III SA/Łd 244/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o wymeldowaniu, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego przez organy niższych instancji.
Sprawa dotyczyła wymeldowania Z. Z. z pobytu stałego. Organy administracji dwukrotnie orzekały o wymeldowaniu, uznając, że skarżący przeniósł centrum życiowe do innego lokalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję, wskazując na istotne naruszenia przepisów postępowania, w tym brak zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu i niepełne zebranie materiału dowodowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał skargę Z. Z. na decyzję Wojewody o wymeldowaniu z pobytu stałego. Sprawa była już wcześniej przedmiotem kontroli sądowej, która wskazała na uchybienia proceduralne. Organy administracji ponownie orzekły o wymeldowaniu, opierając się na zeznaniach świadków i kontrolach meldunkowych, które miały potwierdzać, że skarżący faktycznie nie zamieszkuje w miejscu wymeldowania, a centrum jego życia znajduje się gdzie indziej. Skarżący kwestionował zebrany materiał dowodowy i zarzucał naruszenie zasady czynnego udziału w postępowaniu. Sąd uznał skargę za zasadną, uchylając decyzje obu instancji. Głównym powodem uchylenia było naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 79 k.p.a. dotyczącego zawiadomienia stron o przeprowadzeniu dowodu ze świadków. Sąd stwierdził, że organy nie zapewniły stronom czynnego udziału w postępowaniu, nie powiadamiając ich o przesłuchaniach świadków i uniemożliwiając zadawanie pytań. Ponadto, sąd uznał, że materiał dowodowy nie został wystarczająco uzupełniony i oceniony, a organy nie zastosowały się do wcześniejszych wskazań sądu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organy naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności poprzez brak zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu i niepełne zebranie materiału dowodowego.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że organy nie powiadomiły stron o terminach przesłuchań świadków, uniemożliwiając im udział i zadawanie pytań, co stanowi naruszenie art. 79 k.p.a. i zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Materiał dowodowy nie został również wystarczająco uzupełniony i oceniony.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (15)
Główne
u.e.l.i.d.o. art. 15 § ust. 2
Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych
Organ gminy wydaje decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Opuszczenie lokalu powinno mieć charakter dobrowolny i trwały.
p.p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uwzględnienie skargi skutkujące uchyleniem decyzji może nastąpić, gdy sąd stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.p.s.a. art. 153
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
k.p.a. art. 79 § § 1 i 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
k.p.a. art. 81
Kodeks postępowania administracyjnego
Okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów.
k.p.a. art. 10
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania.
p.p.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt, albo stwierdza nieważność decyzji, postanowienia lub innego aktu, albo stwierdza naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Pomocnicze
p.u.s.a. art. 1 § § 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej z punktu widzenia kryterium legalności.
k.p.a. art. 75 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.
p.p.p.s.a. art. 152
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku uchylenia decyzji, postanowienia lub innego aktu, sąd może wstrzymać ich wykonanie do czasu uprawomocnienia się wyroku.
p.p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Do kosztów postępowania zalicza się koszty sądowe oraz koszty związane z niezbędnymi do celowego dochodzenia praw i obrony praw stronami.
p.p.p.s.a. art. 205 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd zasądza od strony przegrywającej na rzecz strony wygrywającej zwrot kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez organy administracji przepisów postępowania, w szczególności art. 79 k.p.a. poprzez brak zawiadomienia stron o terminach przesłuchań świadków i uniemożliwienie im czynnego udziału w postępowaniu.
Odrzucone argumenty
Argumenty organów administracji dotyczące dobrowolnego i trwałego opuszczenia lokalu przez skarżącego, oparte na zeznaniach świadków i kontrolach meldunkowych, nie zostały przez sąd uznane za wystarczające do utrzymania decyzji w mocy z powodu wadliwości proceduralnej.
Godne uwagi sformułowania
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Zachowanie wymogu art. 79 kpa, niezależnie od wagi i treści przeprowadzonego dowodu, jest bezwzględnym obowiązkiem organu administracji państwowej. Miejscem pobytu stałego jest miejsce koncentracji interesów życiowych, a nie miejsce przechowywania rzeczy.
Skład orzekający
Irena Krzemieniewska
przewodniczący
Janusz Furmanek
sprawozdawca
Małgorzata Łuczyńska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ważność zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, obowiązek stosowania się organów do wskazań sądu zawartych w poprzednich orzeczeniach (art. 153 p.p.p.s.a.), a także wymogi dotyczące prawidłowego zbierania i oceny materiału dowodowego w sprawach o wymeldowanie."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki postępowania administracyjnego i sądowo-administracyjnego w sprawach o wymeldowanie. Kluczowe jest przestrzeganie procedury, a nie tylko merytoryczna ocena sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak istotne są formalne aspekty postępowania administracyjnego i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia decyzji, nawet jeśli merytoryczne przesłanki wydają się spełnione. Jest to ważna lekcja dla prawników procesowych.
“Błędy proceduralne uchylają decyzję o wymeldowaniu – lekcja z orzecznictwa WSA.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Łd 244/06 - Wyrok WSA w Łodzi Data orzeczenia 2007-04-04 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-05-19 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Sędziowie Irena Krzemieniewska /przewodniczący/ Janusz Furmanek /sprawozdawca/ Małgorzata Łuczyńska Symbol z opisem 6050 Obowiązek meldunkowy Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Sentencja Dnia 4 kwietnia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Protokolant asystent sędziego Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2007 roku na rozprawie sprawy ze skargi Z. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...], Nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego Z. Z. kwotę 355 (trzysta pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie III SA/Łd 244/06 Uzasadnienie Decyzją z dnia[...] Prezydent Miasta Z. orzekł, na wniosek A. Z., o wymeldowaniu Z. Z. z pobytu stałego w Z. przy ul. A. W wyniku wniesionego przez Z. Z. odwołania, organ II instancji uchylił decyzję organu I instancji i odmówił wymeldowania. Na skutek uznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi skargi A. Z. za zasadną, sprawa powróciła do organów administracyjnych i podlegała ponownemu rozpoznaniu. Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym Prezydent Miasta Z., decyzją z dnia [...] orzekł o wymeldowaniu Z. Z. z pobytu stałego w lokalu przy ulicy A w Z. Uzasadniając decyzję organ I instancji przyjął za udowodnione, że Z. Z. w miejscu pobytu stałego faktycznie nie zamieszkuje od września 2002 r. Jego wizyty pod tym adresem są sporadyczne i ograniczają się jedynie do odwiedzin matki. W ocenie organu I instancji Z. Z. przeniósł swe centrum życiowe do lokalu położonego przy ul. B , gdzie mieszka jego żona i dziecko. Od decyzji Prezydenta Miasta Z. Z. Z. złożył odwołanie, w którego motywach zakwestionował zgromadzony przez organ I instancji materiał dowodowy. W szczególności podważył wiarygodność przesłuchanych świadków oraz zarzucił, iż nie został powiadomiony o mającej się odbyć w dniu 9 grudnia 2005 r. kontroli meldunkowej. Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, iż stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Jedyną zatem przesłanką warunkującą wymeldowanie jest opuszczenie lokalu. Powołał się również na dotychczasowe orzecznictwo sądowe, w którym ugruntował się pogląd, że o opuszczeniu lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych można mówić jedynie wtedy, gdy opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny, a miejscem pobytu stałego określonej osoby jest miejsce (lokal) w którym znajduje się centrum życiowe. Zamieszkiwanie zaś w lokalu polega na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu i spędzaniu wolnego czasu oraz zaspokajaniu swoich funkcji życiowych. Organ odwoławczy wskazał, że w sprawie pojawiły się dwie odmienne wersje zdarzeń. A. Z. twierdził, iż syn – Z. Z., po zawarciu związku małżeńskiego wyprowadził się z domu rodzinnego i zamieszkał z żoną bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się, natomiast Z. Z. stał na stanowisku, iż w ogóle nie opuszczał miejsca swojego pobytu, a jedynie przeprowadził się do pokoju zajmowanego przez matkę, gdyż ojciec uniemożliwił mu zamieszkiwanie w jego dotychczasowym pokoju. Obie strony przedstawiły na poparcie swoich tez świadków. Ze znajdujących się w aktach sprawy protokołów przesłuchań świadków wskazanych przez A. Z. wynika jednoznacznie, że Z. Z. od kilku już lat nie zamieszkuje w miejscu pobytu stałego, a jedynie co jakiś czas pojawia się na terenie posesji, czasem nawet nocuje u matki. Organ odwoławczy, uznał za wiarygodne zeznania powyższych świadków, z uwagi na fakt, iż są to osoby obce dla obu stron, nie zainteresowane sposobem rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem organu odwoławczego nie ma powodu, by świadkowie ci składali zeznania niezgodne z prawdą, tym bardziej, że także policyjna kontrola meldunkowa przeprowadzona w marcu 2004 r. wskazywała, że Z. Z. przebywa w Z. przy ul. B u swojej żony M., z którą posiada dziecko. Wprawdzie z uzyskanych przez policję informacji wynikało również, że Z. Z. przebywa także przy ul. A , jednakże, zdaniem organu odwoławczego, nie świadczy to o tym, że tam mieszka. Wręcz przeciwnie informacja ta dodatkowo potwierdzała zeznania świadków, że Z. Z. przebywa sporadycznie u matki, podczas jej odwiedzin. Jednakże, w ocenie organu odwoławczego, fakt odwiedzin matki, a także sporadyczne nocowanie u niej, nie oznacza, że koncentruje tam swoje życie rodzinne i osobiste, tym bardziej, że brak jest jakichkolwiek informacji, że jest w konflikcie z żoną i że nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego. W świetle powyższego organ odwoławczy odrzucił zawarty w odwołaniu zarzut dotyczący braku wiarygodności wskazanych wyżej świadków, tym bardziej, że zeznań tych Z. Z. nie kwestionował w dniu 26 stycznia 2006 r., kiedy to zapoznawał się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Organ odwoławczy odrzucił także zarzut Z. Z. dotyczący niepowiadomienia go o kontroli meldunkowej dokonanej w dniu 9 grudnia 2005 r. Według Z. Z. urząd powinien wziąć pod uwagę jego informację co do miejsca skutecznego doręczania korespondencji i wysłać mu zawiadomienie o planowanej kontroli na adres pracy matki, a nie na sporny adres. W ocenie organu odwoławczego zarzut ten jest chybiony, bowiem o zmianie adresu do korespondencji Z. Z. poinformował urząd dopiero w dniu 17 stycznia 2006 r., a więc po dokonaniu kwestionowanej czynności. Odnosząc się z kolei od wersji Z. Z., popartej zeznaniami wskazanych przez niego świadków: M. Z. (matki), M. Z. (żony) oraz H. C. (teściowej) organ II instancji wskazał, iż są to osoby mu bliskie, zainteresowane korzystnym dla niego rozstrzygnięciem sprawy. Ponadto zarówno M. Z. jak i M. Z. są mocno skonfliktowane z A. Z. Organ wskazał dodatkowo, że w trakcie kontroli meldunkowej przeprowadzonej w dniu 21 września 2004 r. przez pracownika organu I instancji w lokalu przy ul. B , oprócz M. Z. oświadczenie w sprawie złożyła również D. R. (sąsiadka). W dniu 15 grudnia 2005 r. przesłuchano w charakterze świadka H. W. (także sąsiadkę). Z ich zeznań wynikało, że Z. Z. widywany jest pod ww. adresem. W dniu 9 stycznia 2006 r. pracownik organu I instancji usiłował przeprowadzić kolejną kontrolę meldunkową w lokalu przy ul. B , jednakże zastana w lokalu teściowa Z. Z. – H. C. nie wyraziła zgody na jej przeprowadzenie oraz odmówiła złożenia pisemnego oświadczenia. Zatem spisane przez pracownika organu w formie notatki służbowej ustne wyjaśnienia H. C. nie mają mocy dowodowej, a tym samym nie były brane pod uwagę w rozstrzyganiu niniejszej sprawy. Organ odwoławczy uznał zatem, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, że. Z. Z. po zawarciu związku małżeńskiego opuścił miejsce pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, skupiając swe centrum życiowe (rodzinne i osobiste) w lokalu przy ul. B w Z.. Organ II instancji nie dał wiary stronie, iż nie ma warunków do zamieszkiwania w lokalu teściów. Z ustaleń organu I instancji wynikało bowiem, że powierzchnia użytkowa lokalu przy ul. B wynosi 130 m², a oprócz rodziny Z. Z. zamieszkują w nim tylko jego teściowie. Ponadto dla organu odwoławczego niewiarygodnym było twierdzenie Z. Z., iż mieszka wspólnie z mamą przy ul. A, w szczególności w kontekście posiadania własnej rodziny oraz ostrego konfliktu z ojcem. Fakt, iż w lokalu zajmowanym przez mamę znajduje się część ubrań należących do Z. Z. nie ma dla organu II instancji znaczenia, bowiem miejscem pobytu stałego jest miejsce koncentracji interesów życiowych, a nie miejsce przechowywania rzeczy. Na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył Z. Z. Podniósł, iż jego życie osobiste koncentruje się w domu przy ul. A w Z. Przedstawił w skardze listę świadków, którzy potwierdzą, iż przebywa tam z zamiarem stałego pobytu. Konflikt z ojcem wynika, jego zdaniem, wyłącznie z jego winy. Dodał, iż warunki mieszkaniowe u teściów, gdzie zdaniem organów przebywa na stałe, są trudne i nie ma możliwości by tam mieszkał, ogranicza się jedynie do odwiedzania żony i dziecka. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...], przytaczając argumenty podniesione już w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga należy uwzględnić, choć z innych przyczyn, niż podniesione w skardze. Przede wszystkim wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 126 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest z punktu widzenia kryterium legalności. W ramach owej kontroli sąd administracyjny ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie naruszono reguł postępowania administracyjnego, a niekiedy także przepisów prawa materialnego. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uwzględnienie skargi skutkujące uchyleniem zaskarżonej decyzji może nastąpić tylko wówczas, gdy Sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawą prawną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.). Zgodnie z treścią tego artykułu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych prezentowany jest pogląd, iż opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy winno mieć charakter dobrowolny i trwały. Niniejsza sprawa była już przedmiotem rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, który w wyroku z dnia 6 lipca 2005 r., sygn. akt III SA/Łd 988/04 uchylając zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania Z. Z., wskazał na szereg uchybień o charakterze proceduralnym, których usunięcie miało umożliwić organom wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o prawidłowo zebrany i rozpatrzony materiał dowodowy, pozwalający właściwie zastosować ww. przepis prawa materialnego, wynikający z ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Sąd zarzucił organowi odwoławczemu przede wszystkim niepełne zebranie materiału dowodowego, jego niewłaściwą ocenę, a także naruszenie zasady czynnego udziału strony postępowaniu, poprzez niepoinformowanie stron o możliwości wzięcia udziału w przeprowadzeniu dowodu w postaci przesłuchania świadków oraz poprzez pozbawianie prawa do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i zgłoszonych żądań. Stosownie do treści art. 153 - ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 lutego 1998 r., III RN 130/97 (OSP 1999, z. 5 poz. 101 z glosą B. Adamiak), wypowiadając się w kwestii związania sądu administracyjnego tą oceną na gruncie art. 30 ustawy o NSA wyjaśnił, że oznacza to, że "(...) ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on zawsze związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy". Analiza akt administracyjnych upoważnia do stwierdzenia, że ponownie rozpoznając sprawę, zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy, wypełniając zalecenia sądu w odnośnie zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu, w zasadzie ograniczyły się do poinformowania stron o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, co w ocenie organów stanowi wypełnienie zasady czynnego udziału. W opinii Sądu organy orzekające w sprawie nie zastosowały się jednak do pozostałych wytycznych zawartych w wyroku z dnia 6 lipca 2005 r. Materiał dowodowy nie został uzupełniony w sposób wystarczający. Organ I instancji nie wyjaśnił, a nawet nie podjął większego wysiłku by wyjaśnić, co zaakceptował również organ odwoławczy, jak często, w jakich godzinach Z. Z. przebywa na nieruchomości przy ul B w Z. Z osób mogących mieć informacje w tym zakresie organ przesłuchał jedynie w charakterze świadka H. W. i praktycznie poprzestał na jej zeznaniach, bardzo lakonicznych i ogólnikowych zresztą. Notatki służbowej dokonanej w dniu 9 stycznia 2006 r. na okoliczność przeprowadzenia kontroli meldunkowej pod adresem przy ul. B w Z. organy nie wzięły pod uwagę przy ocenie materiału dowodowego, twierdząc, iż opis kilkuminutowej rozmowy z przebywającą na nieruchomości H. C. nie może stanowić dowodu, z uwagi na jej odmowę złożenia pisemnego oświadczenia. Tymczasem w myśl art. 75 § 1 k.p.a. ab initio jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Razi też brak konsekwencji organów w ocenie materiału dowodowego. Z jednej strony organ odwoławczy na stronie 3 uzasadnienia powołuje się na informację uzyskaną przez Policję, że Z. Z. przebywa na posesji przy ul. B w Z. (kontrola meldunkowa z marca 2004 r.), jednakże "przebywa także przy ul. A (...)". W ocenie organu odwoławczego świadczy to niezbicie o tym, że nie mieszka pod tym drugim adresem. Tymczasem na kolejnej stronie uzasadnia organ odwoławczy, powołując się na oświadczenia żony i sąsiadki Z. Z. z kontroli meldunkowej z dnia 21 września 2004 r., oraz zeznania świadka H. W. (również sąsiadki), które stwierdziły, iż Z. Z. widywany jest pod adresem ul. B , wyciąga wniosek, iż tam właśnie strona koncentruje swoje interesy życiowe. Organ nie uzasadnił, dlaczego z faktu "widywania" Z. Z. przy ul. B wyciąga wniosek o dobrowolnym i trwałym opuszczeniu lokalu przy ul. A. Tym bardziej, iż strona "widywana była" również przy ul. A. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, organy miały możliwość weryfikacji twierdzeń stron i świadków o częstotliwości pobytów Z. Z. na obydwu nieruchomościach. Strona przez całe postępowanie podnosiła, iż charakter jej pracy pozwalał jedynie na niesystematyczne i nieregularne pobyty na nieruchomości przy ul. A . Jednakże organy nie podjęły próby zweryfikowania tej okoliczności. Przede wszystkim jednak organy nie wykonały zaleceń Sądu z wyroku z dnia 6 lipca 2005 r. dotyczących zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu. W myśl art. 79 § 1 k.p.a. strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Stosownie zaś do § 2 tego artykułu strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia. Przepisom tym organy nie uczyniły zadość w żaden sposób, mimo wyraźnych zaleceń w przywołanym wyroku. Ograniczono się jedynie do wezwania świadków, nie powiadamiając stron o przeprowadzeniu takiego dowodu, uniemożliwiając stronom wzięcie udziału w przesłuchaniu, zadawania pytań, składania wyjaśnień. Art. 81 k.p.a. stanowi tymczasem, że okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów (...). Strony otrzymały wprawdzie informację, że mogą zapoznać się z zebranym materiałem dowodowym. Jednakże możliwość zapoznania się z protokołem zeznań świadka nie czyni zadość zasadom czynnego bezpośredniego udziału w przeprowadzeniu takiego dowodu, w szczególności prowadzi do pozbawienia możliwości zadawania świadkowi pytań. Gwarancją realizacji prawa do czynnego udziału strony jest również określenie terminu zawiadomienia strony o czynnościach postępowania dowodowego, aby umożliwić stronie przygotowanie do obrony interesów (por. wyrok NSA z dnia 9 czerwca 1999 r., I SA/Gd 1252/97, LEX nr 37890). Art. 79 k.p.a. stanowi następną (po wyrażonej w art. 10) gwarancję realizacji zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu. Nakłada obowiązek zawiadomienia strony co najmniej na 7 dni przed terminem czynności. Zachowanie wymogu art. 79 kpa, niezależnie od wagi i treści przeprowadzonego dowodu, jest bezwzględnym obowiązkiem organu administracji państwowej. Naruszenie tego obowiązku stanowi naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym mającym wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 13 lutego 1986 r. II SA 2015/85, ONSA 1986 Nr 1, poz. 13) Sąd rozpoznający niniejszą sprawę stoi więc na stanowisku, że organy orzekające w sprawie wymeldowania Z. Z., pomimo wyraźnych i jednoznacznych wskazań zawartych w wyroku tutejszego Sądu z dnia 6 lipca 2005 r. w sprawie o sygn. akt: III SA/Łd 988/04, nie zastosowały ich wydając ponownie decyzję, pomimo tego, że na podstawie art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi były nimi związane. Naruszenie przez organ administracji postanowień wymienionego przepisu powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji, jak również decyzji ją poprzedzające. Wskazać więc należy, iż organy ponownie rozpoznając sprawę nie wyjaśniły w dostateczny sposób charakteru przebywania skarżącego na terenie obydwu posesji, nie zebrały i nie dokonały pełnej oceny materiału dowodowego, oraz nie zapewniły stronom czynnego, bezpośredniego udziału w postępowaniu. Tym samym doszło do wydania decyzji z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 79 § 1 i 2 oraz art. 80 i art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego. W myśl pierwszego z tych przepisów w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z kolei stosownie do treści art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Oznacza to, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie w sprawie. Z art. 77 § 1 k.p.a. wynika bowiem obowiązek organu administracji zgromadzenia całego materiału dowodowego, koniecznego do rozstrzygnięcia sprawy, co oznacza obowiązek podjęcia przez organ stosownych działań, między innymi przeprowadzenia z urzędu dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego sprawy oraz zażądania od strony przedstawienia dowodów na poparcie jej twierdzeń. Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę organ administracji powinien ocenić charakter pobytu skarżącego na nieruchomości przy ul. A i przy ul. B w Z., a w szczególności winien rozważyć, pobyt na której z tych nieruchomości można potraktować jako zamieszkiwanie z zamiarem stałego pobytu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W tym celu należy ponownie ocenić zebrany materiał dowodowy, po uzupełnieniu postępowania dowodowe o wskazane w niniejszych rozważaniach czynności, zapewniając stronom możliwość czynnego udziału w przeprowadzanych dowodach. Z powyższych względów Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) oraz art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O wstrzymaniu wykonania decyzji Sąd postanowił zgodnie z art. 152 ww. ustawy. O kosztach orzeczono stosownie do art. 200 w związku z art. 205 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI