III SA/Łd 250/23

III SA/Łd 250/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-09-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska /sprawozdawca/
Joanna Wyporska-Frankiewicz /przewodniczący/
Krzysztof Szczygielski
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 479
art. 33 par. 2 pkt 5 i 6 lit. c
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1009
art. 24 ust. 4, ust. 5f, art. 83a
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.)
Dz.U. 2011 nr 232 poz 1378
art. 11 pkt 1
Ustawa z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców.
Dz.U. 2022 poz 2561
art. 93
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 690
art. 107 ust. 1
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.)
Sentencja
Dnia 13 września 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Asesor WSA Anna Dębowska (spr.), , Protokolant asystent sędziego Agata Zarychta, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2023 roku sprawy ze skargi R. W. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 lutego 2023 roku nr 210000.71.2023.RED.970.E.KS w przedmiocie oddalenia zarzutu dotyczącego prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 13 lutego 2023 r., nr 210000.71.2023.RED.970.E.KS Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi z 13 stycznia 2023 r., nr 210000.71.2023.RED.E.245.KS o oddaleniu w całości zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej dotyczącego prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [..] do [...].
W uzasadnieniu Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że 17 lutego 2014 r. R.W. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. poz. 1551), powoływanej dalej jako "ustawa z 9 listopada 2012 r.".
21 marca 2014 r Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję nr 308/A/2014/RED/U określającą warunki umorzenia oraz decyzję nr 309/A/2014/RED/U o umorzeniu postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek za okres od sierpnia 2004 r. do sierpnia 2005 r.
Od decyzji tej skarżący złożył odwołanie do Sądu Okręgowego w Łodzi.
Wyrokiem z 16 marca 2015 r. Sąd Okręgowy w Łodzi VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie skarżącego.
W wyniku złożonej apelacji Sąd Apelacyjny wyrokiem z 26 lutego 2016 r. uchylił zaskarżony wyrok oraz poprzedzające go decyzje organu rentowego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
15 maja 2017 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję nr 112/A/2017/RED/U określającą warunki umorzenia. W decyzji wskazano kwoty podlegające umorzeniu oraz wysokość należności niepodlegających umorzeniu. Jednocześnie odmówiono umorzenia należności na ubezpieczenie zdrowotne za okres od sierpnia 2004 r. do sierpnia 2005 r., gdyż w tym czasie skarżący nie podlegał ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.
Od tej decyzji skarżący wniósł odwołanie do sądu.
Wyrokiem z 21 lutego 2019 r. Sąd Apelacyjny uchylił decyzję organu rentowego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Dyrektor Łódzkiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia 5 września 2019 r. wydał decyzję nr 122/2019 o podleganiu skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą w okresie od 1 sierpnia 2004 r. do 30 sierpnia 2005 r.
31 października 2019 r. wydano decyzję nr 64/A/2019/RED/U określającą warunki umorzenia.
Warunkiem umorzenia należności była spłata należności niepodlegających umorzeniu w terminie 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji. Należności należało opłacić wraz z odsetkami naliczonymi do dnia wpłaty włącznie, zgodnie z zasadami określonymi w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 300 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.s.u.s.", oraz wydanym na jej podstawie rozporządzeniu Rady Ministrów z 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 78, poz. 465 ze zm.), powoływanym dalej jako "rozporządzenie z 18 kwietnia 2008 r.". Decyzja określająca warunki umorzenia uprawomocniła się 28 grudnia 2019 r. Termin na uregulowanie należności upłynął 28 grudnia 2020 r.
26 marca 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję nr 9/A/2021/RED/U o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na podstawie ustawy z 9 listopada 2012 r.
Wobec braku dobrowolnego uregulowania, należności zostały skierowane na drogę egzekucji administracyjnej prowadzonej przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi.
Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddziału w Łodzi jako organ egzekucyjny, działając w oparciu o art. 19 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.), zwanej dalej "u.p.e.a.", wszczął postępowanie na podstawie tytułów wykonawczych z 14 grudnia 2022 r. o numerach od [...] do [...], obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
16 grudnia 2022 r. organ egzekucyjny zawiadomieniami o numerach od [...] do [...] zajął rachunek skarżącego w M S.A.
Odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami zostały doręczone dorosłemu domownikowi Z.W. 16 grudnia 2022 r.
Skarżący złożył zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego wskazując jako podstawę art. 33 § 2 pkt 5 i 6 lit. c u.p.e.a.
Postanowieniem z 11 stycznia 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...] do czasu rozpatrzenia zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi postanowieniem z 13 stycznia 2023 r. w całości oddalił zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej.
W postanowieniu z 11 stycznia 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odnosząc się do zarzutu przedawnienia wskazał, że od 1 stycznia 2003 r. w związku z nowelizacją ustawy uległa zmianie treść art. 24 u.s.u.s. Następnie w związku z uchwaleniem ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. Nr 232, poz. 1378), której przepisy weszły w życie 1 stycznia 2012 r., do ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zostały wprowadzone zmiany dotyczące m.in. skrócenia okresu przedawniania należności z tytułu składek do 5 lat. W świetle powołanego przepisu dochodzone należności ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. Organ administracji podniósł także, że według art. 1 ust 15 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. bieg terminu przedawnienia należności o których mowa w ust. 1, 6, 10 i 12, ulega zawieszeniu na okres od dnia złożenia wniosku o umorzenie do dnia uprawomocnienia się decyzji, o której mowa w ust 13. Należności z tytułu nieopłaconych składek za okres od czerwca 2004 r. do sierpnia 2005 r. nie uległy przedawnieniu. Czynnością skutkującą zawieszenie biegu terminu przedawnienia było złożenie przez skarżącego 17 lutego 2014 r. wniosku o umorzenie należności. Decyzja wydana 26 marca 2021 r., prawomocna 20 kwietnia 2021 r., zakończyła zawieszenie biegu terminu przedawnienia.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący zarzucił, że nie przeanalizowano wnikliwie wszystkich zarzutów.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymując w mocy postanowienie z 13 stycznia 2023 r. stwierdził, że czynnością skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia było złożenie przez skarżącego 17 lutego 2014 r. wniosku o umorzenie zadłużenia za okres objęty ustawą z 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność. Stanowisko to zostało potwierdzone w wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 21 lutego 2019 r., sygn. akt [...] w związku ze złożoną przez skarżącego apelacją.
Organ administracji podniósł, że 21 marca 2014 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję nr 308/A/2014/RED/U określającą warunki umorzenia oraz decyzję nr 309/A/2014/RED/U o umorzeniu postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek za okres od sierpnia 2004 r. do sierpnia 2005 r.
Skarżący złożył odwołanie od decyzji do Sądu Okręgowego w Łodzi.
Wyrokiem z 16 marca 2015 r. Sąd Okręgowy w Łodzi VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie skarżącego.
W wyniku złożonej apelacji wyrokiem z 26 lutego 2016 r. Sąd Apelacyjny uchylił zaskarżony wyrok oraz poprzedzające go decyzje organu rentowego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W związku z powyższym 15 marca 2017 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję nr 112/A/2017/RED/U określającą warunki umorzenia, w której wskazano kwoty podlegające umorzeniu oraz wysokość należności niepodlegających umorzeniu. Jednocześnie odmówił umorzenia należności na ubezpieczenie zdrowotne za okres od sierpnia 2004 r. do sierpnia 2005 r., gdyż w tym czasie skarżący nie podlegał ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.
Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie do sądu.
Wyrokiem z 21 lutego 2019 r. Sąd Apelacyjny uchylił decyzję organu rentowego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia zalecając, aby rozpatrując wniosek o abolicję wziąć pod uwagę, że w przypadku zbiegu podstaw ubezpieczenia zdrowotnego obowiązek składkowy powiązany jest z uzyskaniem przychodu. Nie jest wykluczona sytuacja, w której osoba pozostająca w stosunku pracy, mająca zarejestrowaną działalność gospodarczą, będzie aktywna zarobkowo poza stosunkiem pracy i poza działalnością gospodarczą, realizując umowy o dzieło.
W związku z tym sąd zalecił, aby zarzuty skarżącego poddane zostały rzeczowej ocenie, łącznie ze skutkami wywołanymi decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 7 stycznia 2013 r., stwierdzającą okres podlegania przez skarżącego obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym.
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wystąpił do Dyrektora Łódzkiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o rozpatrzenie sprawy w zakresie ustalenia podlegania skarżącego obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu.
Dyrektor Łódzkiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia 5 września 2019 r. wydał decyzję nr 122/2019 o podleganiu skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą w okresie od 1 sierpnia 2004 r. do 30 sierpnia 2005 r.
W związku z powyższym 31 października 2019 r. wydano decyzję nr 64/A/2019/RED/U określającą warunki umorzenia należności na podstawie ustawy z 9 listopada 2012 r. Warunkiem umorzenia należności była spłata należności niepodlegających umorzeniu w terminie 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się wskazanej decyzji. Należności należało opłacić wraz z odsetkami naliczonymi do dnia wpłaty włącznie zgodnie z zasadami określonymi w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych oraz wydanym na jej podstawie rozporządzeniu z 18 kwietnia 2008 r. Decyzja określająca warunki umorzenia uprawomocniła się 28 grudnia 2019 r. Termin na uregulowanie należności upłynął 28 grudnia 2020 r.
26 marca 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję nr 9/A/2021/RED/U o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na podstawie ustawy z 9 listopada 2012 r. Czynnością skutkującą zawieszenie biegu terminu przedawnienia było złożenie przez skarżącego 17 lutego 2014 r. wniosku o umorzenie należności.
W ocenie organu administracji decyzja z 26 marca 2021 r., prawomocna 20 kwietnia 2021 r., zakończyła zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Wobec braku dobrowolnego uregulowania, należności zostały skierowane na drogę egzekucji administracyjnej prowadzonej przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi, który jako organ egzekucyjny na podstawie art. 19 § 4 u.p.e.a. wszczął postępowanie na podstawie tytułów wykonawczych z 14 grudnia 2022 r. obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie i zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
W skardze na powyższe postanowienie skarżący zarzucił, że organ administracji popełnia błędy w postanowieniach. W postanowieniu z 13 stycznia 2023 r. podano, że zawieszenie składek za czerwiec 2004 r. przerwało bieg terminu przedawnienia 17 lutego 2014 r., a więc po 9 latach i 8 miesiącach, zaś zakończenie zawieszenia biegu nastąpiło 20 kwietnia 2021 r., a więc składki powinny przedawnić się w sierpniu 2021 r., czyli po dziesięciu latach. Zdaniem skarżącego jest to jeden z przykładów licznych uchybień i nieścisłości w decyzjach i postępowaniach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
W wyniku przeprowadzonej kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia sąd nie stwierdził naruszenia prawa uzasadniającego uwzględnienie skargi.
Zaskarżonym postanowieniem Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy postanowienie z 13 stycznia 2023 r. o oddaleniu w całości zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej dotyczącego prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych z 14 grudnia 2022 r.
Zgodnie z treścią art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.
W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Zarzut jest środkiem prawnym o jednolitym charakterze. Zobowiązany, wnosząc zarzut, kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji, podważając prawidłowość tytułu wykonawczego. Z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku oraz spełnienia wszystkich przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, dlatego zobowiązany, wnosząc zarzut, zamierza wykazać, że: a) nie jest prawdziwe twierdzenie wierzyciela, że obowiązek istnieje (art. 33 § 2 pkt 1) albo b) wprawdzie obowiązek został nałożony na zobowiązanego wskazanego w tytule wykonawczym, ale określenie obowiązku w tytule wykonawczym odbiega od treści nałożonego obowiązku (art. 33 § 2 pkt 2), albo c) obowiązek został nałożony na inną osobę niż wskazana w tytule wykonawczym jako zobowiązany (art. 33 § 2 pkt 3), albo d) tytuł wykonawczy został wystawiony przedwcześnie, bo przed doręczeniem zobowiązanemu upomnienia, które było wymagane (art. 33 § 2 pkt 4), albo e) obowiązek wygasł w całości lub w części, dlatego nie było podstaw do wystawienia tytułu wykonawczego (art. 33 § 2 pkt 5), albo f) obowiązek nie jest wymagalny, dlatego nie było podstaw do wystawienia tytułu wykonawczego (art. 33 § 2 pkt 6).
Podkreślić należy, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. Postępowanie dotyczące zgłoszonego zarzutu egzekucyjnego nie dotyczy sprawy administracyjnej, lecz jest toczącym się w ramach sprawy egzekucyjnej postępowaniem, w którym bada się szczególny środek zaskarżenia zobowiązanego, kwestionujący dopuszczalność wszczęcia lub dalszego prowadzenia egzekucji administracyjnej albo dopuszczalność lub zasadność zastosowania określonego środka egzekucyjnego. Ustalenia faktyczne organu egzekucyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie podstaw zgłoszonych zarzutów, a nie kwestii związanych z oceną prawną zasadności lub prawidłowości obowiązku określonego w tytule wykonawczym (por. np. wyrok NSA z 29 marca 2022 r., III FSK 546/21). W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym przedmiotem rozpoznania jest więc wyłącznie treść tych zarzutów, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrzenia zarzutów. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego.
Jak wynika z akt sprawy 14 grudnia 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi wystawił tytuły wykonawcze, w których jako podstawę prawną obowiązku wskazano decyzję tego organu z 21 października 2022 r., nr 210071DZPDZ22/000928 stwierdzającą, że skarżący jest dłużnikiem z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Zadłużenie wraz z należnymi odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień wydania decyzji wynosi łącznie 8 914,67 zł, w tym z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od czerwca do lipca 2004 r. w kwocie 755,22 zł, odsetek za zwłokę 1 459,00 zł, składek na ubezpieczenia zdrowotne za okres od czerwca 2004 r. do sierpnia 2005 r. w kwocie 2 297,74 zł, odsetek za zwłokę 4 245,00 zł, składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od czerwca do lipca 2004 r. w kwocie 53,71 zł, odsetek za zwłokę w kwocie 104,00 zł. Decyzję tę doręczono skarżącemu w trybie doręczenia zastępczego określonego w art. 44 § 1-4 k.p.a. 7 listopada 2022 r. Decyzja ta zawierała pouczenie o przysługującym na podstawie art. 83 ust. 2 u.s.u.s. prawie wniesienia odwołania do Sądu Okręgowego w Łodzi VIII Wydziału Ubezpieczeń Społecznych w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji oraz o tym, że jeśli odwołanie nie zostanie wniesione w terminie, decyzja stanie się prawomocna i nie będzie można jej zaskarżyć do sądu. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący wniósł od decyzji tej odwołanie. W związku z tym decyzja z 22 października 2022 r. stała się prawomocna 8 grudnia 2022 r.
Tytuły wykonawcze z 14 grudnia 2022 r. doręczono skarżącemu 16 grudnia 2022 r.
Skarżący w piśmie mającym stanowić zarzuty stwierdził, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych w decyzji z 22 października 2022 r. nie podjął właściwych działań merytorycznych wynikających z wyroków sądowych: Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 26 lutego 2016 r., III AUA 823/15, Sądu Najwyższego z 11 października 2016 r., I UZ 18/16, Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 21 lutego 2019 r. W zakresie zarzutu przedawnienia skarżący powołał się na uchwałę z Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 maja 2021 r., sygn. akt I FPS 1/21 oraz podniósł, że organ wszczął postępowanie i wydał decyzję na 7 miesięcy przed upływem terminu dziesięcioletniego przedawnienia, czyli wszczął postępowanie instrumentalnie. Zgodnie z art. 24 ust. 4, z zastrzeżeniem ust. 5-6, bieg terminu przedawnienia zawiesza się jeśli wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia trwa od dnia, w którym decyzja innego organu stała się ostateczna lub orzeczenie sądu uprawomocniło się, nie dłużej niż przez dwa lata. Skarżący wyjaśnił, że wielu pism z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie odebrał, co potwierdzili pracownicy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Z tego powodu na niektóre sprawy i terminy nie zareagował.
Tak sformułowane zarzuty organ administracji zakwalifikował jako zarzuty z art. 33 § 2 pkt 5 i 6 lit. c u.p.e.a., tj. wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części oraz brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż odroczenie terminu wykonania obowiązku i rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej.
Wobec tego wskazać należy, że art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. (na podstawie ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw – Dz. U. Nr 241, poz. 2074) stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. Kolejna zmiana okresu przedawnienia należności składkowych została wprowadzona od 1 stycznia 2012 r. Z tą datą na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. Nr 232, poz. 1378) zmieniono treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Ustawa zmieniająca z 16 września 2011 r. wprowadziła przepisy przejściowe regulujące przedawnienie w przypadku, gdy jego bieg rozpoczął się przed 1 stycznia 2012 r. Zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 ustawy zmieniającej z 16 września 2011 r., przedawnienie należności z tytułu składek dla należności, których bieg przedawnienia rozpoczął się przed 1 stycznia 2012 r., stosuje się pięcioletni okres przedawnienia liczony od 1 stycznia 2012 r., chyba że przedawnienie zgodnie z dotychczasowymi przepisami nastąpiłoby wcześniej.
