III SA/Łd 231/23

III SA/Łd 231/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-07-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska /sprawozdawca/
Joanna Wyporska-Frankiewicz /przewodniczący/
Paweł Dańczak
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Sygn. powiązane
II GSK 1876/23 - Wyrok NSA z 2024-04-18
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120, art. 145 par. 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 135, art. 200 i art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7-9, art. 77 par. 1 w zw. z art. 64 par. 2, art. 145 par. 1 pkt 4 i 5, art. 145a par. 1, art. 156 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz Sędziowie Sędzia WSA Paweł Dańczak Asesor WSA Anna Dębowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 28 lutego 2023 r. nr SKO.4121.32.2023 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Starosty Zgierskiego z dnia 1 lutego 2023 r. nr KM.5430.00629.2016/21; 2. zasądza od Wojewody Łódzkiego na rzecz skarżącej M. M. kwotę 680,- (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. a.l.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 28 lutego 2023 r., nr SKO.4121.32.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy postanowienie Starosty Zgierskiego z 1 lutego 2023 r., nr KM.5430.00629.2016/21 o odmowie wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji Starosty Zgierskiego z 12 listopada 2022 r., nr KM.5430.00629.2016/7 o zatrzymaniu M. M. prawo jazdy kategorii AM, B1, B, nr [...], nr druku [...], wydanego 21 czerwca 2018 r. na okres 3 miesięcy tj. od 21 października 2021 r. do 21 stycznia 2022 r. włącznie oraz nadaniu jej rygoru natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu organ drugiej instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że postanowieniem z 1 lutego 2023 r. Starosta Zgierski odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją Starosty Zgierskiego z 12 listopada 2021 r. o zatrzymaniu M. M. prawo jazdy kategorii AM, B1, B nr [...] nr druku [...], wydanego 21 czerwca 2018 r., na okres 3 miesięcy tj. od 21 października 2021 r. do 21 stycznia 2022 r. włącznie oraz nadaniu jej rygoru natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu postanowienia organ pierwszej instancji wskazał, że brak jest podstaw do wznowienia postępowania, gdyż wniosek został złożony 25 stycznia 2023 r., a więc po upływie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 grudnia 2022 r.
W zażaleniu na to postanowienie skarżąca zarzuciła:
1. naruszenie art. 124 § 1 i 2 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia, którego treść wskazuje, że organ w ogóle nie rozpoznał wniosku o wznowienie w zakresie podstawy z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Niniejsze prowadzi do uznania, że organ naruszył art. 10 § 1 k.p.a. i art. 11 k.p.a. poprzez nierozpoznanie złożonego wniosku o wznowienie postępowania w całości;
2. naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. poprzez błędne i dowolne uznanie, że decyzja Starosty Zgierskiego zawierała jasne i czytelne pouczenie w zakresie czynności, jakie należy wykonać, aby Starosta Zgierski zwrócił skarżącej zatrzymane prawo jazdy, w sytuacji gdy nie sposób uznać w świetle aktualnych okoliczności by treść pouczenia była jasna i nie pozostawiała wątpliwości odnośnie interpretacji treści pouczenia;
3. błędne uznanie, że skarżąca złożyła wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145a § 1 k.p.a. po terminie, w sytuacji gdy wniosek w tym zakresie został złożony w terminie, a tym samym naruszenie art. 145a § 2 k.p.a.;
4. błędne uznanie, że decyzja Starosty Zgierskiego z 12 listopada 2021 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, w sytuacji gdy w ocenie skarżącej zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Organ drugiej instancji utrzymując w mocy postanowienie z 1 lutego 2023 r. za bezsporne uznał, że 25 stycznia 2023 r. pełnomocnik skarżącej nadał w polskiej placówce pocztowej wniosek o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem decyzji Starosty Zgierskiego z 12 listopada 2021 r. o zatrzymaniu prawa jazdy na okres 3 miesięcy. Skarżąca dowiedziała się o decyzji z chwilą jej doręczenia, tj. 18 listopada 2021 r.
