III SA/Łd 236/24

III SA/Łd 236/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-09-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska
Joanna Wyporska-Frankiewicz /sprawozdawca/
Teresa Rutkowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Ruch drogowy
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151, art. 119 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2201
art. 92a ust. 1, 3 i 7, art. 92c, art. 4 pkt 15 i pkt 22
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1047
art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Sentencja
Dnia 6 września 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Anna Dębowska, Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 6 września 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 29 lutego 2024 roku nr BP.501.1517.2022.2065.LD5.536988 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 29 lutego 2024 r., Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 4 lipca 2022 r., o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 5 100 zł.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
1 marca 2022 r. na drodze wojewódzkiej numer 473 w miejscowości Ł. został zatrzymany do kontroli samochód ciężarowy marki Iveco/Saxas o numerach rejestracyjnych [...]. W trakcie wykonywania przewozu drogowego pojazdem kierował B. P., który wykonywał krajowy przewóz drogowy na potrzeby własne w imieniu i na rzecz "A." Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. (dalej również: strona, strona skarżąca lub skarżąca). Kierowca wykonywał krajowy przewóz drogowy rzeczy na trasie z miejscowości Sieradz do miejscowości Prążki przewożąc ładunek podzielny w postaci kredy i ziarna do siewu co zostało ustalone na podstawie informacji zawartych w okazanej do kontroli fakturze VAT. Podczas kontroli kierowca okazał wypis nr 1/15 z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne nr [...] wydany przez Starostę Sieradzkiego 6 marca 2015 r. W wyniku analizy okazanych do kontroli dokumentów stwierdzono, iż kierowca wykonywał krajowy przewóz drogowy rzeczy bez ukończonego w wymaganym terminie szkolenia okresowego. Kierowca okazał do kontroli prawo jazdy o numerze [...] wydane [...], w którym to dokumencie w kolumnie nr 12 nie znajdował się wpis kodu 95 potwierdzający odbycie szkolenia okresowego. Do kontroli kierowca B. P. okazał zaświadczenie nr [...] z 5 października 2009 r. potwierdzające ukończenie kursu dokształcającego kierowców przewożących rzeczy, które utraciło swoją ważność 5 października 2014 r., orzeczenie lekarskie ważne do 25 lipca 2022 r. oraz orzeczenie psychologiczne ważne do 24 lipca 2022 r. potwierdzające brak przeciwwskazań do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy kategorii prawa jazdy "C". Na podstawie obowiązujących przepisów w dniu kontroli wymagane było posiadanie przez kierującego i okazanie do kontroli prawa jazdy, w którym w kolumnie oznaczonej liczbą 12 powinno być umieszczone liczbowe oznaczenie, tj. kod 95 potwierdzający posiadanie świadectwa kwalifikacji zawodowej oraz ograniczenie wskazujące okres ważności prawa jazdy kategorii "C". Podczas kontroli kierowca nie okazał żadnego innego dokumentu potwierdzającego spełnienie wymagań określonych w rozdziale 7a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym ważnego na dzień kontroli drogowej. Kierowca przesłuchany w charakterze świadka potwierdził, że nie okazał prawa jazdy, które zawierało wpis z kodem 95 oznaczający ukończenie wymaganego szkolenia okresowego. Z akt sprawy wynika, iż Starostwo Powiatowe w Sieradzu poinformowało, że kierowca posiada prawo jazdy [...]. Jednocześnie organ ten potwierdził, iż 10 marca 2022 r. kierowca złożył wniosek o uzyskanie wpisu w prawie jazdy potwierdzający odbycie szkolenia okresowego – przesyłając równocześnie: kopię ww. wniosku, kopię świadectwa kwalifikacji zawodowej wydanego 9 marca 2022 r. oraz orzeczenia lekarskie i psychologiczne wydane 7 marca 2022 r. Kierowca uzyskał kwalifikacje zawodowe wymagane podczas wykonywania przewozów drogowych rzeczy 9 marca 2022 r. Równocześnie, jak wynika z akt sprawy, w trakcie kontroli dokonano oględzin pojazdu, podczas których stwierdzono m.in., że datą pierwszej rejestracji pojazdu, zgodnie z zapisami zawartymi w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców był 19 listopada 2018 r., a dopuszczalna masa całkowita pojazdu wynosiła 7200 kg. Po uwzględnieniu dopuszczalnych maksymalnych błędów pomiarowych ustalono, że masa rzeczywista pojazdu w momencie kontroli wynosiła 8,30 tony i tym samym przekraczała wartość normatywną wynoszącą w tym wypadku 7,20 tony o 1,1 tony to jest o 15,27%. Szerokość pojazdu mierzona od płaszczyzn stycznych do skrajnych bocznych punktów pojazdu wynosiła 2,55 metra, a zatem była normatywna. Długość pojazdu mierzona z umieszczonym na nim ładunkiem mierzona od skrajnego punku przedniej płaszczyzny stycznej do skrajnego punktu tylnej płaszczyzny stycznej pojazdu i ładunku wynosiła 8,7 metra, tj. była normatywna. Wysokość pojazdu mierzona od poziomu drogi do skrajnego górnego punktu pojazdu wynosiła 3,40 metra, a zatem również mieściła się w wartości normatywnej. Podczas przedmiotowej kontroli ustalenia kontrolne wykazały przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, a jego parametry rzeczywiste przekraczały wartości dopuszczalne o co najmniej 15% i mniej niż 25%. W toku postępowania ustalono, że dopuszczalna masa całkowita wynosiła 7200 kg, masa własna pojazdu wynosiła 4081 kg a ładowność pojazdu wynosiła 3119 kg. Ponadto ustalono, że rzeczywista masa pojazdu, po odjęciu maksymalnych dopuszczalnych błędów ważenia, wynosiła 8300 kg i tym samym przekraczała wartość normatywną - wynosząc w tym wypadku 7200 kg – o 1100 kg. Ustalono także, że została przekroczona ładowność pojazdu, która stanowi różnicę dopuszczalnej masy całkowitej i masy własnej pojazdu. Z danych zawartych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców oraz na tabliczce znamionowej pojazdu wynikało, iż ładowność pojazdu wynosiła 3119 kg natomiast w wyniku ważenia pojazdu ustalono, że ilość załadowanego ładunku (wliczając w to urządzenie załadowcze w pustaci wózka, palet, paliwa, kierowcy oraz samego ładunku) wynosiła 4219 kg, tym samym ładowność pojazdu była przekroczona o 1100 kg. W trakcie prowadzonego postępowania Łódzki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego ustalił również, iż strona postępowania dokonała zmiany siedziby i adresu podmiotu. Zgodnie z danymi w Krajowym Rejestrze Sądowym 30 marca 2016 r. dokonano wpisu do rejestru KRS nr 9, z którego treści wynika, iż strona postępowania zmieniła siedzibę spółki z adresu: ul. [...], [...] S. na adres ul. [...], [...] Ł.. Z akt sprawy wynika również, iż pismem z 16 marca 2022 r. Starostwo Powiatowe w Sieradzu poinformowało, że przedsiębiorstwo "A." Sp. z o.o., z siedzibą: ul. [...], [...] S. posiada zaświadczenie na przewozy drogowe na potrzeby własne nr [...] z 6 marca 2015 r. oraz 4 wypisy z ww. zaświadczenia. Ponadto organ poinformował, że spółka nie zgłosiła zmian adresu, nie zwróciła zaświadczenia i wypisów oraz nie zgłosiła do przedmiotowego zaświadczenia pojazdu marki Iveco o m rej. [...] i Nr VIN [...]. Starostwo Powiatowe w Sieradzu wskazało również, że nie otrzymało z właściwego organu (ze względu na miejsce prowadzenia działalności gospodarczej tj. z Urzędu Miasta Łodzi) informacji o wydaniu nowego zaświadczenia dla strony postępowania. Pismem z 11 stycznia 2022 r. organ poinformował, że na dzień sporządzania odpowiedzi nie została zarejestrowana spółka: "A." Sp. z o.o. z siedzibą przy ul. [...], [...] Ł. Powyższe oznacza, że spółce nie zostały udzielone żadne uprawnienia na wykonywanie krajowego i międzynarodowego transportu drogowego wydane przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Nadto, w toku postępowania ustalono, iż Europejski Fundusz Leasingowy S.A. Oddział w P., Filia w M. poinformowała, że na dzień 1 marca 2022 r. podmiotem uprawnionym do dysponowania pojazdem marki Iveco o nr rej. [...] Nr VIN [...] była spółka "A." Sp. z o.o.(NIP [...]) z siedzibą przy ul. [...], [...] Ł.. W wyniku prowadzonego postępowania ustalono również, iż strona do dnia kontroli nie dokonała wymaganych zmian w zaświadczeniu na przewozy drogowe na potrzeby własne dotyczących zmiany adresu siedziby oraz danych pojazdu samochodowego, który przedsiębiorca wykorzystywał do wykonywania przewozu drogowego w dniu kontroli. Łódzki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego ustalił nadto, iż zmiana adresu siedziby spółki nastąpiła 30 marca 2016 r. i do dnia przedmiotowej kontroli drogowej strona nie dokonała zmiany danych, o których mowa w art. 8 ustawy o transporcie drogowym, w wymaganym terminie.
Pismem z 3 marca 2022 r. organ zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w związku z nieprawidłowościami stwierdzonymi w trakcie kontroli drogowej opisanymi w protokole kontroli z 1 marca 2022 r. (przedmiotowe zawiadomienie zostało doręczone 4 marca 2022 r.). Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego pismem z 15 marca 2022 r. ponownie zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w związku z nieprawidłowościami stwierdzonymi w trakcie kontroli drogowej opisanymi w protokole kontroli z 1 marca 2022 r. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania strona pismem z 11 marca 2022 r. przesłała do organu wyjaśnienia, w których wskazała, że swoją działalność prowadzi w duchu uczciwości i w zgodzie z przepisami prawa.
Pismem z 11 kwietnia 2022 r. organ zawiadomił stronę, że w wyniku analizy całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynikającej z kontroli, udokumentowanej protokołem z 1 marca 2022 r. stwierdzono naruszenie określone pod lp. 1.9. załącznika numer 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 180 ze zm.), tj. niezgłoszenie w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej, organowi, który wydał zaświadczenie na przewozy drogowe na potrzeby własne, zmiany danych, o których mowa w art. 8 ustawy o transporcie drogowym, w wymaganym terminie nieujęte w ww. protokole a stwierdzone przez organ w wyniku analizy materiału dowodowego. Pełnomocnik strony w piśmie z 20 czerwca 2022 r. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o umorzenie postępowania ze względu na brak podstaw do stwierdzenia naruszeń oraz brak przeprowadzenia wszystkich dowodów.
Decyzją Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 4 lipca 2022 r. nałożono na stronę karę pieniężną w wysokości 5 100 zł. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło: 1) wykonywanie przewozu drogowego rzeczy lub osób bez obowiązkowej kwalifikacji wstępnej lub obowiązkowego szkolenia okresowego kierowcy; 2) niezgłoszenie w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej, organowi, który wydał zaświadczenie na przewozy drogowe na potrzeby własne, zmiany danych o których mowa w art. 8 u.t.d., w wymaganym terminie - za każdą zmianę; 3) dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t do 12 t, którego dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 15% i mniej niż 25%.
Pismem z 22 lipca 2022 r. strona za pośrednictwem swojego pełnomocnika zaskarżyła przedmiotową decyzję w całości, podnosząc, że decyzja ta narusza przepisy procedury administracyjnej, w tym art. 7, art. 77 § 1, art. 78, art. 80 k.p.a. oraz naruszenie przez organ I instancji przepisów prawa materialnego, tj. art. 14 u.t.d. Strona stoi na stanowisku, że w realiach niniejszej sprawy (strona nie jest przewoźnikiem w rozumieniu art. 4 pkt 15 utd) wykonywany przewóz miał charakter przewozu na potrzeby własne, skarżąca nie jest objęta hipotezą normy zawartej w art. 14 u.t.d.
Przywołaną na wstępie decyzją z 29 lutego 2024 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 4 lipca 2022 r. o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w wysokości 5 100 zł. Organ II instancji przytaczając treść przepisów stanowiących materialnoprawną podstawę wydanej decyzji, wskazał, że w rozpatrywanej sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d. Treść art. 92a ust. 1, 3 i ust. 7 pkt 1 i 2 utd, w zw. z załącznikiem nr 3 do u.t.d. określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 3 do u.t.d. W tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych. W związku z powyższym regulacja wynikająca z art. 189d kpa, na mocy art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Ponadto, zastosowania nie znajdzie art. 189e oraz art. 189f, które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te zostały uregulowane odrębnie przez ustawę o transporcie drogowym w art. 92c ust. 1 pkt 1. Reguła kolizyjna wyrażona w art. 189 § 2 k.p.a. daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa k.p.a. Organ II instancji wskazał, że odnośnie naruszenia lp. 10.1.3 u.t.d. stosownie do treści § 3 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, dopuszczalna masa całkowita pojazdu nie może przekroczyć maksymalnej masy całkowitej określonej przez producenta. Jak wynika z danych Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK) konstrukcja pojazdu pozwala aby dopuszczalna masa całkowita pojazdu marki Iveco/Saxas o nr rej. [...] wynosi 7200 kg. W dniu kontroli ww. pojazdem strona wykonywała przejazd drogowy z ładunkiem kredy i ziarna do siewu - ładunek podzielny. Organ wskazując przy tym na treść art. 2 pkt. 35 lit. b) p.r.d. stwierdził, że w związku z uzasadnionym przypuszczeniem przekroczenia dopuszczalnych parametrów wagowych wykonano pomiary wymiarów zewnętrznych, nacisków osi, oraz rzeczywistej masy całkowitej kontrolowanego zespołu pojazdów z ładunkiem. Miejsce ważenia legitymowało się protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z 31 października 2012 r. Pomiary masy całkowitej i nacisków osi wykonano przy użyciu wag samochodowych do ważenia pojazdów typu SAW 10C III o nr fabrycznych [...] i [...], które w dniu kontroli drogowej legitymowały się świadectwem legalizacji ponownej z dnia 9 lipca 2021 r. wydanym przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w P. z datą legalizacji do 7 sierpnia 2023 r. W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu, stwierdzono następujące naruszenie dopuszczalnej normy: rzeczywista masa całkowita pojazdu 8,3 t - przekroczenie o 1,1 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 15,27%). Organ odwoławczy wyjaśnił także, że kontrola miała miejsce 1 marca 2022 r., w związku z czym organ I instancji zastosował przepisy zarządzenia nr 28/2014 w brzmieniu nadanym zarządzeniem nr 35/2020. Organ odwoławczy wskazał nadto, że zgodnie z lp. 10.1.3 załącznika nr 3 do u.t.d., dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t do 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 15% i mniej niż 25% sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 2 000 zł. Odnośnie naruszenia lp. 1.9 załącznika 3 do u.t.d. organ odwoławczy powołując treść art. 14 ust. 1, art. 33 ust. 1-3, ust. 6 u.t.d. wskazał, że w toku prowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, że strona dokonała zmiany siedziby i adresu. Zgodnie z danymi w Krajowym Rejestrze Sądowym, 30 marca 2016 r. dokonano wpisu do rejestru KRS nr 9, z którego treści jednoznacznie wynika, że strona postępowania zmieniła siedzibę spółki z adresu: [...], [...] S. na adres: ul. [...], [...] Ł.. Powyższa informacja została zweryfikowana z informacjami pozyskanymi ze Starostwa Powiatowego w Sieradzu, w których wynika (pismo z 16 marca 2022 r.), że strona nie zgłosiła zmiany adresu, o której mowa powyżej. Ponadto ww. organ poinformował, że strona nie zgłosiła do organu zaświadczenia pojazdu marki Iveco o nr rej. [...] nr VIN [...] Starostwo Powiatowe w Sieradzu wskazało również, że nie otrzymało z organu właściwego ze względu na miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, tj. z Łodzi informacji o wydaniu nowego zaświadczenia dla strony postępowania. Opierając się na zebranym materiale dowodowym orzekający w sprawie organ uznał, iż stwierdzony podczas kontroli stan faktyczny wyczerpuje znamiona naruszenia określone w lp. 1.9 załącznika nr 3 do u.t.d. W związku z powyższym kara za naruszenia określone w lp. 1.9 załącznika nr 3 do u.t.d. wynosi 2 x 800 zł, tj. 1 600 zł. Z kolei odnosząc się do naruszenia 1.15 załącznika nr 3 do u.t.d., tj. wykonywania przewozu drogowego rzeczy lub osób bez obowiązkowej kwalifikacji wstępnej lub szkolenia okresowego kierowcy organ odwoławczy powołując treść art. art. 39a ust. 1, art. 39f ust. 1 i 2, u.t.d., a także art. 15 ust. 1 i 4 oraz § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami z dnia 24 lutego 2016 r. wskazał, że w ustalonym stanie faktycznym zachodzą przesłanki do uznania, że w chwili kontroli doszło do naruszenia przez stronę przepisów prawa w zakresie wykonywania przewozu drogowego rzeczy bez obowiązkowej kwalifikacji wstępnej lub obowiązkowego szkolenia okresowego kierowcy. Równocześnie organ odwoławczy wyjaśnił, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że w dniu kontroli drogowej, tj. 1 marca 2022 r. kierowca wykonywał krajowy przewóz drogowy rzeczy bez ukończonego w wymaganym terminie szkolenia okresowego. Kierowca okazał do kontroli prawo jazdy o numerze [...] wydane 22 marca 2005 r., w którym - w kolumnie nr 12 - nie znajdował się wpis kodu 95 potwierdzający odbycie szkolenia okresowego, o którym mowa w rozdziale 7a u.t.d. oraz spełnianie pozostałych warunków określonych w ww. ustawie. Kierowca ten okazał zaświadczenie nr [...] z 5 października 2009 r. potwierdzające ukończenie kursu dokształcającego kierowców przewożących rzeczy, które utraciło swoją ważność w dniu 5 października 2014 r., orzeczenie lekarskie ważne do 25 lipca 2022 r., orzeczenie psychologiczne ważne do 24 lipca 2022 r. potwierdzające brak przeciwwskazań do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy kategorii prawa jazdy "C". Przy czym w oparciu o obowiązujące w dniu kontroli drogowej przepisy wymagane było posiadanie przez kierującego i okazanie do kontroli prawa jazdy, w którym w kolumnie oznaczonej liczbą 12 powinno być umieszczone liczbowe oznaczenie, tj. kod 95, potwierdzający posiadanie świadectwa kwalifikacji zawodowej oraz ograniczenie wskazujące okres ważności prawa jazdy kategorii "C". Podczas kontroli drogowej kierowca nie okazał żadnego innego dokumentu potwierdzającego spełnienie wymagań określonych w rozdziale 7a u.t.d. Powyższy stan kierowca potwierdził w protokole z zeznań świadka. Jednocześnie w toku postępowania pozyskano ze Starostwa Powiatowego w Sieradzu informacje, z których wynika, że kierowca posiadał prawo jazdy nr [...]. Jednocześnie potwierdzono, że 10 marca 2022 r. kierowca ten złożył wniosek o uzyskanie wpisu w prawie jazdy potwierdzającego odbycie szkolenia okresowego. Tym samym organ odwoławczy stwierdził, że kierowca kontrolowanego pojazdu uzyskał kwalifikacje zawodowe wymagane podczas wykonywania przewozów drogowych rzeczy dopiero 9 marca 2022 r., a zatem w dniu kontroli drogowej, tj. 1 marca 2022 r. podmiot wykonujący przewóz zatrudniał kierowcę, który nie ukończył wymaganego szkolenia okresowego – kierowca ten nie posiadał bowiem stosownych uprawnień do wykonywania kontrolowanego przewozu w dniu kontroli drogowej. W tym stanie rzeczy organ II instancji przyjął, że stwierdzony podczas kontroli drogowej stan faktyczny w tym zakresie wyczerpuje znamiona naruszenia określonego w lp. 1.15 zał. 3 do u.t.d. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że strona, ani w postępowaniu wyjaśniającym, ani w postępowaniu odwoławczym nie przedłożyła dowodów świadczących o innym niż ustalonym w toku postępowania stanie faktycznym. Organ odwoławczy przyjął zatem, iż w pełni zasadne jest nałożenie na stronę kary pieniężnej w wysokości 1 500 zł z tytułu naruszenia obowiązków wymaganych przepisami u.t.d. w zakresie określonym w lp. 1.15 załącznika nr 3 do u.t.d. Odnosząc się z kolei do zarzutu braku wszechstronnego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego organ odwoławczy wskazał, że z przebiegu czynności spisywany jest protokół, który stanowi dokument sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. W niniejszej sprawie kierowca podpisał protokół kontroli, nie wniósł żadnych zastrzeżeń, a zatem nie miał on wątpliwości, co do czynności kontrolnych i uzyskanych wyników oraz ustalonych w toku kontroli faktów. Jednocześnie jak wynikało z zeznań kontrolowanego kierowcy, strona niniejszego postępowania była również załadowcą kontrolowanego pojazdu, a pojazd po załadunku nie był ważony. Kierowca otrzymał dokument przewozowy, na którym nie wskazano jaka była waga przewożonego ładunku. W związku z powyższym, strona nie miała podstaw do przyjęcia, że pojazd nie przekracza dopuszczalnej masy całkowitej. Powyższe świadczy o tym, że strona miała wpływ na powstanie naruszenia co jest wystarczającą podstawą jej odpowiedzialności. Organ wskazał, że zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy (lub inne czynności związane z tym przewozem) z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej. Podmiotem wykonującym przewóz drogowy w niniejszej sprawie jest strona - tj. "A." Sp. z o.o. Organ odwoławczy nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie 92c ust. 1 u.t.d. Przy czym w treści zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego z 15 marca 2023 r. i 11 kwietnia 2023 r., poinformowano stronę o treści art. 92c ust. 1 u.t.d. i wezwano ją do przedstawienia dowodów poświadczających, że podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Skarżący pismem z 11 marca 2023 r. złożył wyjaśnienia, które w ocenie organu II instancji nie stanowią dowodów świadczących o tym, że strona nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć. Zdaniem organu nie stanowią takich dowodów również wyjaśnienia zawarte w odwołaniu. Strona nie uczyniła wszystkiego czego można byłoby od niej wymagać jako od profesjonalnego podmiotu, aby nie dopuścić do powstania naruszenia. Organ odwoławczy zważył także, że odpowiedzialność przedsiębiorcy wynikająca z art. 92a u.t.d. ma charakter administracyjny, nie jest oparta na zasadzie winy, a do jej powstania wystarczające jest - co do zasady - stwierdzenie naruszenia przepisów o transporcie drogowym, nawet jeżeli doszło do niego w sposób niezawiniony. Co więcej, w ocenie organu odwoławczego w sprawie nie doszło do naruszenia zasad postępowania wynikających z k.p.a. - w sposób wszechstronny dokonano oceny stanu faktycznego, a podjęte działania miały oparcie w przepisach prawa.
Na ostateczną decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego strona złożyła skargę do sądu administracyjnego zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie:
1) przepisu materialnego, tj. art. 92c ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym w zw. z art. 110 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez zaniechanie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej pomimo upływu zapisanego tam terminu 2 lat od ujawnienia stanu faktycznego, stanowiącego naruszenie prawa,
2) przepisu materialnego, tj. art. 92a ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym poprzez jego niezastosowanie w sprawie, przejawiające się nałożeniem kary za delikty administracyjne niestwierdzone podczas kontroli drogowej,
3) przepisu materialnego, tj. art. 92a ust. 7 pkt 2, w zw. z art. 4 pkt 15, art. 4 pkt 4 oraz art. 33 ust. 1 u.t.d., poprzez nałożenie na stronę sankcji zapisanej pod lp. 10 - a dokładnie pod Ip. 10.1.3 załącznika nr 3 do przywołanego aktu prawnego w sytuacji, w której skarżąca spółka nie jest przewoźnikiem drogowym, o którym mowa w art. 4 pkt 15 owego aktu normatywnego.
W oparciu o wskazane zarzuty strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz uchylenie poprzedzającego ją rozstrzygnięcia organu I instancji; umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie, a także zasądzenie od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać trzeba, że skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935) – dalej: "p.p.s.a.", zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt sprawy, wniosek taki został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę, a strona nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując oceny w granicach tak zakreślonej kognicji sąd uznał, że zaskarżona doń decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego, jak i poprzedzająca ją decyzja Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 4 lipca 2022 r. nie naruszają przepisów postępowania, w stopniu który może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 w zw. z art. 135 p.p.s.a. nie uzasadnia ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji są przepisy ustawy o transporcie drogowym, tj. art. 4 pkt 15, art. 4 pkt 22 lit. 1), art. 92a ust. 1, ust. 3, ust. 7 pkt 2, art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2201 ze zm.) – dalej: u.t.d., lp. 1.15, lp. 1.9, lp. 10.1.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1, 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1047 ze zm.) – dalej: p.r.d., § 3 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 2022 ze zm.).
Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przewozu drogowego rzeczy lub osób bez obowiązkowej kwalifikacji wstępnej lub obowiązkowego szkolenia okresowego kierowcy; niezgłoszenie w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej organowi, który wydał zaświadczenie na przewozy drogowe na potrzeby własne, zmiany danych o których mowa w art. 8 u.t.d., w wymaganym terminie - za każdą zmianę, a także dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t do 12 t, którego dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 15% i mniej niż 25%.
Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie. Stosownie natomiast do treści art. 92a ust. 3 u.t.d., suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych. Z kolei jak stanowi art. 92a ust. 7 pkt 2 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 załącznika nr 3 do ustawy. Zgodnie z art. 92c ust. 1 u.t.d., nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. Nadto, wskazać należy, iż stosownie do treści § 3 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, dopuszczalna masa całkowita pojazdu nie może przekroczyć maksymalnej masy całkowitej określonej przez producenta.
Biorąc pod uwagę wskazane powyżej przepisy prawa w świetle ustalonych okoliczności faktycznych sąd w pierwszej kolejności odniesie się do zarzutu najdalej idącego, czyli zarzutu przedawnienia, którego uwzględnienie czyniłoby bezprzedmiotowymi pozostałe zarzuty skargi. Instytucję przedawnienia wydania decyzji o nałożeniu kary pieniężnej na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. reguluje przepis art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. Zgodnie z tym przepisem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. W kwestii momentu decydującego dla ustalenia upływu okresu 2 lat od dnia ujawnienia naruszenia, w przypadku wydania decyzji o nałożeniu kary pieniężnej na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. (czyli ustalenia przesłanek z art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d.), uznać należy, iż jest to najpóźniej data wydania decyzji ostatecznej w przedmiocie nałożenia ww. sankcji. W tym zakresie wypowiedział się NSA w wyrokach z: 13 stycznia 2023 r., sygn. akt II GSK 856/22; 5 października 2023 r., sygn. akt II GSK 1968/22; 21 grudnia 2023 r., sygn. akt II GSK 1103/22; 26 listopada 2019 r., sygn. akt II GSK 3011/17 (wszystkie opubl., podobnie jak inne cytowane orzeczenia, w: CBOSA). Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w ww. orzeczeniach, nie podzielając tym samym argumentacji strony skarżącej wspartej wybranym orzecznictwem sądowoadministracyjnym. Jak wynika z akt sprawy w niniejszej sprawie naruszenia zostały ujawnione podczas kontroli w dniu 1 marca 2022 r., natomiast ostateczna decyzja została wydana w dniu 29 lutego 2024 r., przy czym sąd podziela stanowisko wyrażone w judykaturze, iż dwuletni termin, o którym stanowi art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. odnosi się do wydania decyzji o nałożeniu kary pieniężnej, nie zaś doręczenia tej decyzji (zob. np. przywoływany już wyrok NSA z 21 grudnia 2023 r., sygn. akt II GSK 1103/22).
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi wskazać należy, że są one również bezzasadne.
Jak wynika z akt sprawy 1 marca 2022 r. na drodze wojewódzkiej numer 473 w miejscowości Ł. został zatrzymany do kontroli samochód ciężarowy marki Iveco/Saxas o numerach rejestracyjnych [...], którym kierował B. P.. Kierowca wykonywał krajowy przewóz drogowy na potrzeby własne w imieniu i na rzecz "A." Sp. z o.o. z siedzibą w Ł.. Okolicznością niekwestionowaną jest, że kierowca wykonywał krajowy przewóz drogowy rzeczy, przewożąc ładunek podzielny w postaci kredy i ziarna do siewu. Przeprowadzona w toku kontroli analiza przedstawionych dokumentów wykazała także, że kierowca wykonywał krajowy przewóz drogowy rzeczy bez ukończonego w wymaganym terminie szkolenia okresowego. Kierowca okazał bowiem do kontroli prawo jazdy o numerze [...] wydane 22 marca 2005 r., w którym w kolumnie nr 12 nie znajdował się wpis kodu 95 potwierdzający odbycie szkolenia okresowego, a tym samym posiadanie wymaganych kwalifikacji do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy wykonującego przewozy drogowe rzeczy, co zostało również potwierdzone w zeznaniach przesłuchanego w toku postępowania świadka. Z akt sprawy wynika przy tym, że kierowca uzyskał kwalifikacje zawodowe dopiero 9 marca 2022 r., a zatem w dniu kontroli tj. 1 marca 2022 r. podmiot wykonujący przewóz drogowy zatrudniał kierowcę, który nie ukończył wymaganego szkolenia okresowego.
W trakcie kontroli dokonano również oględzin pojazdu oraz jego ważenia, w wyniku którego ustalono, że jego dopuszczalna masa całkowita wynosiła 7200 kg, masa własna pojazdu wynosiła 4081 kg, a ładowność wynosiła 3119 kg. Ponadto ustalono, że rzeczywista masa pojazdu, po odjęciu maksymalnych dopuszczalnych błędów ważenia, wynosiła 8300 kg i tym samym przekraczała wartość normatywną wynosząc w tym wypadku 7200 kg o 1100 kg. Ustalono także, że została przekroczona ładowność pojazdu o 1100 kg.
W niniejszej sprawie kwestią bezsporną było także ustalenie, iż strona skarżąca dokonała zmiany siedziby i adresu podmiotu, nie dokonując zgłoszenia powyższego faktu właściwym organom, jak również nie zgłosiła do posiadanego zaświadczenia pojazdu marki Iveco o nr rej. [...] i Nr VIN [...]. Brak było także informacji o wydaniu nowego zaświadczenia dla strony postępowania.
W związku z dokonanymi i opisanymi ustaleniami faktycznymi strona skarżąca w toku postępowania administracyjnego kwestionowała m.in. ustalenie prawidłowej dopuszczalnej masy całkowitej kontrolowanego zespołu pojazdów, tj. marki Iveco nr rej. [...], wskazując, że do ustalenia rzeczywistej masy całkowitej użyto niewłaściwych przenośnych wag do pomiarów statycznych, tj. typu SAW 10C III o numerach fabrycznych [...] i [...], podnosząc, że wagi te mierzą tylko dopuszczalny nacisk osi pojedynczej, a nie masę całego pojazdu, co wynika z instrukcji obsługi, a zatem wagi te nie służą do ustalenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu czy zespołu pojazdów tylko do ustalenia pojedynczych nacisków osi.
Zdaniem sądu, zastrzeżenia podnoszone przez skarżącą w powyższym zakresie są niezasadne. Przede wszystkim dokonujący kontroli drogowej wykonali swoje czynności w sposób staranny i z dochowaniem niezbędnych wymogów, tj. w zgodzie z instrukcją obsługi wag, którymi pomiarów dokonywano. Zastosowane urządzenie posiadało niezbędne certyfikaty, których kopie znajdują się w aktach administracyjnych i które potwierdzają prawidłowe funkcjonowanie oraz użycie wagi a w dacie dokonania ważenia przedmiotowa waga posiadała legalizację do 7 sierpnia 2023 r. Sąd podziela przy tym stanowisko WSA w Gliwicach wyrażone w wyroku z dnia 26 października 2021 r. (sygn. akt III SA/Gl 731/21), w którym zasadnie wskazano, że obowiązujące przepisy nie zawierają wprawdzie żadnego szczegółowego uregulowania trybu przeprowadzania ważenia pojazdów dla celów ustalenia, czy wykonywany przejazd mieści się w odpowiednich kategoriach normatywnych. Niemniej jednak podstawowym wymogiem prawnym jest to, aby użyte do ważenia urządzenia odpowiadały określonym prawnie normom. Ponadto miarodajny wynik ważenia musi zostać osiągnięty w sposób zgodny z wymaganiami określonymi przez producenta w instrukcji obsługi wagi. Z tego też względu ważenie dokonane na wadze spełniającej wymogi normatywne, które wykonane zostało w sposób zgodny z instrukcją obsługi urządzenia wagowego, uznawane jest za prawidłowe. Również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 marca 2013 r. (sygn. akt II GSK 2301/11) stwierdził, że "(...) skoro użyta do ważenia waga posiadała ważne świadectwo legalizacyjne i używana była zgodnie z instrukcją obsługi, to nie ma podstaw do kwestionowania wyników tego ważenia". Sąd wskazuje, że z samej instrukcji wagi użytej przy ważeniu wynika, że służy ona do pomiarów rzeczywistej masy całkowitej. Ponadto wagi SAW III mogą być stosowane oddzielnie, w parach i/lub w grupach w celu pomiaru obciążenia, nacisku osi, nacisku zespołu osi lub całkowitej masy wieloosiowej samochodów ciężarowych podczas jednej procedury ważenia. Również w celu uzyskania dokładności ważenia stosowane są podkłady wyrównawcze. W ocenie sądu podnoszone przez stronę skarżącą nieprawidłowości dotyczące procesu ważenia, poddające w wątpliwość właściwe zabezpieczenia ładunku, który mógł przemieszczać się w trakcie ważenia, ponieważ pojazd ruszał i hamował, nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym. Jak wynika z protokołu kontroli pomiary masy rzeczywistej oraz nacisków osi wykonano na stanowisku posiadającym potwierdzenie geodezyjne dla którego uprawniony geodeta wykonał pomiary pochylenia terenu na stanowisku do ważenia pojazdów, z których wynika, iż pomierzony spadek podłużny na ww. punkcie kontrolnym nie przekraczał dopuszczalnego określonego na poziomie 1%, a pomierzony spadek poprzeczny nie przekraczał dopuszczalnego określonego na poziomie 2%. Do pomiarów wymiarów zewnętrznych pojazdu wraz z umieszczonym na nim ładunkiem wykorzystano przymiar wstęgowy oznakowany numerem 02260717 i posiadający świadectwo wzorcowania z dnia 26 lipca 2017 r., przymiar teleskopowy oznakowany numerem 003571 i posiadający świadectwo wzorcowania przymiaru teleskopowego z dnia 19 września 2017 r. Pomiar temperatury wykonano zaś przy pomocy termometru oznakowanego numerem D248/16 posiadającego świadectwo wzorcowania z dnia 8 czerwca 2016 r. Temperatura w momencie ważenia zgodnie z wskazaniami użytego do pomiaru termometru wynosiła 2°C. Zgodnie zaś instrukcją wagi użytej do kontroli pomiar z jej wykorzystaniem jest dopuszczalny w zakresie temperatury pomiędzy minus 10, a plus 40°C, co oznacza, że temperatura powietrza w momencie kontroli umożliwiała dokonanie takiego pomiaru. W ocenie sądu w niniejszej sprawie brak jest zatem podstaw do kwestionowania procedury ważenia pojazdu albowiem była ona zgodna z instrukcją wagi. Jak wynika również z akt sprawy w trakcie ważenia wagi wykorzystane do ważenia pojazdów zostały umieszczone we wnękach do tego przeznaczonych oraz zostały połączone przewodem łączącym. Głębokość wnęk odpowiadała wysokości użytych w trakcie ważenia wag przenośnych. Górna powierzchnia płyt wag, znajdowała się na równi z poziomem terenu stanowiska pomiarowego. W trakcie ważenia pojazd znajdował się w strefie ważenia, odpowiednio oznakowanej. Strefa ważenia, w tym wnęka pomiarowa nie zawierała żadnych zanieczyszczeń (została dokładnie oczyszczona bezpośrednio przed rozpoczęciem pomiarów). Na wagi poszczególnymi osiami kierujący wjeżdżał bardzo powoli. W momencie ważenia koła pojazdu znajdowały się na aktywnych powierzchniach pomiarowych, nie dotykały gruntu lub uchwytów wag i były wyśrodkowane na wagach. Pojazd podczas postoju poszczególnymi osiami na wagach blokowany był przed samoczynnym stoczeniem się do przodu lub do tyłu za pomocą skrzyni biegów (włączonego biegu) i nie był w tym czasie zabezpieczony hamulcami (roboczym, awaryjnym lub postojowym). Środek ciężkości ładunku nie ulegał jakimkolwiek przemieszczeniom (ładunek był zabezpieczony przed zmianą położenia w warunkach prowadzonej kontroli). Z akt sprawy wynika także, że kierujący został zapoznany z procedurą ważenia pojazdów w ruchu, świadectwami legalizacji i wzorcowania użytych urządzeń i przyrządów pomiarowych oraz z protokołem pomiaru pochylenia terenu na stanowisku pomiarowym i nie wniósł w tym zakresie żadnych zastrzeżeń, jak również nie wniósł o powtórzenie pomiarów wymiarów zewnętrznych, nacisków osi lub masy całkowitej kontrolowanego pojazdu, co czyni podnoszone przez stronę skarżącą wątpliwości co do przebiegu procesu ważenia za bezpodstawne.
Brak było przy tym podstaw do uwzględnienia wniosku strony i zasięgnięcia opinii biegłego w celu rozstrzygnięcia wątpliwości w ocenie stanu faktycznego w zakresie przeprowadzonej kontroli drogowej. Wskazać należy, że zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a. gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Chodzi zatem o przypadki, gdy do rozstrzygnięcia sprawy potrzebna jest szczególna wiedza z jakiejś dziedziny, przedmiotem opinii są okoliczności dotyczące stanu faktycznego sprawy. Przy czym należy zaznaczyć, że biegły nie ustala faktów mających znaczenie dla sprawy, ale udziela organowi informacji specjalnych (opartych o posiadaną specjalistyczną wiedzę) dotyczących tych okoliczności faktycznych, udziela wyjaśnień koniecznych do rozstrzygnięcia sprawy. Opinia biegłego ułatwia zatem ocenę zebranego materiału dowodowego, gdy są do tego potrzebne wiadomości specjalne (tak chociażby w wyroku: NSA z 26 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1889/21, LEX nr 3398212). W ocenie sądu organ trafnie odmówił uwzględnienia wniosku strony o powołanie biegłego, uznając, że żądanie to odnosi się do kwestii rozstrzygniętych już innymi dowodami.
W powyższych okolicznościach faktycznych sprawy organ prawidłowo ustalił, że masa rzeczywista pojazdu w momencie kontroli wynosiła 8,30 tony i tym samym przekraczała wartość normatywną wynoszącą w tym przypadku 7,20 tony, tj. o 1,1 tony czyli 15,27%, co stanowiło podstawę do stwierdzenia naruszenia lp. 10.1.3. załącznika nr 3 do u.t.d., sankcjonowanego karą administracyjną w wysokości 2 000 zł.
Nieuzasadnione są także podniesione przez stronę zarzuty dotyczące braku ustalenia przez organ posiadania przez wykonawcę przewozu stosownego zezwolenia umożliwiającego przejazd pojazdem nienormatywnym. Wskazać należy, że stosownie do art. 64 ust. 1 p.r.d. ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ (pkt 1), przestrzegania warunków przejazdu określonych w tym zezwoleniu (pkt 2). W myśl ust. 2 tego artykułu zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń I lub II kategorii. W niniejszej sprawie kierowca wykonywał krajowy przewóz drogowy rzeczy przewożąc ładunek w postaci kredy i ziarna do siewu, a zatem niewątpliwie był to ładunek podzielny, tzn. inny niż ładunek niepodzielny, o którym mowa w art. 2 pkt 35b p.r.d., zgodnie z którym ładunek niepodzielny to taki ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. Z uwagi zatem na podzielność ładunku oraz przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu brak było podstaw do czynienia ustaleń w zakresie posiadania przez wykonawcę zezwolenia umożliwiającego przejazd pojazdem nienormatywnym. Skoro przewożony ładunek był podzielny, to posiadane przez kierowcę zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego o stwierdzonych parametrach z ładunkiem niepodzielnym, nie miało zastosowania w sprawie tzn. nie uprawniało do przejazdu. Jednocześnie strona nie przedstawiła w toku postępowania administracyjnego jakichkolwiek dokumentów, które podważałyby ustalenia organu w tym zakresie, tym bardziej, że podnosząc okoliczność mającą być podstawą do uchylenia tej odpowiedzialności, powinna przedstawiać dowody, z których wywodzi korzystne skutki prawne, bo to na niej ciążył ciężar dowodu co do takich okoliczności.
Nieuzasadnione są także zarzuty strony skarżącej dotyczące naruszenia art. 92a ust. 7 pkt 2 w zw. z art. 4 pkt 15 oraz art. 4 pkt 4 i art. 33 ust. 1 u.t.d. poprzez nałożenie na stronę kary pieniężnej za naruszenie lp. 10.1.3. załącznika nr 3 u.t.d. w sytuacji, gdy w ocenie skarżącej spółka nie jest przewoźnikiem drogowym, o którym mowa w art. 4 pkt 15 ustawy i posiada jedynie zaświadczenie, o którym mowa w art. 33 ust. 1 u.t.d. i nie może być ukarana za delikt opisany w lp. 10.1.3. załącznika nr 3 do u.t.d.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 4 pkt 4 u.t.d. niezarobkowy przewóz drogowy to przewóz na potrzeby własne - każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:
a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,
b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,
c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,
d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.
Według przepisu art. 33 ust. 1 ww. ustawy przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej.
Zgodnie również z art. 87 ust. 2 u.t.d. podczas przewozu drogowego wykonywanego na potrzeby własne kontrolowany jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli, oprócz odpowiednich dokumentów wymaganych przy takim przewozie, określonych w ust. 1, wypis zaświadczenia, o którym mowa w art. 33 ust. 10.
Stosownie do art. 4 pkt 22 u.t.d. przez obowiązki lub warunki przewozu drogowego rozumie się obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy.
W obowiązującym na tle wyżej wymienionych przepisów orzecznictwie wypracowano jednolity w zasadzie pogląd, że każdy pojazd o masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony, niezależnie od tego czy będzie to niezarobkowy przejazd, podlegać będzie przepisom ustawy o transporcie drogowym (tak chociażby: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2013 r., II GSK 2263/11 – Lex nr 1302900, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2016 r., sygn. akt II GSK 735/15 – Lex nr 2168859, wyrok Wojewódzkiego Sąd Administracyjny w Rzeszowie z dnia 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 502/17). Sąd podziela przedstawiony przez ww. sądy pogląd, a także stanowisko wyrażona przez NSA w wyroku z dnia 7 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 15/08 Lex nr 468740), zgodnie z którym "nie jest bowiem dopuszczalne przyjęcie, że osoba prowadząca działalność gospodarczą, wykonując przewóz pojazdem ponad 3,5 t. przez siebie prowadzonym, może to realizować w sposób dowolny w zależności od tego, czy podczas ewentualnej kontroli drogowej oświadczy, że porusza się w celu związanym z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą, czy też w celu prywatnym. Takie rozumowanie stałoby w sprzeczności z porządkującymi kwestie wykonywania odpłatnych i nieodpłatnych przewozów drogowych zasadami określonymi ustawą o transporcie drogowym, a w szczególności ze specyfiką przewozu na potrzeby własne wynikającą z definicji tej instytucji i zamkniętym katalogiem zwolnień spod obowiązku uzyskania zaświadczenia, o którym mowa w art. 33 ust. 1 u.t.d.".
Mając na uwadze powyższe, wbrew stanowisku strony wobec skarżącego miały zastosowanie przepisy ustawy o transporcie drogowym.
Skoro, jak ustalono, przewóz podlegał ustawie o transporcie drogowym, to skarżący był zobowiązany do legitymowania się zaświadczeniem potwierdzającym zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną jest to, że strona legitymowała się zaświadczeniem na wykonywanie niezarobkowego przewozu drogowego (przewozu na potrzeby własne) wskazane w art. 33 ust. 1 u.t.d. W tym stanie rzeczy strona była zobowiązana do zgłoszenia w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej, organowi, który wydał zaświadczenie na przewozy drogowe na potrzeby własne, zmiany danych, o których mowa w art. 8 ustawy o transporcie drogowym, w wymaganym terminie - za każdą zmianę (lp. 1.9 załącznika nr 3 do u.t.d.), czego nie uczyniła, błędnie uznając, że taki obowiązek jej nie dotyczy. Tymczasem obowiązek dotyczący zgłaszania wszelkich zmian wynika z art. 14 ust. 1 u.t.d., do którego odwołuje się art. 33 ust. 7 u.t.d.
Jak wynika z poczynionych przez organ ustaleń faktycznych, niekwestionowanych w tym zakresie przez skarżącą, strona nie zgłosiła zmiany siedziby i adresu spółki, jak również nie zgłosiła do organu pojazdu marki Iveco o nr rej. [...] nr VIN [...]. Powyższe okoliczności fatyczne sprawy stanowiły zatem podstawę do nałożenia na stronę kary pieniężnej w wysokości 800 zł za każde naruszenie (łącznie 1 600 zł) wypełniające znamię naruszenia określonego w lp. 1.9 załącznika nr 3 do ustawy.
Powyższej oceny sądu nie zmienia podnoszona przez stronę okoliczność rozszerzenia zarzutów stawianych skarżącej ponad zarzuty ujęte w protokole kontroli drogowej z 1 marca 2022 r. W ocenie strony skoro naruszenie wyczerpujące znamiona deliktu lp. 1.9 załącznika nr 3 u.t.d. zostało stwierdzone po dokonanej kontroli drogowej, podnosząc, że dopiero z treści zawiadomienia z 11 kwietnia 2022 r. strona skarżąca została powiadomiona o rozszerzeniu zakresu prowadzonego postępowania o delikt administracyjny lp. 1.9 załącznika nr 3 u.t.d., to organ nie mógł nałożyć kary za naruszenia stwierdzone po zakończeniu kontroli.
Wyjaśnić należy, że postępowanie kontrolne, zwieńczone – jak w niniejszym przypadku – sporządzeniem protokołu kontroli drogowej, jest postępowaniem poprzedzającym postępowanie administracyjne w sprawie o nałożenie kary pieniężnej. Nie stanowi ono jego formalnej części, choć niewątpliwie pozostaje z nim w ścisłym związku. W postępowaniu kontrolnym prowadzone są bowiem czynności wyjaśniające w zakresie stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Ustalenia dokonane w tym postępowaniu stanowią następnie podstawę do wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, przy czym treść protokołu kontroli drogowej, wbrew oczekiwaniom strony, nie ogranicza ram wszczętego w związku z nim postępowania administracyjnego. Oznaczałoby to bowiem, że w takim postępowaniu występuje forma prekluzji dowodowej związanej z treścią ww. dokumentu, o czym jednak nie stanowi żaden przepis u.t.d. Co więcej, takie rozumowanie stałoby w oczywistej sprzeczności z treścią art. 75 § 1 k.p.a., zgodnie z którym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Wskazać w tym kontekście trzeba, że specyfika kontroli drogowej, wyraża się m.in. w pozyskiwaniu przez organy kontrolujące materiału źródłowego, np. związanego z rejestrowaniem czasu pracy kierowców, którego analiza nie zawsze jest możliwa w warunkach terenowych, lecz wymaga dla jej rzetelności badania w siedzibie organu. O ile więc protokół kontroli drogowej przedstawia obraz stanu faktycznego ustalonego podczas czynności kontrolnych podjętych bezpośrednio na drodze, o tyle nie musi stanowić o całokształcie stanu faktycznego sprawy, gdyż ten podlega ustaleniu w toku postępowania administracyjnego zainicjowanego ustaleniami wynikającymi z treści tego dokumentu. Jeśli zatem w toku analizy zgromadzonego podczas kontroli materiału dowodowego ujawnione zostaną inne naruszenia niż tylko wymienione bezpośrednio w protokole kontroli, to nie ma przeszkód prawnych do nałożenia kary za czyn naruszający przepis, którego w protokole nie wymieniono. Brak akceptacji dla powyższej praktyki stałby, w ocenie sądu, w sprzeczności z istotą odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz drogowy za naruszenie przepisów określających warunki i obowiązki tego przewozu, o której mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d., która nie jest uzależniona od winy, lecz od samego stwierdzenia faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. W ślad za tym wymierzana jest zaś kara, której celem jest przymuszenie do respektowania przez przewoźnika nakazów i zakazów wynikających z przepisów prawa (tak np. w wyroku WSA w Łodzi z 27 października 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 541/22, a także wyrok WSA w Łodzi z 17 lutego 2016 r., sygn. akt III SA/Łd 1263/15 - dostępne na CBOiS,).
W ocenie sądu organ prawidłowo uznał, że w stanie faktycznym sprawy zachodzą przesłanki do stwierdzenia, że w chwili kontroli doszło do naruszenia przez stronę przepisów prawa w zakresie wykonywania przewozu drogowego rzeczy bez obowiązkowej kwalifikacji wstępnej lub obowiązkowego szkolenia okresowego kierowcy, co wyczerpuje znamiona naruszenia określonego w art. 1.15 załącznika nr 3 do u.t.d. Organ w sposób prawidłowy ustalił w powyższym zakresie stan faktyczny i poczynił na jego kanwie prawidłowe rozważania prawne, powołując przy tym właściwe przepisy.
Z materiału dowodowego sprawy jednoznacznie wynika, że w dniu kontroli drogowej, tj. w dniu 1 marca 2022 r. kierowca B. P. wykonywał krajowy przewóz drogowy rzeczy bez ukończonego w wymaganym terminie szkolenia okresowego. Kierowca okazał do kontroli prawo jazdy o numerze [...] wydane 22 marca 2005 r., gdzie w kolumnie nr 12 nie znajdował się wpis kodu 95 potwierdzającego odbycie szkolenia okresowego, o którym mowa w rozdziale 7a u.t.d. oraz spełnianiu pozostałych warunków określonych w ww. ustawie. Wskazany kierowca okazał zaświadczenie nr [...] z 5 października 2009 r. potwierdzające ukończenie kursu dokształcającego kierowców przewożących rzeczy, które utraciło swoją ważność 5 października 2014 r., orzeczenie lekarskie ważne do 25 lipca 2022 r., orzeczenie psychologiczne ważne do 24 lipca 2022 r. potwierdzające brak przeciwwskazań do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy kategorii prawa jazdy "C". Tymczasem jak słusznie wskazano w świetle obowiązujących w dniu kontroli drogowej przepisów wymagane było posiadanie przez kierującego i okazanie do kontroli prawa jazdy, w którym w kolumnie oznaczonej liczbą 12 powinno być umieszczone liczbowe oznaczenie, tj. kod 95 potwierdzające posiadanie świadectwa kwalifikacji zawodowej oraz ograniczenie wskazujące okres ważności prawa jazdy kategorii "C". Podczas kontroli drogowej kierowca nie okazał żadnego innego dokumentu potwierdzającego spełnienie wymagań określonych w rozdziale 7a u.t.d., co zostało potwierdzone w zeznaniach świadka. Z akt sprawy wynika bezsprzecznie, że kierowca kontrolowanego pojazdu uzyskał kwalifikacje zawodowe wymagane podczas wykonywania przewozów drogowych rzeczy dopiero 9 marca 2022 r. Tym samym w dniu kontroli drogowej, tj. 1 marca 2022 r. podmiot wykonujący przewóz zatrudniał kierowcę, który nie ukończył wymaganego szkolenia okresowego.
Okoliczności faktyczne jak i prawne nie były w powyższym zakresie kwestionowane przez stronę. Skarżący nie odniósł się do stwierdzonego przez organ powyższego naruszenia, w szczególności nie podniósł zarzutów wskazujących, iż zaskarżone rozstrzygnięcie nie jest zgodne z przepisami prawa. Uchybień w powyższym zakresie nie dostrzegł także sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę, uznając, że zarówno ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego, a następnie zastosowane przez organ przepisy prawa materialnego są prawidłowe. Sąd podzielił zatem stanowisko organów co do zasadności nałożenia na stronę skarżącą kary pieniężnej w wysokości 1 500 zł z tytułu naruszenia obowiązków wymaganych przepisami u.t.d. w zakresie określonym w lp. 1.15 załącznika nr 3 do u.t.d.
W sprawie nie zaszły ponadto okoliczności, o których stanowi art. 92c ust. 1 pkt 1 i 2 u.t.d., których wystąpienie skutkowałoby brakiem wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, albo umorzeniem w razie jego uprzedniego wszczęci. Wskazany przepis art. 92c stanowi, iż powyższe ma miejsce, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ.
W ocenie sądu, strona skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów na wystąpienie którejkolwiek z powyższych przesłanek niewszczynania albo umorzenia postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za stwierdzone naruszenia przepisów o transporcie drogowym. Ponadto podkreślenia wymaga, że wymienione w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. przesłanki wyłączające odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy odnoszą się wyłącznie do sytuacji wyjątkowych, ponadprzeciętnych, odbiegających od standardowych stanów faktycznych, których profesjonalny przedsiębiorca przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć, a co za tym idzie nie miał wpływu na ich powstanie. Niezbędnym elementem odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z tytułu stwierdzonych nieprawidłowości jest zatem wykazanie przez przedsiębiorcę, że nie przyczynił się on swoim zachowaniem do ich powstania. Musi on wykazać takie okoliczności i zdarzenia, które nie są przewidywalne, a więc typowe i zwyczajne w działalności polegającej na wykonywaniu przewozu w transporcie drogowym. Nie jest taką przesłanką brak odpowiedniej organizacji systemu przewozów jak również brak niezbędnego nadzoru nad kierowcami wykonującymi przewóz w imieniu przedsiębiorcy. Jak słusznie dostrzegł organ II instancji, z zeznań kontrolowanego kierowcy wynika, że strona niniejszego postępowania była również załadowcą przedmiotowego pojazdu. Pojazd po załadunku nie był ważony. Kierowca otrzymał dokument przewozowy na którym nie wskazano jaka była waga przewożonego ładunku. W tym stanie rzeczy strona nie miała podstaw do przyjęcia, że pojazd nie przekracza dopuszczalnej masy całkowitej. Powyższe – jak trafnie uznał organ II instancji -świadczy o tym, że strona miała wpływ na powstanie naruszenia.
Na zakończenie podkreślenia wymaga także, że sądy administracyjne prezentują jednolite stanowisko zgodnie z którym odpowiedzialność na podstawie przywołanych przepisów ma charakter obiektywny, co oznacza, że jest niezależna od winy podmiotu naruszającego obowiązki lub warunki przewozu, to jest winy kierowcy – tak chociażby NSA w wyroku z 7 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 1529/15.
W ocenie sądu, w sprawie prawidłowo i w sposób wszechstronny zebrano bowiem materiał dowodowy, który okazał się wystarczający do ujawnienia wspomnianych wcześniej naruszeń. Organy administracji nie naruszyły zatem w tym zakresie przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a. regulujących obowiązki organów administracji związane z należytym przeprowadzeniem postępowania wyjaśniającego. Co więcej, przeprowadzona przez organy ocena zgromadzonego materiału miała charakter swobodny, a nie arbitralny. Oparta była o spójną i logiczną analizę obiektywnych dowodów, a zatem odpowiadała wymogom art. 80 k.p.a.
Biorąc pod uwagę powyższe, sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
a.kr