III SA/Łd 229/23

III SA/Łd 229/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-09-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska /sprawozdawca/
Janusz Nowacki
Paweł Dańczak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Umorzenie postępowania
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1212
art. 103 ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Dz.U. 2021 poz 53
art. 182 § 2
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy - t.j.
Dz.U. 2019 poz 821
art. 39 § 3, art. 92a § 2 i art. 94 § 1
Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 1375
art. 506 § 3
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 105 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a. i c., § 3, art. 200 i art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2015 poz 1800
§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. c.
Rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Dańczak Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki Asesor WSA Anna Dębowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 21 lutego 2023 r. nr S.K.O.4121.19.2023 w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Zgierskiego z dnia 17 stycznia 2023 r., nr KM.5430.00629.2016/14; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz skarżącej M. M. kwotę 680 zł (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z 21 lutego 2023 r., nr S.K.O.4121.19.2023, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 1212 ze zm.) w związku z art. 182 k.k.w., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Starosty Zgierskiego z 17 stycznia 2023 r., nr KM.5430.00629.2016/14 o cofnięciu M.M. uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii AM, B1, B na okres jednego roku, tj. w terminie od 24 listopada 2022 r. do 24 listopada 2023 r.
W uzasadnieniu organ drugiej instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że decyzją z 17 stycznia 2023 r. Starosta Zgierski powołując się na art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami orzekł o cofnięciu M.M. uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii AM, B1, B na okres jednego roku, tj. w terminie od 24 listopada 2022 r. do 24 listopada 2023 r. wobec orzeczenia wyrokiem Sądu [...] z 25 października 2022 r., sygn. akt.[...] zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres jednego roku.
Od decyzji tej M.M. złożyła odwołanie.
Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami w związku z art. 182 § 2 k.k.w. poprzez bezrefleksyjne i automatyczne wydanie błędnej decyzji, na mocy której doszło do cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii AM, B1, B na okres 1 roku w terminie od 24 listopada 2022 r. do 24 listopada 2023 r., w sytuacji gdy wyrok nakazowy Sądu [...] z 25 października 2022 r., sygn. akt [...] nie istnieje w obrocie prawnym. Nigdy nie uprawomocnił się z uwagi na okoliczność, że skarżąca wniosła od tego wyroku sprzeciw, a co za tym idzie zgodnie z art. 506 § 3 k.p.k. należałoby uznać, że wyrok ten utracił moc. Wyrok ten winien zostać uznany za niewykonalny i nie powinien stanowić podstawy do wydania decyzji w trybie art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami.
Organ drugiej instancji utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji za bezsporne uznał, że w stosunku do skarżącej został orzeczony na podstawie art. 94 § 3 k.w. środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres jednego roku (wyrok Sądu [...] z 25 października 2022 r., sygn. akt. [...]). Wyrok ten stał się dla organu pierwszej instancji podstawą do wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie i wydania zaskarżonej decyzji. Decyzje o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami stanowią akty o charakterze związanym, tj. nie zależą od uznania organu. Organ, w przypadku zaistniałych ustawowych przesłanek, ma nie tylko prawo, lecz i bezwzględny obowiązek wydać decyzję o określonej treści. Nie jest przy tym uprawniony do weryfikowania wyroku sądu karnego. Organ wydający uprawnienia do kierowania pojazdami jest tylko wykonawcą wyroku sądowego, którym orzeczono karę zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Organ administracji nie może dokonywać ani rozszerzenia, ani zawężenia orzeczonego przez sąd zakazu.
Organ drugiej instancji uznając argumentację przedstawioną w odwołaniu za nieuzasadnioną podniósł, że wyrok nakazowy Sądu Rejonowego z 25 października 2022 r. jest prawomocny i dopóki nie zostanie wyeliminowany z obrotu prawnego w sposób przewidziany prawem, będzie wywoływał określone skutki prawne, w tym konieczność wszczęcia postępowania i wydania decyzji o cofnięciu uprawnień na jego podstawie. Złożenie sprzeciwu od tego wyroku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia nie przesądza na tym etapie postępowania o bezprzedmiotowości działania organu pierwszej instancji w tym zakresie. Sprzeciw wraz z wnioskiem będzie podlegał kontroli ze strony sądu, który jeżeli zmieni to rozstrzygnięcie na korzyść strony, da podstawę organowi administracji do wznowienia postępowania w przedmiocie cofnięcia uprawnień w trybie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Pozostałe argumenty zawarte w piśmie uzupełniającym z 3 lutego 2023 r., jako że odnoszą się do decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, która nie jest przedmiotem niniejszego postępowania odwoławczego, pozostają bez znaczenia dla wyniku sprawy.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M.M. wniosła o jej uchylenie w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżąca wniosła także o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym oraz o dopuszczenie uzupełniającego dowodu z dokumentu, tj. postanowienia Sądu [...] z 17 lutego 2023 r., sygn. akt [...] na okoliczność przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia sprzeciwu od wyroku Sądu [...] z 25 października 2022 r., sygn. akt [...] i na okoliczność, że wyrok Sądu [...] z 25 października 2022 r., sygn. akt [...] z uwagi na jego nieuprawomocnienie się, nie mógł stanowić podstawy do jego wykonania, a tym samym nie mógł stanowić podstawy do wydania decyzji o cofnięciu skarżącej uprawnień na okres wskazany w tym wyroku.
Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła:
1. naruszenie art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. w związku z art. 15 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie żadnych czynności w trakcie prowadzonego postępowania przez organ drugiej instancji w kierunku wyjaśnienia czy Sąd [...] uwzględnił sprzeciw skarżącej, pomimo że skarżąca w swoim odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji wprost powoływała się na tę okoliczność, w wyniku czego organ drugiej instancji dokonał błędnych ustaleń i w oparciu o nie wydał błędną decyzję. O ile zaskarżona decyzja została wydana 21 lutego 2022 r., o tyle 17 lutego 2023 r. Sąd [...] przywrócił skarżącej termin do wniesienia sprzeciwu. Należy zatem założyć, że gdyby organ drugiej instancji skierował określone zapytanie do sądu dotyczące udzielenie odpowiedzi na pytanie: czy sąd przywrócił skarżącej termin do wniesienia sprzeciwu i uwzględnił wniesienie sprzeciwu, to uzyskałby tę odpowiedź przed wydaniem decyzji 21 lutego 2023 r., co umożliwiałoby organowi drugiej instancji wydanie innego, prawidłowego rozstrzygnięcia, niż to z którym mamy obecnie do czynienia;
2. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, pomimo że decyzja Starosty pozbawiona jest podstaw, gdyż Sąd[...] , który wydał wyrok z 25 października 2022 r., sygn. akt[...] , który też był podstawą cofnięcia skarżącej uprawnień do kierowania pojazdami na okres od 24 listopada 2022 r. do 24 listopada 2023 r. przez Starostę, przywrócił skarżącej termin do wniesienia sprzeciwu, z uwagi na błędne zaadresowanie wyroku nakazowego na niewłaściwy adres skarżącej, co oznacza, że wyrok ten nie jest prawomocny, a zatem nie mógł on stanowić podstawy do oparcia na nim jakiejkolwiek decyzji wydanej na podstawie ustawy o kierujących pojazdami;
3. naruszenie art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami w związku z art. 94 § 3 k.w. związku z art. 94 § 3 k.p.w. w związku z art. 94 § 1 k.p.w. w związku z art. 506 § 1, 2, 3 k.p.k. w związku z art. 182 § 1 i 2 k.k.w. w związku z art. 11 § 1 k.k.w. poprzez wykonanie punktu 2 wyroku nakazowego Sądu [...] z 25 października 2022 r., sygn. akt [...] (początkowo wyrok nosił sygn. akt [...] jednakże była to omyłka, która została sprostowania przez sąd poprzez wskazanie sygn. akt [...]) – zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na rok, w sytuacji gdy:
a) w sprawie został wniesiony skutecznie sprzeciw, który powoduje, że wyrok nakazowy traci moc, a zatem brak jest podstawy do wydania takiej decyzji jaką wydał Starosta i jaka została utrzymana w mocy przez organ drugiej instancji;
b) wyrok nie jest prawomocny, a zatem nie mógł zostać wykonany.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Na podstawie postanowienia z 22 września 2023 r., wydanego na mocy art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", Wojewódzki Sąd Administracyjny przeprowadził dowody z dokumentów załączonych do pisma skarżącej z 28 lipca 2023 r. w postaci postanowienia Sądu [...] z 17 lutego 2023 r., sygn. akt [...], wyroku Sądu [....] z 28 kwietnia 2023 r., sygn. akt [..], postanowienia Sądu [...] z 12 maja 2023 r., sygn. akt[...] , postanowienia Prokuratora [...] z 28 kwietnia 2023 r., sygn. akt [..]
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, że niniejszą sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie strony zgodnie wniosły o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W dalszej kolejności wskazać trzeba, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki określone w ustawie. Stosownie do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd stwierdził, że skarga jest zasadna.
W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę decyzji z 17 stycznia 2023 r. o cofnięciu skarżącej uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii AM, B, B1 na okres roku w terminie od 24 listopada 2022 r. do 24 listopada 2023 r. stanowił art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami w związku z art. 182 § 2 k.k.w.
Zgodnie z art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami właściwy organ wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. Z kolei stosownie do art. 182 § 2 k.k.w. organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu.
Nie budzi wątpliwości, że wydanie decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w oparciu o art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami w związku z art. 182 § 2 k.k.w. może mieć miejsce w razie prawidłowego poczynienia ustaleń faktycznych, że w stosunku do adresata decyzji prawomocnie orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów.
