III SA/Łd 194/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2020-07-15
NSAAdministracyjneWysokawsa
samorząd terytorialnyuchwałastatutdziałalność leczniczaSPZOZkompetencjeorgan stanowiącyorgan wykonawczykontrolanadzór

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził nieważność części uchwały Rady Miejskiej w Łodzi dotyczącej przypisania Prezydentowi Miasta kompetencji do oceny sytuacji ekonomiczno-finansowej Miejskiego Centrum Medycznego, uznając, że kompetencja ta przysługuje Radzie Miejskiej.

Wojewoda Łódzki zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w Łodzi, która zmieniła statut Miejskiego Centrum Medycznego, przypisując Prezydentowi Miasta kompetencję do oceny sytuacji ekonomiczno-finansowej placówki. Wojewoda argumentował, że kompetencja ta należy do Rady Miejskiej jako organu tworzącego SPZOZ. Rada Miejska broniła swojej uchwały, twierdząc, że brak ustawowego wskazania organu właściwego pozwala na podział kompetencji w statucie. Sąd uznał skargę za zasadną, stwierdzając nieważność spornego fragmentu uchwały i podkreślając, że brak wyraźnego przepisu delegującego kompetencję na organ wykonawczy skutkuje domniemaniem właściwości organu stanowiącego (Rady Miejskiej).

Sprawa dotyczyła skargi Wojewody Łódzkiego na uchwałę Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 3 lipca 2019 r. nr XII/436/19, która zmieniała statut Miejskiego Centrum Medycznego "Bałuty" w Łodzi. Kluczowym elementem spornym było dodanie § 1 pkt 2 do uchwały, który w § 15 statutu stanowił, że "Ocena sytuacji ekonomiczno-finansowej, o której mowa w art. 53a ust. 4 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej, jest dokonywana przez Prezydenta Miasta Łodzi". Wojewoda Łódzki zarzucił naruszenie prawa, argumentując, że kompetencja do oceny sytuacji ekonomiczno-finansowej SPZOZ przysługuje organowi tworzącemu, czyli Radzie Miejskiej, a nie Prezydentowi Miasta. Rada Miejska w odpowiedzi wniosła o oddalenie skargi, podnosząc, że brak ustawowego wskazania konkretnego organu właściwego pozwala na określenie podziału kompetencji w statucie, a zadania z zakresu ochrony zdrowia stanowią zadania własne gminy realizowane przez Prezydenta Miasta. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 7 i 94 Konstytucji RP organy działają na podstawie i w granicach prawa. Analizując przepisy ustawy o samorządzie gminnym (u.s.g.) i ustawy o działalności leczniczej, sąd stwierdził, że art. 18 ust. 1 u.s.g. ustanawia domniemanie właściwości rady gminy we wszystkich sprawach pozostających w zakresie działania gminy, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Brak przepisu ustrojowego, który przyznawałby organowi wykonawczemu kompetencję do oceny sytuacji ekonomiczno-finansowej SPZOZ, skutkuje tym, że organem właściwym jest podmiot tworzący, czyli Rada Miejska. Sąd odrzucił argumentację Rady Miejskiej o możliwości podziału kompetencji w statucie, wskazując, że scedowanie zadań organu stanowiącego na organ wykonawczy wymaga wyraźnego upoważnienia ustawowego. W konsekwencji, sąd stwierdził nieważność § 1 pkt 2 zaskarżonej uchwały jako naruszającego prawo.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ stanowiący nie może delegować takiej kompetencji na organ wykonawczy bez wyraźnego upoważnienia ustawowego. Brak takiego przepisu skutkuje domniemaniem właściwości organu stanowiącego.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na zasadę domniemania właściwości rady gminy (art. 18 ust. 1 u.s.g.) oraz zasadę praworządności, zgodnie z którą kompetencje organów muszą wynikać wprost z przepisów prawa. Delegowanie zadań organu stanowiącego na organ wykonawczy wymaga wyraźnego upoważnienia ustawowego, którego w tym przypadku brakowało.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (20)

Główne

u.s.g. art. 18 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Ustanawia domniemanie właściwości rady gminy we wszystkich sprawach pozostających w zakresie działania gminy, o ile ustawy nie stanowią inaczej.

u. dz. lecz. art. 53a § ust. 1-4

Ustawa o działalności leczniczej

Podmiot tworzący dokonuje oceny sytuacji ekonomiczno-finansowej samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej na podstawie raportu.

Pomocnicze

u.s.g. art. 11a § ust. 1 pkt 1 i 2

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 15 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 18a § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 30

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 91 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 93 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u. dz. lecz. art. 2 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o działalności leczniczej

Definicja "podmiotu tworzącego" jako podmiotu albo organu, który utworzył podmiot leczniczy.

u. dz. lecz. art. 4 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o działalności leczniczej

u. dz. lecz. art. 6 § ust. 1 pkt 4 i ust. 2 pkt 3

Ustawa o działalności leczniczej

u. dz. lecz. art. 42 § ust. 1 i 4

Ustawa o działalności leczniczej

Ustrój podmiotu leczniczego niebędącego przedsiębiorcą oraz inne sprawy dotyczące jego funkcjonowania nieuregulowane w ustawie określa statut nadany przez podmiot tworzący.

u. dz. lecz. art. 50a § ust. 1

Ustawa o działalności leczniczej

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 5-6

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 147 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § par. 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 94

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Kompetencja do oceny sytuacji ekonomiczno-finansowej SPZOZ przysługuje organowi tworzącemu (Radzie Miejskiej), a nie organowi wykonawczemu (Prezydentowi Miasta), w braku wyraźnego przepisu delegującego. Zasada domniemania właściwości rady gminy (art. 18 ust. 1 u.s.g.) oznacza, że wszelkie kompetencje niewyłączone ustawowo należą do rady. Delegowanie zadań organu stanowiącego na organ wykonawczy wymaga wyraźnego upoważnienia ustawowego.

Odrzucone argumenty

Brak ustawowego wskazania organu właściwego pozwala na podział kompetencji między organ stanowiący a wykonawczy w statucie podmiotu leczniczego. Prezydent Miasta posiada lepsze narzędzia do sprawowania nadzoru nad sytuacją ekonomiczno-finansową SPZOZ ze względu na wyspecjalizowane komórki organizacyjne. Zadania z zakresu ochrony zdrowia stanowią zadania własne gminy realizowane przez Prezydenta Miasta.

Godne uwagi sformułowania

organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa domniemanie właściwości rady gminy brak przepisu ustrojowego, z którego wynikałaby właściwość organu wykonawczego do podjęcia, przypisanych mu z mocy prawa określonych zadań, oznacza, iż organem właściwym gminy jest rada gminy fundamentalna dla prawa publicznego zasada praworządności, z której wynika zakaz domniemania istnienia kompetencji niewyrażonych wprost w przepisach

Skład orzekający

Krzysztof Szczygielski

przewodniczący

Janusz Nowacki

sędzia

Małgorzata Kowalska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie właściwości organów samorządowych w zakresie nadzoru nad SPZOZ, interpretacja zasady domniemania właściwości rady gminy oraz zasady praworządności w kontekście delegowania kompetencji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podziału kompetencji między radą gminy a prezydentem miasta w zakresie oceny sytuacji ekonomiczno-finansowej SPZOZ. Może wymagać analizy przepisów szczególnych dla innych typów jednostek samorządu terytorialnego lub innych rodzajów podmiotów leczniczych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia podziału kompetencji w samorządzie terytorialnym, co jest istotne dla prawników administracyjnych i samorządowców. Pokazuje, jak sądy interpretują zasady praworządności i domniemania właściwości organów.

Kto naprawdę rządzi finansami szpitali gminnych? Sąd rozstrzyga spór o kompetencje między Radą Miejską a Prezydentem.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Łd 194/20 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2020-07-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-03-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Janusz Nowacki
Krzysztof Szczygielski /przewodniczący/
Małgorzata Kowalska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6202 Zakłady opieki zdrowotnej
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Sygn. powiązane
II OSK 2546/20 - Wyrok NSA z 2023-06-28
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 506
art. 11a ust.1 pkt 1 i 2, art. 15 ust.1, art. 18 ust.1, art. 18a ust.1,art. 30, art. 91 ust.1, art. 93 ust.1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tekst jednolity
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 147 par.1, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2018 poz 265
par. 14 ust.1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości  z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Dz.U. 2018 poz 2190
art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 4 ust. 1 pkt 2, art. 6 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 pkt 3, art. 42 ust. 1 i 2, art. 50 a ust.1, art. 53a ust. 1-4
Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej - tekst jedn.
Sentencja
Dnia 15 lipca 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki, Asesor WSA Małgorzata Kowalska (spr.), , Protokolant specjalista Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lipca 2020 roku sprawy ze skargi Wojewody Łódzkiego na uchwałę Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 3 lipca 2019 r. nr XII/436/19 w przedmiocie zmiany uchwały w sprawie nadania statutu Miejskiemu Centrum Medycznemu "Bałuty" w Łodzi 1) stwierdza nieważność paragrafu 1 punkt 2 zaskarżonej uchwały; 2) zasądza od Miasta Łódź na rzecz Wojewody Łódzkiego kwotę 480 ( czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W dniu 3 lipca 2019 r. Rada Miejska w Łodzi na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 506) – dalej "u.s.g." oraz art. 42 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2190 ze zm.) podjęła uchwałę Nr XII/436/19 zmieniającą uchwałę w sprawie nadania statutu Miejskiemu Centrum Medycznemu "Bałuty" w Łodzi. Na mocy § 1 pkt 2 tej uchwały Rada Miejska w Łodzi w § 15 statutu Miejskiego Centrum Medycznego "Bałuty" w Łodzi, stanowiącym załącznik do uchwały Nr LX/1421/17 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 15 listopada 2017 r. w sprawie nadania statutu Miejskiemu Centrum Medycznemu "Bałuty" w Łodzi (Dz. Urz. Woj. Łódzkiego poz. 5135), dodała ust. 3 w brzmieniu: "Ocena sytuacji ekonomiczno-finansowej, o której mowa w art. 53a ust. 4 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej, jest dokonywana przez Prezydenta Miasta Łodzi".
Wojewoda Łódzki wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na powyższą uchwałę domagając się stwierdzenia nieważności jej § 1 pkt 2, zarzucając naruszenie art. 7 i art. 94 Konstytucji RP oraz art. 42 ust. 1 ustawy o działalności leczniczej przez wprowadzenie do obowiązującego statutu Miejskiego Centrum Medycznego "Bałuty" w Łodzi przepisu przyznającego Prezydentowi Miasta Łodzi uprawnienie do oceny sytuacji ekonomiczno-finansowej Miejskiego Centrum Medycznego "Bałuty" w Łodzi, o której mowa w art. 53a ust. 4 ustawy o działalności leczniczej, pomimo braku ku temu podstawy prawnej.
W uzasadnieniu skargi Wojewoda Łódzki podniósł, że organem właściwym do dokonania oceny sytuacji ekonomiczno-finansowej, o której mowa w art. 53a ust. 4 ustawy o działalności leczniczej, jest Rada Miejska w Łodzi, a żaden przepis rangi ustawowej nie upoważnia do delegowania tej kompetencji na inny organ jednostki samorządu terytorialnego. W szczególności przepisem upoważniającym nie jest wskazany w uchwale art. 42 ust. 1 ustawy o działalności leczniczej, zgodnie z którym ustrój podmiotu leczniczego niebędącego przedsiębiorcą, a także inne sprawy dotyczące jego funkcjonowania nieuregulowane w ustawie określa statut.
Organ nadzoru zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 53a ust. 4 ustawy o działalności leczniczej podmiot tworzący dokonuje oceny sytuacji ekonomiczno-finansowej samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej na podstawie raportu, o którym mowa w ust. 1. Zdaniem skarżącego takie określenie podmiotu właściwego do dokonania oceny sytuacji ekonomiczno – finansowej nie wskazuje expressis verbis, który z organów jednostki samorządu gminnego jest właściwy. Kwestii tej nie rozstrzyga również art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy o działalności leczniczej, zawierający definicję podmiotu tworzącego, ani art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o działalności leczniczej, który reguluje rodzaje podmiotów leczniczych. W tej sytuacji, zdaniem skarżącego, do wyprowadzenia kompetencji organów samorządu gminnego konieczne jest uwzględnienie wykładni systemowej, w tym regulacji przyjętej w ustawie o samorządzie gminnym, która prowadzi do wyróżnienia kompetencji do tworzenia podmiotu leczniczego oraz kompetencji w zakresie czynności wykonawczych.
Organ nadzoru podkreślił, odwołując się do treści art. 50a ustawy o działalności leczniczej, że Rada Miejska w Łodzi jest organem gminy stanowiącym oraz kontrolnym, który utworzył Miejskie Centrum Medyczne "Bałuty" w Łodzi. W ocenie Wojewody Łódzkiego wykładnia systemowa prowadzi do wniosku, że organem właściwym do dokonania oceny sytuacji ekonomiczno-finansowej samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej jest organ, który tworzy i likwiduje zakład opieki zdrowotnej, tj. Rada Miejska w Łodzi. Zdaniem organu nadzoru skoro tak, to przyjęcie w statucie, że przedmiotowej oceny dokonuje Prezydent Miasta Łodzi jest sprzeczne z ustawą o działalności leczniczej.
Wobec powyższego skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w zakreślonej części oraz o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w Łodzi wniosła o jej oddalenie w całości. W ocenie organu gminy żaden z przepisów ustrojowych nie stoi na przeszkodzie, aby w przypadku gdy ustawa o działalności leczniczej nie wskazuje organu podmiotu tworzącego, któremu przysługują określone ustawą uprawnienia, określić podział kompetencji między organami podmiotu tworzącego w statucie podmiotu leczniczego, który jest nadawany w drodze uchwały organu stanowiącego podmiotu tworzącego. Podmiotem tworzącym podmiot leczniczy jest bowiem jednostka samorządu terytorialnego, a nie jej rada. Rada wykonuje w tym przypadku jedynie przyznane prawem kompetencje organu stanowiącego i kontrolnego jednostki samorządu terytorialnego.
Rada Miejska wskazała następnie, że pojęcie "podmiot tworzący" zdefiniowane zostało w art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy o działalności leczniczej i definicja ta odwołuje się jednocześnie do podmiotu, który utworzył podmiot leczniczy, ale i organu, który taki podmiot utworzył. Rozróżnienie to uzasadnione jest w świetle art. 4 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o działalności leczniczej. W ocenie Rady Miejskiej interpretacja art. 2 pkt 6 ustawy o działalności leczniczej nie daje podstaw do przeciwstawienia między podmiotem jako osobą prawną i jej organami. Jeżeli zatem jednostka samorządu terytorialnego decyduje się na utworzenie podmiotu leczniczego, to podmiotem tworzącym jest ta osoba prawna, a nie jej organ, do którego zgodnie z podziałem kompetencji wewnętrznych należało podjęcie decyzji (uchwały) o utworzeniu podmiotu leczniczego.
Dalej w odpowiedzi na skargę wskazano, że zgodnie art. 30 ust. 1 u.s.g. wójt (prezydent miasta) wykonuje uchwały rady gminy i zadania gminy określone przepisami. Przepis ten wprost odnosi się do zadań gminy, a nie wyłącznie zadań wójta, określonych w art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym. Zadaniem gminy jest m.in. ochrona zdrowia (art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy o samorządzie gminnym), która realizowana jest również przez działalność leczniczą prowadzoną przez samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej. W ramach realizacji tych zadań z zakresu opieki zdrowotnej jednostka samorządu terytorialnego tworzy, przekształca i likwiduje jednostki organizacyjne, których działalność zmierza do zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkańców tej jednostki, również w zakresie usług zdrowotnych. Kompetencja rady miejskiej do tworzenia, przekształcania i likwidowania zakładów nie oznacza jednak, że inne organy gminy nie są uprawnione do wykonywania pozostałych czynności zmierzających do realizacji zadań w zakresie ochrony zdrowia. W przypadku gdy ustawa o działalności leczniczej przyznaje kompetencje do działania radzie gminy, wprost daje termu wyraz wskazując na przykład na wyłączną właściwość organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego w przypadku przekształcenia samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej w spółkę kapitałową. W sytuacji gdy zastrzeżenia takiego nie uczyniono w odniesieniu do oceny sytuacji ekonomiczno-finansowej zakładu, oznacza to, że ustawodawca pozostawił tę kwestię do uregulowania w statucie zakładu, jako sprawę ustrojową lub inną związaną z funkcjonowaniem tego podmiotu. Zadania z zakresu ochrony zdrowia stanowią więc zadania własne gminy realizowane przez wójta.
W końcowej części odpowiedzi na skargę zwrócono uwagę na cel zmian wprowadzonych do ustawy o działalności leczniczej w postaci obowiązku sporządzenia raportu o sytuacji ekonomiczno-finansowej. Organ wskazał, że rozwiązanie to miało pozwolić na lepszy nadzór oraz kreowanie polityki zdrowotnej przez podmioty tworzące. W tym zakresie zaś najlepsze narzędzia do oceny sytuacji podmiotu leczniczego niebędącego przedsiębiorcą posiada Prezydent Miasta Łodzi, który poprzez wyspecjalizowane komórki organizacyjne Miasta Łodzi może taki nadzór sprawować. Ponadto, zdaniem Rady Miejskiej, ocena sytuacji ekonomiczno-finansowej samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej wpisuje się również w regularną, bieżącą działalność urzędu gminy, którego kierowanie należy do podstawowych obowiązków wójta (Prezydenta Miasta). Do zadań wójta należy bowiem w szczególności gospodarowanie mieniem komunalnym (art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym). Sytuacja ekonomiczno-finansowana zakładu ma natomiast istotne znaczenie dla tej gospodarki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U.z 2018 r. poz. 2107) oraz art. 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) – dalej "p.p.s.a" sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Powyższa kontrola, stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 5-6 p.p.s.a., obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; oraz akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej.
W myśl art. 147 § 1 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Powyżej powołany przepis koreluje z art. 91 ust. 1 u.s.g., który stanowi, iż uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne, a o nieważności tejże uchwały lub zarządzenia w całości lub części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90. Po upływie terminu wskazanego w art. 91 ust. 1 organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. W tym przypadku organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego (art. 93 ust. 1 u.s.g.).
Z treści powołany powyżej przepisów u.s.g. wynika zatem, iż o nieważności uchwały w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały, w trybie określonym w art. 90 u.s.g. Organem nadzoru jest wojewoda, z mocy art. 86 u.s.g., przy czym stosownie do art. 93 ust. 1 u.s.g., wydanie przez organ nadzoru rozstrzygnięcia nadzorczego stwierdzającego nieważność uchwały organu gminy nie jest dopuszczalne po upływie ustawowego terminu 30 dni (a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie). Upływ terminu nie wyłącza jednak możliwości kontroli legalności takiej uchwały. Organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego, który dokona jej kontroli w zakresie zgodności z prawem. Wnosząc skargę do sądu administracyjnego, organ nadzoru nie jest przy tym ograniczony terminem zaskarżenia, o którym mowa w art. 53 § 1-3 p.p.s.a.
W niniejszej sprawie przedmiotem wniesionej na podstawie art. 93 ust. 1 u.s.g. skargi Wojewoda Łódzki uczynił uchwałę Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 3 lipca 2019 r., nr XII/436/19 podjętą w sprawie zmiany uchwały w sprawie nadania statutu Miejskiego Centrum Medycznego "Bałuty" w Łodzi, stanowiącego załącznik do uchwały Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 15 listopada 2017 r., nr LX/1421/17.
Zasadniczą kwestią sporną pomiędzy stronami niniejszego postępowania pozostaje zgodność z prawem, dodanego w następstwie przeprowadzonej zmiany, § 15 ust. 3 statutu w brzmieniu: "Ocena sytuacji ekonomiczno-finansowej, o której mowa w art. 53a ust. 4 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej, jest dokonywana przez Prezydenta Miasta Łodzi". W ocenie Wojewody Łódzkiego uprawnienie powyższe przysługuje Radzie Miejskiej w Łodzi, jako podmiotowi tworzącemu Miejskie Centrum Medyczne "Bałuty" w Łodzi. Natomiast zdaniem Rady Miejskiej w Łodzi, z uwagi na brak ustawowych unormowań, co do podmiotu właściwego, w ramach jednostki samorządu terytorialnego, do dokonania ekonomiczno-finansowej samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej utworzonego przez tę jednostkę, dopuszczalnym jest doprecyzowanie powyższej kwestii w ramach podziału kompetencji pomiędzy organem stanowiącym gminy, a jej organem wykonawczym.
Powyższe zagadnienie było już przedmiotem sporu w sprawie rozpoznawanej przez tutejszy sąd pod sygn. akt III SA/Łd 975/19 w której sąd wyrokiem z 5 lutego 2020 roku uwzględnił skargę Wojewody Łódzkiego i stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w Łodzi z 3 lipca 2019 r. Nr XII/437/19 w sprawie zmiany uchwały w sprawie nadania statutu Miejskiemu Centrum Medycznemu "Górna" w Łodzi. Ocenę prawną wyrażoną w powyższym wyroku, sąd orzekający w sprawie aprobuje w całości i przyjmuje za własną, posługując się także argumentacją sądu przedstawioną w powyższym rozstrzygnięciu.
Odnosząc się do istoty sporu wskazać na wstępie należy, iż w myśl art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Zgodnie z art. 94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów.
Zasady prowadzenia działalność leczniczej, zasady funkcjonowania podmiotów wykonujących działalność leczniczą niebędących przedsiębiorcami, jak również nadzór nad wykonywaniem działalności leczniczej oraz podmiotami wykonującymi działalność leczniczą określa ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej. Stosownie do art. 4 ust 1 pkt 2, art. 6 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 2 pkt 3 ustawy o działalności leczniczej jedną z ustawowych form wykonywania działalności leczniczej jest jej wykonywane przez samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej (SPZOZ) tworzone przez Skarb Państwa bądź jednostkę samorządu terytorialnego. Stosownie do art. 50a ust. 1 ustawy o działalności leczniczej tworzenie samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej następuje w drodze rozporządzenia, zarządzenia albo uchwały właściwego organu podmiotu tworzącego. Tworząc samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej, uwzględnia się konieczność zapewnienia bezpieczeństwa zdrowotnego obywateli oraz racjonalnej organizacji opieki zdrowotnej. Ponadto jak wynika z treści art. 42 ust. 1 i ust. 4 ustawy o działalności leczniczej ustrój podmiotu leczniczego niebędącego przedsiębiorcą, a także inne sprawy dotyczące jego funkcjonowania nieuregulowane w ustawie określa statut nadany przez podmiot tworzący. Jedną z ustawowych form nadzoru nad SPZOZ, sprawowanego pod względem jego sytuacji ekonomicznej, jest zawarte w art. 53a ust. 4 ustawy o działalności leczniczej uprawnienie podmiotu tworzącego do dokonania oceny sytuacji ekonomiczno-finansowej zakładu, w oparciu o tzw. raport o sytuacji ekonomiczno-finansowej, sporządzany i przedkładany przez kierownika SPZOZ podmiotowi tworzącemu do dnia 31 maja każdego roku (art. 53a ust. 1-3 tej ustawy). Przy czym, co należy podkreślić żaden z przepisów powołanej ustawy nie stanowi wprost, który z organów podmiotu tworzącego - jest organem właściwym do dokonania przedmiotowej oceny sytuacji ekonomiczno-finansowej SPZOZ.
Kwestii powyższej, jak zgodnie podkreślają skarżący i organ, nie rozstrzygają także, w przypadku SPZOZ tworzonych przez jednostki samorządu terytorialnego (jakim jest Miejskie Centrum Medyczne "Bałuty" w Łodzi), wprost przepisy ustawy o samorządzie gminnym.
W ocenie sadu rozpoznającego niniejszą skargę, koniecznym dla rozstrzygnięcia zaistniałego sporu, jest zatem odwołanie do treści przepisów regulujących właściwość organów gminy, którymi co wynika z treści art. 11a ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.s.g. są odpowiednio rada gminy (jako organ stanowiący) oraz wójt (burmistrz, prezydent miasta) – jako organ wykonawczy. W art. 18 ust. 1 u.s.g. ustawodawca ustanowił domniemanie właściwości rady gminy we wszystkich sprawach pozostających w zakresie działania gminy, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Powyżej powołany przepis wskazuje na podstawowy charakter rady gminy w systemie organów gminy, która jako organ o charakterze kolegialnym i wieloosobowym jest uprawniona do podejmowania działań związanych ze stanowieniem (art. 15 ust. 1 u.s.g.) lub kontrolą (art. 18a ust. 1 u.s.g.). Rada gminy nie może natomiast podejmować czynności, które należą do sfery wykonawczej, gdyż stanowiłoby to naruszenie wyrażonej w art. 169 Konstytucji RP zasady podziału organów gminy na stanowiące i wykonawcze. Powyższe oznacza, iż podjęcie przez radę gminy uchwały w sprawie, w której ustawowa kompetencja do działania przyznana została organowi wykonawczemu gminy, stanowi przejaw działania z naruszeniem prawa (por. Dolnicki Bogdan (red.) Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz., Wydanie II, WKP 2018, komentarz do art. 18 ustawy). Natomiast zakres kompetencji organu wykonawczego gminy określa art. 30 u.s.g., zgodnie z którym wójt wykonuje uchwały rady gminy i zadania gminy określone przepisami prawa. Przy czym wykonywanie przez wójta uchwał rady gminy to urzeczywistnianie woli organu stanowiącego wyrażanej w formie i w trybie przewidzianych przepisami prawa za pomocą dostępnych organowi wykonawczemu środków prawnych lub czynności materialno-technicznych. Natomiast wykonywanie zadań określonych przepisami prawa to urzeczywistnianie woli prawodawcy za pomocą przypisanych organowi wykonawczemu środków prawnych lub czynności materialno-technicznych (por. Dolnicki Bogdan (red.) Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz., Wydanie II, WKP 2018, komentarz do art. 30 ustawy).
W ocenie sądu w oparciu o powyższe uprawnionym jest stwierdzenie, iż brak przepisu ustrojowego, z którego wynikałaby właściwość organu wykonawczego do podjęcia, przypisanych mu z mocy prawa określonych zadań, oznacza, iż organem właściwym gminy jest rada gminy.
Mając powyższe na uwadze, jak również zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o działalności leczniczej definicję ustawową terminu podmiot tworzący, zgodnie z którą podmiot tworzący to podmiot albo organ, który utworzył podmiot leczniczy w formie samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, jednostki budżetowej albo jednostki wojskowej sąd za uzasadniony uznał stanowisko Wojewody Łódzkiego, iż organem właściwym do dokonania oceny ekonomiczno-finansowej Miejskiego Centrum Medycznego "Bałuty" w Łodzi jest Rada Miejska w Łodzi. Powyższe potwierdza treść powoływanego już wcześniej art. 53a ust. 4 ustawy o działalności leczniczej, zgodnie z którym podmiot tworzący dokonuje oceny sytuacji ekonomiczno-finansowej samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej na podstawie raportu, o którym mowa w ust. 1. Inaczej mówiąc skoro podmiotem tworzącym Miejskie Centrum Medyczne "Bałuty" w Łodzi jest Rada Miejska w Łodzi, a obowiązujące przepisy u.s.g. oraz ustawy o działalności leczniczej nie przyznają wprost organowi wykonawczemu –Prezydentowi Miasta Łodzi kompetencji do podejmowania, czy też wykonywania zadań związanych z oceną sytuacji ekonomiczno-finansowej SPZOZ, organem uprawnionym jest podmiot tworzący – Rada Miejska w Łodzi.
Bez wpływu na powyższe stwierdzenie pozostaje zawarta w odpowiedzi na wniesioną skargę argumentacja Rady Miejskiej w Łodzi, co do braku przepisu ustrojowego, który uniemożliwiałby dokonania podziału kompetencji pomiędzy organem stanowiącym, któremu przysługują określone uprawnienia przyznane ustawą o działalności leczniczej realizowane w drodze uchwały, a organem wykonawczym. W ocenie sądu rozpoznającego niniejszą skargę podkreślenia wymaga raz jeszcze, iż scedowanie na organ wykonawczy gminy zadań należących do organu stanowiącego gminy musi mieć wyraźne upoważnienie w treści obowiązujących przepisów, ustrojowych bądź zawartych w konkretnych ustawach, z których wynikałoby wprost upoważnienie organu wykonawczego do podejmowania określonych działań lub też upoważnienie organu stanowiącego do realizacji nałożonych nań obowiązków przez organ wykonawczy gminy. Brak takich rozwiązań prawnych skutkuje domniemaniem właściwości rady gminy, wynikającym z powołanego wcześniej art. 18 ust. 1 u.s.g. Podobnie powołanym przez organ administracji argumentom wskazującym na celowość wykonywania tych uprawnień przez Prezydenta Miasta Łodzi, wobec posiadania wyspecjalizowanych komórek organizacyjnych urzędu miasta ułatwiające sprawowanie takiego nadzoru, sprzeciwia się fundamentalna dla prawa publicznego zasada praworządności, z której wynika zakaz domniemania istnienia kompetencji niewyrażonych wprost w przepisach.
Mając powyższe na uwadze sąd uznając skargę za zasadną, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z §14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 265).
EC

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI