III SA/Łd 242/22

III SA/Łd 242/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-12-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Joanna Wyporska-Frankiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6195 Funkcjonariusze Straży Pożarnej
Hasła tematyczne
Straż pożarna
Skarżony organ
Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1123
art. 26a ust. 2, art. 36a, art. 43 ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej - t.j.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 8 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. art. 135, art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2019 poz 18
§ 21 pkt 1 lit. c. oraz § 4 ust. 1 i 3
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu - tekst jedn.
Sentencja
Dnia 14 grudnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Asesor WSA Anna Dębowska, Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.), Protokolant Starszy asystent sędziego Dominika Trella po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2022 roku sprawy ze skargi P. P. na decyzję Łódzkiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Ł. z dnia 5 stycznia 2022 roku nr WK.1112.21.2021 w przedmiocie zwolnienia ze służby 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w W. z dnia 20 października 2021 roku nr PO.1112.4.2021; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi A. W. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Łodzi przy ul. [...] w Ł. kwotę 295,20,- (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi uczyniono decyzję Łódzkiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Łodzi z dnia 5 stycznia 2022 r. nr WK.1112.21.2021, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) - dalej "k.p.a." oraz art. 43 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 1940 ze zm.) - dalej "ustawa o PSP", mocą której utrzymano w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w W. nr PO.1112.4.2021 z dnia 20 października 2021 r. w przedmiocie zwolnienia ze służby w Państwowej Straży Pożarnej st. str. P. P..
Stan sprawy przedstawiał się następująco:
W dniu 29 września 2021 r. Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w W. dokonał okresowej oceny pracy st. str. P. P. (dalej: skarżący, strona, strona skarżąca lub strażak) i w wydanej opinii służbowej stwierdził nieprzydatność opiniowanego do służby. Strażak został zapoznany z opinią przez Komendanta Powiatowego PSP w W. w obecności Dowódcy i Zastępcy Dowódcy JRG w W.. Strażak potwierdził zapoznanie z opinią służbową i pouczeniem o możliwości odwołania się od niej w terminie 14 dni od daty zapoznania go z opinią, do wyższego przełożonego, własnoręcznym podpisem złożonym w dniu 29 września 2021 r., ale nie skorzystał z prawa do wniesienia odwołania i opinia stała się ostateczna.
Jak wynika z akt sprawy strażak w dniu 30 września 2021 r. wystąpił o udostępnienie mu wskazanej opinii. W piśmie PO.128.1.2021 z dnia 4 października 2021 r., doręczonym stronie skarżącej w dniu 5 października 2021 r., Komendant Powiatowy PSP w W. poinformował strażaka, że został zapoznany z opinią zgodnie z zasadami przewidzianymi w Rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 kwietnia 2006 r. w sprawie opiniowania służbowego strażaka Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. Nr 80, poz. 562 ze zm.). Strażak miał możliwość sporządzania własnych notatek a Komendant ponownie wskazał, że termin odwołania się od opinii wynosi 14 dni od daty zapoznania się z nią.
