III SA/Łd 246/25

III SA/Łd 246/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-07-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak
Katarzyna Ceglarska-Piłat /przewodniczący/
Paweł Dańczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6552
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1199
art. 29
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1105
art. 28
Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 80, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Dnia 10 lipca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Ceglarska-Piłat, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Paweł Dańczak (spr.), , Protokolant Sekretarz sądowy Ewa Górska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2025 roku sprawy ze skargi K. R. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 31 stycznia 2025 roku nr 34/2025 w przedmiocie płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 31 stycznia 2025 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uchylił zaskarżoną decyzję z 13 grudnia 2024 r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Piotrkowie Trybunalskim w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych przez K.R. (dalej: strona, skarżąca) płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych w części dotyczącej rozstrzygnięcia: "umarzam stronie kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych przyznanych na podstawie decyzji w sprawie płatności na zalesianie gruntów rolnych z 27 listopada 2006 r. w łącznej wysokości 4180,80 zł", rozstrzygnął co do istoty w ten sposób, że: "stwierdzam przedawnienie obowiązku zwrotu płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych przyznanych na podstawie decyzji w sprawie płatności na zalesianie gruntów rolnych z 27 listopada 2006 r. w łącznej wysokości 4180,80 zł i odstępuję od jej ustalenia" oraz utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w pozostałym zakresie.
W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.
12 lipca 2006 r. strona złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w Piotrkowie Trybunalskim wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych na 2006 rok. We wniosku strona zadeklarowała do zalesienia:
1) działkę rolną A o powierzchni 0,66 ha położoną na działce ewidencyjnej 383, obręb geodezyjny S., gmina W;
2) działkę rolną B o powierzchni 1,23 ha położoną na działce ewidencyjnej 398/3, obręb geodezyjny S., gmina W.;
3) działkę rolną C o powierzchni 0,14 ha położoną na działce ewidencyjnej 383, obręb geodezyjny S., gmina W.
Wezwaniem z 12 września 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Piotrkowie Trybunalskim wezwał stronę do wyjaśnień.
17 października 2006 r. strona złożyła korektę do wniosku, na podstawie której wycofała działkę rolną C o powierzchni 0,14 ha.
19 października 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Piotrkowie Trybunalskim wydał postanowienie o spełnieniu niezbędnych warunków we wniosku o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych.
9 listopada 2006 r. strona złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w Piotrkowie Trybunalskim oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia oraz zaświadczenie Nadleśniczego Nadleśnictwa Piotrków potwierdzającym fakt wykonania zalesienia.
27 listopada 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Piotrkowie Trybunalskim wydał decyzję, na mocy której przyznał stronie płatność z tytułu: wsparcia na zalesienie; premii pielęgnacyjnej płatnej corocznie przez okres 5 lat od dnia wykonania zalesienia; premii zalesieniowej płatnej corocznie przez okres 20 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia.
W latach 2007-2011 strona składała wnioski o wypłatę pomocy na zalesianie, w których oświadczała, że kontynuuje program zalesienia na podstawie decyzji z 27 listopada 2006 r. na powierzchni 1,89 ha. Na podstawie składanych wniosków wypłacono stronie odpowiednie płatności, przy czym do wniosku o wypłatę płatności za zalesianie gruntów rolnych na rok 2011 strona dołączyła decyzję Starosty Piotrkowskiego z 26 listopada 2010 r. o przekwalifikowaniu gruntu rolnego na grunt leśny na działkach ewidencyjnych nr 383 i 398/3 położonych w obrębie geodezyjnym S., gmina W. Również w latach 2012-2020 strona składała wnioski o wypłatę pomocy na zalesianie, w których oświadczała, że kontynuuje program zalesienia na podstawie decyzji z 27 listopada 2006 r. na powierzchni 1,89 ha.
Z uwagi na to, że od 1 czerwca do 15 lipca 2021 r. strona nie złożyła wniosku kontynuacyjnego o wypłatę płatności na zalesianie, w celu sprawdzenia, czy strona kontynuuje realizację podjętego na okres 20 lat zobowiązania, zwrócono się do Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR o przeprowadzenie kontroli na miejscu.
Pismem z 28 września 2021 r. Biuro Kontroli na Miejscu Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR poinformowało stronę o wyznaczonej na 15 października 2021 r. wizytacji na zalesionych gruntach i wymaganej obecności strony podczas wykonywania czynności kontrolnych.
15 października 2021 r. przeprowadzono wizytację zalesionych gruntów. W wyniku czynności kontrolnych nie stwierdzono uchybień w prowadzeniu uprawy leśnej na działkach rolnych A i B. Ponadto w sporządzonym raporcie z czynności zawarto informację, że pomimo powiadomienia strony o dacie i miejscu wizytacji, strona nie stawiła się, jak też była nieobecna w miejscu zamieszkania.
Od 1 czerwca do 15 lipca 2022 r. strona również nie złożyła wniosku kontynuacyjnego o wypłatę płatności na zalesianie gruntów rolnych. Wobec powyższego po raz kolejny uprawę leśną strony objęto kontrolą na miejscu.
21 lutego 2023 r. przeprowadzono wizytację uprawy leśnej. Podczas czynności kontrolnych stwierdzono, że:
1) powierzchnia uprawy leśnej stanowiącej działkę rolną A, po uwzględnieniu tolerancji pomiaru, wynosi 0,66 ha,
2) powierzchnia uprawy leśnej stanowiącej działkę rolną B, wynosi 1,13 ha.
Z uwagi na brak złożenia wniosku kontynuacyjnego o wypłatę płatności na zalesianie na rok 2023 Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Piotrkowie Trybunalskim pismem z 9 października 2023 r. zwrócił się do strony o informację w sprawie podjętego na podstawie decyzji z 27 listopada 2006 r. zobowiązania i jego realizacji.
Ponieważ od 1 czerwca do 15 lipca 2023 r. strona nie złożyła wniosku kontynuacyjnego o wypłatę płatności na zalesianie gruntów rolnych, po raz kolejny uprawy leśnej strony objęto kontrolą na miejscu, co nastąpiło 4 kwietnia 2024 r.
W wyniku czynności kontrolnych stwierdzono, że:
1) powierzchnia uprawy leśnej stanowiącej działkę rolną A wynosi 0,55 ha,
2) w odniesieniu do uprawy leśnej stanowiącej działkę rolną B, wskazano, w oparciu o dane zawarte w księdze wieczystej, ustalono, że strona nie jest w posiadaniu działki 398/3.
Pismem z 12 września 2024 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Piotrkowie Trybunalskim zawiadomił stronę o zmniejszeniu zobowiązania zalesieniowego podjętego przez stronę na podstawie decyzji z 27 listopada 2006 r. do powierzchni 0,55 ha oraz wskazał, że w związku z zaniechaniem realizacji podjętego zobowiązania zostanie wszczęte postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.
13 grudnia 2024 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Piotrkowie Trybunalskim wydał decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych, na mocy której:
1) ustalił stronie kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych przyznanych na podstawie decyzji w sprawie płatności na zalesianie gruntów rolnych z 27 listopada 2006 r. w łącznej wysokości 5869,20 zł;
2) umorzył stronie kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych przyznanych na podstawie decyzji w sprawie płatności na zalesianie gruntów rolnych z 27 listopada 2006 r. w łącznej wysokości 4180,80 zł.
Strona wniosła odwołanie od decyzji z 13 grudnia 2024 r.
Decyzją z 31 stycznia 2025 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uchylił zaskarżoną decyzję z 13 grudnia 2024 r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Piotrkowie Trybunalskim w części i w tym zakresie rozstrzygnął sprawę co do istoty oraz utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w pozostałym zakresie.
Organ odwoławczy stwierdził, że strona nie dotrzymała podjętego na mocy decyzji z 27 listopada 2006 r. zobowiązania zalesieniowego. W sprawie doszło do przeniesienia własności działki ewidencyjnej nr 398/3, na której strona realizowała zobowiązanie na powierzchni 1,23 ha (działka rolna B) oraz zmniejszenia powierzchni zobowiązania realizowanego w ramach działki rolnej A, położonej na działce ewidencyjnej 383, z 0,66 ha do 0,55, czyli o 0,11 ha przed upływem 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie. Zadeklarowana powierzchnia całkowita zalesienia wynosiła 1,89 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona podczas przeprowadzonej kontroli na miejscu w 2024 r. to 0,55 ha, a więc powierzchnia podjętego przez stronę zobowiązania uległa zmniejszeniu o 1,34 ha. Powyższe częściowo potwierdziła również sama skarżąca w złożonym odwołaniu, wyjaśniając, że działka ewidencyjna nr 398/3 została w 2021 r. sprzedana w wyniku licytacji komorniczej. W ocenie organu odwoławczego w tak ustalonym stanie faktycznym sprawy spełnione zostały przesłanki do wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesienia gruntów rolnych, wypłaconych za lata 2006-2020 do niedotrzymanej powierzchni podjętego zobowiązania, tj. 1,34 ha.
Mając na uwadze, że do zmniejszenia powierzchni zobowiązania doszło po upływie 5 lat od dnia wydania decyzji w sprawie płatności na zalesianie, zgodnie z § 13 ust. 3 pkt 3 i ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 455, dalej: rozporządzenie), zwrotowi nie podlega wsparcie na zalesienie.
Organ odwoławczy szczegółowo wymienił także, co złożyło się na kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesienia gruntów rolnych, dodając jednocześnie, że obowiązek zwrotu płatności pobranych za lata 2006-2009 uległ przedawnieniu na podstawie art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004, z kolei obowiązek zwrotu płatności uznanych za nienależne za lata 2010-2020 nie uległ przedawnieniu.
Odnosząc się do treści odwołania, organ odwoławczy podkreślił, że strona przystępując do realizacji zobowiązania oświadczyła, że: znane jej są zasady przyznawania płatności na zalesianie gruntów rolnych i jest świadoma skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji działania "zalesianie gruntów rolnych".
Strona od 2021 r., czyli od kiedy doszło do sprzedaży działki ewidencyjnej nr 398/3 w drodze licytacji komorniczej, nie poinformowała Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Piotrkowie Trybunalskim o powyższym, a jedynie zaprzestała składania wniosków kontynuacyjnych o wypłatę płatności na zalesianie gruntów rolnych.
Zdaniem organu odwoławczego twierdzenie strony, że w sytuacji w jakiej doszło do przeniesienia własności gruntów objętych zobowiązaniem na rzecz innej osoby, nie było możliwe jego kontynuowanie przez nowego właściciela, w myśl § 11 rozporządzenia nie zwalniało jej jednak z dopełnienia obowiązków wynikających z podjętego zobowiązania, a w szczególności niezwłocznego poinformowania ARiMR o zaistniałym fakcie, które mogłyby świadczyć o zaistnieniu nadzwyczajnych okoliczności dających podstawę do rozważenia możliwości odstąpienia żądania zwrotu otrzymanych płatności.
Organ odwoławczy wskazał, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Piotrkowie Trybunalskim zaskarżoną decyzją orzekł o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych przyznanych na podstawie decyzji w łącznej wysokości 5869,20 zł oraz umorzył kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych przyznanych na podstawie decyzji w łącznej wysokości 4180,80 zł. W ocenie organu odwoławczego rozstrzygnięcie organu I instancji w zakresie umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności wykracza poza ramy określone w przepisach, na które powołał się organ. Żaden z przytoczonych przepisów nie daje podstaw do umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności, natomiast ustalając ją organ powinien rozpatrzyć, czy zachodzą przesłanki przedawnienia żądania zwrotu nienależnie pobranych płatności. W sytuacji, gdy takie przesłanki istnieją, organ odstępuje od ich ustalenia. Wobec powyższego organ odwoławczy, w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uznał za konieczne uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych przyznanych na podstawie decyzji w sprawie płatności na zalesianie gruntów rolnych z 27 listopada 2006 r. w łącznej wysokości 4180,80 zł i orzeczenie w tej części co do istoty, czyli postanowił stwierdzić przedawnienie obowiązku zwrotu płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych przyznanych na podstawie decyzji w sprawie płatności na zalesianie gruntów rolnych z 27 listopada 2006 r. w łącznej wysokości 4180,80 zł i odstąpić od jej ustalenia.
Organ odwoławczy zauważył, że kwota stanowiąca równowartość 100 euro, od ustalenia której odstępuje Kierownik Biura Powiatowego Agencji, dotyczy sprawy o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych w ramach jednej kampanii, dla tego samego rolnika. W rozpatrywanej sprawie kwota nienależnie pobranych płatności wynosi 1045,20 zł za rok 2010 i 482,40 zł w każdym roku z okresu 2011-2020. Są to kwoty przekraczające kwotę stanowiącą równowartości 100 euro w poszczególnych latach. Dlatego też w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w oparciu o art. 54 ust. 3 rozporządzenia 1306/2013. W związku z powyższym na kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych w wysokości 5869,20 zł składają się płatności przyznane w latach 2010-2020.
Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu przez producenta rolnego nienależnie pobranych płatności, określone w art. 80 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009, art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011, art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014 zw. art. 14 lit. a) rozporządzenia 2022/1173 oraz nie zostały spełnione przesłanki umożliwiające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w oparciu o przepis w § 13 ust. 8 rozporządzenia.
Skargę na powyższą decyzję z 31 stycznia 2025 r. organu odwoławczego złożyła do sądu strona, wnosząc o jej uchylenie oraz wyjaśniając, że 27 listopada 2006 r. Biuro Powiatowe ARiMR w Piotrkowie Trybunalskim wydało decyzję o przyznaniu jej płatności na zalesianie gruntów rolnych. Zgodnie z tą decyzją, jak również z § 3 rozporządzenia strona zobowiązała się do prowadzenia uprawy leśnej przez 20 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności. Kontynuowała składanie wniosków o wypłatę płatności za zalesianie przez kolejne 14 lat do 2020 r. W 2021 r. nie złożyła już takiego wniosku, gdyż działka nr 398/3, objęta zobowiązaniem, została sprzedana na licytacji komorniczej (przeniesienie własności nastąpiło w 2021 r. postanowieniem Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim w przedmiocie nadzoru nad egzekucją nieruchomości, sygn. akt I Co [...]). W tej sytuacji strona nie mogła wypełnić podjętego zobowiązania, a przejęcie tego zobowiązania przez nowego właściciela w terminie 3 miesięcy od dnia przeniesienia własności (o czym mówi § 11 rozporządzenia) nie było możliwe. Decyzja nakazuje stronie zwrot nienależnie pobranych płatności za cały okres ich pobierania. W ocenie strony okoliczność, którą opisała, uniemożliwiła jej zrealizowanie zobowiązania, gdyż go przerwała, i przemawiała za tym, by obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie miał zastosowania w jej przypadku.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu oraz dopuszczenie jako dowodu w sprawie składanych w załączeniu wydruków ksiąg wieczystych odpisów pełnych z ekw.ms.gov.pl:
a) [...] - działu I, działu II i działu III - czyli księgi wieczystej ujawnionej w znajdujących się w aktach sprawy wypisach z ewidencji gruntów z okresu składania wniosku o przyznanie płatności na zalesienie działek 398/3 i działek 383;
b) [...] - działu I, działu II - czyli księgi wieczystej prowadzonej dla działki 383 po jej odłączeniu z kw z lit. a powyżej;
c) [...] - działu I, działu II i okładki - czyli księgi wieczystej prowadzonej dla działki 398/3 po jej odłączeniu z kw z lit. a powyżej i przed podziałem obejmujących dane, o których informacja jest powszechnie dostępna, celem wykazania i dodatkowego wyjaśnienia (mimo że strona w pismach sama potwierdza fakt utraty własności w 2021 r. i że zawiadomiła o tym w 2023 r. organ), że strona uchybiła terminowi 10 dni roboczych na zgłoszenie tzw. okoliczności nadzwyczajnej i siły wyższej, w postaci egzekucyjnej sprzedaży przez organ egzekucyjny nieruchomości i pozbawienia jej w ten sposób prawa własności, dane te analizowały organy obu instancji przy wydawaniu decyzji, aczkolwiek wydruki tych danych nie zostały złożone do akt administracyjnych.
Sąd dopuścił jako dowody w sprawie ww. wydruki ksiąg wieczystych na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest wskazana na wstępie decyzja Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z 31 stycznia 2025 r.
Badając legalność zaskarżonej decyzji, sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi.
Stosownie do treści art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1199 ze zm.), dalej ustawa o ARiMR, środki publiczne: 1) pochodzące z funduszy Unii Europejskiej, 2) krajowe, przeznaczone na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej
- podlegają zwrotowi, jeżeli płatność lub pomoc finansowa wypłacone z tych środków zostały pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości (...). Ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, o których mowa w ust. 1, następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 29 ust. 1c ustawy o ARiMR).
Z treści ww. przepisów ustawy o ARiMR wynika wprost, że przedmiotem postępowania toczącego się przed organem ARiMR jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Pojęcie nienależnych płatności obejmuje swym zakresem przedmiotowym różne przypadki nieuprawnionego pobrania środków publicznych z tytułu płatności rolnych. Ustalenie, czy przyznane uprzednio kwoty pomocy, czy płatności były przyznane nienależnie lub w nadmiernej wysokości może wynikać z ustaleń dokonanych w toku postępowania toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, jak i z ostatecznych decyzji wydanych w postępowaniach nadzwyczajnych w przedmiocie przyznania płatności lub pomocy.
W niniejszej sprawie zasadniczą podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowi przepis § 13 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 455).
Nie ulega wątpliwości, że skarżąca rozpoczęła program zalesieniowy od 2006 r., składając wniosek 12 lipca 2006 r. i zobowiązała się do przestrzegania zasad opartych na rozporządzeniu w wersji wówczas obowiązującej, a nie zawierającej w swej treści § 13 w ustępie 3 punktu 3, wprowadzonego dopiero rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 2 lipca 2010 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2010 r. Nr 122, poz. 829). W myśl § 2 ww. rozporządzenia do postępowań w sprawie udzielenia, zwrotu, zmniejszenia pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, stosuje się przepisy dotychczasowe.
Ostatnia zmiana § 13 ust. 3 pkt 3 dodająca lit. a i lit. b do pkt 3 miała miejsce 2 września 2017 r. rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 27 lipca 2017 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2017 r. poz. 1551). Zgodnie § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 lipca 2017 r. do wstrzymywania oraz zwrotu pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich z tytułu zdarzeń, które nastąpiły przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy rozporządzenia zmienianego w § 1 w brzmieniu dotychczasowym.
W rozpoznawanej sprawie zdarzenie dotyczące przeniesienia własności działki objętej programem zalesieniowym nastąpiło już po wejściu w życie nowych przepisów, tj. § 13 ust. 3 pkt 3, ale udział skarżącej w programie zalesieniowym trwał nadal po zmianie przepisów. Wobec powyższego zaskarżona decyzja prawidłowo została wydana na podstawie § 13 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w nowym brzmieniu, aktualnym na dzień dokonania przeniesienia własności działki ewidencyjnej nr 398/3 na rzecz innej osoby w wyniku licytacji komorniczej w 2021 r. i prawidłowo stanowiła podstawę prawną rozstrzygnięcia organu administracji (por. wyrok NSA z 1 marca 2016 r., sygn. akt II GSK 1677/14).
Zgodnie z § 13 ust. 3 pkt 3 lit. a i lit. b rozporządzenia płatność na zalesianie podlega wstrzymaniu oraz zwrotowi w pełnej wysokości za cały okres jej pobierania, w przypadku: przeniesienia przez producenta rolnego własności lub współwłasności działki rolnej objętej wnioskiem o przyznanie płatności albo jej części na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, a producent rolny, który przejął własność lub współwłasność tej działki albo jej części, nie spełnił warunków, o których mowa w § 11, przy czym:
a) płatność ta podlega wstrzymaniu oraz zwrotowi tylko w odniesieniu odpowiednio do tej działki albo jej części, których własność lub współwłasność została przeniesiona na rzecz innego producenta rolnego, który w odniesieniu do tej działki albo jej części nie spełnił warunków, o których mowa w § 11,
b) wsparcie na zalesienie nie podlega wstrzymaniu oraz zwrotowi, jeżeli przeniesienie to nastąpiło po upływie 5 lat od dnia wydania decyzji w sprawie płatności na zalesianie.
Zapis § 13 ust. 3 pkt 3 lit. b rozporządzenia jest korzystny dla strony, o czym mowa w dalszych rozważaniach.
Stosownie do treści § 13 ust. 7 rozporządzenia zwrotu, o którym mowa w ust. 3 i 5, dokonuje się na zasadach i w trybie określonych przepisami ww. ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Według zaś § 11 ust. 1 rozporządzenia w przypadku, gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji w sprawie płatności na zalesianie nastąpi przeniesienie własności lub współwłasności wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem albo ich części na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi rolnemu, jeżeli:
1) w terminie 3 miesięcy od dnia przeniesienia własności tych działek, złoży on wniosek o przyznanie płatności do kierownika biura powiatowego Agencji;
2) zobowiąże się do kontynuowania realizacji zobowiązań, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 i 3, złożonych przez poprzedniego właściciela lub współwłaściciela tych działek.
Zgodnie z § 11 ust. 4 rozporządzenia przepisy ust. 1-3 stosuje się, w przypadku gdy przeniesienie własności lub współwłasności działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności nastąpiło po dniu wydania decyzji w sprawie płatności na zalesianie, z tym że:
1) płatność na zalesianie przysługuje producentowi rolnemu, na rzecz którego nastąpiło przeniesienie własności lub współwłasności wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem albo ich części, jeżeli zobowiąże się do zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności na zalesianie, uzyskanych przez poprzedniego właściciela lub współwłaściciela tych działek, jaką poprzedni właściciel lub współwłaściciel byłby obowiązany zwrócić, jeżeli wystąpiłyby okoliczności powodujące konieczność zwrotu płatności na zalesianie - w przypadku wystąpienia takich okoliczności;
2) do wniosku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, dołącza się również oświadczenie producenta rolnego, złożone na formularzu udostępnionym przez Agencję, obejmujące zobowiązanie wymienione w pkt 1.
W niniejszej sprawie bezsporna jest okoliczność, że postanowieniem Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim z 27 września 2021 r. w sprawie o sygn. akt I Co [...] dokonano przeniesienia własności działki ewidencyjnej nr 398/3 na rzecz innej osoby w wyniku licytacji komorniczej, położonej w obrębie geodezyjnym S., gminie W. Organy ustaliły, że działka ewidencyjna nr 398/3 była objęta zobowiązaniem zalesieniowym.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że nowy właściciel przedmiotowej działki nie zobowiązał się do kontynuowania realizacji zobowiązania uprzednio zgłoszonego przez skarżącą z uwagi na niespełnienie warunków z § 11 ust. 1 rozporządzenia. Tym samym zostały spełnione przesłanki § z 13 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia. W konsekwencji prawidłowo Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Piotrkowie Trybunalskim wszczął postępowanie w przedmiocie kwoty nienależnie pobranych płatności.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się przede wszystkim do oceny, czy w okolicznościach tej sprawy zaszły podstawy do przyjęcia przez organy, że skarżąca powinna zwrócić pobrane płatności.
Stosownie do treści § 13 ust. 8 rozporządzenia płatność na zalesianie nie podlega zwrotowi, jeżeli wystąpiły wyjątkowe okoliczności, o których mowa w art. 39 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. Urz. UE L 153 z 30.04.2004, str. 30, z późn. zm. - Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 46, str. 87).
Zgodnie z art. 39 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 bez uszczerbku dla rzeczywistych okoliczności, które należy uwzględnić w indywidualnych przypadkach, Państwa Członkowskie mogą uznać, w szczególności, następujące kategorie siły wyższej: a) śmierć rolnika; b) długoterminowa niezdolność rolnika do wykonywania zawodu; c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeżeli wywłaszczenie to nie mogło być przewidziane w dniu podjęcia zobowiązania; d) klęska żywiołowa poważnie dotykająca grunty rolne gospodarstwa; e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich; f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należących do rolnika zwierząt gospodarskich. Państwa Członkowskie notyfikują Komisji kategorie, które uznają za siłę wyższą.
O przypadkach siły wyższej zawiadamia się na piśmie właściwy organ, wraz z odpowiednimi dowodami zadowalającymi ten organ w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik jest w stanie dokonać tej czynności. Ten termin może zostać przedłużony o 20 dni roboczych, w przypadku gdy taka możliwość przewidziana jest w dokumencie programowania (art. 39 ust. 2 ww. rozporządzenia).
Wykładnia językowa art. 39 ust. 2 rozporządzenia Komisji nr 817/2004 prowadzi do wniosku, iż do złożenia zawiadomienia, o którym mowa w tym przepisie zobowiązany jest rolnik. Wskazuje na to użycie zwrotu "zawiadamia się na piśmie właściwy organ (...) w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik jest w stanie dokonać tej czynności". Należy przez to rozumieć, iż to rolnik powinien zawiadomić właściwy organ w określonym w tym przepisie terminie.
Z kolei ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (tekst jedn. Dz. U. z 2023 poz. 1105) w art. 28 ust. 1 stanowi, że pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej. Pomoc i pomoc techniczna wypłacone beneficjentowi, który nie wykonał w całości lub w części operacji lub obowiązków związanych z jej wykonaniem, lub zobowiązań związanych z przyznaniem pomocy technicznej, nie podlegają zwrotowi w przypadku wystąpienia co najmniej jednej z kategorii siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, określonych w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 368 z 23.12.2006, str. 15, z późn. zm.), lub w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 lub pkt 3 (art. 28 ust. 4).
Na podstawie art. 64 rozporządzenia Komisji Nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), rozporządzenie (WE) nr 817/2004 zostało uchylone z dniem 1 stycznia 2007 r.
Zgodnie natomiast z art. 47 ust. 1 rozporządzenia Nr 1974/2006 państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta: a) śmierć beneficjenta; b) długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu; c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania; d) katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa; e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich; f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza.
Z powyższego wynika, że art. 47 ust. 1 rozporządzenia Nr 1974/2006 jest powtórzeniem art. 39 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004.
Stosownie zaś do treści art. 47 ust. 2 rozporządzenia Nr 1974/2006 przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.
Mając powyższe na uwadze, stwierdzić także trzeba, że w przypadku wystąpienia siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności zawiadomienie właściwego organu administracyjnego ma być dokonane przez rolnika w formie pisemnej, a treść składanego pisma nie może budzić wątpliwości i musi zostać poparta wiarygodnymi dowodami.
Odnosząc się do argumentów skarżącej, a dotyczących niemożności realizowania zobowiązań na skutek wystąpienia okoliczności nadzwyczajnych, sąd zauważył, iż pozbawienie własności na skutek przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego nie mogło zostać uznane za okoliczność wystąpienia siły wyższej, gdzie można odstąpić od nałożenia na beneficjenta sankcji. Według art. 47 ust. 1 rozporządzenia Nr 1974/2006 oraz art. 39 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 do przykładów sił wyższej nie można zaliczyć przypadku losowego, takiego jak przeniesienie własności nieruchomości na rzecz innej osoby w wyniku licytacji komorniczej. Ponadto, bez względu jednak na powyższe stwierdzenie, w niniejszej sprawie strona nie złożyła do organu zawiadomienia o przeniesieniu na inną osobę własności przedmiotowej działki, objętej zobowiązaniem zalesieniowym. W rezultacie nie poinformowała organu we właściwym terminie o powyższej okoliczności, zrobiła to dopiero w złożonym odwołaniu z 3 stycznia 2025 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) od decyzji z 13 grudnia 2024 r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Piotrkowie Trybunalskim. Należy podkreślić, że tylko zawiadomienie organu w określonym terminie mogło ewentualnie zwolnić skarżącą z obowiązku zwrotu dopłat. Stan faktyczny w sprawie jest zatem taki, że skarżąca, po pierwsze zaniechała prowadzenia działalności rolniczej, po drugie zaś, nawet jeżeli wystąpiła wyjątkowa okoliczność uniemożliwiająca jej prowadzenie działalności rolniczej, nie zawiadomiła o tym fakcie właściwego organu. W związku z zaniechaniem przez skarżącą dokonania tego zawiadomienia, organ miał prawo, a jednocześnie obowiązek wszczęcia postępowania w przedmiocie nienależnie pobranych płatności. Nie było wobec tego podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Już sam fakt braku zawiadomienia organu o wystąpieniu wyjątkowej okoliczności skutkował decyzją zobowiązującą skarżącą do zwrotu płatności jako przyznanych nienależnie.
Reasumując, należy zauważyć należy, że zgodnie § 3 ust. 1 rozporządzenia płatność na zalesianie jest udzielana producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną albo spółdzielnią produkcji rolnej, który spełnia łącznie następujące warunki: 1) został wpisany do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 2) zobowiązał się do: a) zalesienia działek rolnych, na których do dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności była prowadzona działalność rolnicza, b) pielęgnacji założonej uprawy leśnej, przez okres 5 lat od dnia wykonania zalesienia - zgodnie z planem zalesienia, w rozumieniu przepisów o lasach; 3) zobowiązał się do prowadzenia założonej uprawy leśnej, o której mowa w pkt 2 lit. b, przez okres 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie.
Dla powstania obowiązku wydania przez właściwy organ decyzji ustalającej kwotę nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności na zalesienie wystarczającą przesłanką jest ustalenie zaniechania prowadzenia działalności rolniczej i wykluczenie istnienia przesłanek określonych w § 13 ust. 8 rozporządzenia w związku z art. 39 ust. 1 rozporządzenia Komisji Nr 817/2004 oraz art. 47 ust. 1 rozporządzenia Nr 1974/2006. Gdyby nawet przyjąć, że w niniejszej sprawie wystąpiły wyjątkowe okoliczności, to płatność także podlega zwrotowi, gdyż strona nie powiadomiła na piśmie organu administracji o przypadku wyjątkowej okoliczności w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym była w stanie dokonać tej czynności. Powyższy obowiązek wynikał z art. 39 ust. 2 rozporządzenia Komisji nr 817/2004/WE i art. 47 ust. 2 rozporządzenia Nr 1974/2006.
Skarżąca, składając wniosek 12 lipca 2006 r., swoim podpisem potwierdziła, że znane są jej zasady przyznawania płatności na zalesianie gruntów rolnych, oraz że jest świadoma skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji działań "zalesienie gruntów rolnych" oraz konsekwencji niedotrzymania zobowiązania, w tym m.in. zobowiązanie się do prowadzenie uprawy leśnej na gruntach rolnych objętych wnioskiem przez okres 20 lat od dnia uzyskania pierwszej pomocy, niezwłocznego informowania na piśmie ARIMR o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznawanie, pobieranie lub wypłacanie płatności na zalesienie gruntów rolnych oraz informowanie o każdej zmianie stanu faktycznego lub prawnego, objętych wnioskiem, powstałej w okresie trwania złożonych przez nią zobowiązań, a także zapewnienia osobom upoważnionym do wykonywania czynności kontrolnych wstępu na teren gospodarstwa, a także do okazania wszelkich dokumentów koniecznych do przeprowadzenie kontroli. Powyższe oznacza, że to na osobie składającej podpisany wniosek spoczywa obowiązek zadeklarowania prawidłowej powierzchni użytkowej rolniczo (leśnie) i to osoba składająca wniosek ponosi ewentualne konsekwencje za nieprawidłowości w nim zawarte. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że skarżący nie mogą skutecznie powoływać się na brak wiedzy o możliwych skutkach przeniesienia własności działki, gdy zobowiązali się też do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdej zmianie stanu faktycznego lub prawnego, a w szczególności, jeżeli zmiana dotyczy przeniesienia własności części albo wszystkich działek objętych wnioskiem (por. wyrok NSA z 4 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 99/14). Nieznajomość prawa w odniesieniu do sankcji związanych ze zbyciem nieruchomości objętych wnioskiem o przyznanie płatności na zalesianie nie może być okolicznością usprawiedliwiającą, bowiem taka reguła nie istnieje w prawie administracyjnym (por. wyrok NSA z 16 czerwca 2015 r., sygn. akt II GSK 737/14).
Dodać należy, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z nienależnymi płatnościami na zalesianie przyznanymi za lata 2006, 2008 i 2009 oraz za lata 2010–2020, a organy zasadnie wskazały na regulacje zawarte w art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008, a także art. 3 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L.1995.312.1 z 23.12.1995 r. ze zm.).
Organy prawidłowo uznały, że płatności za lata 2006, 2008 i 2009 uległy przedawnieniu. Natomiast płatności za lata 2010-2021 nie uległy przedawnieniu. Prawidłowo też organy obliczyły kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości 5869,20 zł.
Ponadto organy prawidłowo ustaliły, że z uwagi na treść § 13 ust. 3 pkt 3 lit. b rozporządzenia obowiązek zwrotu nie obejmuje kwoty pomocy uzyskanej tytułem wsparcia na zalesianie, ponieważ przeniesienie własności działki rolnej objętej wnioskiem o przyznanie płatności nastąpiło po upływie 5 lat od dnia wydania decyzji w sprawie płatności na zalesianie (data wydania decyzji to 27 listopada 2006 r., przeniesienie własności nastąpiło w 2021 r.). Wobec powyższego organy administracji słusznie zastosowały przepisy rozporządzenia zalesieniowego, w tym § 13 ust. 3 lit. b rozporządzenia, o czym była mowa powyżej.
Zdaniem sądu organy administracji wyczerpująco zebrały materiał dowodowy w zakresie niezbędnym do wydania zaskarżonej decyzji oraz dokonały jego wszechstronnej i prawidłowej oceny, a przy tym właściwie zastosowały przepisy prawa materialnego i procesowego. Stan faktyczny sprawy został ustalony zgodnie z wymogami zawartymi w k.p.a., zaś dokonana przez organy ocena materiału dowodowego nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka korzysta z ochrony przewidzianej w art. 80 k.p.a. Powyższe ustalenia i dokonana ocena znalazły również odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe, sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
bg