III SA/Łd 233/23

III SA/Łd 233/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-06-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Joanna Wyporska-Frankiewicz /sprawozdawca/
Małgorzata Kowalska /przewodniczący/
Paweł Dańczak
Symbol z opisem
6209 Inne o symbolu podstawowym 620
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 1996/23 - Wyrok NSA z 2024-05-16
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1947
art. 10 ust. 1, art. 15 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Dnia 29 czerwca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Sędziowie Sędzia WSA Paweł Dańczak, Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.), , Protokolant Sekretarz sądowy Ewa Górska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2023 roku sprawy ze skargi G. B. na decyzję Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 30 stycznia 2023 roku nr ŁPWIS.NSHŚ.906.7.2019.TP w przedmiocie zezwolenia na ekshumację zwłok uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Wieluniu z dnia 31 października 2019 roku nr PSSE.SHŚr-HK.4704-16-5/19.
Uzasadnienie
Decyzją z 30 stycznia 2023 r. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Wieluniu z 31 października 2019 r. zezwalającą na ekshumację zwłok A.B.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
25 października 2019 r. do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Wieluniu wpłynął wniosek z 9 października 2019 r. Z.B. - żony zmarłego A.B., o ekshumację jego zwłok spoczywających na Cmentarzu Parafialnym w O. w celu przeniesienia na Cmentarz Parafialny w B. Wnioskodawczyni dołączyła listę osób, tj. wykaz członków rodziny uprawnionych do współdecydowania w sprawie ekshumacji zwłok jej męża zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 1947). Wniosek zawierał klauzulę, że wszystkie osoby posiadające prawo pochowania zwłok zostały poinformowane o zamiarze przeprowadzenia ekshumacji i nie wyraziły sprzeciwu.
Decyzją z 31 października 2019 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Wieluniu zezwolił pod względem sanitarno-epidemiologicznym, na ekshumację szczątków A.B., zmarłego [...] r., pochowanych na Cmentarzu Parafialnym w O., która może odbyć się w terminie od 16 października do 15 kwietnia każdego roku kalendarzowego we wczesnych godzinach rannych, pod nadzorem Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Wieluniu, którego należy zawiadomić o zamierzonej ekshumacji.
G.B. – syn zmarłego oraz B.G. - wnuczka zmarłego, wnieśli odwołania od powyższej decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Wieluniu sprzeciwiając się ekshumacji szczątków A.B. i podnosząc, że wolą zmarłego było spoczęcie po śmierci na Cmentarzu Parafialnym w O., gdzie spoczywają jego rodzice i rodzeństwo w rodzinnej mogile.
Postanowieniem z 19 grudnia 2019 r. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny zawiesił postępowanie odwoławcze do czasu rozstrzygnięcia przez sąd powszechny sporu pomiędzy Z.B. a G.B. i B.G. w przedmiocie wyrażenia zgodny na ekshumację zwłok A.B. lub złożenia przez strony postępowania zgodnego wniosku o przeprowadzenie ekshumacji zwłok A.B., nie dłużej jednak niż do dnia 17 grudnia 2022 r.
Postanowieniem z 19 grudnia 2022 r. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny podjął postępowanie odwoławcze w przedmiocie wyrażenia zgody na przeprowadzenie ekshumacji zwłok A.B., strony postępowania nie złożyły bowiem w terminie określonym w postanowieniu z 19 grudnia 2019 r. odpisu prawomocnego wyroku sądu powszechnego potwierdzającego rozstrzygnięcie przedmiotowego sporu lub zgodnego oświadczenia o zamiarze przeprowadzenia ekshumacji.
Przywołaną na wstępie decyzją z 30 stycznia 2023 r. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Wieluniu z 31 października 2019 r. zezwalającą na ekshumację zwłok A.B.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych, ekshumacja zwłok i szczątków może być dokonana na umotywowaną prośbę osób uprawnionych do pochowania zwłok za zezwoleniem właściwego inspektora sanitarnego. Osobami uprawnionymi do pochowania zwłok w świetle art. 10 ust. 1 ww. ustawy (a więc również do ekshumacji) są członkowie najbliższej pozostałej rodziny osoby zmarłej, a mianowicie: małżonek, krewni zstępni, krewni wstępni, krewni boczni do 4 stopnia pokrewieństwa, powinowaci w linii prostej do 1 stopnia. Prawo osobiste do zmiany miejsca spoczywania zwłok jest prawem wspólnym wszystkich żyjących członków najbliższej rodziny zmarłego. Z istoty tej wspólności wynika, że do ekshumacji wymagana jest wola wszystkich uprawnionych. Z tego względu osoba wnioskująca o ekshumację, znajdująca się w kręgu uprawnionych określonych w art. 10 ust. 1 ustawy o cmentarzach i chowaniu zobowiązana jest do złożenia oświadczenia o braku sprzeciwu do ekshumacji pozostałych uprawnionych członków rodziny. Spór między osobami, którym przysługuje prawo pochowania zwłok i prawo ekshumacji nie może być rozstrzygnięty w postępowaniu administracyjnym, albowiem spór ten ma charakter cywilnoprawny. W wypadku sporu między osobami, którym przysługuje prawo ekshumacji, osoba uprawniona do niej, może skutecznie domagać się zobowiązania innej osoby uprawnionej do złożenia stosownego oświadczenia woli w postępowaniu przed właściwym sądem cywilnym. Dlatego organ odwoławczy po ujawnieniu w postępowaniu odwoławczym, iż pomiędzy osobami uprawnionymi do ekshumacji zwłok A.B. zachodzi spór w przedmiocie wyrażenia zgody na jej przeprowadzenie, zawiesił postępowanie odwoławcze, wyznaczając stronom trzyletni okres na jego rozstrzygnięcie oraz wskazując możliwe sposoby rozwiązania sporu. W tym czasie nie wpłynęła informacja od żadnej ze stron, że spór dotyczący miejsca pochówku zmarłego A.B. podlegał rozpoznaniu przez sąd powszechny. Żadna ze stron w okresie od 19 grudnia 2019 r. do 19 grudnia 2022 r. nie wypowiedziała się co do aktualności sporu w zakresie wskazanym w odwołaniu od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Wieluniu z 31 października 2019 r. Ponadto strony zostały powiadomione przez ŁPWIS o zakończeniu postępowania odwoławczego oraz o prawie do wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów, materiałów oraz zgłoszonych żądań, jak również przedłożenia dodatkowych dowodów celem wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 79a § 1 k.p.a., tj. wskazania dowodu na rozwiązanie przedmiotowego sporu. Zawiadomiono, iż nie spełnienie ww. przesłanek skutkować mogłoby wydaniem przez organ odwoławczy decyzji niezgodnej z żądaniem stron, w tym przypadku z żądaniem stron, które złożyły odwołanie od przedmiotowej decyzji. Strony nie skorzystały z przysługujących im praw i nie przedstawiły żadnych nowych okoliczności w sprawie, świadczących o rozwiązaniu sporu w przedmiocie ekshumacji zwłok A.B. Wobec powyższego organ odwoławczy uznał, iż G.B. i B.G. utracili interes w podtrzymaniu stanowiska określonego w odwołaniu.
Na ostateczną decyzję Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego skargę do sądu administracyjnego złożył G.B. zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, co miało wpływ na treść orzeczenia, polegający na tym, że organ zezwolił na ekshumację szczątków zmarłego pomimo braku zgody wszystkich uprawnionych występujących w sprawie. Skarżący podniósł, iż zmarły pochowany został w rodzinnym grobie zgodnie z jego ostatnią wolą. Według sprzeciwiających się ekshumacji członków najbliższej rodziny zmarłego, zmarłemu należy się szacunek i jego szczątki bez absolutnej konieczności nie powinny być przewożone. Tym bardziej w sytuacji, gdy istnieje ryzyko, że w czasie ekshumacji nie wszystkie szczątki zmarłego zostaną wybrane z grobu, który jest grobem ziemnym W ocenie skarżącego, wydanie zaskarżonej decyzji pozbawione jest zatem podstaw prawnych, bowiem według obowiązujących przepisów, na ekshumację szczątków zmarłego niezbędna jest zgoda wszystkich najbliższych członków jego rodziny. Organ, który wydał zaskarżoną decyzję, w momencie jej wydawania, miał wiedzę na temat sprzeciwu w tym zakresie wnuczki zmarłego B.G. i syna zmarłego G.B., co zresztą wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Organ administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przeprowadzona przez sąd kontrola zaskarżonej doń decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w przedmiocie zezwolenia na ekshumację pod kątem kryterium legalności wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 1947) – dalej: u.c.ch.z. lub "ustawą o cmentarzach". Zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o cmentarzach ekshumacja zwłok i szczątków może być dokonana na umotywowaną prośbę osób uprawnionych do pochowania zwłok, za zezwoleniem właściwego państwowego powiatowego inspektora sanitarnego. Przepis ten należy jednak stosować z uwzględnieniem treści art. 10 ust. 1 ustawy o cmentarzach, w myśl którego prawo pochowania zwłok ludzkich ma najbliższa pozostała rodzina osoby zmarłej, a mianowicie:
1) pozostały małżonek(ka);
2) krewni zstępni;
3) krewni wstępni;
4) krewni boczni do 4 stopnia pokrewieństwa;
5) powinowaci w linii prostej do 1 stopnia.
Nadto, ustawodawca zaznaczył, iż prawo pochowania zwłok osób wojskowych zmarłych w czynnej służbie wojskowej przysługuje właściwym organom wojskowym w myśl przepisów wojskowych. Natomiast prawo pochowania zwłok osób zasłużonych wobec państwa i społeczeństwa przysługuje organom państwowym, instytucjom i organizacjom społecznym. Prawo pochowania zwłok przysługuje również osobom, które do tego dobrowolnie się zobowiążą.
Wykładnia powyższych przepisów musi prowadzić do wniosku, że ekshumacja zwłok lub szczątków za zezwoleniem właściwego inspektora sanitarnego może być dokonana na umotywowaną prośbę osób uprawnionych do pochowania zwłok. Przy czym krąg tych osób został wskazany w art. 10 ust. 1 wskazanej powyżej ustawy o cmentarzach (por. wyrok WSA w Gliwicach z 21 lutego 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 1150/17, orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej: CBOSA).
Należy podkreślić, że uprawnienie do pochowania zwłok osoby bliskiej, jak również uprawnienie do żądania ekshumacji, są uznawane za element szerszego prawa związanego z dobrem osobistym, którym jest kult pamięci osoby zmarłej. Takie dobra osobiste służą wszystkim osobom bliskim zmarłego, w związku z czym konieczne jest uzgodnienie zakresu, w jakim związane z nimi prawa przysługujące poszczególnym uprawnionym mogą być wykonywane (por. np. wyrok SN z 19 listopada 2020 r., II CSK 30/19, Lex nr 3082395). Możliwość pojawienia się sprzeczności między dobrami osobistymi osób bliskich zmarłego sprawia, że konieczne staje się znalezienie kryteriów ich usuwania, co z reguły oznacza konieczność określenia pierwszeństwa dóbr jednych osób w stosunku do drugich. W odniesieniu do uprawnienia do pochowania zmarłego wyrażony został pogląd, zgodnie z którym o pierwszeństwie tym decyduje art. 10 ust. 1 ustawy o cmentarzach, który ustala kolejność osób uprawnionych do pochowania zwłok, przy czym prawo pochowania zwłok danej osoby przysługuje osobie wymienionej w dalszej kolejności (np. krewnym w linii bocznej) dopiero wtedy, gdy brak jest osoby wymienionej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta prawa tego nie chce lub nie może wykonać (zob. wyrok SN z 25 września 1972 r. II CR 353/72, OSNC 1973, Nr 6, poz. 109; podobnie wyrok SN z 11 listopada 1976 r. II CR 415/76). Z drugiej jednak strony, w orzecznictwie reprezentowane jest także stanowisko, zgodnie z którym wymieniony przepis nie zastrzega na rzecz pewnych osób prawa pochowania zwłok z pierwszeństwem przed prawem innych osób, a stanowi jedynie o tym, komu przysługuje prawo (zob. np. wyrok SN z 7 czerwca 1966 r., I CR 346/65). Zgodnie z innym jeszcze poglądem kolejność określona w art. 10 ust. 1 ustawy o cmentarzach ma pewne znaczenie, jednak okoliczności faktyczne sprawy, a w szczególności relacje zmarłego przed śmiercią z poszczególnymi osobami wymienionymi w tym przepisie, a także wyrażona przez niego wola co do miejsca i rodzaju pochówku mogą przemawiać za przyznaniem pierwszeństwa prawom innym członków rodziny niż ci, którzy zostali wymienieni w przepisie w pierwszej kolejności (zob. wyrok SN z 23 maja 1975 r., II CR 193/75).
Nie budzi przy tym wątpliwości sądu – jak trafnie stwierdził Sąd Najwyższy (por. wyrok SN z 19.11.2020 r., II CSK 30/19, Lex nr 3082395), iż ekshumacja jest środkiem bardzo daleko idącym, gdyż w powszechnym odczuciu może pozostawać w konflikcie z potrzebą niezakłócania spokoju zmarłych oraz ich najbliższych, dla których ekshumacja może stanowić trudne przeżycie. W związku z tym korzystanie z tego środka, aczkolwiek nie jest całkowicie wykluczone, to może następować jedynie w szczególnych okolicznościach, gdy przemawiają za tym wyjątkowo istotne względy (zob. np. wyroki SN: z 16 czerwca 1998 r., I CKN 729/97; z 29 stycznia 2003 r., I CKN 1453/00; z 6 lutego 2008 r., II CSK 474/07; z 17 lutego 2016 r., III CSK 84/15, OSNC-ZD 2017, Nr 3, poz. 51; post. SN z 11 czerwca 2019 r., I CSK 779/18). Co więcej, sąd w składzie orzekającym stoi na stanowisku, że - jak wskazano w wyroku Sądu Najwyższego z 7 czerwca 1966 r., sygn. akt I CR 346/65, Lex/el nr 5998 - art. 10 ust. 1 ustawy o cmentarzach nie zastrzega na rzecz pewnych osób prawa pochowania zwłok z pierwszeństwem przed prawem innych osób. Także z art. 15 ust. 1 ustawy o cmentarzach takie zastrzeżenie nie wynika. Niemniej jednak w przypadku sporu między osobami, którym przysługuje prawo ekshumacji, osoba uprawniona do niej, może skutecznie domagać się zobowiązania innej uprawnionej osoby do złożenia stosownego oświadczenia woli dopiero wtedy, gdy dobro osobiste osoby domagającej się ekshumacji (sfera kultu dla zmarłego) zostaje zagrożone cudzym działaniem bezprawnym w takim stopniu, że samo zaniechanie tego działania, przedstawia się jako niewystarczające (art. 15 ust. 1 ww. ustawy w zw. z art. 24 § 1 Kodeksu cywilnego) - zob. też wyrok WSA w Poznaniu z 5 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Po 619/19, CBOSA.
Jak wynika z przedłożonych do sądu akt administracyjnych w niniejszej sprawie nie ma zgody wszystkich osób uprawnionych do przeprowadzenia ekshumacji i zmiany miejsca spoczynku szczątków zmarłego. Wobec powyższego organ administracji uznał, iż rozstrzygnięcie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny, tj. sporu w przedmiocie wyrażenia zgody na ekshumację zwłok lub złożenia przez strony postępowania zgodnego wniosku o przeprowadzenie ekshumacji i zawiesił prowadzone postępowanie. Z akt sprawy wnika również, iż postanowieniem z dnia 19 grudnia 2022 r. podjęto zawieszone postępowanie, a pismem z dnia 29 grudnia 2022 r. zawiadomiono strony o zakończeniu prowadzonego postępowania oraz o prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, jak również prawie zgłoszenia żądań i przedłożenia dodatkowych dowodów. Następnie, w dniu 30 stycznia 2023 r., wydano zaskarżoną do sądu decyzję, którą utrzymano w mocy zgodę jaką na ekshumację wyraził organ I.
W świetle powyższego należy zauważyć, że podstawową kwestią jest jednoznaczne ustalenie kręgu osób uprawnionych do wyrażenia zgody na ekshumację – a więc kręgu wszystkich stron postępowania – i udokumentowanie w aktach sprawy poczynionych w tym zakresie ustaleń.
Następnie koniecznym jest ustalenie jednoznacznego stanowiska stron w kwestii ekshumacji – sąd stoi przy tym na stanowisku, iż w tego typu sprawach tzw. milcząca zgoda nie może być uznana za wystarczającą. Konieczne jest zatem wyrażenie przez każdą ze stron wyraźnej zgody lub wyraźnego sprzeciwu w formie stosownego oświadczenia. Należy przy tym podkreślić, iż w braku wyraźnej zgody wszystkich stron nie ma podstaw do wydania decyzji pozytywnej – tj. zezwalającej na ekshumację. Oczywiście spór pomiędzy stronami co do ekshumacji – a w konsekwencji brak zgody którejś ze stron - może doprowadzić do zawiązania się sporu przed sądem powszechnym, gdyż brak porozumienia między stronami postępowania może być rozstrzygnięty jedynie na drodze postępowania sądowego. Nie zmienia to jednak faktu, iż w pierwszej kolejności należy ustalić krąg stron oraz ich wyraźne stanowiska w kwestii ekshumacji. Zatem, po jednoznacznym ustaleniu kręgu stron postępowania organ administracji powinien zawiadomić je o toczącym się postępowaniu oraz wezwać do wyrażenia jednoznacznego stanowiska w kwestii ekshumacji szczątków ich zmarłego krewnego. Nie ma przy tym znaczenia prawnego, czy osoby uprawnione do decydowania w przedmiocie ekshumacji faktycznie chcą, czy też nie chcą brać udziału w sprawie administracyjnej. Zgodnie bowiem z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym więc czy konkretny podmiot jest stroną danego postępowania decyduje to, czy posiada on interes prawny. Ten zaś - interes prawny - definiuje się jako interes oparty na normie prawa materialnego, a w niniejszym przypadku taką normą prawa materialnego jest przywoływany już art. 10 ust. 1 ustawy o cmentarzach.
W aktach sprawy brak wyraźnej zgody wszystkich stron postępowania na ekshumację (brak też stosownego orzeczenia sądu powszechnego), co więcej wyrażono sprzeciw w tym zakresie - nie było zatem podstaw do wydania decyzji pozytywnej, a więc wyrażenia zgody na ekshumację.
W okolicznościach niniejszej sprawy nie ma wątpliwości co do tego, iż strona skarżąca (bez wątpienia mieszcząca się w katalogu określonym w art. 10 u.c.ch.z.) nie wyraziła swojej zgody na ekshumację, a wręcz przeciwnie wyraziła w sposób nie budzący wątpliwości swój sprzeciw tym zakresie. W aktach sprawy brak przy tym stosownego orzeczenia sądu powszechnego. Tym samym więc nie było podstaw do wydania decyzji pozytywnej – brak było bowiem zgody wszystkich uprawnionych, stron postępowania. Zauważyć również należy, że strona skarżąca wyrażając w sposób wyraźny swój sprzeciw wobec ekshumacji oraz przeniesienia szczątków zmarłego z dotychczasowego miejsca pochówku w inne miejsce nie miała w istocie interesu prawnego do wystąpienia do sądu powszechnego z powództwem o rozstrzygnięcie sporu co do miejsca spoczynku zmarłego.
Sąd stoi na stanowisku, iż prawo do ekshumacji zwłok (szczątków) jest prawem wspólnym wszystkich osób bliskich zmarłego, bowiem stanowi dobro osobiste każdej z tych osób, a art. 10 ust. 1 u.c.ch.z. ma charakter jedynie administracyjno-porządkowy i nie kreuje "pierwszeństwa" określonych osób bliskich zmarłemu przed innymi do decydowania o przeniesieniu zwłok (szczątków zmarłego) w inne miejsce, tak więc decyzja w tej materii powinna nastąpić poprzez konsensus, z tym że w braku porozumienia uprawnieni mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd zaistniałego sporu dotyczącego wykonywania wspólnego prawa (por. np. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1646/10, Lex/el nr 1151971; a także wyrok WSA w Gdańsku z dnia 19 października 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 578/17, Lex/el nr 2392916).
W świetle powyższego w ocenie sądu, w rozpoznanej sprawie organ dokonał nieprawidłowej wykładni art. 15 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 10 ust. 1 ustawy o cmentarzach i wyraził zgodę na przeprowadzenie ekshumacji mimo, iż wiedział, że osoby uprawnione w sposób nie budzący wątpliwości wyraziły swój sprzeciw wobec ekshumacji.
Wobec powyższego, zdaniem sądu, należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylić zarówno zaskarżoną decyzję jak również poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, a organy ponownie rozpatrując sprawę powinny wziąć pod uwagę stanowisko sądu.
is