III SA/Łd 243/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę Gminy P. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody, uznając uchwałę Rady Gminy o zamiarze likwidacji wszystkich placówek oświatowych za niezgodną z prawem.
Gmina P. podjęła uchwałę o zamiarze likwidacji wszystkich publicznych szkół i przedszkoli, powołując się na malejącą liczbę dzieci i rosnące koszty, planując przekazanie zadań oświatowych fundacji. Wojewoda stwierdził nieważność uchwały, uznając ją za naruszającą obowiązek gminy do prowadzenia placówek oświatowych. Sąd administracyjny oddalił skargę gminy, podzielając stanowisko Wojewody, że gmina nie może całkowicie zrezygnować z realizacji swojego zadania własnego w zakresie oświaty poprzez przekazanie go innemu podmiotowi.
Sprawa dotyczyła skargi Gminy P. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody, który stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy w sprawie zamiaru likwidacji wszystkich publicznych szkół i przedszkoli na terenie gminy. Gmina argumentowała, że likwidacja jest konieczna ze względu na malejącą liczbę dzieci i rosnące koszty, a zadania oświatowe będą realizowane przez nowo utworzoną fundację. Wojewoda uznał, że uchwała narusza przepisy ustawy o samorządzie gminnym i ustawy o systemie oświaty, które nakładają na gminę obowiązek prowadzenia placówek oświatowych jako zadanie własne. Sąd administracyjny w Łodzi oddalił skargę Gminy, podzielając stanowisko Wojewody. Sąd podkreślił, że samodzielność gminy w realizacji zadań własnych nie jest absolutna i nie pozwala na całkowite zrzeczenie się obowiązku prowadzenia szkół publicznych poprzez przekazanie go innemu podmiotowi, nawet jeśli gmina miałaby mieć decydujący wpływ na fundację. Sąd uznał, że likwidacja wszystkich placówek oświatowych jest nieracjonalna i narusza spójność systemu oświaty, a argumentacja gminy była zbyt ogólnikowa. Sąd odrzucił również powołanie się gminy na orzecznictwo NSA dotyczące finansowania szkół, wskazując, że dotyczy ono innej kwestii.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, gmina nie może całkowicie zrezygnować z realizacji swojego zadania własnego w zakresie prowadzenia szkół publicznych poprzez przekazanie go innemu podmiotowi.
Uzasadnienie
Obowiązek prowadzenia szkół publicznych jest zadaniem własnym gminy, wynikającym z ustawy o systemie oświaty. Samodzielność gminy nie oznacza możliwości zrzeczenia się tego obowiązku w całości i powierzenia go innym podmiotom, co naruszałoby spójność systemu oświaty.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (16)
Główne
u.s.g. art. 18 § 2 pkt 9 lit. h
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 7 § 1 pkt 8
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.o. art. 59 § 1
Ustawa o systemie oświaty
u.s.o. art. 5 § 5
Ustawa o systemie oświaty
u.s.o. art. 5a § 2 pkt 1
Ustawa o systemie oświaty
Pomocnicze
u.s.g. art. 91 § 1 i 3
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 98 § 1 i 3
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.o. art. 2a
Ustawa o systemie oświaty
u.s.o. art. 104
Ustawa o systemie oświaty
u.s.o. art. 105
Ustawa o systemie oświaty
u.s.o. art. 5 § 2
Ustawa o systemie oświaty
u.d.p.p.i.w. art. 3 § 2
Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie
p.u.s.a. art. 1 § 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 1 § 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 7
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Gmina nie może zrzec się realizacji zadania własnego w zakresie prowadzenia szkół publicznych poprzez przekazanie go innemu podmiotowi. Likwidacja wszystkich placówek oświatowych narusza obowiązek gminy wynikający z ustawy o systemie oświaty.
Odrzucone argumenty
Gmina ma prawo zlikwidować wszystkie placówki oświatowe i realizować zadanie własne w innej formie prawnej (np. fundacji). Samodzielność gminy w realizacji zadań własnych pozwala na swobodne dysponowanie środkami i formą ich realizacji. Brak jest przepisu zakazującego likwidację wszystkich szkół i przedszkoli na terenie gminy.
Godne uwagi sformułowania
samodzielność ta nie ma charakteru absolutnego i może podlegać różnego rodzaju ograniczeniom, ustanowionym przez prawodawcę. nie można tego stwierdzenia utożsamiać z sytuacją, w której na terenie gminy miałyby istnieć wyłącznie szkoły i przedszkola publiczne prowadzone przez gminę zadanie własne gminy, jakim jest zadanie oświatowe w zakresie kształcenia, wychowania, opieki i powierzenie tego zadania do realizacji w całości innej jednostce
Skład orzekający
Janusz Furmanek
przewodniczący
Ewa Alberciak
sprawozdawca
Krzysztof Szczygielski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ograniczenia samodzielności jednostek samorządu terytorialnego w realizacji zadań własnych, w szczególności w zakresie edukacji publicznej. Zakaz całkowitej rezygnacji z prowadzenia szkół publicznych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji likwidacji wszystkich placówek oświatowych przez gminę.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ustrojowego - zakresu samodzielności gmin w realizacji zadań własnych, szczególnie w kontekście edukacji. Pokazuje konflikt między potrzebami samorządu a ustawowymi obowiązkami.
“Gmina chciała zlikwidować wszystkie szkoły. Sąd powiedział "nie".”
Sektor
edukacja
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Łd 243/05 - Wyrok WSA w Łodzi Data orzeczenia 2005-07-19 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-04-28 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Sędziowie Ewa Alberciak /sprawozdawca/ Janusz Furmanek /przewodniczący/ Krzysztof Szczygielski Symbol z opisem 6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze 6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze Sygn. powiązane I OSK 1372/05 - Wyrok NSA z 2006-02-09 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędziowie Asesor Ewa Alberciak (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Protokolant Żywilla Krac, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2005 roku przy udziale ---- sprawy ze skargi Gminy P. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie zamiaru likwidacji szkół oddala skargę Uzasadnienie III SA/Łd 243/05 UZASADNIENIE W dnu [...] Rada Gminy P. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie: zamiaru likwidacji Publicznego Gimnazjum w P., Publicznej Szkoły Podstawowej w P., Publicznego Przedszkola w P. wchodzących w skład Zespołu Szkół Samorządowych im. A w P., Publicznej Szkoły Podstawowej w D. i Publicznego Przedszkola w D. wchodzących w skład Zespołu Szkół Samorządowych im. B w D., Publicznej Szkoły Podstawowej w G. i Publicznego Przedszkola w G. wchodzących w skład Zespołu Szkół Samorządowych w G., Publicznej Szkoły Podstawowej w P. i Publicznego Przedszkola w P. wchodzących w skład Zespołu Szkół Samorządowych w P., Publicznej Szkoły Podstawowej w Z. i Publicznego Przedszkola w Z. wchodzących w skład Zespołu Szkół Samorządowych w Z., Publicznej Szkoły Podstawowej w Z. i Publicznego Przedszkola w Z. wchodzących w skład Zespołu Szkół Samorządowych w Z. Jako podstawę prawną podjęcia powyższej uchwały Rada Gminy P. wskazała art. 18 ust. 2 pkt 9 litera h ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (tj. Dz. U z 200l r. Nr 142, poz. 1591, z 2002, Nr 23, poz. 220, Nr 62, poz. 558, Nr 113, poz. 984, Nr 153, poz. 1271, Nr 214, poz. 1806, z 2003 r. Nr 80, poz. 717, Nr 162, poz. 1568, z 2004 r. Nr 102, poz. 1055 i Nr 116, poz. 1203) oraz art. 59 ust. l ustawy z dnia 7 września 1991 o systemie oświaty (tj. D. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, Nr 273, poz. 2703 Nr 281, poz. 2781). Na wniosek Wójta Gminy P. Rada Gminy P. podjęła w § 1 uchwały zamiar likwidacji wyżej wskazanych placówek oświatowych z dniem 31 sierpnia 2005 r. W § 2 uchwały Rada zobowiązała Wójta Gminy P. do zawiadomienia rodziców uczniów i kuratora oświaty o zamiarze likwidacji powyższych placówek, a w § 3 wykonanie uchwały powierzyła Wójtowi. W uzasadnieniu Rada Gminy P. wskazała, że uchwała Nr [...] podjęta została na podstawie art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, który stanowi, że "organ prowadzący jest obowiązany co najmniej na sześć miesięcy przed terminem likwidacji, zawiadomić o terminie likwidacji szkoły: rodziców uczniów, właściwego kuratora oświaty oraz organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego właściwej do prowadzenia szkół danego typu" oraz wskazała na art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. h ustawy o samorządzie gminnym, który stanowi o kompetencjach Rady Gminy w zakresie podejmowania uchwał w sprawach majątkowych gminy, przekraczających zakres zwykłego zarządu, dotyczących tworzenia, likwidacji i reorganizacji przedsiębiorstw, zakładów i innych gminnych jednostek organizacyjnych oraz wyposażenia ich w majątek. Rada Gminy P. wyjaśniła, że przyczyną likwidacji wskazanych w uchwale placówek jest zamierzenie realizacji zadania własnego gminy w zakresie edukacji w innej formie, poprzez zapewnienie istnienia placówek oświatowych o statusie publicznych i przyjęcie przez Radę nowych założeń funkcjonowania oświaty w Gminie P. Podjęcie powyższych działań spowodowane jest malejącą ilością dzieci podlegających obowiązkowi szkolnemu, rosnącym kosztom utrzymania placówek, a także koniecznością dostosowania obecnego systemu oświaty do oczekiwań współczesnej edukacji. Rada Gminy stwierdziła, iż w związku ze zmianą organizacji i formy realizacji zadania własnego gminy w zakresie edukacji publicznej, podjęcie powyższej uchwały jest zasadne. Rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 91 ust. l i 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. : Dz. U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 oraz Dz. U. z 2002 r. Nr 23, poz. 220, Nr 62, poz. 558, Nr 113, poz. 984, Nr 153, poz. 1271, Nr 214 poz.1806, Dz.U. z 2003 r. Nr 80 poz.717, Nr 162, poz. 1568, Dz. U. z 2004 r. Nr 102, poz.1055, Nr 116, poz. 1203, Nr 214, poz.1806) stwierdził nieważność uchwały Nr [...] Rady Gminy P. z dnia [...], w sprawie zamiaru likwidacji Publicznego Gimnazjum w P., Publicznej Szkoły Podstawowej w P., Publicznego Przedszkola w P. wchodzących w skład Zespołu Szkół Samorządowych im. A w P., Publicznej Szkoły Podstawowej w D. i Publicznego Przedszkola w D. wchodzących w skład Zespołu Szkół Samorządowych im. B w D., Publicznej Szkoły Podstawowej w G. i Publicznego Przedszkola w G. wchodzących w skład Zespołu Szkół Samorządowych w G., Publicznej Szkoły Podstawowej w P. i Publicznego Przedszkola w P. wchodzących w skład Zespołu Szkół Samorządowych w P., Publicznej Szkoły Podstawowej w Z. i Publicznego Przedszkola w Z. wchodzących w skład Zespołu Szkół Samorządowych w Z., Publicznej Szkoły Podstawowej w Z. i Publicznego Przedszkola w Z. wchodzących w skład Zespołu Szkół Samorządowych w Z.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewoda [...] wskazał, że w związku z wątpliwościami co do zgodności uchwały z prawem, organ nadzoru zawiadomił Radę Gminy P. o wszczęciu postępowania nadzorczego i zwrócił się o złożenie ewentualnych wyjaśnień w sprawie. W piśmie z dnia 23 lutego 2005 r. Nr [...], podpisanym przez Zastępcę Przewodniczącego Rady Gminy P., wyjaśniono, że pomimo likwidacji wszystkich placówek oświatowych w gminie, Gmina P. nadal będzie realizować zadania własne w zakresie oświaty, wypełniając ustawową przesłankę art. 59 ust. l ustawy o systemie oświaty, poprzez zapewnienie możliwości kontynuowania nauki w ramach fundacji p.n. Samorządowa Fundacja Oświatowa. Ponadto Rada Gminy wyjaśniła, że zamierza utrzymać wszystkie placówki w tych samych budynkach i miejscowościach, nie chcąc dokonywać selektywnej likwidacji niektórych z nich, oraz że podjętą uchwałą przystąpiono dopiero do zamiaru likwidacji. Organ nadzoru stwierdził, że przedmiotowa uchwała w sposób istotny narusza ona art. 7 ust. l pkt 8 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 