed wydaniem nowego prawa jazdy skarżący posiadał bezterminowe uprawnienie do kierowania pojazdami kat. B i C, a wskutek wydania nowego dokumentu uzyskane wcześniej uprawnienia uległy istotnemu ograniczeniu. Organ dokonując na podstawie art. 15 ustawy o kierujących pojazdami wpisu w formie wydania prawa jazdy, może jedynie dokonać zmian w dokumencie w zakresie określonym treścią złożonego wniosku. Oznacza to, że skutkiem takiej czynności nie może być wykraczające poza wniosek powstanie, odjęcie lub czasowe ograniczenie jakichkolwiek uprawnień osoby wnioskującej o zmianę w dokumencie prawa jazdy. Nie istnieją żadne podstawy do uznania, że organ jest uprawniony do weryfikacji nabytych wcześniej przez skarżącego kwalifikacji do prowadzenia pojazdów określonych kategorii, które na podstawie wcześniej obowiązujących przepisów były wydane bezterminowo. W rzeczywistości doszło do czasowego ograniczenia uprawnień z uwagi na wskazanie terminu ich ważności, pomimo że wcześniej kwalifikacje te były przyznane bezterminowo. Tym samym, mając na uwadze treść art. 15 ust. 3 i 4 ustawy o kierujących pojazdami należy uznać, że organ nie miał prawa dokonywać wpisów w rubryce nr 11 prawa jazdy ograniczając czasowo ważność uprawnień niezawodowych. Treść przepisu art. 15 ustawy o kierujących pojazdami nie daje podstaw do przyjęcia, że w ramach wymiany prawa jazdy w celu dokonania wpisu kwalifikacji zawodowych organ właściwy (starosta) uzyskał kompetencję do weryfikacji posiadanych już przez wnioskodawcę uprawnień do kierowania pojazdami. Należy uznać, że przepis art. 15 ustawy o kierujących pojazdami zawiera pełną i wyczerpującą regulację w zakresie przesłanek warunkujących dokonywanie wpisu kwalifikacji zawodowych.
Jednocześnie ze skargą R.K. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Łodzi wniósł o jej odrzucenie jako wniesionej z uchybieniem terminu do jej złożenia, a w przypadku nieuwzględnienia wniosku o odrzucenie skargi, o jej oddalenie w całości jako niezasadnej.
W uzasadnieniu organ administracji stwierdził, że czynność polegająca na wpisaniu daty ważności uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B, C znajduje swoje oparcie w obowiązujących przepisach prawnych. 9 lutego 2009 r. R.K. wydany został wtórnik prawa jazdy kategorii B, C, gdzie nie został określony termin ważności uprawnień na podstawie świadectwa lekarskiego z 10 maja 1999 r., z treści którego nie wynikał termin ponownego badania. 11 lutego 2014 r. R.K. wystąpił z wnioskiem o wydanie prawa jazdy kat. C+E. Do wniosku dołączył orzeczenie lekarskie nr [...] z 10 lutego 2014 r. stwierdzające brak przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których wymagane jest prawo jazdy kategorii B1, B, B+E, T, C1, C, C1+E, C+E, gdzie przy adnotacji o dacie ponownego lub kontrolnego badania lekarskiego znalazł się wpis "Kat. E do C 5 lat, Kat. E do B 15 lat". Na podstawie tego wniosku skarżącemu został wygenerowany numer Profilu Kandydata na Kierowcę do kat. C+E. 23 czerwca 2021 r. R.K. wystąpił z wnioskiem o wydanie prawa jazdy z wpisem potwierdzającym kwalifikację kierowcy zawodowego C1, C. Na podstawie wskazanego wniosku R.K. wydane zostało prawo jazdy kategorii AM, B1, B, C1, C z wpisem potwierdzającym kwalifikacje kierowcy zawodowego kategorii C1, C, gdzie terminy ważności poszczególnych uprawnień do kierowania pojazdami określone zostały w następujący sposób: kat. AM, B1, B: 10 lutego 2029 r., kat. C1, C: 22 lutego 2026 r. Skarżący odebrał prawo jazdy 6 lipca 2021 r., o czym świadczy podpis złożony na wniosku. Organ administracji powołując się na art. 15 ust. 1, 3, i 4 ustawy o kierujących pojazdami oraz § 10 ust. 3 pkt 10 lit. a, ust. 4 i 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. poz. 231 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem z 24 lutego 2016 r.", stwierdził, że zarówno wydając nowe prawo jazdy, jak również dokonując wpisu potwierdzającego kwalifikacje kierowcy zawodowego przy określeniu daty ważności uprawnienia w zakresie poszczególnych kategorii prawa jazdy, obowiązany jest uwzględnić m.in. datę ważności określoną w badaniach lekarskich. Tym samym organ wydając skarżącemu prawo jazdy kategorii AM, B1, B, C1, C z wpisem potwierdzającym kwalifikacje kierowcy zawodowego kategorii C1, C miał obowiązek uwzględnić ostatnie znajdujące się w aktach orzeczenie lekarskie, tj. orzeczenie lekarskie nr [...] i wyznaczony przez lekarza termin, czyli w odniesieniu do kategorii B – 15 lat. Przepis art. 76 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami stanowi, że kategoria B+E znajduje się w tzw. I grupie kategorii uprawnień do kierowania pojazdami razem z kategorią B1 oraz B. Potwierdza to treść orzeczenia lekarskiego nr [...] z 10 lutego 2014 r. stwierdzającego brak przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których wymagane jest prawo jazdy kategorii B1, B, B+E, T, C1, C, C1+E, C+E. Informacja lekarza przeprowadzającego badanie lekarskie o wyróżnieniu odrębnego terminu ponownego badania lekarskiego tylko do kategorii B+E nie jest prawidłowa. Z pouczenia do orzeczenia lekarskiego wynika, że określenie kategorii do których przeprowadzane jest badanie polega na zaznaczeniu właściwego kwadratu literką "x", a w przypadku braku badania na wpisaniu "NB". Powyższe pozwala uznać, że orzeczenie lekarskie nr [...] z 10 lutego 2014 r. zawiera termin ponownego badania na 15 lat dla kategorii B1, B, B+E. W odniesieniu do kategorii C organ, przy określeniu daty ważności uprawnienia, miał obowiązek uwzględnienia daty zakończenia szkolenia okresowego, wskazanej w świadectwie kwalifikacji zawodowej nr [...] oraz treść art. 39d ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.
Prawomocnym postanowieniem z 16 maja 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 293/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Z uwagi na sformułowany w odpowiedzi na skargę wniosek organu administracji o odrzucenie skargi z uwagi na uchybienie terminu do jej złożenia wyjaśnić na wstępie jednak należy, że przed rozpoznaniem sprawy sąd administracyjny ma obowiązek zbadania z urzędu jej dopuszczalności. Ustala, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do odrzucenia skargi, jakie zostały enumeratywnie wymienione w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Niedopuszczalność skargi powoduje bowiem, że sprawa nie może być rozpoznana w postępowaniu sądowoadministracyjnym i rozstrzygnięta wyrokiem. Z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że jednym z warunków dopuszczalności skargi jest zachowanie terminu do jej wniesienia.
Stosownie do art. 53 § 2 p.p.s.a. jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.
W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest czynność materialno-techniczna polegająca na dokonaniu wpisu w kolumnie 11 dokumentu prawa jazdy terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B i C, zatem zastosowanie znajdzie przywołany art. 53 § 2 p.p.s.a. Oznacza to, że dniem, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu czynności będzie dzień odebrania dokumentu prawa jazdy, to jest 6 lipca 2021 r. Tym samym termin ustawowy do zaskarżenia wskazanej czynności materialno-technicznej upłynął 5 sierpnia 2021 r. Skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na czynność Prezydenta Miasta Łodzi w przedmiocie wpisania terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami w dokumencie prawa jazdy została natomiast wniesiona 22 lutego 2022 r. (data nadania przesyłki poleconej), czyli z uchybieniem terminu do jej wniesienia.
Jednakże skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, zaś prawomocnym postanowieniem z 16 maja 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 293/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi. Tym samym ustała przeszkoda w merytorycznym rozpoznaniu skargi, którą uznać należy za dopuszczalną.
Wyjaśnić też należy, że niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 2095), zwanej dalej "ustawą o COVID-19". Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Na tle powołanego przepisu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, że prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m. in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy o COVID-19 jest m. in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19. Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego (por. uchwałę NSA z 30 listopada 2020 r., II OPS 6/19).
W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19. Rozpoznanie niniejszej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu o rozprawie zdalnej z 14 czerwca 2022 r. Jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można było przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku z uwagi na fakt, że pełnomocnik skarżącego nie potwierdził technicznych możliwości uczestniczenia w rozprawie zdalnej. Skutkowało to skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie wskazanego przepisu, o czym pełnomocnicy skarżącego i organu administracji zostali zawiadomieni w wykonaniu zarządzenia z 26 lipca 2022 r.
Nie ulega zatem wątpliwości, że wymagany przywołaną wyżej uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego standard ochrony praw stron w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji. Z możliwości tej strony postępowania nie skorzystały.
Stosownie natomiast do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 (decyzje i postanowienia) akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, 1491 i 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Wskazana w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kategoria obejmuje zaskarżoną czynność.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, przychylając się w tym zakresie do wielokrotnie wyrażanego w orzecznictwie stanowiska, że wpis w prawie jazdy stanowi czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i na mocy tego przepisu jest objęty kognicją sądów administracyjnych. Wynika to z charakteru tej czynności. Na taki charakter czynności polegającej na wpisie w prawo jazdy wskazywał również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w prawomocnym wyroku z 17 grudnia 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 835/21.
Stosownie do art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. Oznacza to, że uwzględnienie skargi na czynność lub akt, o których mowa art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd, że ich podjęcie nastąpiło z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Kontrola zgodności z prawem zaskarżonej czynności przeprowadzona przez sąd w tak zakreślonej kognicji wykazała, że skarga jest uzasadniona.
Istotą sporu w rozpoznawanej sprawie jest, czy organ administracji był uprawniony do wpisania w kolumnie 11 dokumentu prawa jazdy wydanego skarżącemu 24 czerwca 2021 r. terminu ważności uprawnień B i C. W skardze skarżący bowiem domaga się stwierdzenia bezskuteczności tej czynności w tym zakresie. Poza sporem jest, że skarżący uprawnienia kategorii B i C uzyskał odpowiednio 30 lipca 1999 r. i 12 września 1998 r. bezterminowo. W poprzednio wydawanych skarżącemu dokumentach prawa jazdy nie wpisywano skarżącemu terminu ważności tych uprawnień.
Wobec tego wskazać należy, że skarżący domagał się wydania nowego dokumentu prawa jazdy w związku z ubieganiem się o potwierdzenie posiadania świadectwa kwalifikacji zawodowej. W takim przypadku podstawę działania organu administracji stanowił art. 15 ustawy o kierujących pojazdami określający procedurę związaną z koniecznością zmiany danych zawartych w dokumencie prawo jazdy.
Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami starosta dokonuje w prawie jazdy wpisu potwierdzającego odbycie kwalifikacji wstępnej, kwalifikacji wstępnej przyspieszonej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej przyspieszonej albo szkolenia okresowego, o których mowa w rozdziale 7a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami wpis jest dokonywany na pisemny wniosek kierowcy, na podstawie przedłożonych kopii: 1) świadectwa kwalifikacji zawodowej potwierdzającego ukończenie kwalifikacji wstępnej, kwalifikacji wstępnej przyspieszonej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej przyspieszonej, szkolenia okresowego albo karty kwalifikacji kierowcy wydanej w państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, zgodnie z dyrektywą nr 2003/59/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie wstępnej kwalifikacji i okresowego szkolenia kierowców niektórych pojazdów drogowych do przewozu rzeczy lub osób, zmieniającą rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 oraz dyrektywę Rady 91/439/EWG i uchylającą dyrektywę Rady 76/914/EWG, 2) orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, 3) orzeczenia psychologicznego stwierdzającego brak przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy – określonych w przepisach ustawy, o której mowa w ust. 1. Świadectwo kwalifikacji zawodowej, potwierdzające ukończenie szkolenia okresowego w zakresie jednego z bloków programowych, wydane osobie, o której mowa w art. 39d ust. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, stanowi podstawę do uzyskania wpisu, o którym mowa w ust. 1, w zakresie posiadanych kategorii prawa jazdy spośród kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D i D+E (art. 15 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami). Wpis jest dokonywany, w formie wymiany prawa jazdy, na okres 5 lat, liczony od dnia wydania świadectwa kwalifikacji zawodowej, o którym mowa w przepisach rozdziału 7a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, przy czym termin ten nie może być dłuższy niż okres ważności orzeczenia lekarskiego i orzeczenia psychologicznego, o których mowa w przepisach rozdziału 7a tej ustawy (art. 15 ust. 4 ustawy o kierujących pojazdami). Za dokonanie wpisu, o którym mowa w ust. 1, pobiera się opłatę, o której mowa w art. 10 ust. 1, oraz opłatę ewidencyjną (art. 15 ust. 5 ustawy o kierujących pojazdami).
Z art. 15 ust. 2-5 ustawy o kierujących pojazdami wynika, że świadectwo kwalifikacji zawodowej, potwierdzające ukończenie szkolenia okresowego w zakresie jednego z bloków programowych, wydane osobie, o której mowa w art. 39d ust. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, stanowi podstawę do uzyskania wpisu, o którym mowa w ust. 1 (czyli wpisu potwierdzającego odbycie szkolenia okresowego), w zakresie posiadanych kategorii prawa jazdy spośród kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D i D+E oraz że wpis jest dokonywany na pisemny wniosek kierowcy, w formie wymiany prawa jazdy, na okres 5 lat, liczony od dnia wydania świadectwa kwalifikacji zawodowej, o którym mowa w przepisach rozdziału 7a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, przy czym termin ten nie może być dłuższy niż okres ważności orzeczenia lekarskiego i orzeczenia psychologicznego, o których mowa w przepisach rozdziału 7a tej ustawy. Za dokonanie wpisu pobiera się opłatę, o której mowa w art. 10 ust. 1 (opłatę za wydanie prawa jazdy), oraz opłatę ewidencyjną.
Jak wskazano wyżej, na gruncie art. 15 ustawy o kierujących pojazdami, starosta powinien wydać osobie uprawnionej do kierowania pojazdami nowy dokument prawa jazdy z uaktualnionymi danymi objętymi zmianą – w niniejszej sprawie związaną z uzyskaniem świadectwa kwalifikacji zawodowej. Ma to na celu zapewnienie aktualności danych ujętych w dokumencie prawa jazdy, tak aby brak było jakichkolwiek wątpliwości co do tego, jakie konkretnie kategorie uprawnienia do kierowania pojazdem posiada określona osoba. Nowo wydany dokument, o jakim mowa w art. 15 ust. 4 ustawy o kierujących pojazdami powinien – poza uzasadnioną zmianą, związaną ze wskazaniem okresu ważności nowego dokumentu – jedynie powtarzać zapisy zawarte w dokumencie poprzednim. Dokonane zmiany nie mogą dotyczyć w żadnym wypadku posiadanych już uprawnień do kierowania pojazdami.
Błędne jest stanowisko organu administracji, że z orzeczenia lekarskiego z 15 lutego 2014 r. wynika ograniczenie terminu ważności uprawnienia do kierowania pojazdami.
Zdaniem sądu stanowisko takie nie może zostać wywiedzione ani z przytoczonej wyżej treści art. 15 ustawy o kierujących pojazdami, ani z przepisów rozporządzenia z 24 lutego 2016 r.
