III SA/Łd 18/20

III SA/Łd 18/20 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2020-09-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-01-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Małgorzata Łuczyńska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 162/21 - Wyrok NSA z 2024-04-23
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art, 145 par 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 200 i art. 205 par 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 7, art. 8, art. 77 par 1, art. 78 par 1, art. 80, art. 107 par 3 i art. 138 par 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U.UE.L 2014 nr 60 poz 1 art. 32 ust. 3
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie  drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz  zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych  odnoszących się do transportu drogowego.
Sentencja
Dnia 8 września 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, , Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Renata Tomaszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2020 roku sprawy ze skargi J. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję K.-P. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] roku nr [...]; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego J. K. kwotę 2217 (dwa tysiące dwieście siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...], nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego po rozpatrzeniu odwołania J.K. od decyzji K-P Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w B. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł za naruszenie przepisów transportu drogowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 4 pkt 22 lit. h, art. 92a, art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 58), dalej u.t.d., Ip. 6.1.3, Ip. 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, art. 23 art. 32 ust. 3, art. 33 ust. 3, art. 34 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/1985 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz.U.UE.L.2014 60.1 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję w całości i nałożył karę pieniężną w wysokości 10 000 zł.
W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.
Decyzją z dnia [...] K.-P. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w B. nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 12 000 zł. z tytułu:
1. podłączenia do tachografu niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf lub korzystania z tego urządzenia lub przedmiotu – naruszenie ujęte pod l.p. 6.1.3. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym,
2. niewłaściwej obsługa lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi - naruszenie ujęte pod l.p. 6.2.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, oraz
umorzył postępowanie w zakresie nierejestrowania za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi - ujęte pod l.p. 6.2.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.
Od powyższej decyzji pełnomocnik strony wniósł odwołanie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1.przepisów postępowania, a w szczególności art. 7, art. 77, art. 78, art. 80 i art. 107 § k.p.a. poprzez:
- brak wydania postanowienia o odmowie przeprowadzenia dowodu w prowadzonym postępowaniu,
- wydanie decyzji jedynie w oparciu o ustalenia zebrane w toku kontroli i nie uwzględnienie wniosków dowodowych złożonych przez pełnomocnika w
prowadzonym postępowaniu,
- wydanie decyzji w oparciu o dowody zdobyte w sposób niezgodny z
obowiązującymi procedurami prawnymi, w toku kontroli drogowej udokumentowanej protokołem kontroli.
2. przepisów prawa materialnego poprzez:
- dopuszczenie do przeprowadzenia oględzin tachografu przez pracownika serwisu
tachografów bez uprawnień technika warsztatu, w konsekwencji wydanie decyzji z
rażącym naruszeniem prawa.
Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania ewentualnie o uchylenie decyzji i przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przez organ odwoławczy.
Wskazaną na wstępie decyzją Główny Inspektor Transportu Drogowego uchylił zaskarżoną decyzję w całości i nałożył karę pieniężną w wysokości 10 000 zł. Organ odwoławczy po analizie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie odnosząc się do naruszenia 6.1.3 załącznika nr 3 do u.t.d. wskazał, że zgodnie art. 32 ust. 3 rozporządzenia nr 165/2014 zabrania się fałszowania, ukrywania, likwidowania i niszczenia danych zarejestrowanych na wykresówkach lub przechowywanych w tachografie lub na karcie kierowcy albo zarejestrowanych na wydrukach z tachografu. Każda forma manipulowania tachografem, wykresówką lub kartą kierowcy, która mogłaby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych lub informacji wydrukowanych jest zabroniona. W pojeździe nie może znajdować się żadne urządzenie, które mogłoby zostać użyte w powyższych celach.
Stosownie zaś do art. 33 ust. 3 rozporządzenia nr 165/2014, przedsiębiorstwa transportowe są odpowiedzialne za naruszenia niniejszego rozporządzenia popełnione przez swoich kierowców lub kierowców będących w ich dyspozycji. Państwa członkowskie mogą jednak uzależnić taką odpowiedzialność od naruszenia przez przedsiębiorstwo transportowe ust. 1 akapit pierwszy niniejszego artykułu i art. 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia (WE) nr 561/2006.
Konsekwencją powyższych rozwiązań jest treść: Ip. 6.1.3 załącznika nr 3 do u.t.d., który sankcjonuje podłączenie do tachografu niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf lub korzystanie z tego urządzenia lub przedmiotu karą pieniężną w wysokości 10 000 zł.