5 ust. 5 i art. 5a ust. 2 pkt l ustawy o systemie oświaty. Organ nadzoru wskazał, że przepis art. 7 ust. l pkt 8 ustawy o samorządzie gminnym stanowi, że zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty w zakresie edukacji publicznej należy do zadań własnych gminy. Treść powyższego przepisu sformułowana poprzez ustawodawcę w sposób bardzo ogólny znalazła uszczegółowienie w art. 5 ust. 5 ustawy o systemie oświaty, według którego zakładanie i prowadzenie publicznych przedszkoli, w tym z oddziałami integracyjnymi... szkół podstawowych oraz gimnazjów w tym z oddziałami integracyjnymi... należy do zadań własnych gminy, oraz w art. 5 a ust. 2 pkt l ww. ustawy, zgodnie z którym zapewnienie kształcenia, wychowania i opieki jest zadaniem oświatowym gminy w przedszkolach oraz szkołach, o których mowa w art. 5 ust. 5 ustawy o systemie oświaty. Organ nadzoru stwierdził, iż treść przytoczonych przepisów wskazuje, że gmina ma realizować zadania własne w zakresie oświaty zgodnie z ustawą o systemie oświaty i w sposób wynikający z tych przepisów. Jednym z nich jest obowiązek prowadzenia publicznych przedszkoli, szkół podstawowych i gimnazjów. Ustawa o systemie oświaty zezwala na likwidację szkół publicznych z zachowaniem procedury likwidacyjnej określonej w art. 59 ust. l, w myśl którego szkoła publiczna z zastrzeżeniem ust. 2 może być zlikwidowana z końcem roku szkolnego przez organ prowadzący szkołę, po zapewnieniu przez ten organ uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej o tym samym albo zbliżonym profilu. Organ prowadzący jest obowiązany, co najmniej na 6 miesięcy przed terminem likwidacji zawiadomić rodziców uczniów, właściwego kuratora oświaty oraz właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego o zamiarze likwidacji. Zdaniem organu nadzoru brak jest podstaw do przyjęcia, iż ustawodawca zezwala na likwidację wszystkich placówek oświatowych, pozostawiając zadanie własne gminy w zakresie oświaty niemożliwym do wykonania. Byłoby to bowiem działanie nieracjonalne i naruszające spójność przepisów regulujących system oświaty. Przejęcie przez powołaną fundację zadań oświatowych spowodowałoby, że to nie gmina, ale utworzona przez nią osoba prawna realizować będzie na własny rachunek i na własną odpowiedzialność oraz ryzyko zadania, które z mocy prawa powinna wykonywać jednostka samorządu gminnego. Organ nadzoru nie podzielił stanowiska Rady Gminy, że pomimo likwidacji wszystkich placówek oświatowych Gmina będzie realizować zadania w zakresie oświaty jako własne w nowych ramach organizacyjno - prawnych. Miejsce, rola i znaczenie fundacji w systemie oświaty zostały określone przez art. 2a ustawy o systemie oświaty, który zezwala system ten wspierać organizacjom pozarządowym, a także osobom prawnym prowadzącym statutową działalność w zakresie oświaty i wychowania, natomiast organom administracji publicznej prowadzącym szkoły i placówki nakazuje współdziałać w wykonywaniu zadań oświatowych z organizacjami pozarządowymi. W pojęciu organizacji pozarządowej mieści się niewątpliwie fundacja, na co wskazuje treść art. 3 ust.2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. Nr 96, poz. 873 ze zm.). Zdaniem Wojewody [...] to właśnie organy administracji publicznej prowadzące szkoły i placówki oświatowe są zobowiązane współdziałać z wymienionymi w art. 2a podmiotami w wykonywaniu ich zadań oświatowych i niewątpliwie to współdziałanie nie powinno polegać na przekazaniu do realizacji zadań własnych innej osobie prawnej. Organ nadzoru wskazał, iż należało stwierdzić nieważność uchwały [...] Rady Gminy P. z dnia [...], jako sprzecznej z art. 7 ust. l pkt 8 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 5 ust. 5 i art. 5a ust. 2 pkt l ustawy o systemie oświaty. Gmina P. wniosła skargę na powyższe rozstrzygniecie nadzorcze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Strona skarżąca podniosła, że nie kwestionuje, iż zaspokajanie