Decyzją z dnia 20 października 2021 r. nr PO.1112.4.2021, wydaną na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 2 oraz art. 32 ust. 1 pkt 3 i ust 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 roku o Państwowej Straży Pożarnej (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 1123 ze zm.) oraz art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) Komendant Powiatowy PSP w W., w związku z negatywną opinią służbową stwierdzającą nieprzydatność do służby w okresie służby przygotowawczej, na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 2 ustawy o PSP, zwolnił stronę skarżącą z służby w Państwowej Straży Pożarnej z dniem 20 października 2021 r. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Strona odwołując się od wskazanej decyzji, wniosła o jej uchylenie, podnosząc że do zwolnienia z służby w Państwowej Straży Pożarnej doszło z uwagi na słabe wyniki sportowe strażaka we wspinaniu się za pomocą drabiny hakowej. W ocenie dowódcy, według twierdzeń strażaka, oznaczało to brak zaangażowania strony. W odwołaniu strona wniosła również uwagi do postępowania powypadkowego prowadzonego w związku z wypadkiem z dnia 23 lipca 2021 r., w którym uczestniczyła. Pismem z dnia 2 grudnia 2021 r. WK.1112.21.2021 organ II Instancji zawiadomił stronę, że zgromadzony został materiał dowodowy oraz poinformował ją o prawie do zapoznania się z nim i wypowiedzenia. Strona zapoznała się z aktami sprawy w wydziale kadr Komendy Wojewódzkiej PSP w Łodzi, przy ul. [...], w dniu 15 grudnia 2021 r. Następnie strona skarżąca pismem z dnia 17 grudnia 2021 r., wypowiedziała się w zakresie zgromadzonego materiału dowodowego, przedstawiając swoje stanowisko w sprawie notatki służbowej z dnia 9 września 2021 r. i 27 września 2021 r. oraz w sprawie stanowiska Komendanta Powiatowego PSP w W. z dnia 16 listopada 2021 r. Ponadto strona uzupełniła materiał dowodowy o kserokopie: raportu o wypadku w pracy; odpowiedzi z dnia 23 września 2021 r. na pismo PJRG.1310.1.1.2021 oraz protokołu powypadkowego nr 1/2021 z dnia 24 września 2021 r.
Po rozpatrzeniu odwołania, opisaną na wstępie decyzją z dnia 5 stycznia 2022 r., Łódzki Komendant Wojewódzki PSP w Łodzi, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w W. z dnia 20 października 2021 r. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania, powołując przy tym treść stosownych przepisów prawa oraz wskazał, iż w jego przekonaniu podstawą zwolnienia strażaka z służby stała się wydana przez Komendanta Powiatowego PSP w W. opinia z dnia 29 września 2021 r. o nieprzydatności strony skarżącej do służby w okresie służby przygotowawczej. W związku z tym, że strona nie odwołała się od opinii i stała się ona ostateczna, organ wskazał, że nie podlegała ona badaniu. Zaznaczono jednak, że przedmiotowa opinia została wydana na prawidłowym druku, w jednym egzemplarzu i przez właściwy organ (Komendanta Powiatowego PSP w W.) oraz z zachowaniem trybu określonego w art. 36a ustawy o PSP i rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 kwietnia 2006 r. w sprawie opiniowania służbowego strażaka Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. Nr 80, poz. 562 ze zm.). Organ II instancji podkreślił również, iż Komendant Powiatowy PSP w W., w obecności Dowódcy JRG, zapoznał strażaka ze wskazaną opinią oraz pouczył go o możliwości wniesienia odwołania. Strażak potwierdził zaś zapoznanie się z opinią oraz pouczeniem - własnoręcznym podpisem. Nadto wskazano, iż w toku postępowania w przedmiocie zwolnienia z służby strażaka, organ miał obowiązek ustalić: czy faktycznie w opinii służbowej stwierdzono nieprzydatność danego funkcjonariusza do służby w okresie służby przygotowawczej oraz czy opinia stała się ostateczna. Łódzki Komendant Wojewódzki PSP w Łodzi stwierdził, że okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości. W opinii służbowej z dnia 29 września 2021 r. ustalono bowiem, że postawa i predyspozycje strony skarżącej nie stanowią podstawy do dalszego pełnienia służby i na tej podstawie stwierdzono nieprzydatność strażaka do służby. Organ odwoławczy podniósł przy tym, że nie jest uprawniony do weryfikacji i badania zasadności ocen zawartych w opinii i bada wyłącznie legalność decyzji z dnia 20 października 2021 r., jednak z zebranego materiału dowodowego wynika, że opinia została oparta na ocenie całokształtu zachowania i postępowania