Przedawnienie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne reguluje natomiast ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2561 ze zm.). Zgodnie z art. 93 tej ustawy, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz należności z tytułu odsetek za zwłokę nieopłacone w terminie podlegają ściągnięciu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych (ust. 1), zaś należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych (ust. 2). Z regulacją tą koreluje art. 32 u.s.u.s., w myśl którego do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.
Z kolei stosownie do art. 107 ust. 1 obowiązującej od 1 czerwca 2004 r. ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 690 ze zm.) składki na Fundusz Pracy opłaca się za okres trwania obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych w trybie i na zasadach przewidzianych dla składek na ubezpieczenia społeczne.
Skoro do składek na ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, mają zastosowanie terminy przedawnienia odnoszące się do składek na ubezpieczenie społeczne, to należy się zatem odwołać do treści powołanego wyżej art. 24 ust. 4 u.s.u.s. Przy czym przedawnienie należności składkowych należy oceniać według stanu prawnego, który obowiązywał w dniu upływu terminu przedawnienia, uwzględniając zdarzenia powodujące nierozpoczęcie, zawieszenie lub przerwanie biegu tego terminu, a także podjęte działania mające wpływ na wydłużenie terminu wymagalności należności.
W rozpoznawanej sprawie bieg dziesięcioletniego terminu przedawnienia wymagalnych należności objętych tytułami wykonawczymi (za okresy od czerwca 2004 r. do sierpnia 2005 r.) niewątpliwie nie zakończył swojego biegu przed 1 stycznia 2012 r. Z tego względu na mocy art. 27 ust. 1 i 2 ustawy zmieniającej z 16 września 2011 r. od 1 stycznia 2012 r. rozpoczął bieg pięcioletni termin przedawnienia, którego ostatni dzień przypadałby 31 grudnia 2016 r.
Jednakże z akt sprawy wynika, że przed upływem tego terminu, bo 17 lutego 2014 r., do Zakładu Ubezpieczeń Społecznego wpłynął wniosek skarżącego z 9 lutego 2014 r. o umorzenie na podstawie ustawy z 9 listopada 2012 r. nieopłaconych należności na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe za okres od czerwca 2004 r. do sierpnia 2005 r. do opłacania, których był zobowiązany z tytułu prowadzenia działalności, którą zlikwidował 30 sierpnia 2005 r. Wniosek ten spowodował wszczęcie postępowania w trybie przepisów ustawy z 9 listopada 2012 r. i zawieszenie na podstawie jej art. 1 ust. 15 biegu terminu przedawnienia należności na okres od dnia złożenia wniosku o umorzenie do dnia uprawomocnienia się decyzji, o której mowa w ust. 13. W rozpatrywanej sprawie 26 marca 2021 r. organ administracji wydał na podstawie art. 1 ust. 13 pkt 2 ustawy z 9 listopada 2012 r. decyzję o odmowie umorzenia należności z tytułu składek za okres od czerwca do lipca 2004 r. Decyzja ta została skarżącemu doręczona w trybie doręczenia zastępczego na podstawie art. 44 § 1-4 k.p.a. 20 kwietnia 2021 r. i uprawomocniła się, wobec nieskorzystania przez skarżącego z możliwości wniesienia odwołania w terminie miesiąca dopiero 21 maja 2021 r.
Oznacza to, że z mocy art. 1 ust. 15 ustawy z 9 listopada 2012 r. w okresie od dnia złożenia przez skarżącego wniosku opatrzonego datą 9 lutego 2014 r. do dnia uprawomocnienia się decyzji z 26 marca 2021 r., tj. od 17 lutego 2014 r. (prezentata organu administracji) do 21 maja 2021 r. bieg pięcioletniego terminu przedawnienia należności, o którym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s. uległ zawieszeniu. W tym wypadku nie znalazł zastosowania art. 24 ust. 5e u.s.u.s. stanowiący, że bieg terminu przedawnienia zawiesza się, jeżeli wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia trwa do dnia, w którym decyzja innego organu stała się ostateczna lub orzeczenie sądu uprawomocniło się, nie dłużej jednak niż przez 2 lata. Regulacja zawarta w ustawie z 9 listopada 2012 r., w tym jej art. 1 ust. 15, stanowi bowiem lex specialis wobec przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i należy przyznać jej pierwszeństwo przed innymi przepisami prawa, z którymi pozostaje ona w sprzeczności.
