III SA/Łd 265/06

III SA/Łd 265/06 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2006-08-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-05-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Janusz Furmanek /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Łuczyńska
Teresa Rutkowska
Symbol z opisem
6052 Akty stanu cywilnego
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Dnia 8 sierpnia 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Protokolant Referendarz sądowy Magdalena Sieniuć, po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2006 roku na rozprawie sprawy ze skargi B. K. i B. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [..] w przedmiocie odmowy zmiany imienia uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w P. z dnia [...] Nr [...]
Uzasadnienie
B. K. i B. B. rodzice małoletniego dziecka – B. B. podaniem z dnia 19 grudnia 2005 r. zwrócili się do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w P. w sprawie zmiany imienia ich syna z "B." na "B. J.". W uzasadnieniu wskazali, iż zmuszeni są wnosić o zmianę imienia, ponieważ przy rejestracji syna nie wyrażano zgody na nadanie drugiego imienia "J".
Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w P. decyzją z dnia [...] Nr [...] orzekł o odmowie zmiany imienia małoletniemu B. B. urodzonemu 14 maja 2003 roku w L. z imienia "B." na imiona "B.J.".
Od powyższej decyzji odwołanie złożyli B. K. i B. B., podnosząc, iż za zmianą imienia syna "B." na imiona "B. J." przemawiają ważne względy, tj. odróżnienie syna od ojca, który nosi to samo imię i nazwisko – B. B. Wskazali również, iż od urodzenia syna używają imienia "J". Podkreślili także, iż to rodzice dokonują wyboru imienia dla własnego dziecka.
Wojewoda [...] , po rozpoznaniu powyższego odwołania, decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] Nr [....] W motywach swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał m.in., iż w toku postępowania odwoławczego wystąpił z pismem do Sekretarza Rady Języka Polskiego przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk o wydanie opinii w tej sprawie. Przewodniczący Rady Języka Polskiego przy Prezydium PAN wyraził opinię, że wyraz "junior" nie może być imieniem, gdyż jest rzeczownikiem pospolitym, powszechnie używanym m.in. jako określenie mężczyzny młodszego, noszącego to samo imię i nazwisko, co pewien mężczyzna starszy, zazwyczaj jego ojciec lub dziad (zwany wówczas seniorem). Jest to więc rodzaj zwyczajowego (nieurzędowego) identyfikatora osoby, nie może jednak występować jako imię metrykalne.
Ponadto zwrócono się do Konsulatu Generalnego RP w L. o informację w tej kwestii. Z nadesłanej informacji wynika, iż w systemie brytyjskim rodzice dziecka mają w zasadzie pełną swobodę w nadawaniu imienia dziecku, stąd możliwa byłaby sytuacja nadania przez rodziców imienia "J.". Jednakże w tym konkretnym przypadku, zgodnie z zapisem w angielskim akcie urodzenia określenie "j." występuje po nazwisku, a więc pełni funkcję rozróżniającego przyrostka.
Organ odwoławczy podkreślił przy tym, iż rodzice w momencie zgłaszania dziecka w Urzędzie Stanu Cywilnego w Okręgu Rejestracyjnym [...] dzielnicy B. nie skorzystali z możliwości, jakie dawało im prawo brytyjskie w dowolnym wyborze imienia i nie wybrali określenia "j." jako imienia dla dziecka, tylko określenie to zostało zastosowane jako rozróżniający przyrostek do nazwiska "B.".
Jednocześnie organ ten stwierdził, iż wskazane przez wnioskodawców okoliczności, w tym fakt, że ojciec dziecka nazywa się również B. B. i rodzice chcieliby odróżnić obie te osoby - w różnych dokumentach, korespondencji, aktach własności i w związku z tym nadanie synowi drugiego imienia "ułatwi im życie", nie są ważnymi względami w rozumieniu ustawy. Wnioskodawcy dla rozróżnienia syna od ojca mogą bowiem nadać synowi jako drugie imię, imię ze zbioru imion polskich, a nie zastępować imienia wyrazem "j".
Ponadto organ odwoławczy zauważył, że organ pierwszej instancji, prowadząc postępowanie wyjaśniające, naruszył przepisy prawa proceduralnego, tj. art. 10 § 1, art. 61 § 4, art. 77 K.p.a. (niezawiadomienie strony o wszczęciu jak i zakończeniu postępowania administracyjnego), jednakże przyjął, iż nie miały one istotnego wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie w powyższej sprawie.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wnieśli B. K. i B. B. W skardze tej, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem, wskazali, iż trudno jest im zgodzić się z uzasadnieniem decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego, z którego wynika, że nie wykazali przyczyn określonych w art. 2 ust. 2 ustawy o zmianie imion i nazwisk. Ich zdaniem przesłanka określona w tym przepisie w postaci "ważnych względów" występuje. Syn B. nosi bowiem obecnie takie samo imię jak jego ojciec B. B., co powoduje, iż zachodzi konieczność zmiany imienia, by odróżnić ojca od syna.
Skarżący podnieśli przy tym, iż utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji stanowi obrazę prawa materialnego w przedmiotowym zakresie, albowiem organy administracji, wydając decyzję i utrzymując ją w mocy, nie uwzględniły przepisów art. 3 w związku z
art. 7 cyt. ustawy, które jednoznacznie określają przesłanki nieuwzględnienia zmiany imienia. Organy skupiły się jedynie na wykładni art. 2 ust. 2 pkt 1 i 2 powołanej ustawy, która to interpretacja jest niezgodna nie tylko z wykładnią językową tego przepisu, ale także jego wykładnią celowościową. Nie można bowiem opierać rozstrzygnięcia sprawy na wybiórczych przepisach oraz wywodzić z nich z faktu, że skoro władze administracyjne Wielkiej Brytanii w akcie urodzenia B. B. wpisały imię "J." po nazwisku a nie przed, to stanowi to podstawę do odmowy dokonania wpisu imienia "J." w aktach stanu cywilnego oraz dalszej odmowy dokonania tego wpisu w drodze decyzji administracyjnej.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda[...], wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi w dniu 8 sierpnia 2006 roku skarżący, popierając skargę, podnieśli, iż dziecko zostało zarejestrowane w A. pod dwojgiem imion "B. J.", co powoduje określone skutki finansowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlega uwzględnieniu.
Przede wszystkim wyjaśnić jednak należy, iż zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest z punktu widzenia kryterium legalności. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje zatem sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz jedynie ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie naruszono reguł postępowania administracyjnego oraz przepisów prawa materialnego. Uwzględnienie skargi skutkujące uchyleniem zaskarżonej decyzji może nastąpić zaś tylko wówczas, gdy Sąd stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego;
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy /art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej "p.p.s.a.")/.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w P. z dnia [...] Nr [...] wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania i prawa materialnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W tym względzie przede wszystkim wskazać należy, iż organy administracji publicznej, w tym organy załatwiające sprawy z zakresu ustawy o zmianie imion i nazwisk, obowiązuje zasada dochodzenia prawdy obiektywnej, o której mowa w art. 7 k.p.a. Przepis ten nakłada na organy prowadzące postępowanie obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Ponadto organy administracyjne załatwiające sprawy administracyjne w rozumieniu art. 1 k.p.a., zobowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (art. 8 k.p.a.). Nie ulega przy tym wątpliwości, że reguły wynikające z przywołanych przepisów w pierwszej kolejności nakładają na organ prowadzący postępowanie obowiązek dokładnego wyjaśnienia treści żądania strony.
Odnosząc te uwagi do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż wbrew wskazanym zasadom organy prowadzące postępowanie, przyjmując, że wniosek zawarty w podaniu z dnia 19 grudnia 2005 r. treścią swą obejmował w sposób niebudzący wątpliwości żądanie zmiany imienia z "B." na "B. J.", dokonały nieuprawnionej w ocenie Sądu kwalifikacji rzeczywistej woli wnioskodawców. Jak wynika bowiem z literalnego brzmienia wniosku, strony wnoszą wprawdzie o zmianę imion, lecz konieczność złożenia tego wniosku podyktowana jest faktem, iż "przy rejestracji (...) syna Zastępca Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego nie wyraziła zgody na nadanie drugiego imienia "J."".
