III SA/Łd 216/20

III SA/Łd 216/20 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2020-09-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-03-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Szczygielski
Monika Krzyżaniak
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 76/21 - Wyrok NSA z 2024-10-23
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 151 i art. 250
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
art. 151 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2017 poz 2137
art. 29 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jedn.
Sentencja
Dnia 30 września 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak ( spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, , Protokolant Specjalista Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2020 roku sprawy ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich 1) oddala skargę; 2) przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi S.A. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w W., ul. A15 kwotę 1476 (jeden tysiąc czterysta siedemdziesiąt sześć) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej M. W. z urzędu.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł., po rozpatrzeniu odwołania M. W. w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za lata: 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, znaki spraw [...],[...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję nr [...] z dnia [...] r. wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. o:
1) umorzeniu postępowania w części dotyczącej płatności: - za rok 2004 uzyskanych na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] ., - za rok 2005 uzyskanych na mocy decyzji nr [...] z dnia [...]r., - za rok 2006 uzyskanych na mocy decyzji nr [...] z dnia [...]r., - za rok 2010 uzyskanych na mocy decyzji nr [...] z dnia [...]., - za rok 2011 uzyskanych na mocy decyzji nr [...] z dnia [...]r.;
2) ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w łącznej wysokości 33.017,24 zł, przyznanych na mocy decyzji nr: - [...]z dnia [...]r. w sprawie płatności do gruntów rolnych na rok 2007 w łącznej wysokości 4 811,07 zł wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W., - [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008 w łącznej wysokości 5 732,81 zł z dnia [...] r. wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W., - [...] z dnia [...] r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 w łącznej wysokości 9002,85 zł z dnia [...]r. wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W.; - [...] z dnia [...] r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 w łącznej wysokości 5 963,77 zł wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W., - [...] z dnia [...] r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011 w łącznej wysokości 7 506,74 zł wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W..
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. decyzją z [...] r. przyznał stronie płatności bezpośrednie do gruntów rolnych w łącznej wysokości 5 178,04 zł. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów dnia 14 kwietnia 2005 r. Organ I instancji decyzją z dnia 28 kwietnia 2006 r. przyznał stronie płatności bezpośrednie do gruntów rolnych w łącznej wysokości 5 268,72 zł. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów dnia 16 maja 2006 r. Organ I instancji decyzją z dnia [...] r. przyznał stronie płatności bezpośrednie do gruntów rolnych w łącznej wysokości 5 831,60 zł. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów dnia 24 stycznia 2007 r. Organ I instancji decyzją z dnia [...] r. przyznał stronie płatności do gruntów rolnych w łącznej wysokości 4 811,07 zł. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego wniosku o wpis do ewidencji producentów dnia 20 marca 2008 r. Organ I instancji decyzją z dnia [...] r. przyznał stronie płatności do gruntów rolnych w łącznej wysokości 5 732,81 zł. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów dnia 11 marca 2009 r. Organ I instancji decyzją z dnia [...] r. przyznał stronie płatności do gruntów rolnych w łącznej wysokości 9 002,85 zł. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów dnia 26 stycznia 2010 r. Organ I instancji decyzją z dnia [...] r. przyznał stronie płatności na rok 2010 r. w łącznej wysokości 9 056,63 zł. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów dnia 3 grudnia 2010 r. Organ I instancji decyzją z dnia [...] r. przyznał stronie płatności na rok 2011 w łącznej wysokości 10 045,57 zł. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów dnia 24 stycznia 2012 r.
W dniu 7 października 2015 r. do Biura Powiatowego ARiMR w W. wpłynęło oświadczenie S. S., w którym poinformowała Kierownika Biura Powiatowego, że działki ewidencyjne o nr: [...],[...],[...],[...] położone w D. oraz działki ewidencyjne o nr: [...],[...],[...] położone w K. zgłaszane w wnioskach o przyznanie płatności na lata 2004 - 2011 przez skarżącego były przez nią uprawiane na podstawie ustnej umowy dzierżawy. S. S. załączyła również podobnej treści oświadczenie z dnia 22 września 2015 r., które przedłożyła w Urzędzie Gminy w O. w dniu 23 września 2015 r. oraz kserokopię dowodu wpłaty kwoty 4 000,00 zł na rzecz skarżącego. W związku z ujawnieniem nowych okoliczności, istniejących, lecz nieznanych organowi w dniu wydania decyzji, przywołanych w ww. dokumentach, organ I instancji na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. postanowieniem z dnia [...] r. wznowił postępowania administracyjne w sprawach przyznania skarżącemu płatności za lata 2004-2011.
W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ I instancji stwierdził, że skarżący nie użytkował w latach 2004 -2011 działek ewidencyjnych o nr: [...],[...],[...],[...],[...] położonych w D. oraz działek ewidencyjnych o nr: [...],[...], [...] położonych w K.. W związku z powyższym zostały one wykluczone z płatności za lata 2004-2011.
Wobec powyższych ustaleń należało, zgodnie z dyspozycją art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylić decyzje dotychczasowe i ponownie rozstrzygnąć kwestię przyznania stronie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za lata 2004-2011. Ze względu na treść art. 146 § 1 k.p.a. uchylenie decyzji z przyczyn określonych m. in. w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło 5 lat. W takim przypadku, zgodnie z art. 151 § 2 k.p.a., gdy w wyniku wznowienia postepowania nie można uchylić decyzji na skutek wspomnianej okoliczności, organ administracji publicznej ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazaniem okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. W związku z powyższym Kierownik BP ARiMR w W. wydał we wznowionych postępowaniach decyzje stwierdzające wydanie dotychczasowych decyzji z naruszeniem prawa, we wznowionym postępowaniu na rok 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011.
W piśmie z dnia 16 sierpnia 2017 r. organ I instancji zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności przyznanych stronie na podstawie decyzji za lata 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010 i 2011.
W dniu [...] r. organ I instancji wydał decyzję nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, znak sprawy [...],[...]w łącznej wysokości 30 647,05 zł. W dniu 23 października 2017 r. strona złożyła z zachowaniem ustawowego terminu odwołanie od ww. decyzji. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. wydał decyzję nr [...] z dnia [...] r. o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Kierownika Biura Powiatowego w W..
W dniu [...] r. organ I instancji wydał decyzję: o umorzeniu postępowania w części dotyczącej płatności: za rok 2004, za rok 2005, za rok 2006, za rok 2010 w zakresie płatności UPO i PZ, za rok 2011 w zakresie płatności UPO i PZ oraz o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w łącznej wysokości 33017,24 zł, przyznanych na mocy decyzji za 2007, 2008, 2009, 2010 i 2011 r. Biorąc pod uwagę treść odwołania, organ drugiej instancji przyjął, że odwołanie obejmuje część decyzji w zakresie dotyczącym ustalenia nienależnie pobranej płatności. W dniu [...] r. Dyrektor Ł. OR wydał postanowienie o dołączeniu do akt sprawy dokumentów: - pisma z dnia 4 grudnia 2015 r., w którym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. zawiadomił skarżącego, iż dnia 5 stycznia 2016 r. zostanie przeprowadzony dowód z zeznań świadków oraz potwierdzenia odbioru w dniu 7 grudnia 2015 r., - postanowienia nr [...] wydanego w dniu [...] r. przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. o dołączeniu do akt sprawy protokołów z przesłuchania świadków oraz potwierdzenia odbioru ww. postanowienia z dnia [...] r.