Według § 10 ust. 3 pkt 10 lit. a) rozporządzenia z 24 lutego 2016 r. wniosek oraz prawo jazdy lub pozwolenie wypełnia się w następujący sposób: "data ważności uprawnienia – najwcześniejsza z dat określonych w orzeczeniu lekarskim i odpowiednio w orzeczeniu psychologicznym dla przeprowadzenia ponownych badań lekarskich lub psychologicznych w zakresie określonej kategorii prawa jazdy lub 15 lat od daty wydania prawa jazdy w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B, B1, B+E i T, jeżeli dla określonej kategorii prawa jazdy w orzeczeniu lekarskim nie ustalono tej daty lub orzeczenie zostało wydane bez określenia terminu ważności, z zastrzeżeniem ust. 4 oraz art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy, przy czym: w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, В1, B, B+E i T – za datę stosowaną do określenia daty ważności tych uprawnień przyjmuje się jedną datę określoną w najpóźniej wydanym orzeczeniu lekarskim; stosuje się również w zakresie prawa jazdy kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D i D+E, z zastrzeżeniem lit. b-f". Z kolei § 10 ust. 4 rozporządzenia z 24 lutego 2016 r. stanowi, że wpis potwierdzający uzyskanie kwalifikacji wstępnej, kwalifikacji wstępnej przyspieszonej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej przyspieszonej lub ukończenie szkolenia okresowego, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, jest dokonywany w postaci kodu "95" w układzie "95.DD.MM.RRRR", we wniosku i na dokumencie prawa jazdy w pozycji "ograniczenia" przy odpowiednich posiadanych kategoriach prawa jazdy wymienionych w aktualnym świadectwie kwalifikacji zawodowej, przy czym w przypadku kierowcy, o którym mowa w art. 39d ust. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, posiadającego aktualne świadectwo kwalifikacji zawodowej potwierdzające ukończenie szkolenia okresowego w zakresie jednego bloku programowego, wpis jest dokonywany przy wszystkich kategoriach prawa jazdy spośród posiadanych kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D oraz D+E. Datą ważności wpisu jest data 5 lat liczona od dnia wydania świadectwa kwalifikacji zawodowej. Zgodnie zaś z § 10 ust. 5 rozporządzenia z 24 lutego 2016 r. dokonując wpisu, o którym mowa w ust. 4, w pozycji "data ważności uprawnienia" wpisuje się datę ważności uprawnienia w zakresie poszczególnych kategorii prawa jazdy. Datą ważności uprawnienia jest przypadający najwcześniej termin upływu ważności odpowiednio badania lekarskiego, badania psychologicznego albo data ukończenia pierwszego albo następnego szkolenia okresowego.
Sąd podziela prezentowane w orzecznictwie stanowisko (por. wyroki NSA z 24 lutego 2021 r., I OSK 2312/20; z 21 października 2021 r., II GSK 1421/21; z 10 listopada 2021 r., II GSK 2030/21; z 17 marca 2022 r., II GSK 98/22), że literalne odczytanie § 10 ust. 5 rozporządzenia z 24 lutego 2016 r. może wprawdzie potwierdzać sposób interpretacji organu administracji, bowiem użyte w tym przepisie określenie "w pozycji "data ważności uprawnienia" wpisuje się" może być rozumiane jako upoważnienie do określenia daty ważności nie tylko uprawnień, o których mowa w art. 15 ustawy o kierujących pojazdami, ale również uprawnień nabytych bezterminowo, lecz taki rezultat wykładni należy uznać za wadliwy, bo nieuwzględniający kontekstu systemowego, w tym argumentacji a rubrica. Stanowisko zaprezentowane przez organ pozostaje w sprzeczności z § 29 rozporządzenia z 24 lutego 2016 r. Przepis ten rozróżnia pojęcia "daty ważności prawa jazdy" i "daty ważności uprawnienia". Zgodnie z § 29 ust. 1 rozporządzenia z 24 lutego 2016 r. w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol – jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo. Natomiast o ważności prawa jazdy stanowi § 29 ust. 2 rozporządzenia z 24 lutego 2016 r., według którego w