W tym kontekście Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż sens znaczeniowy zwrotu "zmiana imienia" użytego w art. 2 ust. 1 w zw. z art. 7 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk (tj. Dz.U. z 2005 r. Nr 233, poz. 1992 – dalej: ustawa o zmianie imion i nazwisk), odczytywać należy jako zastąpienie jednego imienia drugim imieniem. Sam bowiem termin "zmiana" znaczy tyle, co zastąpienie kogoś lub czegoś kimś lub czymś. Względnie zmiana może polegać także na tym, że "ktoś, coś staje się lub stało innym" (zob. W. Doroszewski, Słownik poprawnej polszczyzny, Warszawa 1989, s. 1019).
W sprawie niniejszej oznaczałoby to zatem konieczność zastąpienia jednego imienia ("B.") drugim imieniem ("J."). Analiza treści wniosku skarżących prowadzi jednak do konkluzji, iż wniosek ten treścią swą nie obejmuje żądania zmiany imienia z "B." na "J.", lecz rzeczywistą treścią żądania skarżących jest zmiana imienia z "B." na "B. J.". Przyjąć więc należy, iż tak rozumiana "zmiana" polegać miała, w zamyśle wnioskodawców, nie na zmianie imienia, lecz na uzupełnieniu aktu urodzenia dziecka poprzez dopisanie obok imienia "B." drugiego imienia o brzmieniu "J.". Oznacza to zatem, że żądanie skarżących powinno zostać rozważone w kontekście przesłanek
art. 36 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 161, poz. 1688 – dalej: Prawo o aktach stanu cywilnego), nie zaś przesłanek określonych w art. 2 w zw. z art. 7 ustawy o zmianie imion i nazwisk – w zakresie prawnej dopuszczalności zmiany imienia. Znamienny pozostaje przy tym fakt, iż w odpisie aktu stanu cywilnego (aktu urodzenia) sporządzonym w L. w rubryce nr 2 zatyt. "Imię i nazwisko" zamieszczono zapis: "B. B. J.". Wedle zaś oświadczeń złożonych przez skarżących na rozprawie dziecko zarejestrowane zostało w Anglii pod dwojgiem imion "B. J.".
W tym stanie rzeczy uznać zatem należało, iż rozpatrując wniosek skarżących w kontekście prawnej dopuszczalności zmiany imienia, o której mowa w powyższym przepisie, organy prowadzące postępowanie dokonały nieuprawnionej, bowiem dokonanej bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w kwestii rzeczywistej woli skarżących, kwalifikacji złożonego przez nich wniosku.
Ponadto Sąd zauważa, iż organy rozpoznające sprawę, przyjmując, iż w pojęciu "ważne względy" nie mieszczą się fakty wskazane przez rodziców, tj. okoliczność, iż ojciec nazywa się również B. B., a wnioskodawcy chcieliby odróżnić obie te osoby w różnych dokumentach, korespondencji, aktach własności - nie podjęły stosownych kroków celem ustosunkowania się do twierdzeń skarżących w tym względzie.
Odnosząc się do powyższej kwestii Sąd w składzie niniejszym podziela zaaprobowane w orzecznictwie sądowym stanowisko, iż zawarte w art. 2 ust. 2 ustawy o zmianie imion i nazwisk określenie "ważne względy" jako określenie prawnie niezdefiniowane nakłada na organ prowadzący postępowanie szczególne obowiązki w zakresie oceny okoliczności sprawy, tak by nie nosiła ona cech dowolności, nie przekraczała zasady swobodnej oceny dowodów oraz dopuszczalnej granicy swobody interpretacji pojęć nieostrych na tle konkretnego stanu faktycznego (por. wyrok NSA z dnia 24 listopada 1983 r., SA/Ka 534/83).