Z akt sprawy wynika, że organ pierwszej instancji wszczynając postępowanie administracyjne dysponował odpisem wyroku nakazowego z 25 października 2022 r. z klauzulą prawomocności od 24 listopada 2022 r. Wyrokiem tym skarżąca została uznana winną popełnienia wykroczeń z art. 92a § 2 i art. 94 § 1 k.w. i został nim orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres jednego roku.
Organ drugiej instancji wydając zaskarżoną decyzję nie uwzględnił jednak zasady, że organ odwoławczy – rozstrzygając sprawę ponownie w ramach omówionego wyżej postępowania dwuinstancyjnego – jest obowiązany, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, uwzględniać nie tylko zmiany stanu prawnego, ale i stanu faktycznego sprawy zaistniałe po wydaniu zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji (por. np. wyrok NSA w Lublinie z 21 czerwca 1988 r., SA/Lu 151/88, ONSA 1988/2, poz. 72).
W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji skarżąca powołała się bowiem na okoliczność wniesienia sprzeciwu od wyroku nakazowego z 25 października 2022 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia.
Sąd [...] postanowieniem z 17 lutego 2023 r., sygn. akt [...] przywrócił skarżącej termin do wniesienia sprzeciwu od wyroku tego sądu z 25 października 2022 r. Postanowienie to zostało zatem niewątpliwie wydane przed wydaniem przez organ drugiej instancji zaskarżonej decyzji (21 lutego 2023 r.). W następstwie tego postanowienia wniesienie przez skarżącą sprzeciwu wywołało skutki określone w art. 506 § 3 k.p.k. stanowiącym, że w razie wniesienia sprzeciwu wyrok nakazowy traci moc; sprawa podlega rozpoznaniu na zasadach ogólnych. Przewidziana tym przepisem utrata mocy wyroku nakazowego – którym w rozpatrywanym przypadku uznano skarżącą za winną popełnienia wykroczeń z art. 94 § 1 k.w. – skutkuje fikcją prawną, że wyrok nie został wydany. To zaś oznacza, że według stanu faktycznego, z daty orzekania przez organ drugiej instancji, brak już było orzeczenia o zakazie prowadzenia pojazdów. Nie istniał tym samym przedmiot postępowania, którego materialnoprawną podstawę stanowi przytaczany wyżej art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami i art. 182 § 2 k.k.w. (por. wyrok NSA z 20 stycznia 2023 r., II GSK 2186/22). Dodać należy, że wyrokiem z 28 kwietnia 2023 r., sygn. akt [...] Sąd [...] uznał wprawdzie skarżącą popełnienia wykroczeń z art. 92a § 2 i art. 94 § 1 k.w., lecz na podstawie art. 39 § 3 k.w. odstąpił od orzeczenia względem skarżącej środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych.
W rozpoznawanej sprawie w dacie wszczęcia postępowania przez organ pierwszej instancji brak zatem było podstawy prawnej do jego wszczęcia – a to wobec braku orzeczenia o zakazie prowadzenia pojazdów, od istnienia którego to orzeczenia uzależnione jest wszczęcie postępowania w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami. Za powyższym przemawia omówiona już wyżej fikcja prawna – wywodzona z treści powoływanego wyżej art. 506 § 3 k.p.k. – że w razie wniesienie sprzeciwu od wyroku nakazowego przyjmuje się, że wyrok ten nie został wydany. Tak więc nastąpiło takie zdarzenie prawne, a w konsekwencji także faktyczne, które spowodowało, że nawet nie tyle, że po wszczęciu postępowania przestała istnieć, co – na zasadzie fikcji prawnej – w ogóle nie istniała szczególna relacja między faktem (sytuacją faktyczną danego podmiotu) a prawem (sytuacją prawną danego podmiotu), z którą prawo łączy obowiązek konkretyzacji normy w postaci wydania decyzji administracyjnej (por. wyroki NSA z 10 maja 2012 r., II GSK 467/11; z 20 stycznia 2023 r., II GSK 2186/22).
Z tych względów uznać należy, że w rozpoznawanej sprawie zachodziła pierwotna bezprzedmiotowość postępowania. W dacie wszczęcia postępowania nie istniała bowiem sprawa administracyjna, którą organ administracji miałby rozstrzygnąć, a więc nie było podstaw do wszczęcia postępowania. Istnieje zatem podstawa do umorzenia postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
W tym stanie rzeczy zarzuty skargi uznać należy za uzasadnione i dlatego z tych wszystkich względów sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji z 17 stycznia 2023 r. O umorzeniu postępowania administracyjnego sąd orzekł na mocy art. 145 § 3 p.p.s.a.
O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1964). Zasądzona od organu administracji na rzecz skarżącej kwota 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania obejmuje uiszczony wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej, będącego adwokatem, w wysokości 480 zł.
d.j.