Zaskarżoną decyzją Dyrektor OR ARiMR w Ł. utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności zostało wszczęte w dniu 21 sierpnia 2017 r.
Organ odwołał się do treści art. 29 ustawy z 9 maja 2008 r. o ARiMR (Dz.U. 2019r. poz. 1505) i wyjaśnił, że w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR chodzi o dwa rodzaje należności: kwoty nienależnie pobranych środków i kwoty nadmiernie pobranych środków publicznych. Przez kwoty nienależnie pobranych środków (należności nienależne) należy rozumieć należności, które powstały z przyczyn leżących po stronie rolnika, również wówczas, gdy nie była to wyłączna przyczyna wypłaty dokonanej w nienależnej wysokości, czyli wszystkie przypadki, w których stwierdzono jakiekolwiek nieprawidłowości w działaniu lub zaniechaniu rolnika (np. deklaracja we wniosku niezgodna ze stanem faktycznym, brak realizacji obowiązków związanych z utrzymywaniem gruntów w dobrej kulturze rolnej oraz przestrzeganiem norm i wymogów, zaniechanie realizacji zobowiązania). Przez kwoty nadmiernie pobranych środków (należności nieprawidłowe), należy rozumieć nieprawidłowo pobrane środki, które powstały wyłącznie z przyczyn leżących po stronie organu (Agencji) i brak jest możliwości stwierdzenia nieprawidłowości w działaniu lub zaniechaniu rolnika. Jest to kwota nadwyżki dokonanej przez organ wypłaty ponad wynikającą z ustawy (decyzji) w wysokości wyższej niż należna. W obu przypadkach świadczenie organu dokonane na rzecz osoby przewyższa to, czego wymaga od organu przepis prawa. Ta nadwyżka świadczenia, ponad obowiązkową, jest niepodatkową należnością budżetową podlegającą zwrotowi. Ustalenie, czy kwoty pomocy są przyznane nienależnie lub w nadmiernej wysokości może wynikać z ustaleń dokonanych w toku postępowania toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, jak też z ostatecznych decyzji wydanych w postępowaniach nadzwyczajnych w przedmiocie przyznania płatności lub pomocy. Organ wskazał, że w niniejszej sprawie ma miejsce druga ze wskazanych sytuacji, a mianowicie fakt przyznania (a następnie wypłacenia) nienależnie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za lata 2004-2011 oraz jej wysokość wynika z ostatecznych decyzji wydanych w toku postępowania nadzwyczajnego w przedmiocie przyznania płatności stwierdzających wydanie dotychczasowej decyzji z naruszeniem prawa we wznowionym postępowaniu na rok 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011 r.
Organ wskazał że w przypadku płatności za lata 2004-2006 naruszony został art. 2 ust. 1 - 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r., nr 6, poz. 40). W przypadku zaś płatności za lata 2007-2011 naruszony został art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2007 r.nr 35, poz. 217ze zm.).
Zgodnie z przepisami w zakresie przyznawania płatności, osoba występująca o płatności musi być posiadaczem deklarowanych do płatności działek rolnych, na których prowadzi działalność rolniczą. Organ wskazał, że naruszenie prawa polegało na tym, że skarżącemu zostały przyznane i wypłacone płatności bezpośrednie do gruntów rolnych oraz płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za lata 2004 - 2011 do działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], których strona nie posiadała. Przysługująca kwota płatności powinna wynosić 0,00 zł.
Wskazane powyżej decyzje stwierdzające wydanie decyzji dotychczasowych z naruszeniem prawa zostały doręczone stronie w dniu 30.01.2017 r. Decyzje są ostateczne od dnia 13.02.2017 r. Wobec tego ustalenia wynikające z ostatecznych decyzji są wiążące i nie podlegają weryfikacji w toku postępowania toczącego się w sprawie ustalenia nienależnie pobranej płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz płatności w ramach systemów wsparcia bezpośrednie o za lata 2004-2011.
Organ wskazał, że stosownie zatem do brzmienia art. 29 ustawy ARiMR płatności bezpośrednie do gruntów rolnych oraz płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za lata 2004-2011 zostały przyznane i wypłacone skarżącemu nienależnie i jako takie podlegają zwrotowi. Na kwotę nienależnie pobranych płatności składają się kwoty pomocy JPO wypłacone na mocy pierwotnych decyzji za rok 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010 i 2011 szczegółowo wskazanych w decyzji.
Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 49 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/200 1 (dla płatności w kampanii 2004 roku), art. 73 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 w zw. z art. 136 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 (dla płatności w kampanii 2005-2009 roku), art. 80 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 (dla płatności w kampanii 2010-2011) w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zobowiązany jest do jej zwrotu.
Organ wskazał, że przepisy wprowadzają instytucje, w ramach których przy spełnieniu określonych w normach prawnych przesłanek, odstępuje się od ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności. Zasadą jest, iż płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, a tym samym przepisy ustanawiające wyjątki od tej zasady powinny być interpretowane zawężająco. Pierwszą taką sytuacją jest odstąpienie od ustalenia decyzją kwot nienależnie pobranych płatności, jeżeli kwota ta nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote. Zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 29 ust. 5 ustawy o ARiMR kierownik biura powiatowego Agencji odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w przypadku określonym w art. 54 ust. 3 lit. a pkt i rozporządzenia nr 1306/2013, tj. jeżeli kwota do odzyskania od beneficjenta w kontekście płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia nie przekracza 100 Euro, nie licząc odsetek. Przeliczenia dokonuje się według kursu ustalonego na podstawie art. 106 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, zgodnie z którym państwa członkowskie dokonują przeliczenia na walutę krajową pomocy wyrażonej w euro na podstawie ostatniego kursu walutowego ustalonego przez Europejski Bank Centralny przed dniem 1 października roku, dla którego pomoc została przyznana. Organ wskazał, że kwota stanowiąca równowartość 100 euro dotyczy poszczególnych schematów pomocowych w ramach sprawy o przyznanie płatności w ramach jednej kampanii, dla tego samego rolnika i jest ustalana oddzielnie dla schematów pomocowych: jednolita płatność obszarowa, płatność uzupełniająca (jako suma płatności uzupełniających).
W rozpatrywanej sprawie, na kwotę nienależnie pobranych płatności składają się kwoty płatności w wysokości:
- 2326,36 zł z tytułu JPO oraz 2851,68 zł z tytułu UPO przyznane za rok 2004,
- 2436,75 zł z tytułu JPO oraz 2381,97 zł z tytułu UPO przyznane za rok 2005,
- 2994,88 zł z tytułu JPO oraz 2836, 72 zł z tytułu UPO przyznane za rok 2006,
- 3268,69 zł z tytułu JPO oraz 1542,38 zł z tytułu UPO przyznane za rok 2007,
- 3678,12 zł z tytułu JPO, 1026,11 zł z tytułu UPO oraz 1028,58 zł z tytułu PZ przyznane za rok 2008,
- 5490,59 zł z tytułu JPO, 2160,21 zł z tytułu UPO oraz 1352,05 zł z tytułu PZ przyznane za rok 2009,
- 5963,77 zł z tytułu JPO, 1999,68 zł z tytułu UPO oraz 1093,18 zł z tytułu PZ przyznane za rok 2010,
- 7506,74 zł z tytułu JPO, 1572,17 zł z tytułu UPO oraz 966,66 zł z tytułu PZ przyznane za rok 2011.
Organ stwierdził, że każda z ww. kwot przekracza kwotę stanowiącą równowartości 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013. Tym samym w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.
Natomiast w drugim przypadku obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie ma zastosowania pod warunkiem łącznego spełnienia następujących przesłanek: - płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy, -błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jeżeli błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nie powstaje wyłącznie wówczas, jeżeli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego terminie 12 miesięcy od płatności.
Organ wyjaśnił, że w odniesieniu do kampanii 2004 zastosowanie ma art. 49 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001, w odniesieniu do kampanii 2005-2009 zastosowanie ma art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, natomiast w odniesieniu do kampanii 2010-2011 zastosowanie ma art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Przepis w jednakowym brzmieniu we wszystkich ww. aktach prawnych przewiduje, że obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Obowiązek zwrotu nienależnej płatności, o jakiej mowa w ust. 1 tego artykułu, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczeniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnych płatności nie występuje wtedy, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności. Z sytuacją taką nie mieliśmy do czynienia w rozstrzyganej sprawie.
Organ wskazał, że skarżący skutecznie nie podważył ustalonego stanu faktycznego, z którego wynika, że strona nie będąc posiadaczem gruntów, zgłaszała je do płatności w latach 2004-2011. Trafnie zatem organ I instancji uznał, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki z omawianego przepisu. Organ wydając decyzje o przyznaniu płatności opierał się na deklaracjach wnioskodawcy. Ponieważ faktyczny posiadacz działek rolnych nie deklarował gruntów do płatności, kontrole przeprowadzana przez agencje nie mogły wykryć nieprawidłowości. To strona ponosi zatem odpowiedzialność za nienależną wypłatę świadczeń, jako że zostały mu one przyznane i przekazane na podstawie danych podanych przez nią we wnioskach o przyznanie płatności. Rolnik składając wniosek i deklarując działki rolne do płatności odpowiada za ich zgodność ze stanem faktycznym. Składając wniosek oświadcza ponadto, że znane mu są zasady i warunki przyznawania płatności oraz ich zwrotu, wobec czego brak jest podstaw do powoływania się obecnie przez odwołującego na brak świadomości, że dopuścił się naruszenia prawa oraz na działanie w zaufaniu do organu. Zdaniem organu zasadnie zatem w rozpoznawanej sprawie organ I instancji uznał, że nie zachodziły przesłanki wyłączające zwrot nienależnie otrzymanej płatności, o jakich mowa w cyt. przepisach.
Ponadto organ wskazał, że obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie ma zastosowania, gdy upłynął termin przedawnienia.
Dyrektor ARiMR wskazał, że w zakresie nienależnie pobranych płatności za lata 2007-2009 instytucja przedawnienia uregulowana została w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 i wskazał, że zasadą jest 10-letni okres przedawnienia dla zwrotu nienależnie pobranych płatności, z wyjątkiem sytuacji, gdy beneficjent działał w dobrej wierze. Generalnie przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo. czyli że działał zgodnie z prawem. Może to być więc błędne, ale w danych okolicznościach usprawiedliwione przekonanie, że działa zgodnie z prawem. Dobra wiara jest oparta na przesłankach obiektywnych, wywodzących się ze stosunku będącego podstawą i przyczyną konkretnego stanu faktycznego. W dobrej wierze jest ten kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny mniemając, że to istnieje, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność mniemania należy w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną. W złej wierze jest ten kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można uznać za usprawiedliwiony. Określenie dobrej lub złej wiary oparte jest więc na istnieniu domniemania, wiedzy o prawie, przy uwzględnieniu usprawiedliwionego błędu. Dodatkowo, co podkreśla się w orzecznictwie, brak znajomości przepisów lub ich interpretacji nie stanowi uzasadnienia dla stawianego zarzutu naruszenia art. 73 ust. 5 w kontekście dobrej wiary.
Zdaniem organu brak jest w opisanej sytuacji podstaw do przyjęcia, że skarżący pobrał płatności za lata 2004-2009 będąc w dobrej wierze. W konsekwencji organ uznał, że w sprawie nie może znaleźć zastosowania 4-letni okres przedawnienia, wynikający z art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004. Zastosowanie ma 10-letni termin przedawnienia roszczeń o zwrot nienależnie pobranych płatności za lata 2004-2009 - obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż 10 lat.
W niniejszej sprawie wypłata płatności za lata 2004-2009, uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła w dniu: 14.04.2005 r., 16.05.2006 r., 24.01.2007 r., 20.03.2008 r., 11.03.2009 r., 26.01.2010 r. Za pierwsze powiadomienie beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności przyjęto datę doręczenia decyzji o stwierdzeniu wydania dotychczasowych decyzji z naruszeniem prawa, co nastąpiło w dniu 30 stycznia 2017 r. Z treści tych decyzji wynika bowiem jednoznacznie, że organ I instancji stwierdził w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, że strona nie użytkowała działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]. Z uwagi na upływ 10 lat od daty wypłaty stronie płatności za lata: 2004 (wypłata w dniu 14.04.2005 r.), 2005 (wypłata w dniu 16.05.2006 r.), 2006 (wypłata w dniu 24.01.2007 r.) do daty pierwszego powiadomienia strony o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, co nastąpiło w dniu 31.07.2017 r.), obowiązek zwrotu płatności obszarowej uznanej za nienależną uległ przedawnieniu w odniesieniu do płatności JPO i UPO za 2004, 2005 r., 2006 r. i kwoty te nie podlegają zwrotowi na podstawie art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 oraz art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.
Ponadto organ stwierdził, że podlegają zwrotowi płatności obszarowe pobrane nienależnie za rok 2007 z tytułu JPO i UPO, 2008 z tytułu JPO, UPO i PZ oraz 2009 z tytułu JPO, UPO i PZ. Nie upłynął bowiem określony w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 okres 10 lat liczony od daty wypłaty stronie płatności za lata: 2007 (20.03.2008 r.), 2008 (11.03.2009 r.), 2009 (26.01.2010 r.) do daty pierwszego powiadomienia strony o nieuzasadnionym charakterze danej płatności (31.07.2017 r.).
Jednocześnie w zakresie nienależnie pobranych płatności za lata 2010-2011, przy czym dotyczy to tylko jednolitej płatności obszarowej, która finansowana jest ze środków UE, instytucja przedawnienia uregulowana została w art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURA TOM) nr 2988/95. Organ wskazał, że w analizowanym przypadku mamy do czynienia z nieprawidłowością w rozumieniu art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURA TOM) nr 2988/95. Nieprawidłowość polegała na tym, że strona zgłaszała do płatności działki rolne położone na działkach ewidencyjnych nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], pomimo tego, że nie znajdowała się w posiadaniu tych działek. Spowodowało to wypłatę nienależnych płatności, a co za tym idzie szkodę w budżecie UE.
Ponadto organu stwierdził, że w analizowanym przypadku mamy do czynienia z nieprawidłowością powtarzającą się w rozumieniu art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95. Skarżący zgłaszał ww. grunty do płatności począwszy od 2004 r. Powtarzająca się nieprawidłowość obejmowała to samo działanie, tj. składanie wniosku, naruszające to samo prawo (naruszenie wymogu posiadania/użytkowania działek rolnych deklarowanych do płatności, o którym mowa w art. 2 ust. 1 - 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Organ wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że system płatności obszarowych do gruntów rolnych opiera się na przyjęciu wzruszalnego oczywiście domniemania, że składane przez wnioskodawców wnioski o płatność są prawidłowe i prawdziwa jest deklaracja wnioskodawców zawarta w tych wnioskach, iż deklarowane do płatności gruntu rolne są w posiadaniu i są użytkowane przez wnioskodawcę. Z uwagi na masowość tych wniosków dane te weryfikowane są tylko losowo (kontrole losowe) albo w przypadku stwierdzenia przez organ nieprawidłowości. Nadto do wniosków poza deklaracją o posiadanych użytkach rolnych wnioskodawcy nie składają żadnych dowodów potwierdzających te okoliczności. To na wnioskodawcy ciąży obowiązek informowania o wszelkich błędnych deklaracjach i dezaktualizacji danych. Organ wyjaśnił, że po pierwsze oświadczenie to składane jest przez wnioskodawcę pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, a nadto wnioskodawca zobowiązuje się do informowania organu o wszelkich zmianach. Z powyższej argumentacji wywodzi się, że moment ustania nieprawidłowości powtarzającej się należy wiązać z datą poinformowania przez wnioskodawcę organu, że składane wnioski i deklaracje były błędne oraz o rodzaju tych błędów. Przyjmuje się w orzecznictwie, że za taką milczącą informację wnioskodawcy na temat tego, że na deklarowanych gruntach nie prowadził działalności rolniczej, nie posiadał gruntów rolnych oraz ich faktycznie nie użytkował należy przyjąć, czyli za moment przerwania okresu nieprawidłowości powtarzającej się (ciągłej) uznać należy moment, w którym upłynął termin na złożenie kolejnego wniosku, a wniosek ten nie został złożony przez wnioskodawcę względnie został złożony przez inną osobę. W ocenie organu odwoławczego złożenie po raz pierwszy wniosku prawidłowego oznaczałoby także ustanie nieprawidłowości powtarzającej się. W omawianym przypadku za moment ustania nieprawidłowości powtarzającej się należy przyjąć upływ terminu na złożenie kolejnego wniosku. Strona nie złożyła wniosku za 2013 r. Przyjąć zatem należy, że nieprawidłowość ustała w dniu 15 maja 2013 r., tj. w ostatnim dniu składania wniosków w 2013 r. Od tej daty organ liczy 4-letni termin przedawnienia (4-letni termin przedawnienia upływałby w dniu 15 maja 2017 r.) Bieg okresu przedawnienia ulega przerwaniu przez każdą czynność właściwego organu władzy, o której zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do dochodzenia lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Z uwagi na wymóg, że przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a więc konstrukcję zbliżoną do zastosowanej przez polskiego prawodawcę w art. 70 § 4 o.p. Zastosowanie środka egzekucyjnego i zawiadomienie o tym podatnika są to dwie przesłanki, które muszą wystąpić, aby mogło nastąpić przerwanie biegu terminu przedawnienia. Dyrektor wyjaśnił, że aktem organu, który nie tylko był aktem wszczynającym postępowanie w sprawie nieprawidłowości, ale nadto niewątpliwie wskazywał na czym ta nieprawidłowość polega, były decyzje Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z dnia [...] r. o stwierdzeniu wydania dotychczasowej decyzji z dnia [...] r. z naruszeniem prawa, we wznowionym postępowaniu na rok 2010 oraz z dnia [...] r. o stwierdzeniu wydania dotychczasowej decyzji z dnia [...] r. z naruszeniem prawa we wznowionym postępowaniu na rok 2011, a bieg przedawnienia ulegał przerwaniu w dniu doręczenia ww. decyzji, tj. w dniu [...] r. Analiza dokumentów zgromadzonych w sprawie w ocenie organu pozwala wywieść wniosek, że bieg terminu przedawnienia uległ przerwaniu w dniu 26 października 2015 r., tj. w dacie doręczenia postanowienia z dnia [...] r. wydanego przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. o wznowieniu postępowań za lata 2004-2011 r., a nadto że w toku tych postępowań nadzwyczajnych, jeszcze przed wydaniem ww. decyzji w dniu [...]r., strona została poinformowana o nieprawidłowościach polegających na zadeklarowaniu do płatności gruntów, co do których nie użytkowała ich rolniczo i nie posiadała w okresie w szczególności w latach 2004-2011, czy też w latach 2004-2012. Wynika to z treści następujących dokumentów, dołączonych na mocy postanowienia do akt tej sprawy: 1) pisma z dnia 4 grudnia 2015 r., w którym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. zawiadomił M. W., że dnia 5 stycznia 2016 r. zostanie przeprowadzony dowód z zeznań świadków. Pismo zostało odebrane przez stronę w dniu 7 października 2015 r. Z treści zawiadomienia wynika, że przedmiotem przesłuchania świadków będzie okoliczność prowadzenia przez M. W. w latach 2004-2012 działalności rolniczej na działkach ewidencyjnych oznaczonych numerami [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...] postanowienia nr [...]doręczonego stronie w dniu 11 stycznia 2016 r., w którym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. dołączył do akt sprawy dokumenty: - protokół z przesłuchania świadka S. S. nr [...] z dnia [...] r., - protokół z przesłuchania świadka D. M. nr [...]z dnia [...] r., - protokół z przesłuchania świadka I. M. nr [...] z dnia [...] r., - protokół z przesłuchania świadka W. D. nr [...] z dnia [...] r., - protokół z przesłuchania świadka K. W. nr [...] z dnia [...] r., - protokół z przesłuchania świadka A. W. nr [...] z dnia [...]r., - protokół z przesłuchania świadka W. S. nr [...] z dnia [...] r., - protokół z przesłuchania świadka M. B. nr [...]z dnia [...] r., - protokół rozprawy cywilnej z dnia [...] r. HI. Protokół Sądu Rejonowego w W. z dnia [...]r., - wyrok Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] r., oświadczenie A. S., - Kserokopia oświadczenia T. S., - Wniosek o przyznanie dopłaty z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany mające charakter pomocy de minimis w rolnictwie, - Decyzja nr [...] z dnia [...] r., Faktura VAT nr [...], - Faktura VAT nr [...], - Faktura VAT nr [...], - Faktura VAT nr [...], - Faktura VAT nr [...], - Faktura VAT nr [...], - Faktura VAT nr [...].
Organ wyjaśnił, że każda z czynności procesowych organu w tych postępowaniach nadzwyczajnych i w postępowaniu o ustalenie nienależnie pobranych płatności, o której powiadomiono stronę, stanowiła akt, który przerywał bieg przedawnienia. Ostatnią czynnością organu I instancji skutkującą przerwaniem biegu terminu przedawnienia było doręczenie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z dnia [...] r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, od której to decyzji strona wniosła niniejsze odwołanie, co miało miejsce w dniu 4 września 2018 r. Po każdorazowym przerwaniu biegu terminu przedawnienia, 4-letni termin przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary. Okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia to 8 lat. W ten sposób wyliczony termin przedawnienia upłynie najpóźniej w dniu 15 maja 2021 r.
Organ wskazał, że kwestia, czy strona posiadała i użytkowała samodzielnie grunty, których dotyczy płatność ustalona jako nienależna w 2012 roku, nie ma istotnego znaczenia w sprawie dotyczącej ustalenia nienależnie pobranej płatności za lata 2007-2011. Gdyby bowiem nawet hipotetycznie przyjąć, iż nieprawidłowość powtarzająca się obejmowała tylko lata 2004-2011, to ustała ona w dniu 14 maja 2012 r., tj. w dacie złożenia przez stronę wniosku o przyznanie płatności na 2012 r. Pierwsza czynność przerywająca bieg terminu przedawnienia miała miejsce w dniu 26 października 2015 r., tj. w dacie doręczenia postanowienia z dnia [...] r. wydanego przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. o wznowieniu postępowań za lata 2007-2011 r. Następnie podejmowane były kolejne czynności procesowe przez organ w sprawie nieprawidłowości, o których strona była powiadamiana, przede wszystkim w pierwszej połowie 2016r. Każda kolejna czynność organu w sprawie dotyczącej tej nieprawidłowości, przerywała bieg terminu przedawnienia w sprawie o ustalenie kwoty nienależnie pobranej płatności za lata 2004-2011. Ostatnią czynnością organu w sprawie dotyczącej tej nieprawidłowości, nawet gdy pominąć zawiadomienia organu odwoławczego, co do przedłużenia terminu wydania decyzji w sprawie oraz pouczenia o prawie czynnego udziału w postępowaniu, było z pewnością wydanie i doręczenie w dniu 4 września 2018r. decyzji w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. będącej przedmiotem rozpatrywanego odwołania. Między poszczególnymi czynnościami organów administracji nie upłynął okres 4 lat, a nadto nie upłynął okres 8 lat od ustania nieprawidłowości. A wobec tego przerwanie biegu terminu przedawnienia nastąpiło w terminie, bez względu na to, czy przyjąć, że nieprawidłowość była powtarzalna także w roku gospodarczym 2012, a nadto nie upłynął maksymalny termin przedawnienia liczony od ustania nieprawidłowości ciągłej.
Mając na uwadze powyższe ustalenia organ odwoławczy stwierdził, że nie upłynął okres przedawnienia nienależnie pobranej jednolitej płatności obszarowej za lata 2010, 2011 określony w art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95. Zwrotowi podlega nienależnie pobrana jednolita płatność obszarowa za rok 2010 w wysokości 5.963,77 zł, za rok 2011 w wysokości 7.506,74 zł.
Ponadto organ wskazał, że odnośnie płatności pobranych nienależnie za lata 2010-2011 finansowanych w całości ze środków krajowych (uzupełniające płatności obszarowe) dla oceny upływu terminu przedawnienia organ wskazał, że znajduje zastosowanie art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji, zgodnie z którym do należności z tytułu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności stosuje się przepisy działu III Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 68 § 1 o.p. zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Organ wskazał, że badając okres przedawnienia roszczeń o zwrot nienależnie pobranego wsparcia finansowanego w całości ze środków krajowych na podstawie ww. art. 68 § 1 o.p. należy ustalić datę wypłaty nienależnie pobranego wsparcia i zbadać, kiedy upływa okres 3 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiła wypłata nienależnie pobranego wsparcia. Organ wyjaśnił, że wypłata płatności za rok 2010 nastąpiła w dniu 3 grudnia 2010 r., wypłata płatności za rok 2011 nastąpiła w dniu 24 stycznia 2012 r. Decyzja organu I instancji ustalająca kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w tym uzupełniających płatności UPO i PZ, z wniosków na 2010 i 2011 rok, została doręczona w dniu 4 września 2018 r., czyli po upływie okresu 3 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiła wypłata nienależnie pobranego wsparcia. Zatem termin przedawnienia roszczeń o zwrot nienależnie pobranego wsparcia pochodzącego ze środków krajowych w przedmiotowym stanie faktycznym upłynął. Organ uznał, że sprawie doszło do przedawnienia roszczeń o zwrot nienależnie pobranego wsparcia pochodzącego ze środków krajowych (płatności uzupełniające) za lata 2010-2011:
- uzupełniającej płatności obszarowej (UPO) w wysokości 1.999,68 zł, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (PZ) w wysokości 1.093,18 zł (2010 r.),
- uzupełniającej płatności obszarowej (UPO) w wysokości 1.572,17 zł, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (PZ) w wysokości 966,66 zł (2011 r.).
Organ stwierdził, że postępowanie w tym zakresie, jako bezprzedmiotowe, podlega umorzeniu na podstawie art. 105 k.p.a.
Organ wyjaśnił także, że w przypadku niewpłacenia przez stronę kwoty 33.017,24 zł w terminie 60 dni od daty doręczenia decyzji organu I instancji, od dnia następującego po upływie ww. terminu do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności, od kwoty nienależnie pobranych płatności nalicza się odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.
W skardze M. W. zarzucił naruszenie:
1) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez jego błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji zamiast jej uchylenie,
2) naruszenie art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady nr 2988/95 przez błędne ustalenie, że nie upłynął okres przedawnienia i ustalenie, że za moment ustania nieprawidłowości powtarzającej się należy przyjąć upływ kolejnego wniosku i przyjęcie, że nieprawidłowość ustała 15 maja 2013 r., podczas, gdy nieprawidłowość ustała 18 maja 2011 r., kiedy to po raz ostatni skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżący podniósł, że 4-letni termin przedawnienia powinien być liczony od 18 maja 2011 r., tj. kiedy ostatni raz złożył wniosek o przyznanie płatności, a nie od 15 maja 2013 r., tj. w ostatnim dniu składania wniosków w 2013 r. Decyzja organu II instancji została skarżącemu doręczona 15 stycznia 2020 r., zatem po upływie 4 -letniego terminu okresu przedawnienia przewidzianego w art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95. Upłynął również okres 8 lat - odpowiadający podwójnemu terminowi przedawnienia. Skarżący podniósł także, że to on w latach 2007-2011 użytkował działki ewidencyjne o nr [...],[...],[...],[...],[...] położone w D. i działki ewidencyjne o nr [...],[...],[...]położone w K..
Postanowieniem z 19 maja 2020 r. (III SPP/Łd 53/20) st. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
W myśl art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z dnia [...] r. o umorzeniu postępowania w części dotyczącej płatności: - za rok 2004, 2005, 2006, 2010, 2011 oraz o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za lata 2007 - 2011, w łącznej wysokości 33.017,24 zł.
Stosownie do treści art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1505 ze zm., dalej ustawa o ARiMR), ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Właściwy w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (art. 29 ust. 2).
Z treści powyższego przepisu wynika, że przedmiotem postępowania toczącego się przed organem ARiMR jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Pojęcie nienależnych płatności użyte zarówno przez prawodawcę krajowego w ustawie o ARiMR, jak i legislatora europejskiego w znajdujących bezpośrednie zastosowanie w niniejszej sprawie rozporządzeniach (WE) jest szerokie i wobec tego trzeba przyjąć, że obejmuje swym zakresem przedmiotowym różne przypadki nieuprawnionego pobrania środków publicznych z tytułu płatności rolnych.
Postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, na podstawie którego organ ustala - w drodze decyzji administracyjnej - kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych. Celem postępowania prowadzonego na podstawie powyższego przepisu jest zatem zbadanie: 1) czy doszło do ustalenia i wypłaty rolnikowi środków pochodzących z wymienionych funduszy unijnych lub krajowych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, 2) czy istnieje obowiązek ich zwrotu, 3) czy nie wystąpiły przesłanki wykluczające taki zwrot. Podkreślenia przy tym wymaga, że sytuacja, w której dochodzi do nienależytego pobrania płatności ma miejsce również wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), po czym decyzja, na podstawie której przyznano pomoc, zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego.
Jednakże wymaga podkreślenia, że sytuacja, w której dochodzi do nienależytego pobrania płatności ma miejsce również wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie stwierdzone zostanie, iż przedmiotowa decyzja została wydana z naruszeniem prawa, bowiem strona nie spełniła przesłanek do przyznania przedmiotowych płatności, z czego wynika, iż środki finansowe przekazane na rachunek strony stanowią płatności nienależne (por. wyrok NSA z 27 września 2017 r., sygn. akt II GSK 1302/17, dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W rozpoznawanej sprawie bezsporne pozostaje, że na skutek wznowienia postępowania zakończonego decyzjami ostatecznymi Kierownika BP ARIMR w W. z dnia: [...]r., [...]r., [...]r., [...]r., [...]r., [...]r., [...]r., [...]r. o przyznaniu skarżącemu płatności: JPO, UPO oraz PZ - decyzjami z dnia [...]r. Kierownik BP ARiMR w W., po wznowieniu postępowania, na podstawie art. 151 § 2 k.p.a., ze względu na upływ terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a., stwierdził, iż decyzje przyznające ww. płatności wydane zostały z naruszeniem prawa. Wskazano przy tym, że uchylenie decyzji nie jest możliwe, gdyż - zgodnie z przepisem art. 151 § 2 k.p.a. w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek zajścia okoliczności, o których mowa w art. 146 k.p.a., organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.
Rozstrzygnięcia te spowodowały wszczęcie postępowania o ustalenie nienależnie pobranych płatności, a w jego wyniku określenie kwoty nienależnie przyznanych i pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego podlegającej zwrotowi w kwocie ostatecznie ustalonej decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR decyzji dnia [...] r. utrzymanej w mocy decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. z dnia [...]r.
Decyzja o przyznaniu skarżącemu ww. płatności nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego decyzjami ostatecznymi, lecz jedynie stwierdzono wydanie tych decyzji z naruszeniem prawa. Zauważyć w tym miejscu należy, o czym była już mowa powyżej, że art. 29 ust 1 ustawy o ARiMR pozwala organowi, wbrew wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a. zasadzie trwałości decyzji administracyjnej na określenie praw i obowiązków strony inaczej, niż wynika to z decyzji pozostającej w obrocie prawnym, poprzez wydanie przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR decyzji dnia [...] r. i określenie w niej kwot nienależnie pobranych przez stronę z tytułu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, w sytuacji gdy podstawą pobrania tych płatności były przyznające je na rzecz skarżącego decyzje Kierownika Biura Powiatowego ARIMR w W. z dnia: [...]r., [...]r., [...]r., [...]r., [...]r., [...]r., [...]r., [...]r., co do których wszczęte z urzędu postępowanie wznowieniowe nie doprowadziło do ich uchylenie lub zmiany, a tym samym pozostały ona w obrocie prawnym jako podstawa uzyskania przez skarżącego płatności z tytułu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego.
Brak jest podstaw, aby zasadnie wywodzić, że warunkiem koniecznym wydania decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych środków - na podstawie art. 29 ust. 1 i ust 2 ustawy o ARiMR - jest uprzednie wzruszenie, w trybie przepisów o wznowieniu postępowania, ostatecznych decyzji przyznających płatności (por. wyrok NSA z 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 96/12; wyrok NSA z dnia 15 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1518/11; por także wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 1684/11).
Wskazać w tym miejscu należy, że art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest przepisem kompetencyjnym upoważniającym organ ARiMR do ustalania w drodze decyzji administracyjnej m.in. kwoty nienależnie pobranych środków publicznych. Natomiast przepis ten nie służy podważaniu merytorycznej treści decyzji w tym przedmiocie.
Kierownik BP ARiMR w W. decyzjami z dnia: [...]r. (strona nie odwołała się od tych decyzji, w związku z czym stały się one ostateczne w toku instancji) stwierdził, że decyzje z dnia: [...]r., [...]r., [...]r., [...]r., [...]r., [...]r., [...]r., [...]r. w sprawie przyznania skarżącemu płatności z tytułu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego zostały wydana z naruszeniem prawa w związku z ujawnieniem nowych okoliczności, istniejących, lecz nieznanych organowi w dniu wydania decyzji, a mianowicie ustaleniem, że skarżący nie był posiadaczem zadeklarowanych do płatności działek. Naruszenie prawa polegało na tym, że skarżącemu zostały przyznane i wypłacone płatności bezpośrednie do gruntów rolnych oraz płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za lata 2004 - 2011 do działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], których strona nie posiadała. Przysługująca kwota płatności powinna wynosić 0,00 zł.
Podkreślić też należy, że kwestie, czy organy miały wystarczające podstawy do oceny, że wystąpiła nieprawidłowość, a także oceny, czy spełnione zostały przesłanki wznowienia postępowania - zostały już ostatecznie przesądzone w toku postępowania wznowieniowego zakończonego decyzjami z [...] r. Z tego też powodu w ramach obecnie rozpatrywanej sprawy brak jest podstaw prawnych do weryfikacji ustaleń poczynionych w postępowaniu wznowieniowym.
Bezsprzecznie więc w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do wydania decyzji z art. 29 ust.1 i 2 ustawy o Agencji.
Obowiązek zwrotu nienależnych płatności jest wyłączony w przypadku, gdy dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz gdy błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. W ocenie Sądu, organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawił okoliczności faktyczne i prawne, przemawiające za uznaniem, że ww. w sprawie nie wystąpiły. Zgodzić się należy z organem, że w sprawie nie doszło do pomyłki ze strony organów Agencji. Trudno bowiem mówić o pomyłce organu, jeśli skarżącemu wypłacono środki w wysokości zgodnej ze złożonym przez niego wnioskiem.
Na akceptacje zasługuje również stanowisko organu, że w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do całkowitego odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, ponieważ kwota nienależnie pobranych płatności przekracza równowartość 100 euro, przeliczonej na złote według kursu euro.
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się zaś do oceny, czy w sprawie nie nastąpił upływ terminu przedawnienia obowiązku zwrotu płatności z tytułu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego. Zarzuty skargi, jak i odwołania koncentrowały się na tej kwestii.
W ocenie Sądu, prawidłowy jest wniosek organu, że nie doszło do przedawnienia roszczeń z tytułu obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności za lata 2007 - 2011.
Mając na uwadze, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z płatnościami z tytułu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego przyznanymi na lata 2007 - 2009 oraz 2010 - 2011 organy zasadnie wskazały na regulacje zawarte w art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.U.UE.L.2004.141.18 z 30 kwietnia 2004 r. ze zm., zwane również dalej - rozporządzeniem nr 796/2004), a także art. 3 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L.1995.312.1 z 23.12.1995 r. ze zm., zwanego dalej: - rozporządzeniem nr 2988/95).
Przepis art. 73 ust. 1-5 rozporządzenia nr 796/2004 ma zastosowanie do płatności przed dniem 1 stycznia 2010 r. w związku z art. 86 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., zgodnie z którym rozporządzenie (WE) nr 796/2004 traci moc z dniem 1 stycznia 2010 r. Jednakże rozporządzenie to stosuje się nadal w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2010 r. (ust. 1). A zatem w rozpoznawanej sprawie do płatności za lata 2007 - 2009.
Zgodnie z art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże, jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.
Przewidziany w przywołanym powyżej przepisie rozporządzenia nr 796/2004, dziesięcioletni okres przedawnienia dla zwrotu nienależnie pobranych płatności, liczony od przyznania płatności do pierwszego powiadomienia o niezasadnym charakterze płatności, z wyjątkiem sytuacji gdy beneficjent działał w dobrej wierze, oznacza, że ustalenie czy beneficjent działał w dobrej wierze, czy też nie działał, jest ważne dla prawidłowego rozpoznania sprawy. Unormowania powołanego rozporządzenia, także co do dziesięcioletniego terminu przedawnienia obowiązku zwrotu środków w razie niezaistnienia dobrej wiary u beneficjenta, podlegają bezpośredniemu stosowaniu w każdym państwie Unii Europejskiej bez względu na odmienne regulacje proceduralne danego państwa członkowskiego.
Wskazać należy, że pojęcie - dobrej wiary - nie zostało zdefiniowane, wiąże się z tzw. klauzulami generalnymi w prawie, istotą których jest możliwość uwzględnienia w ocenie stanu faktycznego różnych okoliczności faktycznych, które w oderwaniu od konkretnej sprawy nie mogą być ocenione raz na zawsze i w jednakowy sposób według schematu o walorze bezwzględnym. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że dobra lub zła wiara beneficjenta płatności wiąże się ze sferą faktów i ich oceną. Dla oceny dobrej lub złej wiary istotna jest świadomość beneficjenta. Generalnie przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo, czyli że działał zgodnie z prawem. Może to być więc błędne, ale w danych okolicznościach usprawiedliwione przekonanie, że działa zgodnie z prawem. Dobra wiara jest oparta na przesłankach obiektywnych, wywodzących się ze stosunku będącego podstawą i przyczyną konkretnego stanu faktycznego. W dobrej wierze jest ten, kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny mniemając, że to istnieje, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność mniemania należy w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną.
W złej wierze jest ten, kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można uznać za usprawiedliwiony. Zła wiara występuje, gdy brak świadomości o nieistnieniu pewnego prawa lub stosunku jest wynikiem niedbalstwa, niezachowania normalnej w danych okolicznościach staranności. W złej wierze działa ten, kto nie wie o prawie, ale przyjąć należy, że wiedziałby, gdyby się zachował należycie, a więc gdyby w konkretnej sytuacji postępował rozsądnie i zgodnie z zasadami współżycia społecznego (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1209/11).
Skarżący ubiegając się o przyznanie płatności we wnioskach o przyznanie płatności składał oświadczenie, że znane są mu zasady przyznawania płatności z tytułu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego. Nie może budzić wątpliwości, że każdy wnioskodawca obowiązany jest zapoznać się z zasadami przyznawania danej płatności oraz pomocy objętej wnioskiem. Powinien mieć też świadomość, że jego wniosek i zadeklarowane grunty będą podlegały kontroli w zakresie ich spełnienia. Wnioskujący o pomoc ma obowiązek informowania organów o każdym fakcie mogącym mieć wpływ na nienależnie bądź nadmiernie przyznanie płatności, jak również o każdej zmianie, w szczególności gdy dotyczy to własności, posiadania gruntów rolnych czy wielkości upraw.
Wobec powyższego organy prawidłowo uznały, że skarżący nie działał w dobrej wierze. Przede wszystkim w oparciu o materiał zgromadzony w sprawie nie można przyjąć, że skarżący nie wiedział, że z wnioskiem o płatności może wystąpić wyłącznie osoba posiadające deklarowane do płatności działki rolne. Racje ma organ, że w przypadku płatności za lata 2007-2011 naruszony został art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2007 r. nr 35, poz. 217 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli: 1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha; 2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Organ prawidłowo zatem wskazał, że naruszenie prawa polegało na tym, że skarżącemu zostały przyznane i wypłacone płatności bezpośrednie do gruntów rolnych oraz płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego do działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], których strona nie posiadała. Przysługująca kwota płatności powinna wynosić 0,00 zł.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy organy słusznie przyjęły i wykazały w uzasadnieniu, że nie zaszły podstawy do przyjęcia, że skarżący działał w dobrej wierze, co pozwoliłby na zastosowanie czteroletniego zamiast dziesięcioletniego okresu przedawnienia.
Jednocześnie organy stwierdzając, że obowiązek zwrotu płatności pobranych za lata: 2007-2009 nie uległ przedawnieniu na podstawie art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004 wskazały, że wypłata płatności za rok 2007 nastąpiła w dniu 20 marca 2008 r., za rok 2008 w dniu 11 marca 2009 r., za rok 2009 w dniu 26 stycznia 2010 r. do daty pierwszego powiadomienia strony o nieuzasadnionym charakterze danej płatności. Pierwsze powiadomienie beneficjenta o nieuzasadnionym charakterze płatności nastąpiło w dniu 30 stycznia 2017 r., tj. w dacie doręczenia decyzji z dnia [...] r., wydanych po wznowieniu postępowania, stwierdzających wydanie dotychczasowych decyzji z naruszeniem prawa.
Zdaniem Sądu, organy prawidłowo przyjęły więc, że okres między datą płatności pomocy (20 marca 2008 r., 11 marca 2009 r., 26 stycznia 2010 r.) a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta (30 stycznia 2017 r.) nie jest dłuższy niż dziesięć lat. Z zestawienia między ww. datami płatności a datą pierwszego powiadomienia skarżącego 30 stycznia 2017 r. wynika, że jest to okres krótszy niż dziesięć lat.
Przechodząc do dalszej części rozważań wskazać należy, że zdaniem Sądu prawidłowo również uznały organy, że płatności bezpośrednie do gruntów rolnych oraz płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego w latach 2010 - 2011 r., pobrane: za 2010 r. w dniu 3 grudnia 2010 r., za 2011 r. w dniu 24 stycznia 2012r., nie uległy przedawnieniu na podstawie art. 3 ust. 1 i 3 rozporządzenia nr 2988/95., co uzasadnia uznanie tych środków za nienależnie pobrane i ich zwrot.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95, okres przedawnienia do ustalenia obowiązku zwrotu dla płatności pobranych nienależnie finansowanych w całości lub części ze środków unijnych, wynosi 4 lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata.
W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia ulega przedłużeniu do momentu ostatecznego zakończenia programu.
Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub do postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres, przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeżeli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1.
Nie może budzić wątpliwości, że wypłacane na rzecz skarżącego świadczenia z tytułu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego do gruntów rolnych realizowane były w ramach programów powtarzających się.
Nieprawidłowość ma charakter "ciągły lub powtarzający się" w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 2988/95 w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, jeżeli popełniana jest przez podmiot, który czerpie korzyści ekonomiczne z całokształtu podobnych operacji, które naruszają ten sam przepis prawa Unii. W tym względzie w zakresie dotyczącym związku czasowego, w jakim winny pozostawać nieprawidłowości, aby można je było uznać za "nieprawidłowość powtarzającą się" w rozumieniu tego przepisu, konieczne jest jedynie, by okres czasu, jaki upłynął pomiędzy poszczególnymi nieprawidłowościami, był krótszy od terminu przedawnienia przewidzianego w akapicie pierwszym tego ustępu. Nieprawidłowość ma także charakter powtarzający się, jeżeli została popełniona przez podmiot, który czerpał korzyści ekonomiczne z ogółu podobnych transakcji naruszających ten sam przepis prawa (zod. wyroki TSUE C-279/05 Vonk Dairy Products, C-52/14 Pfeifer & Langen, C-465/10 Chambre de commerce) .
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że mamy do czynienia z nieprawidłowością powtarzającą się skoro skarżący od 2004 do 2011 roku składał wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego od 2004 r. do 2011 r. do działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], których strona nie posiadała.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 akapit czwarty rozporządzenia nr 2988/95 należy interpretować w ten sposób, że w przypadku nieprawidłowości ciągłej, czy też powtarzającej się przewidziany w tym akapicie termin rozpoczyna swój bieg począwszy od dnia, w którym ta nieprawidłowość ustała, niezależnie od dnia, w którym organy administracji krajowej powzięły wiadomość o nieprawidłowości (wyrok TSUE C-52/14 Pfeifer & Langen).
Zdaniem Sądu. w rozpoznawaj sprawie należy przyjąć, mając na uwadze ww. wyroki TSUE, że nieprawidłowość ma charakter powtarzający się, jeżeli została popełniona przez podmiot, który czerpał korzyści ekonomiczne z ogółu podobnych transakcji naruszających ten sam przepis prawa, że nieprawidłowość ustała w dniu w którym skarżący przestał czerpać korzyści, tj. otrzymywać płatności za lata 2004 -2011. Ostania wypłata płatności za 2011 rok miała miejsce w dniu 24 stycznia 2012 r. A zatem od 24 stycznia 2012 r. należy liczyć czteroletni termin przedawnienia, który upływałby 24 stycznia 2016 r.
Przy tym zauważyć należy, że jak wyżej wskazano stosownie do art. 3 ust. 1 akapit 3 rozporządzenia nr 2988/95 termin przedawnienia nieprawidłowości przerywa każdy akt właściwego organu władzy odnoszący się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości, o którym zawiadamia się właściwą osobę. Jeżeli zaś chodzi o wymogi, które powinno spełniać zawiadomienie w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit 3 rozporządzenia nr 2988/95, informujące o czynności odnoszącej się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości, aby skutecznie przerwać bieg terminu przedawnienia nieprawidłowości, to musi ono w wystarczająco dokładny sposób określać operacje, wobec których istnieje podejrzenie wystąpienia nieprawidłowości.
W rozpoznawanej sprawie za takie zawiadomienie, skutkujące przerwaniem biegu terminu przedawnienia, uznać należy doręczenie skarżącemu w dniu 26 października 2015 r. postanowienia z dnia [...] r. zawiadamiającego o wznowieniu postępowania administracyjnego w sprawie przyznania skarżącemu płatności na lata 2004 – 2011 w związku z ujawnieniem nowych okoliczności istniejących, lecz nieznanych organowi w dniu wydania decyzji, a mianowicie z uwagi na nieposiadanie przez skarżącego działek zgłoszonych do płatności. Kolejnym przerwaniem biegu terminu przedawnienia było zawiadomienie skarżącego w dniu 21 sierpnia 2017 r. o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności za lata 2004 - 2011 (pismo z dnia 16 sierpnia 2017 r.), a następnie wydanie decyzji z dnia [...] r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności.
W przywołanym wyżej wyroku C-52/14 Pfeifer & Langen Trybunał Sprawiedliwości wskazał, że przede wszystkim zarówno z brzmienia, jak i struktury art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 wynika, że w czwartym akapicie tego przepisu ustanowiony został mający zastosowanie do przedawnienia nieprawidłowości nieprzekraczalny termin upływający najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi przedawnienia określonemu w akapicie pierwszym tego ustępu, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1 tego samego rozporządzenia (pkt 63 wyroku).
W świetle powyższego stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do przedawnienia uprawnienia do wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranych płatności. W sytuacji, gdy w przedmiotowej sprawie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia, to nie doszło do przedawnienia w dniu 24 stycznia 2016 r. Nie upłynął jeszcze termin, o którym mowa w art. 3 ust. 1 akapit 4 rozporządzenia nr 2988/95, skoro po przerwaniu termin przedawnienia biegł na nowo, a liczony jest od dnia jego przerwania, to jest od doręczenia skarżącemu zawiadomienia o wszczęciu postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie przyznania skarżącemu płatności na lata 2004 – 2011 -w dniu 26 października 2015 r., a następnie od dnia 21 sierpnia 2017 r. w dacie zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności za lata 2004 – 2011.
Dlatego organy były uprawnione do orzekania w rozpoznawanej sprawie o obowiązku zwrotu środków publicznych. W związku z tym zarzuty podniesione w skardze należało uznać za niezasadne.
Reasumując Sąd stwierdził, że organy dokonały wystarczających dla podjęcia rozstrzygnięcia ustaleń co do stanu faktycznego oraz w sposób prawidłowy oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy. Nadto dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod powołane w decyzji przepisy i właściwie ustaliły skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności. W konsekwencji organ odwoławczy zasadnie orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji oraz stosownie do wymogów art. 107 § 3 kpa, wskazał podstawy faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia, a wyjaśniając jego motywy, prawidłowo odniósł się do zarzutów odwołania. Z powyższych względów zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 uznać należało za bezzasadne. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia zarzucanego w skardze art. 3 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.
Podstawę wynagrodzenia dla ustanowionego z urzędu pełnomocnika stanowił art. 250 p.p.s.a. w związku § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a, § 8 pkt 3 w związku z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. 2019 r., poz. 18 ze zm.).
Przyznając pełnomocnikowi kwotę 1476 zł obejmującą podatek od towarów i usług, Sąd uznał, że w niniejszej sprawie miał miejsce "uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 250 § 2 p.p.s.a., uzasadniający obniżenie przyznanego wynagrodzenia. Wartość przedmiotu zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie wynosiła 33 017,24 zł, a więc wysokość wynagrodzenia adwokata ustanowionego z urzędu, zgodnie z treścią § 8 pkt 5 rozporządzenia wynosi 2 400 zł, podwyższona o podatek od towarów i usług wynosi 2952 zł. Należy zaznaczyć, że adwokat S. A. został ustanowiony pełnomocnikiem z urzędu w dwóch sprawach ze skargi M. W.. W obu sprawach występuje niemal identyczny stan faktyczny jak w niniejszej sprawie i w każdej sprawie wysokość wynagrodzenia pełnomocnika winna wynieść 2 400 zł podwyższona o podatek od towarów i usług, a więc 2952 zł. Podkreślić należy, że nakład pracy pełnomocnika w każdej z tych spraw był również niemal identyczny. Uzasadniało to miarkowanie przyznanego wynagrodzenia w oparciu o treść art. 250 § 2 p.p.s.a. W związku z tym Sąd przyznał pełnomocnikowi wynagrodzenie w wysokości 50% ww. wynagrodzenia.
eg