Podkreślić trzeba, że od 1 stycznia 2012 r., kiedy rozpoczął bieg pięcioletni termin przedawnienia w związku z dokonaną nowelizacją ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do 17 lutego 2014 r. (złożenia wniosku przez skarżącego w organie administracji) upłynęły dwa lata, miesiąc i 16 dni. Od dnia uprawomocnienia się decyzji z 26 marca 2021 r., tj. 21 maja 2021 r. do dnia doręczenia skarżącemu tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego 16 grudnia 2022 r. natomiast upłynął jeden rok, 6 miesięcy i 25 dni.
Co więcej, w rozpoznawanej sprawie po raz kolejny zawieszenie biegu terminu przedawnienia nastąpiło na podstawie art. 24 ust. 5f u.s.u.s. stanowiącego, że bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia przez Zakład postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna w związku wydaniem przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzji z 21 października 2022 r. stwierdzającej, że skarżący jest dłużnikiem z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie 8 914,67 zł za okresy od czerwca 2004 r. do sierpnia 2005 r. do dnia uprawomocnienia się tej decyzji, tj. do 8 grudnia 2022 r. Jak już wyżej wskazano, decyzja z 21 października 2022 r. stanowiła podstawę wystawienia tytułów wykonawczych z 14 grudnia 2022 r. i prowadzenia na ich podstawie postępowania egzekucyjnego.
Dopóki zatem w obrocie prawnym istnieje decyzja z 21 października 2022 r., to decyzja ta stanowi podstawę do wystawienia tytułów wykonawczych i prowadzenia na ich podstawie postępowania egzekucyjnego.
Informacyjnie można jedynie wskazać, że z art. 83a u.s.u.s wynika, że prawo lub zobowiązanie stwierdzone decyzją ostateczną Zakładu ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na to prawo lub zobowiązanie. Wzruszenie decyzji w tym trybie możliwe jest zarówno w sytuacji, gdy postępowanie zostało zakończone decyzją Zakładu, jak i orzeczeniem sądu. Konieczną przesłanką takiego wzruszenia jest jednak przedłożenie nowych dowodów lub ujawnienie nowych okoliczności istniejących przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na to prawo lub zobowiązanie (por. wyrok WSA w Opolu z 22 grudnia 2021 r., I SA/Op 495/21).
W rozpoznawanej sprawie skoro zarówno w dacie wystawienia tytułów wykonawczych, jak i samego wszczęcia w oparciu o nie postępowania egzekucyjnego, egzekwowane należności wynikały z będącej w obrocie prawnym prawomocnej decyzji z 22 października 2022 r. stwierdzającej, że skarżący jest dłużnikiem z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, to nie można uznać, że egzekwowany obowiązek nie istnieje.
Wskazać również trzeba, że zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiło rozpoczęcie potrąceń ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do ostatniego dnia miesiąca, w którym zakończono potrącenia, lub do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Przez pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s., należy rozumieć czynność bezpośrednio związaną z postępowaniem egzekucyjnym, jaką może być, np. wystawienie tytułów wykonawczych, zajęcie wynagrodzenia, czyli czynności sensu stricte egzekucyjne.
W rozpoznawanej sprawie 16 grudnia 2022 r. miało miejsce doręczenie skarżącemu odpisów tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Bieg terminu przedawnienia został zatem ponownie zawieszony na podstawie art. 24 ust. 5b u.s.u.s. od dnia doręczenia skarżącemu odpisów tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego 16 grudnia 2022 r. do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Reasumując stwierdzić należy, że nie upłynął jeszcze pięcioletni termin przedawnienia należności, o którym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s. Organ administracji zasadnie przyjął, że należności objęte tytułami wykonawczymi nie uległy przedawnieniu i są nadal wymagalne.
Wyjaśnić w tym miejscu należy, że powołana przez skarżącego uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 maja 2021 r., sygn. akt I FPS 1/21 dotyczy oceny przesłanek zastosowania przez organy podatkowe przy wydawaniu decyzji podatkowej art. 70 § 6 pkt 1 w związku z art. 70c Ordynacji podatkowej, które to przepisy nie miały zastosowania w rozpoznawanej sprawie z uwagi na odrębność uregulowań w tym zakresie zawartych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych i ustawie z 9 listopada 2012 r. oraz brak odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów Ordynacji podatkowej w tym zakresie.
Mając powyższe na uwadze sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
d.j.