zbiorowych potrzeb w zakresie edukacji publicznej poprzez prowadzenie szkół i przedszkoli publicznych należy do zadań własnych gminy, jednak nie można tego stwierdzenia utożsamiać z sytuacją, w której na terenie gminy miałyby istnieć wyłącznie szkoły i przedszkola publiczne prowadzone przez gminę i że stwierdzenie "zadania własne" przesądza o zakazie posłużenia się innymi podmiotami przy wykonywaniu tego zadania przez gminę. Skarżący podał, iż zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 9 czerwca 1998 r. w sprawie I SA/Łd 1311-1316/97 sposób realizacji zadań własnych gminy, a w szczególności finansowania, został pozostawiony samodzielnym dyspozycjom jednostek samorządu terytorialnego. Ponadto skarżąca Gmina podniosła, iż wszelkie wymogi związane z wprowadzeniem w życie zamiaru likwidacji szkoły i przedszkola publicznego zostały w przedmiotowej sprawie zachowane, a nie została jeszcze podjęta uchwała o definitywnej likwidacji wymienionych placówek, bowiem gmina nie uzyskała pozytywnej opinii [...] Kuratora Oświaty, na co złożyła zażalenie do Ministra Edukacji Narodowej i Sportu. Skarżąca Gmina nie zgodziła się z twierdzeniem Wojewody [...], iż ustawodawca nie zezwala na likwidację wszystkich szkół i przedszkoli na terenie gminy, bowiem brak jest w polskim ustawodawstwie przepisu zakazującego likwidację wszystkich szkół i przedszkoli na terenie gminy, jak również nie sposób takiego zakazu wyprowadzić z innych uregulowań. Gmina poprzez realizacje pakietu uchwał oświatowych doprowadzi do wzrostu poziomu nauczania i poziomu wykształcenia jej mieszkańców. Jako fundator Gmina P. nadal będzie realizować zadania własne w postaci zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty w zakresie edukacji publicznej. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wnosił o jej oddalenie. Ustosunkowując się do zarzutów skargi za nietrafne uznał stwierdzenie, iż realizacja przez gminę jej zadania własnego może się odbywać poprzez inne podmioty. Zdaniem organu nadzoru realizacja zadań własnych przez gminę może się odbywać tylko w granicach dozwolonych prawem. Te granice wyznacza ustawa o systemie oświaty, akcentując w jej art. 5 ust. 5, że zakładanie publicznych szkół i innych placówek oświatowych jest zadaniem własnym jednostek samorządu gminnego. Jednostki samorządu terytorialnego mogą zakładać i prowadzić jedynie szkoły i placówki publiczne. Zdaniem organu nadzoru nie jest możliwe realizowanie przez gminę zadania własnego poprzez przekazanie prowadzenia wszystkich szkół gminnych utworzonej w tym celu Samorządowej Fundacji Oświatowej. Prowadzenie szkól publicznych przez inne podmioty niż jednostki samorządu terytorialnego może mieć charakter uzupełniający sieć szkół publicznych prowadzonych przez samorząd gminny. Przywołana przez skarżącego teza orzeczenia NSA z dnia 9 czerwca 1998 r. I SA/Łd 1311-1316/97 dotyczy finansowania szkół, które jest odrębnym od obowiązku zakładania i prowadzenia zadaniem gminy. Zdaniem Wojewody [...] posłużenie się przez gminę innymi podmiotami przy wykonywaniu zadania zakładania i prowadzenia szkół publicznych sprawi, iż to owe podmioty, a nie gmina będą realizować własne cele i zadania. W piśmie z dnia 15 czerwca 2005 r. skarżąca Gmina podniosła, iż trudno wskazać zadanie własne gminy, które byłoby realizowane "osobiście" przez gminę, bowiem sprawami organizacji ruchu drogowego, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, czy lokalnego transportu zbiorowego zajmują się nie pracownicy urzędu gminy, ale samodzielne osoby prawne, zazwyczaj spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Ustawa o systemie oświaty nie zawiera żadnego przepisu, który stanowiłby, że gmina ma obowiązek prowadzenia szkół i powinna go wypełniać osobiście bądź przez swoje jednostki organizacyjne. Nietrafny jest również zarzut jakoby fundacja powołana przez gminę miała realizować własne cele i zadania, skoro decydującą rolę w organach fundacji będzie miała gmina. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. l § l ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. l cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § l sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawie skarg na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego. Zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) rozstrzygnięcia organu nadzorczego dotyczące gminy /.../, podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego z powodu niezgodności z prawem w terminie 30 dni od dnia ich doręczenia. Do złożenia skargi, zgodnie z ust. 3 art. 98 ustawy uprawniona jest gmina lub związek międzygminny, których interes prawny, uprawnienie albo kompetencja zostały naruszone. Podstawą do wniesienia skargi jest uchwała lub zarządzenie organu, który podjął uchwałę lub zarządzenie albo którego dotyczy rozstrzygnięcie nadzorcze. W przedmiotowej sprawie, wskazane powyżej warunki formalne do rozpoznania skargi Gminy P. zostały spełnione. Wniesienie skargi poprzedzone zostało podjęciem uchwały Rady Gminy P. z dnia [...] w sprawie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz zachowany został 30 - dniowy termin do jej wniesienia. Skarga nie może być uwzględniona, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody znajduje oparcie w powołanych w nim przepisach prawa. Przedmiotem uchwały z dnia [...] Rady Gminy P., której nieważność stwierdził Wojewoda [...], jest zamiar likwidacji z dniem 31 sierpnia 2005 r. wszystkich szkół i przedszkoli istniejących na terenie gminy, dla których organem założycielskim jest Gmina P. W myśl art. 59 ust. 1 ustawy o systemie oświaty organ prowadzący szkołę jest obowiązany, co najmniej na 6 miesięcy przed terminem likwidacji, zawiadomić rodziców uczniów i właściwego kuratora oświaty o zamiarze likwidacji szkoły. Przechodząc do merytorycznej oceny zarzutów podniesionych w skardze, w ocenie Sądu należy podzielić stanowisko Wojewody [...] wyrażone w uzasadnieniu rozstrzygnięcia nadzorczego, w tym pogląd, iż uchwała Rady Gminy P. z dnia [...] Nr [...] narusza art. 7 ust. 1 pkt 8 powołanej ustawy o samorządzie gminnym. Przepis ten stanowi, że zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. W szczególności zadania własne obejmują sprawy:/.../ edukacji publicznej. Art. 7 ust. 1 pkt 8 cyt. ustawy odsyła do materialnoprawnej podstawy regulacji ustawowej, a mianowicie do art. 5 i 5a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty ( Dz.U. z 2004 r., nr 256, poz. 2572 ze zm.), z których wynika, jakie jednostki organizacyjne uczestniczą w edukacji publicznej. Stosownie do art. 5 ust. 5 ustawy o systemie oświaty zakładanie i prowadzenie publicznych przedszkoli, w tym z oddziałami integracyjnymi oraz przedszkoli specjalnych, szkół podstawowych oraz gimnazjów, w tym z oddziałami integracyjnymi, z wyjątkiem szkół podstawowych specjalnych i gimnazjów specjalnych, szkół artystycznych oraz szkół przy zakładach karnych, zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich, należy do zadań własnych gminy. Zgodnie z art. 5a ust. 2 zapewnienie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej, jest zadaniem oświatowym 1) gmin – w przedszkolach oraz szkołach, o których mowa w art. 5 ust. 5 /.../. Z tymi przepisami pozostaje w związku art. 104 i art. 105 powołanej ustawy o systemie oświaty, z których wynika, że zadaniem obowiązkowym gmin jest obecnie prowadzenie szkół podstawowych i przedszkoli. Realizacja tego obowiązku nie jest uzależniona od przekazania przez Ministra Finansów odpowiednich środków finansowych na te cele (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 1997 r. Sygn. akt SA/Bk 275/96, Wokanda 1998/11/40) Zgodnie zaś z art. 5 ust. 2 tej ustawy szkoła i placówka, z zastrzeżeniem ust. 3a-3e, może być zakładana i prowadzona przez 1) jednostkę samorządu terytorialnego; 2) inna osobę prawną; 3) osobę fizyczną. W przedmiotowej sprawie Gmina P. podjęła uchwałę w sprawie zamiaru likwidacji wszystkich szkół i przedszkoli publicznych, dla których jest organem założycielskim. W ocenie Sądu takiego uprawnienia dla Rady Gminy z cytowanych wyżej przepisów wyprowadzić nie można. To, że przepis art. 5 ust. 2 ustawy o systemie oświaty wskazuje różne podmioty uprawnione do zakładania i prowadzenia szkół nie oznacza, tak jak to interpretuje strona skarżąca, przyzwolenia ustawodawcy do wyzbycia się w ogóle przez gminę zadania własnego, jakim jest zadanie oświatowe w zakresie kształcenia, wychowania, opieki i powierzenie tego zadania do realizacji w całości innej jednostce, w tym wypadku fundacji. Nie znajduje także uzasadnienia powoływanie się przez Gminę P. na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uzasadnieniu wyroku w sprawie sygn. akt I SA/Łd 1311-1316/97 z dnia 9 czerwca 1998 r., bowiem wyrok ten dotyczy samodzielnego dysponowania przez jednostki samorządu terytorialnego środkami na realizację zadań własnych, a nie likwidacji placówek oświatowych. W tym miejscu zauważyć należy, iż jednostki samorządu terytorialnego wykonują istotną część zadań publicznych samodzielnie, ale na podstawie ustaw i w ich ramach. Oznacza to, że samodzielność ta nie ma charakteru absolutnego i może podlegać różnego rodzaju ograniczeniom, ustanowionym przez prawodawcę. Samodzielność jednostek samorządu terytorialnego nie wyklucza więc podporządkowania ich działalności przepisom prawa (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 maja 2002 r. K 29/00 OTK-A 2002/3/30). Bardzo ogólnikowa jest argumentacja Rady Gminy P. przedstawiona w uzasadnieniu uchwały, co do podjętego zamiaru likwidacji wszystkich placówek oświatowych na terenie gminy, dla których jest organem założycielskim. Brak jest przekonujących argumentów przemawiających za przyjętym rozwiązaniem. Konieczność dostosowania obecnego systemu oświaty do oczekiwań współczesnej edukacji nie oznacza, iż istniejące placówki nie mogą zapewnić realizacji prawa każdego obywatela Rzeczypospolitej Polskiej do kształcenia się oraz prawa dzieci i młodzieży do wychowania i opieki, odpowiednich do wieku i osiągniętego rozwoju (art. 1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty), a jedynie zapewni to, tak jak interpretuje to strona skarżąca, powołana fundacja. Również problemu malejącej liczby dzieci podlegających obowiązkowi szkolnemu, rosnących kosztów utrzymania placówek nie rozwiąże powierzenie tego zadania fundacji, gdyż jak wynika z pisma Wójta Gminy z dnia 15 lutego 2005 r., fundacja miałaby poprowadzić placówki oświatowe na rachunek gminy. Podkreślić należy, iż w ocenie Sądu tworzenie szkół przez osoby prawne i fizyczne powinno sprzyjać poprawie warunków kształcenia, ale jako korzystne uzupełnienie istniejącej sieci szkół publicznych na danym terenie, dla których organem założycielskim jest jednostka samorządu terytorialnego, a nie wyzbycie się w całości tego zadania przez gminę i powierzenie jej innemu podmiotowi. Nie można podzielić poglądu strony skarżącej, iż zadania oświatowe w całości można powierzyć inny podmiotom, podobnie jak usuwanie i oczyszczanie ścieków komunalnych, czy lokalny transport zbiorowy. Trudno również zgodzić się z twierdzeniem skarżącej Gminy, iż będzie ona miała decydującą rolę w organach fundacji i będzie wpływała na kształt oświaty, skoro obecnie, jak wynika z pisma z dnia 15 lutego 2005 r., "samorząd w sprawach oświaty pełni rolę kasjera zmuszonego dokładać z własnej kieszeni i pozbawionego realnego wpływu na efekty oraz odpowiedzialności za nie". Specyfika procedury związanej z likwidacją szkoły, określona w art. 59 ustawy o systemie oświaty wymaga wielkiej odpowiedzialności, bowiem samo już podjęcie uchwały o zamiarze likwidacji może prowadzić do powstania pewnych nieodwracalnych skutków, takich jak pozbawienie mieszkańców gminy miejsc edukacji ich dzieci. Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI