III SA/Łd 289/25

III SA/Łd 289/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-09-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Krawczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Wyporska-Frankiewicz
Katarzyna Ceglarska-Piłat
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2483
art. 37a ust. 1, 7, 9, art. 37ge ust. 1, 5, 6, art. 37gf ust. 1, 2, 3, 4, 5
Ustawa z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 3 września 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Ceglarska-Piłat Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz po rozpoznaniu w dniu 3 września 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 12 lutego 2025 roku Nr 1001 -IUCKOD-2.4811.250.2025.2 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia sprzeciwu oddala skargę. [pic]
Uzasadnienie
Postanowieniem z 12 lutego 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi stwierdził uchybienie przez M. Z. terminu do wniesienia sprzeciwu od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej za naruszenie obowiązku wniesienia opłaty za przejazd autostradą.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
Pismem z 4 listopada 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wezwał M. Z. do uiszczenia opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł, na podstawie art. 37ge ustawy z 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym, w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2023 r. (Dz.U. z 2022 r. poz. 2483 ze zm.), dalej ustawa o autostradach. Wezwanie wystosowane zostało w związku z naruszeniem obowiązku wniesienia opłaty za przejazd płatnym odcinkiem autostrady A4 węzeł B. w dniu 4 grudnia 2021 r. o godz. 11:29, pojazdu o numerze rejestracyjnym [...], którego właścicielem, według Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, w dniu naruszenia był M. Z..
W dniu 15 stycznia 2025 r., za pośrednictwem poczty, M. Z. złożył sprzeciw, w którym wniósł "o zwrot pieniędzy za opłatę dodatkową związaną z przejazdem przez bramki na płatnym odcinku autostrady A4 w dniu 2021-12-04 samochodem o numerze rejestracyjnym [...]". Załączył również skany dwóch not memoriałowych transakcji z 6-12-2021 na kwotę 9 zł na rzecz Autopay Mobility. W kolejnym piśmie z 6 stycznia wyjaśnił, że posiada aplikację, która automatycznie otwiera bramkę. Jadąc autostradą nie miał sytuacji, żeby bramka nie mu się nie otworzyła.
Postanowieniem z 12 lutego 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi stwierdził uchybienie terminu do wniesienia sprzeciwu od wezwania z 4 listopada 2024 r.
W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że w myśl art. 37gf ust. 1 ustawy o autostradach wnoszący opłatę może wnieść sprzeciw do Szefa KAS, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, o którym mowa w art. 37ge ust. 7. Wniesienie sprzeciwu nie zwalnia z obowiązku wniesienia opłaty dodatkowej.
Wezwanie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 4 listopada 2024 r. do wniesienia opłaty dodatkowej doręczono stronie 26 listopada 2024r. Od daty tej, zgodnie z art. 37gf § 1 ustawy o autostradach, strona miała 14 dni na wniesienie sprzeciwu. Termin ten upłynął 10 grudnia 2024 r. Sprzeciw został wniesiony przez M. Z. 15 stycznia 2025 r. (data nadania), tj. po obowiązującym terminie..
Organ wskazał, że w myśl art. 37gf ust. 5 ustawy o autostradach, w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania w sprawie sprzeciwu, o którym mowa w ust. 2, i wniosku, o którym mowa w ust. 4, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2024r. poz. 572), dalej kpa.
Art. 134 kpa stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia (...) uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Skoro zatem do instytucji sprzeciwu należy zastosować normę art. 134 kpa, a sprzeciw został wniesiony z uchybieniem 14-dniowego terminu, to uchybienie terminu zobowiązuje organ odwoławczy do wydania postanowienia stwierdzającego to uchybienie.
Na ostateczne postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniósł M. Z.. Wskazał, że sprawa dotyczy przejazdu przez bramki w roku 2021. Stwierdził, że ma wszystkie dokumenty, tj. z banku i poczty, które wskazują, że miał wszystko opłacone. Przez 3 lata nie dostał żadnego upomnienia w tej sprawie, więc zażądał oddania pobranych mu z konta pieniędzy. Dodał, że osoby zajmujące się takimi sprawami powinny przyjrzeć się każdej sprawie osobno, a nie robić to hurtowo.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Skarga jest niezasadna.
Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 12 lutego 2025 r. stwierdzające uchybienie przez M. Z. terminu do wniesienia sprzeciwu od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej za naruszenie obowiązku wniesienia opłaty za przejazd autostradą.
Skarżący w złożonej skardze nie odnosi się wprost do okoliczności złożenia sprzeciwu po terminie, podnosząc jedynie, że opłata za przejazd została uiszczona.
Jednakże w myśl art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Stosownie do art. 37a ust. 1 ustawy z 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 659 ze zm.), dalej ustawa o autostradach, (w brzmieniu obowiązującym w dacie przejazdu – 4 grudnia 2021 r.) za przejazd autostradą, po dostosowaniu jej do poboru opłat, pobierane są opłaty za przejazd.
W myśl art. 37a ust. 7 ustawy o autostradach do wniesienia opłaty za przejazd autostradą, pobieranej przez Szefa KAS, jest zobowiązany: 1) właściciel pojazdu albo 2) posiadacz pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 988, 1002, 1768 i 1783), albo 3) użytkownik pojazdu, o którym mowa w art. 80b ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - zwany dalej "wnoszącym opłatę".
Zgodnie z art. 37a ust. 9 ustawy o autostradach, przejazd autostradą, na której jest pobierana opłata, o której mowa w ust. 7, może być wykonywany na podstawie biletu na jeden przejazd autostradą lub jej odcinkiem, zwanego dalej "biletem autostradowym", wydanego przed rozpoczęciem tego przejazdu. Opłata za przejazd autostradą, o której mowa w ust. 7, jest pobierana w momencie wydania biletu autostradowego.
Stosownie do zaś art. 37ge ust. 1 ustawy o autostradach za niewniesienie opłaty za przejazd autostradą, o której mowa w art. 37a ust. 7, w tym za kontynuację przejazdu autostradą lub jej odcinkiem po upływie daty i godziny końca okresu ważności wskazanych na bilecie autostradowym, od wnoszącego opłatę pobiera się opłatę dodatkową w wysokości 500 zł.
W myśl art. 37ge ust. 5 ustawy o autostradach opłaty dodatkowej nie pobiera się, jeżeli w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu autostradą lub jej odcinkiem zostanie wniesiona opłata za ten przejazd, w sposób określony w art. 37a ust. 9. Przepis art. 37a ust. 12 stosuje się, przy czym na bilecie autostradowym wskazuje się datę i godzinę przejazdu oraz autostradę lub jej odcinek, za który nie została wniesiona opłata za przejazd autostradą, o której mowa w art. 37a ust. 7. Przepis art. 37ge ust. 6 ustawy o autostradach stanowi, że opłaty dodatkowej nie pobiera się od wnoszącego opłatę, jeżeli na kierującego pojazdem została nałożona kara grzywny, o której mowa w art. 37gi, w drodze mandatu karnego.
W niniejszej sprawie istotne znaczenie ma treść art. 37gf ustawy o autostradach Zgodnie z ust. 1 wnoszący opłatę może wnieść sprzeciw do Szefa KAS, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, o którym mowa w art. 37ge ust. 7. Wniesienie sprzeciwu nie zwalnia z obowiązku wniesienia opłaty dodatkowej.
Sprzeciw zawiera:
1/ imię i nazwisko albo nazwę wnoszącego opłatę oraz jego adres;
2/ numer PESEL albo numer identyfikacji podatkowej (NIP) wnoszącego opłatę, o ile został nadany;
3/ uzasadnienie wniesienia sprzeciwu;
4/ numer rachunku bankowego albo rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, na który ma zostać dokonany zwrot wpłaconej opłaty dodatkowej, w przypadku uwzględnienia sprzeciwu (art. 37gf ust. 2 ustawy o autostradach).
O uwzględnieniu sprzeciwu zawiadamia się wnoszącego opłatę. Wniesiona opłata dodatkowa podlega zwrotowi. Kwota zwrotu opłaty dodatkowej pomniejsza przychód Funduszu (art. 37gf ust. 3 ustawy o autostradach).
Odmowa uwzględnienia sprzeciwu następuje w drodze decyzji administracyjnej. Wnoszący opłatę niezadowolony z decyzji administracyjnej może, w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia, zwrócić się do Szefa KAS z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 37gf ust. 4 ustawy o autostradach).
W zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania w sprawie sprzeciwu, o którym mowa w ust. 2, i wniosku, o którym mowa w ust. 4, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 37gf ust. 5 ustawy o autostradach).
Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonego postanowienia wskazać należy, że kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest, czy wskazany termin dla dokonania czynności, jaką jest sprzeciw, należy zaliczyć do kategorii terminów prawa materialnego, czy terminów procesowych.
Powszechnie przyjmuje się, że o uznaniu charakteru terminu nie powinno przesądzać wyłącznie kryterium miejsca regulacji, tj. okoliczność zamieszczenia normy prawnej wyznaczającej termin w ustawie materialnej (por. wyrok NSA z 24 listopada 1994 r., SA/Kr 1230/94). W doktrynie i judykaturze przyjmuje się, że terminy procesowe to terminy przewidziane dla dokonania czynności procesowej przez podmioty postępowania administracyjnego. Są to terminy przewidziane dla realizacji przez stronę czynności w postępowaniu zmierzającym do ukształtowania jej materialnoprawnych uprawnień lub obowiązków. Natomiast terminem materialnym jest okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego.
Niewątpliwie termin, o jakim mowa w art. 37gf ust.1 u.a, ma charakter procesowy, określa bowiem granice czasowe dla dokonania danej czynności procesowej – sprzeciw jest czynnością procesową i nie powoduje wygaśnięcia praw i obowiązków strony o charakterze materialnoprawnym. Choć na gruncie ustawy o autostradach nie mamy do czynienia z sensu stricte postępowaniem administracyjnym, nie oznacza to, że termin do wniesienia sprzeciwu, o jakim mowa w art. 37gf ust. 1 ustawy, jest terminem prawa materialnego. Sprzeciw ma stanowić formę środka prawnego, jako przeciwstawienie się działaniom organu wobec podmiotu zobowiązanego do wniesienia opłaty za przejazd autostradą, sprzeciw to zatem uprawnienie procesowe mające na celu wyrażenie protestu w stosunku do jakichś działań, co oznacza, że termin do wniesienia sprzeciwu ma charakter terminu procesowego. O procesowym charakterze tego terminu rozstrzyga również art. 37gf ust. 5 ustawy o autostradach, odwołujący się w zakresie nieuregulowanym tym aktem prawnym do przepisów k.p.a.
W tej sytuacji nie ulega wątpliwości, z uwagi na art. 37gf ust. 5 ustawy o autostradach, że do sytuacji, gdy sprzeciw zostanie wniesiony po 14-dniowym terminie, organ zobowiązany jest do "odpowiedniego" zastosowania normy zawartej w art. 134 k.p.a. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy). Sprzeciw przewidziany w art. 37gf ust. 1 ustawy o autostradach pełni podobną funkcję jak odwołanie (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) w postępowaniu administracyjnym. Sprzeciw przysługuje od wezwania o nałożeniu opłaty dodatkowej. Wezwanie to wydawane jest na podstawie art. 37ge ustawy o autostradach Jest to rozstrzygnięcie wydawane na podstawie ustaleń zweryfikowanych pod względem merytorycznym na podstawie danych systemowych SPOE KAS, zawiera zatem rozstrzygnięcie i uzasadnienie oraz pouczenie o środku zaskarżenia, podobnie jak decyzja administracyjna. Można zatem stosować odpowiednio przepisy prawa bez żadnych zmian w ich dyspozycji, a zatem stosując te przepisy się ich nie modyfikuje. Nie ulega wątpliwości, że można zastosować normę art. 134 k.p.a. do instytucji sprzeciwu, o którym mowa w ww. przepisie, gdyż uchybienia proceduralne powstałe przy jego wniesieniu rozstrzygane są przez organ odwoławczy (por. wyrok NSA z 14 listopada 2024 r., II GSK 1382/24).
Postanowienie wydane na podstawie art. 134 k.p.a. jest ostateczne. Na postanowienie to zatem nie służy zażalenie, jednak można je zaskarżyć do wojewódzkiego sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.).
W dalszej kolejności odnieść się należy do przyjętej przez organ okoliczności wniesienia sprzeciwu po terminie.
Organ stwierdził, że wezwanie z 4 listopada 2024 r. do wniesienia opłaty dodatkowej za przejazd 4 grudnia 2021 r. zostało doręczone stronie 26 listopada 2024 r. - w trybie art. 44 k.p.a.
Zaznaczyć przy tym ponownie należy, że przepisy ustawy o autostradach nie regulują kwestii doręczeń w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na podstawie tej ustawy. Zastosowanie w tym zakresie będą zatem miały przepisy k.p.a. - z mocy art. 37 gf ust. 5 ustawy o autostradach.
Stosownie do art. 44 § 1 k.p.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:
1/ operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;
2/ pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) – w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ.
W myśl § 2, zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Natomiast zgodnie z § 3, w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 4 k.p.a.).
Skuteczność zastępczego sposobu doręczenia pism uzależniona jest od bezwzględnego zachowania wymogów określonych art. 40-44 k.p.a. Dlatego też zasady i procedury odnoszące się do stosowania instytucji doręczenia zastępczego powinny być przestrzegane ściśle. Domniemanie doręczenia przewidzianego w art. 44 § 1-4 k.p.a. pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia tylko wówczas, gdy wszystkie przesłanki przewidziane w tym artykule zostały spełnione (por. postanowienie NSA z 16 października 2012 r., II GSK 1758/11).
Z akt sprawy wynika, że wezwanie wysłano na adres skarżącego, przesyłka była dwukrotnie awizowana w dniach 12 listopada 2024 r. i 20 listopada 2024 r., a następnie zwrócona z uwagi na jej niepodjęcie w terminie w dniu 27 listopada 2024 r. Dane na zwróconej przesyłce dokumentują, że z uwagi na niemożność doręczenia jej adresatowi jak i pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, który podjął się jej oddania adresatowi (art. 42, 43 k.p.a.) - przesyłkę pozostawiono do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym U. na okres 14 dni, zaś zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w tym Urzędzie Pocztowym wraz z informacją o możliwości jej odbioru w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Z powodu niepodjęcia przesyłki w terminie 7 dni, przesyłkę awizowano powtórnie (20 listopada 2024 r.). Na przesyłce z wezwaniem, zwróconej organowi przez pocztę, umieszczone zostały wszystkie niezbędne elementy, w tym wskazujące na to, że adresat został skutecznie zawiadomiony o możliwości, miejscu i czasie odbioru przesyłki.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie zachowane zostały wymogi z art. 44 k.p.a. Oznacza to, że wezwanie z 4 listopada 2024 r. zostało skutecznie doręczone 26 listopada 2024 r., co oznacza z kolei, że wniesiony 15 stycznia 2025 r. sprzeciw wniesiony został z uchybieniem ustawowego terminu do jego złożenia. To z kolei obligowało organ do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia sprzeciwu na podstawie art. 134 k.p.a., co też organ uczynił w sposób zgodny z prawem.
Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
ds
-----------------------
4