III SA/Łd 289/23

III SA/Łd 289/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-08-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Kowalska
Teresa Rutkowska
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 119 pkt 3, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 129, art. 58, art. 59
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Dnia 24 sierpnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 13 marca 2023 roku nr SKO.4121.22-23.2023 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji o skierowaniu na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 13 marca 2023 r. nr SKO.4121.22-23.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi - po rozpoznaniu wniosku D.K. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 18 listopada 2019 r. nr DSP-PJR-II.5430.2.64.2019 o skierowaniu D.K. na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami i odwołania od ww. decyzji - na podstawie art. 59 w związku z art. 58, art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.) - odmówiło D.K. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
Wnioskiem z dnia 11 września 2019 r. Prokurator Rejonowy w Łęczycy zwrócił się - na podstawie art. 182 k.p.a. oraz art. 99 ust. 1 pkt 2 lit b w związku z art. 75 ustawy o kierujących pojazdami - do Prezydenta Miasta Łodzi o wszczęcie postępowania w przedmiocie skierowania na badania lekarskie kierowcy D.K. s. Z. i J., ur. [...]r. w Ł., zamieszkałego [...] Ł., ul. [...], wobec zaistnienia uzasadnionych zastrzeżeń co do jego stanu zdrowia i ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami oraz o potraktowanie Prokuratora jako strony postępowania. W uzasadnieniu Prokurator wskazał, że nadzorował postępowanie przygotowawcze o czyn z art. 177 § 1 kk, do którego doszło w dniu 28 kwietnia 2019 roku w miejscowości K., woj. łódzkie. W wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, że D.K. w dniu zdarzenia prowadził po drodze publicznej samochód marki Cirtroen C4 Picasso o nr rej.[...]. W trakcie poruszania się pojazdem D.K w sposób nagły i gwałtowny utraciła nad nim panowanie, w następstwie najprawdopodobniej chwilowej utraty przytomności, co spowodowało, że pojazd ze znajdującym się w nim obok kierowcy pasażerem zjechał do przydrożnego rowu, powodując stan zagrożenia dla innych uczestników ruchu drogowego. Wobec tak ustalonego stanu faktycznego zasadnym jest skierowanie wniosku w trybie art. 99 ust.1 pkt 2 lit b ustawy o kierujących pojazdami celem wszczęcia postępowania w przedmiocie skierowania kierowcy D.K. na badania lekarskie.
Zawiadomieniem z dnia 19 września 2019 r. Prezydent Miasta Łodzi poinformował stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu o skierowaniu D.K. na badania lekarskie przeprowadzone w Przychodni Konsultacyjno - Diagnostycznej Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w trybie art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Ponadto strona została poinformowana, że podstawę wszczęcia postępowania stanowi pismo Prokuratora Rejonowego w Łęczycy z dnia 11 września 2019 r. Strona została także pouczona o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz o treści art. 41 § 1 i § 2 k.p.a. (o obowiązku zawiadomienia organu administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu i o skutkach zaniedbania tego obowiązku). Powyższe zawiadomienie zostało skierowane na adres wskazany przez Prokuratora oraz istniejący w ewidencji kierowców: [...] Ł., ul. [...] i doręczone D.K. w dniu 31 października 2019 r. Powyższe pismo zostało również doręczone Prokuratorowi Rejonowemu w Łęczycy w dniu 23 września 2019 r.
Prezydent Miasta Łodzi decyzją z dnia 18 listopada 2019 r. skierował D.K.na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.
Powyższa decyzja została doręczona Prokuratorowi Rejonowemu w Łęczycy w dniu 21 listopada 2019 r. Ponadto decyzja ta została wysłana D.K. na adres zamieszkania, tj.: Ł., ul. [...] (i uznana przez organy za doręczoną w trybie art. 44 k.p.a.).
Strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika pismem z 27 stycznia 2023 r. zatytułowanym "Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji" wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji wraz z odwołaniem. We wniosku strona wniosła o przeprowadzenie dowodu z załączonych dokumentów – oświadczeń: M.T., A.P., J.C. oraz J.K. na okoliczność, że D.K. w dacie, w której przesłano mu decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 18 listopada 2019 r. DSP-PJR-II.5430.2.64.2019 nie zamieszkiwał w lokalu przy ul. [...] w Ł., a co za tym idzie bez swojej winy nie mógł odebrać decyzji i wnieść od niej odwołania. D.K. wskazał, że uchybienie terminu do wniesieniu odwołania wynika z tego, że strona nie wiedziała o prowadzonym postępowaniu i wydanej decyzji, gdyż cała korespondencja (wraz z zaskarżoną decyzją) kierowana była na adres: Ł., ul.[...], podczas gdy adresem zamieszkania strony od 2010 r. jest: Ł., al. [...]. W tym ostatnim mieszkaniu zamieszkuje z M.T., co potwierdzają sąsiedzi. Strona wskazała, że nie wiedziała o obowiązku i dacie badań lekarskich w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Tym samym nie widziała potrzeby informowania Urzędu Miasta Łodzi Wydziału Spraw Obywatelskich i Komunikacji o zmianie adresu. O wydaniu decyzji DSP-PJR-II.5430.2.64.2019 dowiedziała się 20 stycznia 2023 r. od swojego pełnomocnika, który zapoznał się z aktami dochodzeniowymi 2D-2015/22/AM oraz decyzją w sprawie DOM--PJR-II.5430.2.315.2020, w której znajdowało się odniesienie do sprawy DSP-PJR-II.5430.2.64.2019. Dochodzenie przeciwko D.K. zostało wszczęte po tym jak został zatrzymany przez Policję poruszając się pojazdem mechanicznym po drodze publicznej. Wtedy też dowiedział się, że podstawą zatrzymania prawa jazdy jest decyzja administracyjna, lecz samą decyzję, jej treść poznał dopiero 20 stycznia 2023 r. Decyzje w obu sprawach są ze sobą powiązane nie tylko związkiem skutkowym, ale także wadliwością jej doręczenia. W obu postępowaniach nie mógł brać udziału, co przemawia za wyeliminowaniem z obrotu prawnego obu decyzji.
Strona powołała się na treść art. 58 § 1 k.p.a. i wskazała, że uprawdopodobniła swoim oświadczeniem oraz oświadczeniem świadków, że bez własnej winy nie doręczono jej decyzji o skierowaniu na badania lekarskie.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 marca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 18 listopada 2029 r. DSP-PJR-II.5430.2.64.2019.
W uzasadnieniu organ odwołał się do treści art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. i wyjaśnił, że brak którejkolwiek z powołanych w nim przesłanek uzasadnia odmowę przywrócenia terminu. Organ stwierdził, że twierdzenie zawarte we wniosku nie daje podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stanowi oczywisty przykład swoistego zaniedbania w prowadzeniu własnych spraw. Okoliczność niezamieszkiwania strony od 2010 r. pod adresem: Ł., ul. [...](pod który wysyłana była zaskarżona decyzja) - w ocenie wnioskodawcy - ma wynikać wyłącznie z załączonych oświadczeń. Niemniej jednak w opozycji do powyższego twierdzenia pozostaje zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, z którego wynika, że miejscem zamieszkania D.K. w 2019 i 2020 roku był adres: Ł., ul.[...], a nie wskazywany przez stronę adres: Ł., al.[...].
Organ podniósł, że skarżący był i nadal jest zameldowany pod adresem: Ł., ul. [...]. Kolegium wyjaśniło, że stosownie do treści art. 27 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2022 r. poz. 1191 ze zm.), obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zameldować się w miejscu pobytu stałego lub czasowego najpóźniej w 30 dniu, licząc od dnia przybycia do tego miejsca; przy czym równocześnie można mieć jedno miejsce pobytu stałego i jedno miejsce pobytu czasowego.
Niezależnie od powyższego obowiązku, który kierowany jest do wszystkich obywateli polskich i cudzoziemców przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, Kolegium zaznaczyło, że obowiązek informowania o zmianie adresu zamieszkania osób posiadających prawo jazdy został sformułowany w art. 18 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2021 r. poz. 1212 ze zm.), zgodnie z którym osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem jest obowiązana zawiadomić starostę o utracie tego dokumentu, jego zniszczeniu w stopniu powodującym nieczytelność, a także o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia.
Organ wyjaśnił, że w wyniku wnikliwej analizy akt ewidencyjnych D.K. organ wydający uprawnienia do kierowania pojazdami ustalił, że od dnia 4 maja 2005 r. strona nie zgłaszała w Oddziale Praw Jazdy zmiany adresu zamieszkania (pismo z dnia 28 lutego 2023 r.). W dniu 4 maja 2005 r. ww. złożył w organie wniosek o wymianę dokumentu prawa jazdy kategorii B podając we wniosku jako adres zamieszkania: Ł., ul. [...]
Kolegium wskazało ponadto, że wnioskodawca jako adres zamieszkania w roku 2019 i 2020 wskazywał Ł., ul.[...], co wprost wynika ze złożonych - do I Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty - zeznań PIT-36 o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2019 i 2020, w którym wskazano adres zamieszkania: Ł., ul.[...]. Organ podniósł, że powyższe jest zgodne z art. 45 ust. 1b ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2647 ze zm.), zgodnie z którym urzędem skarbowym właściwym do składania zeznań podatkowych, jest urząd skarbowy według miejsca zamieszkania podatnika - osoby fizycznej w ostatnim dniu roku podatkowego, a gdy zamieszkanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ustało przed tym dniem, według ostatniego miejsca zamieszkania na jej terytorium. Z powyższego wynika, że właściwość urzędu skarbowego uzależnia się nie od miejsca zameldowania, ale od miejsca zamieszkania.
Kolegium stwierdziło, że decyzja z dnia 18 listopada 2019 r. została skutecznie doręczona D.K. w trybie art. 44 k.p.a. pod ówczesnym adresem zamieszkania strony: Ł,ul.[...], zaś twierdzenia strony zawarte dopiero we wniosku z 27 stycznia 2023 r. zostały złożone wyłącznie na potrzeby obecnie prowadzonego postępowania i z tego powodu organ odmówił im wiarygodności i mocy dowodowej.
Organ zaznaczył, że w postępowaniu wywołanym wnioskiem strony o przywrócenie uchybionego terminu organ nie ma prawnej możliwości dopuszczania dowodów na okoliczność przyczyn niedochowania przez stronę terminu. Wszelka inicjatywa w tym zakresie pozostawiona została wnioskodawcy, który nie musi udowadniać, lecz jedynie uprawdopodobnić, że uchybił terminowi bez swojej winy.
Odnosząc się do podnoszonej przez stronę okoliczności uchybienia złożenia odwołania z zachowaniem przepisanego terminu, organ stwierdził, że okoliczność ta w żaden sposób nie uprawdopodobnia, że uchybienie nastąpiło bez jej winy, bowiem kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, a o braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia.
W sytuacji zatem, gdy strona mając wiedzę czasowego przebywania poza miejscem stałego zamieszkania nie podejmuje żadnych działań (chociażby np. przekierowania na poczcie przesyłek do niej kierowanych) mających na celu odbiór korespondencji, powoduje, że uzasadniona jest teza, że strona wykazała się brakiem szczególnej staranności w prowadzeniu swoich spraw, dopuszczając się co najmniej lekkiego niedbalstwa. Zdaniem Kolegium nie została zachowana przesłanka przywrócenia terminu, o której mowa w art. 58 k.p.a. - strona nie uprawdopodobniła bowiem braku swojej winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania.
Odnośnie formy rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz samego odwołania wniesionego po upływie przepisanego terminu, organ odwołał się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 maja 2014 r. (sygn. II SA/Gd 843/13), w którym Sąd wyraził podzielany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi pogląd, iż cyt.: "Organ odwoławczy w wyniku negatywnego dla strony rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wydaje jedynie postanowienie o odmowie jego przywrócenia i nie zachodzi już wówczas konieczność wydawania odrębnego bądź też zawartego w tym samym akcie postanowienia z art. 134 k.p.a. Postanowienie o odmowie przywrócenia terminu zawiera już samo w sobie stwierdzenie, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu, bo w przeciwnym razie nie można byłoby orzec merytorycznie o odmowie przywrócenia terminu. Tym samym nie zachodzi konieczność powtórnego stwierdzenia tej okoliczności w osobnym postanowieniu opartym na art. 134 k.p.a."
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi D.K. reprezentowany przez pełnomocnika zarzucił:
1) błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, polegający na przyjęciu, że skarżący zamieszkiwał, w okresie w którym wysłano do niego zaskarżoną decyzję, pod adresem ul. [...], podczas gdy z dowodów z dokumentów - oświadczeń lokatorów budynku przy al. [...] w Ł. wynika, że tam właśnie zamieszkiwał skarżący w tym okresie. Nie podważono wiarygodności tych dowodów ani nie przedstawiono dowodów udowadniających coś przeciwnego,
2) naruszenie art. 58 § 1 k.p.a. poprzez nieprzywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji, pomimo uprawdopodobnienia przez skarżącego, że bez swojej winy nie odebrał decyzji.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości lub uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi administracyjnemu oraz zasądzenie na rzecz skarżącego od organu administracyjnego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów:
1) oświadczenia M.P. na okoliczność zamieszkiwania przez niego w lokalu przy ul. [...] w Ł., w okresie w którym przesłano D.K. zaskarżoną decyzję, zamieszkiwania w tym okresie przez D.K. pod adresem al. [...] w Ł., braku winy D.K. w nieodebraniu decyzji;
2) oświadczenia P.Z. na okoliczność niezamieszkiwania przez D.K. w lokalu przy ul. [...] w Łodzi przez okres ostatnich 10 lat oraz zajmowania tego lokalu przez M.P., omyłkowo wskazanego w oświadczeniu jako M.P2.
Zdaniem skarżącego orzeczenia powołane przez Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia dotyczą innych sytuacji. W niniejszej sprawie skarżący nie wiedział o toczącym się postępowaniu i dowiedział się dopiero po zapoznaniu się z dokumentacją akt karnych w sprawie zarzutu prowadzenia pojazdu mechanicznego bez uprawnień. D.K. nie wiedział o toczącym się postępowaniu, a decyzje po podwójnej awizacji zostały zwrócone do nadawcy.
Odnosząc się do twierdzenia SKO, że wskazanie przez stronę w zeznaniu podatkowym adresu zameldowania zamiast adresu zamieszkania jest dowodem na okoliczność zamieszkania pod adresem ul. [...] w Ł., skarżący stwierdził jest całkowicie chybione. Taka treść zeznania podatkowego dowodzi jedynie, że strona pozostaje w przekonaniu, że do oświadczenia podatkowego należy wpisywać adres zameldowania, a nie zamieszkania. Skarżący nie jest prawnikiem i rozlicza się sumiennie, a organy administracji skarbowej nigdy nie kwestionowały swojej właściwości.
Odnosząc się do wniosku o wymianę prawa jazdy skarżący wskazał, że zdarzenie to miało miejsce w 2005 r. Skarżący zamieszkiwał wówczas pod adresem ul. [...] w Ł., co nie ma jednak znaczenia w niniejszej sprawie. Natomiast niewykonanie obowiązku zameldowania się w innym miejscu pobytu nie wiąże się z żadną sankcją, a w szczególności nie wiąże się z domniemaniem zamieszkiwania pod adresem zameldowania w toku postępowania.
Skarżący stwierdził, że organ nie podważył wiarygodności dowodów z oświadczeń mieszkańców ani nie przedstawił dowodów udowadniających coś przeciwnego. Dowody zgłoszone przez skarżącego potwierdzają zasadność wniosku o przywrócenie terminy do wniesienia odwołania, bowiem dowodzą, że w przedmiotowym okresie D.K. nie zamieszkiwał w lokalu przy ul. [...] w Ł.. Art. 58 § 1 k.p.a. wymaga jedynie uprawdopodobnienia, a nie udowodnienia okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 13 marca 2023 r. o odmowie przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 18 listopada 2029 r. DSP-PJR-II.5430.2.64.2019 dotyczącej skierowania D.K. na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.
Sąd uznał, że pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, nie narusza ono prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Wobec niestwierdzenia podstaw uzasadniających uchylenie kontrolowanego postanowienia, skarga podlega oddaleniu.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia w kwestii odmowy przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia odwołania stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 2000 ze zm.) - dalej k.p.a.
Przepis art. 129 § 2 k.p.a. stanowi, że w toku postępowania administracyjnego, odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia.
Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.). W przepisie tym zostały ustanowione cztery przesłanki, przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie: uprawdopodobnienie przez zainteresowanego braku winy, wniesienie przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu, dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu i dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania powinien zatem powoływać się na okoliczności wskazujące na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Wprawdzie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód, nie dającym pewności, lecz jedynie prawdopodobieństwo twierdzenia o danym fakcie, to jednak uprawdopodobnienie winno prowadzić do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie będące przyczyną uchybienia terminu rzeczywiście miało miejsce.
W rozpoznawanej sprawie Prezydent Miasta Łodzi zawiadomieniem z dnia 19 września 2019 r. poinformował D.K. o wszczęciu postępowania administracyjnego dotyczącego skierowania go na badania lekarskie w trybie art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, a także o treści art. 41 § 1 i § 2 k.p.a. (o obowiązku zawiadomienia organu administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu i o skutkach zaniedbania tego obowiązku), oraz że podstawę wszczęcia postępowania stanowi pismo Prokuratora Rejonowego w Łęczycy z dnia 11 września 2019 r. Zawiadomienie zostało skierowane na adres wskazany przez Prokuratora we wniosku z dnia 11 września 2019 r. oraz istniejący w ewidencji kierowców: [...] Ł., ul. [...] i doręczone D.K. w dniu 31 października 2019 r. o godz. 18.55, co potwierdził podpisem. Powyższe pismo zostało również doręczone Prokuratorowi Rejonowemu w Łęczycy w dniu 23 września 2019 r.
Zdaniem Sądu, punktem wyjścia dla oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia z dnia 13 marca 2023 r. winno być ustalenie, czy skarżącemu skutecznie doręczono ww. decyzję z dnia 18 listopada 2019 r. DSP-PJR-II.5430.2.64.2019 o skierowaniu na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.
Postępowanie z wniosku o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej opiera się bowiem na założeniu, że doręczenie było skuteczne (i wobec tego termin rozpoczął bieg). Konieczne jest zatem przesądzenie kwestii skuteczności doręczenia w sprawie (i tym samym biegu terminu), zanim można przejść do rozważań przesłanek z art. 58 k.p.a.
Z treści wniosku o przywrócenie terminu wynika, że skarżący skuteczność doręczenia mu decyzji z dnia 18 listopada 2019 r. kwestionuje, powołując się na zmianę miejsca zamieszkania. W ocenie Sądu, stanowisko strony nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zawiadomienie o wszczęciu postępowania, o którym była mowa powyżej, jak i decyzja organu I instancji z dnia 18 listopada 2019 r. wysłane zostały na prawidłowy adres: {...} Ł., ul. [...], co m.in. potwierdza odbiór przez skarżącego osobiście pierwszego z ww. pism (zawiadomienia o wszczęciu postępowania). Z zawiadomienia zaś wynika obowiązek dla skarżącego określony w art. 41 § 1 i § 2 k.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu (§ 1). W razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny (§ 2).
Z powyższego wynika, że organ administracji publicznej nie jest obowiązany badać z urzędu, czy znany mu adres strony jest adresem aktualnym. Przepis art. 41 § 2 k.p.a. ustanawia domniemanie prawidłowości doręczenia pod dotychczasowym adresem, jeżeli strona, jej przedstawiciel lub pełnomocnik zaniedbali obowiązek zawiadomienia organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie o zmianie adresu w toku postępowania. Wszczynając postępowanie organ administracji publicznej obowiązany jest m.in. pouczyć stronę o obowiązku poinformowania o zmianie adresu i o konsekwencjach prawnych określonych w art. 41 § 2 k.p.a. W przypadku, gdy to uczynił, tak jak w niniejszej sprawie, to może zastosować skutki prawne z powołanego przepisu.
Ponadto odnosząc się do podnoszonego przez skarżącego zarzutu skierowania korespondencji na niewłaściwy adres należy podzielić stanowisko organu, że w świetle art. 18 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, osoba posiadająca prawo jazdy jest obowiązana zawiadomić starostę o utracie tego dokumentu, jego zniszczeniu w stopniu powodującym nieczytelność, a także o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia. Odpowiednikiem ww. przepisu był art. 98 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem zobowiązana była niezwłocznie zawiadomić starostę o utracie prawa jazdy, pozwolenia do kierowania tramwajem, o zniszczeniu tych dokumentów w stopniu powodującym ich nieczytelność, a także zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nich zawartych.
Ustawodawca, nakładając na osobę posiadającą prawo jazdy obowiązek poinformowania organu o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych zawartych w tym dokumencie (a więc także zmiany adresu miejsca zamieszkania), przesądził, że obowiązkiem osoby posiadającej prawo jazdy jest podanie adresu zamieszkania, który jest odnotowywany w ewidencji kierowców (art. 100b ust. 1 pkt 3, a następnie art. 80b ust. 1 pkt 2 lit. e ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym).
Skoro skarżący we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania podaje, że nie zamieszkuje pod adresem ul. [...] w Ł. od 2010 roku, gdyż przeprowadził się do lokalu przy ul. al. [...] w Ł., to dodatkowo, niezależnie od pouczenia zawartego w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego z dnia 19 września 2019 r., zobowiązany był do zgłoszenia Prezydentowi Miasta Łodzi zmiany w stanie faktycznym zawartym w dokumencie prawa jazdy, tj. adresu zamieszkania. Skarżący tego nie uczynił. Nie powiadomił również o powyższym Prokuratora Rejonowego w Łęczycy w trakcie prowadzonego postępowania przygotowawczego o czyn z art. 177 § 1 kk, do którego doszło w dniu 28 kwietnia 2019 r. w miejscowości K., woj. łódzkie.
Wbrew stanowisku przedstawionemu we wniosku o przywrócenie postepowania, stwierdzić należy, że skarżący wiedział o obowiązku poddania się badaniom lekarskim w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami z zawiadomienia z dnia z dnia 19 września 2019 r., które odebrał osobiście.
Jednocześnie zauważyć należy, że w ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie nie można powoływać się na to, że od 4 marca 2019 r. - w związku z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 25 lutego 2019 r. (Dz.U. z 2019 r. poz. 406) zmieniającym rozporządzenie w sprawie wzorów dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami - dokument prawa jazdy nie zawiera adresu zamieszkania posiadacza prawa jazdy. Skoro skarżący powołuje się na to, że pod wskazanym adresem nie mieszka od 2010 r., załączając oświadczenia sąsiadów, a jednocześnie w dniu 31 października 2019 r. odbiera korespondencję kierowaną na adres zameldowania ul. [...] w Ł. i zostaje pouczony o obowiązku powiadomienia organu o zmianie miejsca zamieszkania, to powyżej wskazana zmiana nie ma wpływu na istniejący obowiązek powiadomienia organu o zmianie miejsca zamieszkania oraz na rozstrzygnięcie sprawy. A zatem w sytuacji odebrania 31 października 2019 r. korespondencji pod ww. adresem, organ nie miał podstaw do przyjęcia, że jest to adres niewłaściwy do doręczeń i podjęcia czynności zmierzających do ustalenia innego miejsca pobytu skarżącego.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podano także inne wynikające z akt sprawy dodatkowe przykłady posługiwania się przez skarżącego wskazanym adresem również w roku 2019, 2020. Podkreślić przy tym należy, że skarżący nie dokonał zameldowania na pobyt czasowy w Łodzi przy al.[...].