Organ odwoławczy stwierdził, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w postaci m.in.: dokumentów przewozowych, danych pobranych z tachografu i kart kierowców, protokołów przesłuchania świadków, dokumentacji fotograficznej, kserokopii paragonu za przejazd po autostradzie, danych z systemu Viatoll oraz protokołu kontroli drogowej, ustalono, że strona w dniu 8 listopada 2018 r. wykonywała przewóz drogowy pojazdem wyposażonym w tachograf cyfrowy, do którego podłączone było niedozwolone urządzenie w celu przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf. Powyższe naruszenie zostało stwierdzone przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego w dniu 8 listopada 2018 r. w trakcie kontroli zespołu pojazdów składającego się z ciągnika samochodowego marki DAF o nr rej. [...] oraz naczepy marki Pezzaioli o nr rej. [...]. Kontrolowanym zespołem pojazdów, kierowcy – S.B. i W.W. wykonywali międzynarodowy przewóz drogowy trzody chlewnej w imieniu przedsiębiorcy J.K. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą J.K. Usługi Transportowe.
Podczas kontroli inspektorzy pobrali dane cyfrowe z tachografu zamontowanego w pojeździe o nr rej. [...] oraz z kart kierowców w celu sprawdzenia czy kierowcy stosowali się do norm regulujących czas pracy kierowców i obowiązkowych odpoczynków. Z analizy danych cyfrowych wynikało, że w dniu 8 listopada 2018 r. od godz. 00:09 do godz. 09:21 pojazd o nr rej. [...] się nie poruszał, a kierowcy odbierali odpoczynek. Tymczasem z paragonu fiskalnego wystawionego przez Autostrada A1 G. Ax. znalezionego przez inspektora w kabinie kontrolowanego pojazdu wynikało, że kontrolowany zespół pojazdów o godz. 00:58 w dniu 8 listopada 2018 r. poruszał się po autostradzie. Odnaleziony paragon dokumentował uiszczenie opłaty za przejazd po autostradzie - wjazd N. 1, wyjazd L. Ponieważ dane zawarte na odnalezionym paragonie przeczyły jakoby kontrolowany pojazd w dniu 8 listopada 2018 r. od godz. 00:09 do godz. 09:21 nie poruszał się kontrolujący stwierdzili, że kierowcy w ww. okresie mogli wykonywać przewóz w trakcie którego nie była rejestrowana ich aktywność.
Kontrolujący przesłuchali kierowców w celu ustalenia przyczyny rozbieżności w zapisach ich aktywności zarejestrowanej przez tachograf.
Świadek S.B. w dniu 8 listopada 2018 r. o godz. 12:00 zeznał, że do godziny 00:09 dnia 8 listopada 2018 r. prawidłowo rejestrowana była jego aktywność przez tachograf. Z uwagi jednak, że brakowało czasu na wykonanie zadania przewozowego w miejscowości Ż. został zatrzymany pojazd i do czujnika ruchu został przyłożony magnes. Świadek zeznał, że sam przyłożył do tachografu magnes, a pojazd z przyłożonym magnesem prowadził kierowca W.W.
Drugi kierowca W.W. podczas przesłuchania w dniu 8 listopada 2018 r. o godz. 12:45 zeznał, że magnes do pojazdu którym jechał został podpięty w
miejscowości Ż. przez kierowcę S.B. Świadek zeznał, że podpięcie magnesu spowodowane było brakiem czasu na wykonanie zadania przewozowego.
Pojazd o nr rej. [...] został wyprodukowany w 2014 r. dlatego powinien być wyposażony w tachograf odporny na działalnie pola magnetycznego stąd też inspektorzy uznali, że zakłócanie pracy tachografu mogło nastąpić jedynie przez nieuprawnioną ingerencję w instalację tachografu. W celu ustalenia czy do tachografu zamontowanego w pojeździe o nr rej. [...] nie zostało zamontowane niedozwolone urządzenie wpływające na jego pracę pojazd został skierowany do serwisu tachografów w celu dokładnych oględzin tachografu.
W serwisie tachografów PW AUTOS w I. dokonano sprawdzenia i oględzin tachografu podczas których sprawdzano, czy tachograf jest podatny na działalnie pola magnetycznego pochodzącego z zewnątrz. Podczas tych prób tachograf nie reagował na magnes przyłożony co czujnika ruchu. W trakcie sprawdzania tachografu w powyższym serwisie ujawniono mikro przekaźnik z którego wychodziły cztery przewody.
Następnie inspektor skierował pojazd do serwisu tachografów Bx. w T. gdzie dokonano również oględzin tachografu zamontowanego w pojeździe. W trakcie tych oględzin zostało wykryte dodatkowe urządzenie przeznaczone do przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf. Urządzenie to składało się z mikroprzekaźnika, z którego wychodziły dwa przewody podłączone do szyny CAN (podczas wcześniejszych oględzin z tego przekaźnika wychodziły cztery przewody). Ponadto stwierdzono podłączoną do instalacji tachografu wiązkę sześciu nieoryginalnych przewodów zakończonych wtyczką.