W ocenie organu drugiej instancji za datę, w której należy przyjąć powzięcie informacji o okresie, na jaki prawo jazdy zostało skarżącej zatrzymane, jest data doręczenia jej decyzji, tj. 18 listopada 2021 r. Przyjmując zatem datę 18 listopada 2021 r., jako termin powzięcia informacji o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, stwierdzić należy, że zakreślony w art. 148 § 1 k.p.a. miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. upłynął 18 grudnia 2021 r.
Organ drugiej instancji stwierdził także, że termin miesięczny do żądania wznowienia w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją nie został w sprawie zachowany. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 grudnia 2022 r., sygn. akt K 4/21, dotyczący informacji organu kontroli ruchu drogowego stanowiącej podstawę zatrzymania prawa jazdy w przypadku kierowania pojazdem z prędkością dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym lub w przypadku przewożenia osób w liczbie przekraczającej liczbę miejsc określoną w dowodzie rejestracyjnym, wszedł w życie 19 grudnia 2022 r.
Nadanie wniosku 25 stycznia 2023 r., a więc z uchybieniem ustawowego terminu, ma ten skutek, że postępowanie nie może być wznowione na podstawie żadnej ze wskazanych przesłanek, chyba że uchybiony termin został przywrócony.
Składając wniosek o wznowienie postępowania po upływie ustawowego terminu, skarżąca nie wniosła, na podstawie art. 58 § 1 k.p.a., o jego przywrócenie.
W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. M. wniosła o jego uchylenie wraz z poprzedzającym je postanowieniem, zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła:
1. naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez uznanie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania, w sytuacji gdy dopiero na obecnym etapie, po pewnym czasie od wydania decyzji, okazało się, że pouczenie decyzji wprowadza w błąd jej adresata, co stanowiło podstawę złożenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie;
2. błędne uznanie, że decyzja Starosty Zgierskiego z 12 listopada 2021 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, w sytuacji gdy zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa ze względów wskazanych we wniosku, a także m.in. dlatego, że pouczenie zawarte w decyzji, jest nieprecyzyjne, a wręcz wprowadzające w błąd. Z treści pouczenia zawartego w decyzji wynika bowiem, że zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej i złożeniu wniosku o zwrot zatrzymanego prawa jazdy. Według skarżącej treść tego pouczenia bezpośrednio odnosi się do faktycznego zatrzymania prawa jazdy, a zatem zatrzymania fizycznego dokumentu prawa jazdy. Z racji tego, że Policja nie zatrzymała w dacie kontroli dokumentu prawa jazdy, skarżąca nie miała podstaw by zgodnie z treścią pouczenia po okresie 3 miesięcy udać się do Starostwa i uiścić stosowną opłatę celem zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. Dla skarżącej wystarczający był upływ czasu, na jaki cofnięto jej uprawnienia do prowadzenia pojazdów, aby z powrotem zacząć prowadzić. Jeżeli fizycznie dokument prawa jazdy nie został skarżącej faktycznie zatrzymany, to zgodnie z treścią pouczenia nie mogła wiedzieć, że zanim po 3 miesiącach zacznie z powrotem prowadzić samochód, to winna udać się do Starostwa Zgierskiego by dopełnić jeszcze jakieś formalności. Tak mylne, niejednoznaczne pouczenie sprawia, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, albowiem takie pouczenie wprowadza w błąd adresata.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.".
Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Nie budzi wątpliwości, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest ostateczne postanowienie kończące postępowanie wydane na skutek wniesienia zażalenia w postępowaniu administracyjnym, a więc mieszczące się w katalogu postanowień wskazanych w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. np. wyrok NSA z 11 czerwca 2019 r., II OSK 1867/17). W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
W dalszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Badając legalność zaskarżonego postanowienia sąd stwierdził naruszenie przez organy administracji przepisów prawa uzasadniające uwzględnienie skargi.
Jak wynika z akt sprawy 25 stycznia 2023 r. skarżąca wniosła do organu pierwszej instancji pismo zatytułowane "Wniosek o wznowienie postępowania". W piśmie tym skarżąca stwierdziła, że wnosi o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty Zgierskiego z 12 listopada 2021 r. o zatrzymaniu prawa jazdy. Jako podstawy wznowienia wskazała – art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i art. 145a § 1 k.p.a. W zakresie przesłanki wznowienia określonej w art. 145a § 1 k.p.a. skarżąca wskazała, że tą podstawą jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 grudnia 2022 r., sygn. akt K 4/22. W zakresie podstaw wznowienia określonych w art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. natomiast wskazała, że 18/19 stycznia 2023 r. wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, a także stronie na dzień orzekania przez organ, kiedy to dowiedziała się o daleko idącej sprzeczności decyzji.
Jednocześnie skarżąca w uzasadnieniu podania wyjaśniła, że 18/19 stycznia 2023 r. dowiedziała się, że decyzja z 12 listopada 2021 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Przedstawiła także argumentację mającą, jej zdaniem, świadczyć o wydaniu decyzji rażącym naruszeniem prawa.
W zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji z 1 lutego 2023 r. i następnie w skardze do sądu administracyjnego skarżąca ponownie sformułowała zarzut wydania decyzji z 12 listopada 2021 r. z rażącym naruszeniem prawa.
W uzasadnieniach przedstawiła argumentację mającą wskazywać na tę wadę decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy.
Wobec tak sformułowanego podania skarżącej z 25 stycznia 2023 r. wskazać należy, że wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa stanowi jedną z określonych w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. podstaw stwierdzenia nieważności decyzji.
Zarówno wznowienie postępowania, jak i stwierdzenie nieważności decyzji, są nadzwyczajnymi trybami umożliwiającymi wzruszenie decyzji ostatecznych, a więc takich, które z mocy art. 16 § 1 k.p.a. są objęte zasadą trwałości.
Stanowiące podstawy wznowienia postępowania administracyjnego wady z art. 145 § 1, art. 145a § 1, art. 145aa § 1 i art. 145b § 1 k.p.a. są istotnymi wadami postępowania, lecz mogą spowodować jedynie wzruszalność decyzji. Dlatego też wznowienie postępowania polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy w celu sprawdzenia, czy jakaś wada postępowania nie wpłynęła na treść rozstrzygnięcia. Skutki prawne decyzji wzruszalnych są uznane przez prawo, a nowym aktem pozbawia się jedynie zdolności ich wywoływania w przyszłości.
Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, wymienione w art. 156 § 1 k.p.a., to z kolei wady tkwiące w samej decyzji. W ich wyniku następuje więc nie wzruszalność, ale nieważność decyzji. Skutki prawne decyzji nieważnej – na mocy nowego aktu decyzji stwierdzającej nieważność – całkowicie nie są uznawane przez prawo (por. J. Goździewicz-Biechońska, Wadliwość decyzji administracyjnych w procesie inwestycyjno-budowlanym, Warszawa 2011, s. 139). Skutki prawne takiej decyzji zostają więc uchylone od samego początku.
W orzecznictwie ukształtował się pogląd o niekonkurencyjności obu trybów – wznowienia i stwierdzenia nieważności prowadzący do uznania, że okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania nie mogą jednocześnie stanowić podstaw do żądania stwierdzenia nieważności ostatecznych decyzji (por. wyrok WSA w Warszawie z 14 lutego 2006 r., VII SA/Wa 1332/05; wyroki NSA: z 14 sierpnia 2001 r., I SA 343/01; z 19 września 2013 r., II OSK 533/12; z 3 lutego 2017 r., II OSK 2496/15; z 24 lipca 2018 r., II OSK 2132/16). W sprawie stwierdzenia nieważności nie można natomiast powoływać się na podstawy wznowienia. Nie jest też dopuszczalne przyjęcie, że którakolwiek z podstaw wznowienia postępowania mogłaby zarazem stanowić jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyroki NSA z 14 sierpnia 2001 r., I SA 343/01; z 3 lutego 2017 r., II OSK 2496/15). Może jednak dojść do zbiegu podstaw stosowania obu tych instytucji. Niekiedy decyzje mogą zawierać zarówno wady skutkujące nieważnością, jak i wady skutkujące wznowieniem postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania nie wyłącza możliwości wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Strona może równocześnie żądać wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania i postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. O zastosowaniu jednego z nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji administracyjnej nie powinna jednak w żadnym razie przesądzać data wszczęcia postępowania, lecz donioślejsze dla sprawy następstwa prawne zastosowania danego trybu postępowania. Przesłanki stwierdzenia nieważności są tego rodzaju, że ich wystąpienie powoduje najdalej idące skutki prawne w sprawie indywidualnej. Następstwem prawnym stwierdzenia nieważności decyzji jest bezprzedmiotowość postępowania w sprawie wznowienia postępowania i konieczność jego umorzenia, gdyż stwierdzenie nieważności oznacza wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji będącej przedmiotem postępowania wznowieniowego. Z tego względu wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w trakcie toczącego się już postępowania w sprawie wznowienia powoduje w zasadzie konieczność zawieszenia wznawianego postępowania. Wobec tego należy dać pierwszeństwo zastosowaniu trybu nieważności przed trybem wznowienia postępowania (por. wyroki: NSA z 9 sierpnia 1990 r., IV SA 543/90, OSP 1992/5, poz. 120, z glosami B. Adamiak i J. Borkowskiego; NSA z 17 stycznia 2006 r., II OSK 406/05; NSA z 21 listopada 2012 r., II OSK 1318/11; WSA w Krakowie z 20 maja 2009 r., III SA/Kr 389/08; wyrok WSA w Warszawie z 14 listopada 2022 r., I SA/Wa 644/21).
Podkreślić należy, że podstawową zasadą postępowania administracyjnego jest spoczywający na organie obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy – art. 7 k.p.a. Właściwe ustalenie stanu faktycznego – niezbędne dla prawidłowości podejmowanych decyzji – wymaga z kolei wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego – art. 77 k.p.a. Dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego w rozumieniu art. 7 k.p.a. obejmuje również ustalenie przez organ administracji treści rzeczywistego żądania strony. Organ zobowiązany jest zatem z urzędu podjąć czynności wyjaśnienia żądania strony (por. wyrok NSA z 7 kwietnia 1992 r., IV SA 1378/91). Zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli obowiązuje w całym ciągu postępowania administracyjnego, a zatem od chwili wszczęcia postępowania, w postępowaniu wyjaśniającym oraz podjęciu decyzji. O charakterze pisma decyduje natomiast jego treść, a nie tytuł czy nazwa (por. np. wyrok NSA z 14 grudnia 2018 r., II FSK 2105/18; postanowienie SN z 21 marca 2013 r., II CZ 3/13). Każde pismo, niezależnie od tego, jakie znaczenie zostanie mu nadane przez adresata, powinno być zatem rozpoznane zgodnie z intencją strony zawartą w treści pisma. To z kolei oznacza, że bez względu na to, jak pismo zostanie zatytułowane, organ ma obowiązek nadać mu właściwy bieg, zgodny z jego treścią (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 8 marca 2018 r., I SA/Rz 72/18). Jeśli treść pisma i wynikający z niej zamiar wnoszącego pismo nie są zgodne z oznaczeniem pisma, to prymat należy nadać treści pisma, bowiem to z niej wynika intencja strony (por. postanowienie NSA z 23 września 2019 r., II FZ 547/19). O tym, jaki charakter ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym, decyduje jednak ostatecznie strona, a nie organ administracyjny, do którego pismo to skierowała. W razie wątpliwości, organ administracyjny mając na względzie postanowienia art. 7-9 k.p.a. winien w trybie art. 64 § 2 k.p.a. zapytać stronę o wyjaśnienie jej intencji i czego w istocie się domaga (por. wyroki NSA: z 23 kwietnia 1993 r., SA/Kr 2342/92; z 5 marca 2002 r., I SA 1965/00).
W rozpoznawanej sprawie organy administracji winni zatem w pierwszej kolejności ustalić, czy rzeczywiście intencją skarżącej było wyłącznie wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją z 12 listopada 2021 r., czy też wnosiła ona w istocie o stwierdzenie nieważności tej decyzji lub też równocześnie żądała wznowienia postępowania i stwierdzenia nieważności decyzji. W wypadku stwierdzenia, że żądanie skarżącej zawierało wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z 12 listopada 2021 r. organy administracji winny w pierwszej kolejności rozpatrzeć ten wniosek.
Tymczasem pomimo sformułowania we wniosku z 25 stycznia 2023 r. zarzutu wydania decyzji z 12 listopada 2021 r. z rażącym naruszenia prawa, stanowiącym określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. podstawę stwierdzenia nieważności decyzji, podniesionego ponownie w zażaleniu na postanowienie z 1 lutego 2023 r., organy administracji nie podjęły działań zmierzających do niewątpliwego ustalenia treści żądania skarżącej i bez wyjaśnienia tej kwestii przyjęły, że wniosła ona o wznowienie postępowania.
W rozpoznawanej sprawie doszło zatem do naruszenia sformułowanej art. 7 k.p.a. zasady dokonania niezbędnych ustaleń tak, aby w sposób niebudzący wątpliwości wyjaśnić stan faktyczny sprawy i pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa. Powyższa zasada pozostaje w związku z zasadą praworządności (art. 8 k.p.a.).
Poza tym nawet jeżeliby uznać, że podanie skarżącej dotyczyło żądania wznowienia postępowania a nie stwierdzenia nieważności, to za przedwczesną należy uznać ocenę organu drugiej instancji, że w zakresie podstawy określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (ujawnienia się istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję) skarżąca uchybiła terminowi miesięcznemu do jego wniesienia, o którym stanowi art. 148 § 1 k.p.a. Organ drugiej instancji utożsamił bowiem dowiedzenie się przez skarżącą o tej podstawie wznowienia postępowania z doręczeniem jej decyzji 18 listopada 2021 r. Nie wyjaśnił jednak, dlaczego nie dał wiary skarżącej, że o podstawie wznowienia dowiedziała się 18/19 stycznia 2023 r.
Dodać należy, że w przypadku złożenia przez stronę podania o wznowienie wszczyna się postępowanie wstępne w sprawie wznowienia postępowania. Przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania jest oparty na ustawowych przesłankach wznowienia, enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1, oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148. Tylko w przypadku ujawnienia, że podanie o wznowienie nie wskazuje przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 bądź nie został zachowany termin jego złożenia przewidziany w art. 148 – organ administracji może na podstawie art. 149 § 3 wydać postanowienie o odmawiającą wznowienia postępowania. W pozostałych przypadkach organ administracji ma obowiązek wydać postanowienie o wznowieniu postępowania i przeprowadzić postępowanie zgodnie z zasadami określonymi w art. 150 i 151. Wszelkie czynności i rozważania merytoryczne na etapie postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania są niedopuszczalne. Podanie o wznowienie postępowania wszczyna postępowanie wstępne, które powinno się zakończyć załatwieniem sprawy w sposób przewidziany w art. 149 k.p.a., a więc wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania lub o odmowie jego wznowienia (por. wyroki NSA z 14 czerwca 1999 r., IV SA 2397/98, z 15 lutego 2018 r., II OSK 999/16).
Z tych względów uznać należy, że zaskarżone postanowienie zostało przedwcześnie wydane z istotnym naruszeniem art. 7-9, art. 77 § 1 w związku z art. 64 § 2 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z przedstawionych wyżej rozważań.
Mając powyższe na uwadze sąd za konieczne uznał uchylenie zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym je postanowieniem z 1 lutego 2023 r., o czym orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a.
Na mocy art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.) sąd zasądził na rzecz skarżącej od organu administracji kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
ds