strony skarżącej oraz jej stosunku do służby, co zostało udokumentowane w postaci notatek służbowych sporządzonych przez przełożonych strażaka. W przekonaniu organu, ze względu na odrębny i autonomiczny charakter postępowań, merytoryczna ocena argumentacji dotyczącej opiniowania służbowego podniesiona przez stronę skarżącą w treści odwołania oraz w toku postępowania przed organem II instancji była bezprzedmiotowa. Organ podkreślił, że opinia służbowa nie została przez stronę zaskarżona i stała się ostateczna a w konsekwencji zarzuty dotyczące ocen w niej zawartych nie mogły być wzięte pod uwagę przy rozpatrywaniu odwołania od decyzji zwalniającej strażaka z służby. Odnosząc się do podnoszonych w odwołaniu kwestii dotyczących sposobu i trybu prowadzenia postępowania powypadkowego w związku z wypadkiem z dnia 23 lipca 2021 r. oraz przebywania strony skarżącej na zwolnieniu lekarskim organ odwoławczy wskazał, że kwestie te nie stanowią przesłanek decyzji dotyczącej zwolnienia z służby w Państwowej Straży Pożarnej i nie są przedmiotem postępowania przed organem odwoławczym. Organ odwoławczy odnotował również, że strona skarżąca przebywała na zwolnieniu lekarskim do dnia 28 września 2021 r., jednak w dniu wydania decyzji zwalniającej ją z służby nie przebywała już na takim zwolnieniu. Organ II instancji wyjaśnił również, iż zwolnienie z służby nie wpływa na procedury ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku czy też procedury odszkodowawcze, gdyż postępowanie w tym zakresie toczy się niezależnie i zostanie odrębnie rozstrzygnięte. W ocenie organu II instancji twierdzenia strony skarżącej, iż została ona zwolniona z służby w Państwowej Straży Pożarnej, ponieważ uzyskiwała słabe wyniki sportowe we wspinaniu się za pomocą drabiny hakowej należało uznać za nieuzasadnione w świetle zgromadzonego materiału dowodowego - podstawą zwolnienia z służby była bowiem opinia służbowa z dnia 29 września 2021 r., która została wydana w trakcie służby przygotowawczej. Z oceny dokonanej przez przełożonego strażaka wynika, iż weryfikacji tej strona skarżąca nie przeszła pozytywnie. Odnosząc się zaś do stanowiska strony z dnia 17 grudnia 2021 r. w sprawie notatki służbowej z dnia 9 września 2021 r. i 27 września 2021 r. oraz stanowiska Komendanta Powiatowego PSP w W. z dnia 16 listopada 2021 r. wskazano, że pozostawały one bez znaczenia dla sprawy. Finalnie organ II instancji stwierdził, że opinia służbowa została wydana z zachowaniem trybu przewidzianego przepisami ustawy o PSP i rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie opiniowania służbowego strażaka Państwowej Straży Pożarnej z dnia 19 kwietnia 2006 r., na podstawie ostatecznej opinii służbowej stwierdzającej nieprzydatność strony skarżącej do służby. Mając na względzie powyższe okoliczności organ odwoławczy doszedł do przekonania, iż zastosowanie w wydanej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności było dopuszczalne i potrzebne z punktu widzenia ważnego interesu społecznego, o którym mowa w art. 108 § 1 k.p.a. Analizując postępowanie administracyjne organ II instancji nie znalazł podstaw do przyjęcia, że organ I instancji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a co za tym idzie uznał on, iż zaskarżona decyzja została oparta na właściwych podstawach prawnych i jest zasadna.
Skargę na tą decyzję Łódzkiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Łodzi wywiódł skarżący, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na treść decyzji, tj.:
a) art. 7 k.p.a. - poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, z uwagi na niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego;
b) art. 8 k.p.a. - poprzez jego niezastosowanie i w związku z tym prowadzenie postępowania w sposób, który spowodował utratę zaufania do władzy publicznej oraz nie zastosowanie zasady proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania;
c) art. 10 k.p.a. - poprzez niezapewnienie czynnego udziału stronie w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji nie umożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań;
d) art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
W tych warunkach, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Łódzkiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Łodzi z dnia 5 stycznia 2022 r. oraz obciążenie organu kosztami postępowania w sprawie.
W uzasadnieniu złożonej do sądu skargi strona skarżąca przywołała okoliczności sprawy oraz podniosła, iż podstawę wydania decyzji o zwolnieniu jej z służby stanowiła opinia służbowa, z którą w jego ocenie, wnikliwie, po raz pierwszy mógł się zapoznać w dniu 15 grudnia 2021 r., kiedy to zgłosił się w jednostce w celu zapoznania się z aktami sprawy. Strona skarżąca wskazuje na fragmenty opinii, z którymi się nie zgadza, przedstawiając swoją wersję wydarzeń. Strażak podkreślił, że nie został poinformowany przez Komendanta Powiatowego PSP w W., iż niewniesienie odwołania od opinii będzie skutkowało zwolnieniem z służby. Nadto skarżący podniósł, iż w dniu 5 maja 2021 r. przyznano mu nagrodę pieniężną oraz nie otrzymał żadnych kar dyscyplinarnych a także, że jest zasłużonym honorowym dawcą krwi i nadano mu stopień kaprala Sił Zbrojnych Rzeczpospolitej Polskiej. Strona skarżąca zwróciła również uwagę na to, że podczas służby w Komendzie Powiatowej PSP w W. doszło do konfliktu osobowego pomiędzy nią a dowódcą JRG. Powodem konfliktu miała być odmowa uczestnictwa skarżącego w ćwiczeniach do pożarniczych zawodów sportowych. Następnie, zdaniem skarżącego, doszło do zaostrzenia tego konfliktu poprzez "przymuszenie" strażaka przez pracownika służby BHP - dowódcy JRG, do sporządzenia w dniu 24 września 2021 r., tj. 5 dni przed sporządzeniem opinii o nieprzydatności do służby - protokołu powypadkowego nr 1/2021, w którym zostało stwierdzone, że wypadek z dnia 23 lipca 2021 r. (w jakim brał udział skarżący) był wypadkiem pozostającym w związku z służbą. Skarżący podnosił, że w dniu 15 grudnia 2021 r. zgłosił się do jednostki w Łodzi w celu zapoznania się z aktami sprawy i uzyskania całej dokumentacji sprawy - nie uzyskał on jednak kserokopii całej dokumentacji a tylko niektórych dokumentów, które kazano mu wyszczególnić we wniosku o ich udostępnienie, natomiast pozostałe dokumenty sfotografował. Skarżący wskazał również, iż nie mam pewności, że przedłożono mu całą dokumentację, gdyż nie udostępniono mu metryczki sprawy, ani jakiegokolwiek wykazu dokumentów. Nadto strona skarżąca podnosiła, że nie została poinformowana o zakończeniu postępowania i o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.
W odpowiedzi na wniesioną skargę, Łódzki Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Łodzi wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji a nadto wskazując m.in. że: z treści opinii służbowej jednoznacznie wynikało, że opinia jest negatywna a strażak jest nieprzydatny do dalszego pełnienia służby, opiniowany strażak został poinformowany o możliwości wniesienia odwołania, czego jednak nie uczynił, natomiast o negatywnych konsekwencjach, jakie mogą wynikać z niepodporządkowania się zasadom dyscypliny służbowej był wcześniej informowany przez Komendanta Powiatowego podczas rozmowy dyscyplinującej w dniu 27 lipca 2021 r. Podczas tej rozmowy wyjaśniono stronie skarżącej zasady pełnienia służby w PSP oraz poinformowano ją o zbliżającym się terminie wydania opinii służbowej a także uprzedzono, że jej niewłaściwe zachowanie doprowadzić może do otrzymania negatywnej opinii służbowej, co w konsekwencji może grozić zwolnieniem z służby. Ze spotkania została sporządzona notatka służbowa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie bowiem do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie. Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Odnotować należy, iż na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Przytoczona regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości, co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Powołane regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania, którą jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie bada celowości, czy też słuszności zaskarżonej decyzji. Nie jest, zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją wówczas, gdy wiąże się ona z negatywnymi dla niej skutkami, bowiem związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa.
Przeprowadzona przez sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zarówno zaskarżonej decyzji Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Łodzi, jak i poprzedzającej ją decyzji Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w W. wykazała, że akty te zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
W ocenie sądu, zaprezentowane przez organy obydwu instancji stanowisko co do konieczności zwolnienia strażaka z służby jest przedwczesne, zostało bowiem wydane z naruszenie przepisów postępowania, w zakresie mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
W myśl art. 43 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej Strażaka zwalnia się ze służby w przypadkach: (...); nieprzydatności do służby, stwierdzonej w opinii służbowej w okresie służby przygotowawczej. Nie ulega przy tym wątpliwości, że wskazana decyzja ma charakter związany, gdyż obliguje właściwy organ do zwolnienia strażaka z służby m.in. w przypadku nieprzydatności do służby, stwierdzonej w opinii służbowej w okresie służby przygotowawczej. Wskazać w tym miejscu należy, że problematykę okresowego opiniowania służbowego normuje art. 36a ustawy o Państwowej Straży Pożarnej – dalej: uPSP. Przepis ten – art. 36a ust. 1 uPSP - stanowi, iż strażacy podlegają okresowemu opiniowaniu służbowemu, które ma na celu:
1) stworzenie podstaw do określenia indywidualnego programu rozwoju zawodowego;
2) motywowanie do rzetelnego i sprawnego wykonywania przez strażaków obowiązków i zadań wymienionych w powierzonym zakresie obowiązków służbowych na danym stanowisku;
3) ustalenie przydatności do służby, ocenę wywiązywania się z obowiązków służbowych oraz przydatności na zajmowanym stanowisku;
4) wyłanianie kandydatów do mianowania i powołania na wyższe stanowiska służbowe oraz awansowania na wyższe stopnie służbowe;
5) ustalenie zasadności przyznania świadczenia motywacyjnego.
Ustawodawca wyraźnie wskazał, kto w danym przypadku wydaje opinie służbową – art. 26a ust. 2 uPSP. Zaznaczono przy tym, iż wydający opinię służbową albo upoważniony przez niego przełożony strażaka zapoznaje z nią opiniowanego w terminie 14 dni od dnia jej sporządzenia (art. 36a ust. 4 uPSP). A nadto, w myśl art.36a ust. 5 uPSP strażak, który nie zgadza się z treścią opinii, może wnieść, za pośrednictwem wydającego opinię, odwołanie do wyższego przełożonego w terminie 14 dni od dnia zapoznania się z nią. Odnotować przy tym należy, iż ustawodawca nie wskazał aby odwołanie musiało spełniać jakieś szczególne warunki. A co za tym idzie należy przyjąć, iż poza koniecznością zachowania określonego przez ustawodawcę terminu takich warunków brak. Odwołanie to ma więc charakter daleko odformalizowany, a co za tym idzie wystarczy wyrażona na odwołującego się wola odwołania będąca wynikiem jego niezadowolenia z wydanej opinii. Złożenie odwołania uruchamia postępowanie w sprawie przed przełożonym właściwym do rozpatrzenia odwołania, który zgodnie z art. 36a ust. 7 uPSP może zaskarżoną opinię:
1) utrzymać w mocy;
2) uchylić w całości i wydać nową;
3) uchylić w całości i polecić wydanie nowej opinii z uwzględnieniem wskazanych okoliczności.
Przy czym w myśl art. 36a ust. 8 uPSP opinia wydana wskutek odwołania jest ostateczna. Ostateczną opinię włącza się do akt osobowych strażaka. Odnotować również należy, iż zgodnie z art. 36a ust. 9 uPSP Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej może zmienić albo uchylić opinię wydaną przez przełożonych, o których mowa w ust. 3 pkt 2-6, w przypadku: 1) ujawnienia nowych istotnych okoliczności, które nie były znane w toku opiniowania; 2) stwierdzenia, że opinia została wydana z naruszeniem przepisów o opiniowaniu. Przy czym w przypadkach, o których mowa w ust. 9, zmiana opinii na niekorzyść strażaka może nastąpić w terminie 30 dni od dnia, w którym opinia stała się ostateczna (art. 36a ust. 10 uPSP). Natomiast zmiana opinii na korzyść strażaka może nastąpić w każdym czasie (art. 36a ust. 11 uPSP). Nie może przy tym ujść uwadze fakt, iż zgodnie z wolą ustawodawcy szczegółowe warunki i tryb opiniowania strażaka, a w szczególności:
1) częstotliwość wydawania opinii służbowych;
2) kryteria brane pod uwagę przy opiniowaniu;
3) sposoby zapoznawania z nimi strażaków oraz tryb wnoszenia i rozpatrywania odwołań od opinii służbowych;
4) wzory arkuszy opinii służbowej,
określił w drodze rozporządzenia minister właściwy do spraw wewnętrznych, uwzględniając ochronę interesów strażaka i sprawność postępowania (art. 36a ust. 12 uPSP). Kwestie te normują przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 kwietnia 2006 r. w sprawie opiniowania służbowego strażaka Państwowej Straży Pożarnej – dalej: rozporz., które - zgodnie z § 1 - normuje szczegółowe warunki i tryb opiniowania strażaka Państwowej Straży Pożarnej, a w tym kryteria jakie powinno uwzględniać opiniowanie służbowe (zob. § 4 rozporz.). Odnotować przy tym należy, iż zgodnie z § 6 ust. 1 rozporz. wydający opinię zapoznaje z nią strażaka w obecności kierownika komórki organizacyjnej, w której strażak pełni służbę. Strażak potwierdza fakt zapoznania się z treścią opinii własnoręcznym podpisem. A w myśl § 6 ust. 2 tegoż rozporz. w razie odmowy złożenia podpisu wydający opinię albo upoważniony przez niego przełożony strażaka, zapoznający go z opinią, sporządza na tę okoliczność adnotację na arkuszu opinii, w miejscu przeznaczonym na ewentualne adnotacje przełożonego zapoznającego strażaka z opinią. Ze wskazanego rozporządzenia wynika również, iż wydający opinię przesyła odwołanie, które uzna za nieuzasadnione, w terminie 7 dni, przełożonemu właściwemu do rozpatrzenia odwołania, wraz z opinią i własnym stanowiskiem w sprawie (§ 7 ust. 1 rozporz.). Przełożony właściwy do rozpatrzenia odwołania rozpatruje je w terminie 30 dni od dnia jego wniesienia (§ 7 ust. 2 rozporz.). A nadto zgodnie z § 7 ust. 3 rozporz. strażaka informuje się na piśmie, za pośrednictwem wydającego opinię, o sposobie rozpatrzenia odwołania.
Jak wynika z akt sprawy, co potwierdziła strona skarżąca podczas rozprawy, została ona zapoznana z opinią, umożliwiono jej również sporządzenie z niej notatek, niemniej jednak nie została stronie wydana kopia tej opinii. W świetle powyższego sąd zwraca uwagę na fakt, iż nieudostępnienie stronie skarżącej – na jej wyraźny wniosek - kopii opinii podważa w istocie wiarygodność prowadzonego postępowania. Najważniejsze jest jednak to, że – jak wynika z akt sprawy – strona skarżąca w otwartym terminie do złożenia odwołania od wydanej opinii wyraziła w istocie niezadowolenie z wydanej opinii – wyraźnie wskazała bowiem na zamiar złożenia od niej odwołania (w aktach sprawy pismo z dnia 30 września 2021 r.). Istotne jest przy tym to, co należy podkreślić, że swoje niezadowolenie strona skarżąca wyraziła w otwartym terminie do wniesienia odwołania – bowiem stosowne pismo strona skarżąca złożyła w siedzibie organu w następnym dniu po zapoznaniu jej z treścią opinii – w aktach sprawy, jak już wskazywano, znajduje się pismo strony skarżącej z dnia 30 września 2021 r. Odnotować przy tym należy, że – jak już podnoszono - ustawodawca nie wymaga aby wskazane odwołanie zawierało jakieś szczególne elementy – jest to więc środek zdecydowanie odformalizowany. A co za tym idzie należało przyjąć, iż wystarczającym jest niezadowolenie strony z wydanej opinii i zachowanie określonego przez ustawodawcę terminu do wniesienia odwołania. Ze wskazanego pisma strony skarżącej z dnia 30 września 2021 r. wynika wprawdzie, iż wnosiła ona równocześnie o udostępnienie jej treści tej opinii, niemniej jednak z treści tego pisma wyraźnie wynika także niezadowolenie z jej treści, które zdaniem sądu powinno być przez organ potraktowane jako odwołanie, a jeśli organ miał wątpliwości w tym zakresie to powinien był zwrócić się do strony skarżącej o wyjaśnienie jej intencji. Tym samym więc wskazane powyżej pismo skarżącego z dnia 30 września 2021 r. albo należało potraktować jako odwołanie, albo należało zapytać stronę skarżącą o jej intencję.
Wobec powyższego zdaniem sądu w niniejszej sprawie doszło zatem do naruszenia przepisów ustawy tj. art. 43 ust. 2 pkt 2 uPSP, gdyż strona skarżąca została zwolniona z służby mimo, iż nie rozpoznano złożonego przez nią odwołania od opinii. Odnotować przy tym należy, iż w myśl art. 36a uPSP – jak już wskazywano - ostateczna jest dopiero opinia wydana na skutek odwołania. Nadto taką ostateczną opinię włącza się do akt osobowych strażaka.
Sąd zwraca przy tym uwagę na fakt, iż prawo do rzetelnej i sprawiedliwej procedury, ze względu na jego istotne znaczenie w procesie urzeczywistniania praw i wolności obywatelskich, mieści się w treści zasady państwa prawnego (art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Obowiązkiem organów orzekających jest zatem kierowanie się w toku postępowania administracyjnego zasadami wynikającymi z przepisów prawa proceduralnego. Przeprowadzona kontrola zaskarżonych decyzji, nawet przy uwzględnieniu odmienności wynikających z podległości służbowej, dotyczącej wszelkich funkcjonariuszy państwowych, w tym również funkcjonariuszy Straży Pożarnej, wskazuje na naruszenie przepisów postępowania. Nie może przy tym ujść uwadze fakt, iż wskazane powyżej uchybienie świadczy również o tym, że organy dopuściły się naruszenia jednej z zasad ogólnych postępowania administracyjnego, tj. zasady budzenia zaufania do władzy publicznej (art. 8 § 1 kpa).
Zatem kontrola zgodności z prawem zaskarżonej do sądu decyzji przeprowadzona przez sąd w tak zakreślonej kognicji wykazała, że skarga jest uzasadniona, a co za tym idzie należało skargę uwzględnić.
Mając na uwadze powyższe sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji zobligowany będzie mocą art. 153 p.p.s.a. uwzględnić przedstawione wyżej stanowisko sądu i rozpoznać złożone przez stronę skarżącą odwołanie od opinii z dnia 29 września 2021 r., a dopiero potem podejmować dalsze – zgodne z przepisami obowiązującego prawa – działania.
O kosztach udzielonej przez adwokata z urzędu nieopłaconej pomocy prawnej w kwocie 295,20 zł sąd orzekł na podstawie § 21 pkt 1 lit. c) oraz § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r., poz. 18 ze zm.) – pkt 2 wyroku.
a.l.