Analiza uzasadnienia pod tym kątem dowodzi jednak, iż ocena okoliczności sprawy nacechowana jest dowolnością w rozważanym zakresie. W odwołaniu strony wyraźnie wskazały, iż od dnia urodzin syna używają imienia "J.". Ponadto ważnym dla nich względem jest to, iż ojciec dziecka nazywa się również B. B. Podkreślili przy tym, iż "teraz i w przyszłości bardzo ważne jest dla nas, aby odróżnić obie te osoby w różnych dokumentach, korespondencji, aktach własności itp., nie zawsze podawane są daty urodzenia. Dlatego też nadanie synowi drugiego imienia ułatwi nam życie". Okoliczności te skarżący potwierdzili także na rozprawie, wyjaśniając, iż kwestia zarejestrowania dziecka jako "B. J." wiąże się dla nich z określonymi skutkami finansowymi.
W tym kontekście dodatkowo wskazać należy także, iż organy administracji nie dokonały żadnych ustaleń celem zweryfikowania twierdzeń skarżących dotyczących danych statystycznych z Departamentu Rejestrów Państwowych MSWiA, potwierdzających fakt zarejestrowania w Polsce osób o imieniu "J.".
Jednocześnie Sąd podziela wielokrotnie prezentowany w orzecznictwie pogląd, iż nadanie imienia dziecku jest atrybutem władzy rodzicielskiej; przypadki zaś dopuszczalnej odmowy wpisania do aktu urodzenia imion zgłoszonych przez rodziców albo też wpisania imienia z urzędu są wyczerpująco wskazane w przepisach prawa, które nie podlegają rozszerzającej wykładni, umożliwiającej ograniczenie władzy rodzicielskiej w zakresie swobody wyboru imienia dziecka (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 1988 r., SA/Wr 115/88; wyrok NSA z dnia 17 listopada 1982 r. II SA 1474/82, OSPiKA 1983 nr 7-8, poz. 142; wyrok NSA z dnia 28 grudnia 1983 r., SA/Wr 674/83; wyrok NSA z dnia 19 lutego 1987 r., SA/Wr 309/86). Przyjmowanie zaś za podstawę nieuwzględnienia woli rodziców w zakresie nadania imienia dziecku opinii Komisji Kultury Języka Polskiego PAN może mieć znaczenie dla wyniku sprawy jedynie wówczas, gdy przedmiot rozważań stanowić będzie kwestia, czy imię jest nieprzyzwoite lub ośmieszające, gdyż tylko te pojęcia nieostre zakreślają w istocie granice odmowy nadania imienia (por. wyrok NSA z dnia 28 grudnia 1983 r., SA/Wr 674/83).
W rozpoznawanej sprawie z całą pewnością sytuacja ta nie ma miejsca. Z faktu bowiem, iż rzeczownik "j." jest nazwą pospolitą, nie można wywodzić, iż imię "J." ośmiesza lub nie licuje z godnością człowieka, czy też względnie ma brzmienie niepolskie. Podkreślić przy tym należy, iż skarżący używają tego imienia od chwili narodzin ich dziecka.
Z powyższych względów uznać zatem należało, że sprawa zmiany imienia w zakresie ustalenia treści żądania skarżących zawartego we wniosku z dnia 19 grudnia 2005 r. nie została należycie wyjaśniona, a tym samym w toku postępowania doszło do naruszenia art. 6, art. 7, art. 8 k.p.a., a w jego konsekwencji także naruszenia art. 2 w zw. z art. 7 ustawy o zmianie imion i nazwisk i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania.
Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ rozważy wszystkie elementy stanu faktycznego i prawnego sprawy w kontekście przesłanek określonych w art. 36 Prawa o aktach stanu cywilnego, z uwzględnieniem treści powołanych wyżej przepisów k.p.a., określających zasady postępowania administracyjnego, a swoje stanowisko uzasadni zgodnie z treścią art. 107 § 3 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w P. z dnia [...] Nr [...]
Uwzględniając przy tym treść art. 152 p.p.s.a., z uwagi na brak przymiotu wykonalności zaskarżonej decyzji, Sąd uznał za bezprzedmiotowe orzekanie w kwestii wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.