Wobec powyższych rozważań, nie ma również podstaw do podważenia domniemania skuteczności doręczenia przesyłek w trybie art. 44 k.p.a. z powodu kierowania ich przez organ do skarżącego na adres: [...]Ł., ul.[...]. Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości, że wydana w sprawie decyzja z dnia 18 listopada 2019 r. o skierowaniu D.K. na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, wysłana została na prawidłowy adres. Mając powyższe na uwadze, wbrew zarzutom skargi, organ podważył wiarygodność twierdzeń skarżącego.
Natomiast Sąd stwierdził, odmiennie od organu, że procedura zastępczego doręczenia decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 18 listopada 2019 r. w trybie art. 44 k.p.a. nie została zachowana. W myśl tego przepisu w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 - operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego, bądź pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ (§ 1 pkt 1 i 2). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty zawiadomienia (§ 3). Zgodnie zaś z § 4 art. 44 k.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Przepis art. 44 k.p.a. ustanawiając zastępczy tryb doręczenia korespondencji umożliwia przyjęcie fikcji prawnej, że pismo, którego adresat nie odebrał z placówki pocztowej lub z urzędu gminy (miasta) w określonym terminie, zostało doręczone z upływem ostatniego dnia terminu. Innymi słowy, zastępcza forma doręczenia pism przewidziana w art. 44 k.p.a. rodzi domniemanie prawne, że pismo zostało doręczone adresatowi. W świetle brzmienia art. 44 § 4 i § 1 k.p.a. nie budzi wątpliwości, że skutek w postaci rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania należy wiązać z upływem 14 dni od dnia pozostawienia w skrzynce odbiorczej strony pierwszego awizo.
Takiego skutku zastępczego doręczenia skarżącemu decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 18 listopada 2019 r. o skierowaniu D.K. na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w trybie art. 44 § 4 k.p.a. nie można przyjąć w niniejszej sprawie. Jak wynika z akt sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki nie posiada wszystkich cech pozwalających na stwierdzenie, że procedura doręczenia zastępczego została zachowana. Przesyłka była wprawdzie dwukrotnie awizowana. Na kopercie znajdują się pieczątki, z których wynika, że przesyłkę awizowano 2 grudnia 2019 r., a następnie 10 grudnia 2019 r. oraz w dniu 17 grudnia 2019 r. nastąpił zwrot "nie podjęto w terminie", a także znajdują się podpisy doręczyciela. Natomiast zwrotne potwierdzenie odbioru nie zostało prawidłowo wypełnione. Umieszczono na nim jedynie informację o powtórnym awizowaniu w dniu 10 grudnia 2019 r. oraz datę nieodebrania przesyłki 17 grudnia 2019 r. Brak jest natomiast informacji o miejscu pozostawienia przesyłki listowej oraz zawiadomienia o tym strony.
Podkreślić w tym miejscu należy, że domniemanie doręczenia przewidzianego w art. 44 § 1-4 k.p.a. pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia tylko wówczas, gdy wszystkie przesłanki przewidziane w tym artykule zostały spełnione, w tym dokonano adnotacji przez doręczyciela, czy i gdzie pozostawił zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru (por. postanowienie NSA z dnia 16 października 2012 r., sygn. akt II GSK 1758/11).
Istotne zaś znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma to, że decyzję doręczono Prokuratorowi Rejonowemu w Łęczycy w dniu 21 listopada 2019 r. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że ustanowiony w art. 129 § 2 k.p.a. prekluzyjny termin do wniesienia odwołania dotyczy tylko osób, którym decyzja została doręczona. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 8 września 2017 r. (II OSK 45/16) brak możliwości skorzystania z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania przez stronę, której nie doręczono decyzji, jest związany z tym, że stronie, która nie brała udziału w postępowaniu w pierwszej instancji i która dowiedziała się o decyzji po upływie czternastu dni od dnia jej ogłoszenia lub doręczenia innym stronom (a te strony nie wniosły odwołania i decyzja przez to stała się ostateczna), nie przysługuje odwołanie. Zgodnie bowiem z utrwalonym stanowiskiem judykatury oraz doktryny, strona postępowania administracyjnego, niebędąca jego jedyną stroną tego postępowania, która została w tym postępowaniu pominięta przez niedoręczenie jej decyzji organu I instancji, może wnieść odwołanie w terminie, który biegnie dla stron postępowania, którym decyzję doręczono, zaś po tym terminie nie służy jej prawo wniesienia odwołania, lecz podanie o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Możliwość skorzystania z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania służy jedynie stronie, której organ doręczył decyzję (por. wyroki NSA z dnia 24 listopada 2010 r. , II OSK 1762/09, a także Roman Hauser, Marek Wierzbowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C. H. Beck Warszawa 2018 r., 5. Wydanie s. 577).
Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy trzeba zauważyć, że czternastodniowy termin dla wniesienia odwołania dla Prokuratora Rejonowego w Łęczycy, któremu doręczono w dniu 21 listopada 2019 r. decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 18 listopada 2019 r., upływał w dniu 5 grudnia 2019 r. i wobec niezłożenia odwołania z tym dniem decyzja stała się ostateczna. Natomiast skarżący odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożył w dniu 1 lutego 2023 r., co oznacza, że odwoływał się od decyzji ostatecznej. Tymczasem, w myśl przedstawionych wyżej wywodów, takie prawo już mu nie przysługiwało. Podzielając stanowisko, zgodnie z którym możliwość skorzystania z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, czyli wniosku, o którym mowa w art. 58 § 1 k.p.a., służy jedynie stronie, której organ doręczył decyzję (por. m.in. wyroki NSA z dnia 5 grudnia 1997 r., LEX nr 746776, z 10 października 2006 r., II OSK 1209/05, LEX nr 289245, z 14 grudnia 2007 r., II OSK 1759/06, LEX nr 425313, z 7 kwietnia 2009 r., II OSK 505/08, LEX nr 554884, z 24 listopada 2010 r., II OSK 1762/09, LEX nr 746776, z 8 lutego 2011 r., I OSK 1831/10, z 23 stycznia 2014 r., II OSK 2003/12, z 18 lipca 2014 r. II OSK 555/13, LEX nr 1582125 oraz z 24 maja 2016 r., akt II OSK 2275/14, LEX nr 2108474), Sąd uznał, że postanowienie Kolegium odmawiające skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji, która nie została mu doręczona, było uzasadnione. Sąd miał przy tym na uwadze, że pomimo częściowo wadliwiej argumentacji uzasadnienia, samo rozstrzygnięcie jest prawidłowe.
Wprawdzie zbyteczne było w ogóle analizowane kwestii zawinienia skarżącego w uchybieniu terminu. Trafnie jednak Kolegium uznało, że decyzja została skierowana na prawidłowy adres i w konsekwencji przyjął ostateczność decyzji organu I instancji z 18 listopada 2019 r. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd stwierdził, że wskazane uchybienia uzasadnienia, wobec prawidłowości rozstrzygnięcia, nie mają wpływu na wynik sprawy.
Sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym bez przeprowadzenia rozprawy i udziału stron, stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 w związku z art. 119 pkt 3 p.p.s.a skargę oddalił.
A.M.