przypadku osób, o których mowa w ust. 1, data ważności prawa jazdy, o której mowa w § 10 ust. 3 pkt 4 lit. a, nie może być dłuższa niż 15 lat. Przepis ten odnosi się do uregulowań zawartych w ustawie o kierujących pojazdami rozróżniających przysługujące stronie prawo podmiotowe – uprawnienie do kierowania pojazdem, od samego dokumentu prawa jazdy – blankietu, który jedynie potwierdza posiadanie przez daną osobę tego uprawnienia. Na blankiecie prawa jazdy ujawnieniu winny podlegać odrębnie – data ważności dokumentu prawa jazdy oraz data ważności samego uprawnienia do kierowania pojazdami. Utrata prawa jazdy z jakichkolwiek powodów, w tym również z powodu utraty jego ważności, nie jest tożsama z utratą uprawnień do kierowania pojazdami. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami dokument prawa jazdy według nowego wzoru ma ściśle określony termin ważności. Jednakże z przepisu tego nie wynika, że nabyte bezterminowo uprawnienia do kierowania pojazdami, nabyte przez osoby pod rządami poprzednich przepisów, tracą ważność. Przy ubieganiu się o nowe prawo jazdy osoby takie nie muszą zatem ubiegać się jednocześnie o ponowne nabycie uprawnień do kierowania pojazdami (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2013 r., K 5/13, OTK-A 2013/9/137). Z kolei ograniczenia wynikające z wdrożenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2006/126/WE z 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy (Dz. Urz. UE L 403 z 30 grudnia 2006 r., s. 18 ze zm.), która w art. 7 ust. 2 przewiduje administracyjny okres ważności praw jazdy poszczególnych kategorii, nie dotyczą uprawnień do kierowania pojazdami przyznanych przed 19 stycznia 2013 r. i nie podlegają ograniczeniu lub unieważnieniu przez przepisy tejże dyrektywy.
Przyjęcie za poprawne stanowiska organu doprowadziłoby do sytuacji, w której złożenie wniosku o wymianę dokumentu prawa jazdy stwarzałoby podstawę do prowadzenia powtórnej weryfikacji uprawnień nabytych bezterminowo. Po wtóre, podstawę prawną do cofnięcia lub ograniczenia uprawnień nabytych z mocy decyzji ostatecznej stanowiłyby przepisy rozporządzenia wykonawczego do ustawy. Oznaczałoby to naruszenie podstawowej dyrektywy wykładni systemowej nakazującej respektowanie hierarchii aktów normatywnych. Ponadto nabyte bezterminowo uprawnienia administracyjne doznawałyby ograniczeń na podstawie regulacji zawartej w rozporządzeniu, która w tym zakresie nie mieści się w upoważnieniu ustawowym.
Z tych względów za nieprawidłowe uznać należy zamieszczenie w kolumnie "11" dokumentu prawa jazdy terminu ważności uprawnień skarżącego w kategorii B i C, skoro uprawnienia te skarżący uzyskał bezterminowo i posiadał je 19 stycznia 2013 r., tj. w dacie wejścia w życie ustawy o kierujących pojazdami (art. 139). Zaskarżona czynność w postaci wpisu terminu ważności uprawnień tych kategorii do kierowania pojazdami dokumentu prawa jazdy, została podjęta z istotnym naruszeniem obowiązujących regulacji, a więc w sposób bezskuteczny.
Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji zobligowany będzie mocą art. 153 p.p.s.a. uwzględnić przedstawione wyżej stanowisko sądu i wydać skarżącemu nowy dokument prawa jazdy potwierdzający nabyte przez niego bezterminowo uprawnienia do kierowania pojazdami, które posiada.
Mając na uwadze powyższe sąd, na podstawie art. 146 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności w części wskazanej powyżej (pkt 1 sentencji wyroku).
Na mocy art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.) sąd zasądził od organu administracji na rzecz skarżącego kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zasądzona kwota obejmuje uiszczony wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł i wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego, będącego adwokatem w wysokości 480 zł (pkt 2 sentencji wyroku).
k.ż.