W związku z ujawnionymi nowymi dowodami kontrolujący ponownie przesłuchali kierowców w charakterze świadków. Świadek S.B. zeznał jak poprzednio, że przyłożył magnes do skrzyni biegów w miejscowości Ż. i po przyłożeniu magnesu tachograf nie rejestrował aktywności kierowców. Świadek nie potrafił wyjaśnić dlaczego podczas prób w warsztacie tachograf nie był podatny na działanie pola magnetycznego. Drugi świadek W.W. podczas ponownego przesłuchania zaprzeczył, że drugi kierowca podpiął magnes do tachografu w miejscowości Ż. Świadek ten nie potrafił wyjaśnić dlaczego tachograf podczas przejazdu przez bramkę autostrady rejestrował odpoczynek zamiast jazdy. Przebieg kontroli został udokumentowany w protokole kontroli z dnia 8 listopada 2018 r. nr [...].
Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności organ odwoławczy podkreślił, że protokół kontroli drogowej stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. i jeżeli został sporządzony w przepisanej formie przez powołany do tego organ państwowy stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Podpisanie protokołu kontroli drogowej bez zastrzeżeń, co miało miejsce w niniejszej sprawie, stanowi dowód na okoliczności w nim stwierdzone i wyznacza granice postępowania administracyjnego co do faktów i stanu prawnego. Protokół korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń z tego jeszcze względu, że sporządzany jest z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, który ma prawo wnieść do niego zastrzeżenia. Protokół obrazuje stan faktyczny, który później może być trudny do odtworzenia. Dlatego podpisanie bez zastrzeżeń przez osobę kontrolowaną protokołu stanowi dowód w sprawie. Strona chcąc obalić wiarygodność tego dokumentu jest zobowiązana do wskazania dowodu przeciwnego.
W trakcie prowadzonego postępowania organ I instancji wystąpił do Głównego Inspektora Transportu Drogowego o dane z systemu Viatoll w celu ustalenia, czy pojazd o nr rej. [...] w dniu 8 listopada 2018 r. pomiędzy godz. 00:09 a godz. 09:21 poruszał się po drogach publicznych. Z otrzymanych danych wynikało, że system rejestracji pojazdów zarejestrował pojazd o nr rej. [...] w dniu 8 listopada 2018 r. jak poruszał się po drogach publicznych w okresie, w którym zgodnie z zapisem z tachografu powinien pozostawać w spoczynku. Organ I instancji przesłuchał również w charakterze świadka P.C., który jako pracownik serwisu tachografów dokonywał oględzin tachografu zainstalowanego w pojeździe o nr rej.[...]. Świadek zeznał, że nie posiada uprawnień technika serwisu tachografów oraz że nie przechodził szkolenia odnośnie tachografów cyfrowych, a na co dzień jako starszy mechanik może montować urządzenia cyfrowe i wymieniać impulsatory. Świadek zeznał, że w dniu kontroli podczas oględzin tachografu w pojeździe o nr rej. [...] zauważył zamontowany mikroprzekaźnik oraz nieoryginalną wiązkę 6 przewodów zakończoną wtyczką.
Ujawniony w trakcie kontroli oraz prowadzonego postępowania stan faktyczny organ I instancji zakwalifikował jako naruszenie polegające na podłączeniu do tachografu niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf lub korzystanie z tego urządzenia lub przedmiotu.
Odnosząc się do zarzutów postawionych w odwołaniu organ odwoławczy wyjaśnił, że co prawda P.C. - pracownik stacji Bx. nie miał uprawnień technika serwisu tachografów ale w firmie zajmował się montowaniem tachografów. Oznacza to że nie był przypadkową osobą ale z racji wykonywanej pracy posiadał pewną wiedzę na temat montowanych tachografów. Oględziny tachografu zamontowanego w pojeździe marki DAF o nr rej. [...] zostały przeprowadzone w obecności kontrolowanych kierowców i inspektorów przeprowadzających kontrolę. Organ odwoławczy podkreślił, że kontrolowani kierowcy w trakcie oględzin nie zgłaszali do protokołu z oględzin, jak i samego protokołu kontroli zastrzeżeń kwestionujących ustalenia pracownika stacji diagnostycznej przeprowadzającego oględziny tachografu. Inspektorzy natomiast przeprowadzający przedmiotową kontrolę przed przystąpieniem do pracy przeszli szkolenie z obsługi tachografów zakończone egzaminem i do ich codziennej pracy należała kontrola prawidłowej pracy tachografów. Oznacza to, że oględziny tachografu zamontowanego w pojeździe o nr rej. [...] dokonane przez P.C. - pracownika stacji Bx. zostały przeprowadzone pod nadzorem osób (inspektorów), którzy mają szeroką wiedzę z obsługi i działania tachografów utrwaloną codzienną praktyką związaną z kontrolą tachografów.
Organ odwoławczy wskazał, że gdyby zeznania pracownika stacji diagnostycznej były jedynym dowodem świadczącym na ingerencje w pracę tachografu mogłyby być wątpliwości co do wiarygodności tego dowodu. Tymczasem oględziny tachografu zamontowanego w pojeździe o nr rej. [...] były następstwem ujawnionej ingerencji w pracę tachografu. W trakcie kontroli inspektorzy stwierdzili, że kontrolowany pojazd w czasie, w którym zgodnie z zapisem tachografu powinien pozostawać w spoczynku wykonywał przewóz. Paragon znaleziony w pojeździe jednoznacznie dowodził na jazdę po drodze publicznej w okresie, w którym zgodnie z zapisem z tachografu pojazd pozostawał w spoczynku. Sami kontrolowani kierowcy podczas pierwszego przesłuchania zeznali, że ingerowali w pracę tachografu za pomocą magnesu. Inspektorzy nie dali wiary kontrolowanym kierowcą, ponieważ tachograf zamontowany w pojeździe o nr rej. [...] był odporny na działanie pola magnetycznego, dlatego konieczne było przeprowadzenie oględzin tachografu w stacji diagnostycznej w celu ustalenia, czy brak prawidłowo zapisanej aktywności kierowców nie jest spowodowany nieuprawnioną ingerencją w oprzyrządowanie tachografu.
W trakcie oględzin przez pracownika stacji zajmującej się montażem tachografów zostało ujawnione dodatkowe elementy wpięte w tachograf. W trakcie przesłuchania przed organem I instancji pracownik stacji Bx. zeznał, że ujawnione w trakcie oględzin tachografu dodatkowe przewody przymocowane do tachografu nie były elementem fabrycznego wyposażenia tachografu, a jedynie następstwem nieuprawnionej ingerencji w pracę tachografu. Dowód ten należy uznać za wiarygodny, ponieważ w trakcie kontroli ustalono, że tachograf nie miał usterki, a jego nieprawidłowe działalnie nie mogło być następstwem samego przyłożenia magnesu do czujnika ruchu, ponieważ czujnik ruchu był odporny na działanie pola magnetycznego. Aby zatem tachograf nie rejestrował aktywności kierowców w trakcie wykonywanego przewodu w przedmiotowej sprawie konieczna była nieuprawniona ingerencja w jego działanie.
Odnosząc się do treści zeznań złożonych przez kierowców organ odwoławczy wyjaśnił, że zeznania kierowców dotyczące ingerencji w pracę tachografu za pomocą magnesu mimo jego odporności na działalnie pola magnetycznego mogą być prawdziwe, ponieważ są dostępne urządzenia do zakłócania pracy tachografów, które powodują, że tachograf odporny na działalnie pola magnetycznego pod wpływem zamontowanego dodatkowego urządzenia jest podatny na magnes. W takiej sytuacji by tachograf nie rejestrował aktywności kierowcy oprócz dodatkowego urządzenia konieczne jest przyłożenie magnesu do czujnika ruchu. Organ odwoławczy podkreślił, że dowody w postaci zeznań kierowców, którzy zostali za swoje postępowanie ukarani w postępowaniu sądowym, paragon za przejazd przez bramkę autostrady, dane z systemu Viatoll, dane cyfrowe z tachografu i kart kierowców oraz zeznania osoby przeprowadzającej oględziny tachografu w stacji Bx. oraz dokumentacja fotograficzna jednoznacznie dowodzą, że odnalezione dodatkowe oprzyrządowanie wmontowane w tachograf służyło do ingerencji w tachograf zamontowany w pojeździe o nr rej. [...].
Mając na względzie całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego i prawidłowo nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 10 000 zł za naruszenie w postaci podłączenia do tachografu niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf lub korzystanie z tego urządzenia lub przedmiotu.
Odnosząc się natomiast do naruszenia Ip. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d. organ odwoławczy odwołując się do treści art. 32 ust. 1 i 3 i art. 33 ust. 3 rozporządzenia nr 165/2014 podkreślił, że zgodnie z art. 34 ust. 3 lit. b rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014, jeżeli w wyniku oddalenia się od pojazdu kierowca nie jest w stanie używać tachografu zainstalowanego w pojeździe, to okresy, o których mowa w ust. 5 lit. b) ppkt (ii), (iii) oraz (iv): jeśli pojazd wyposażony jest w tachograf cyfrowy - wprowadza się na kartę kierowcy przy użyciu urządzenia do manualnego wprowadzania danych, w jakie wyposażony jest tachograf.
Państwa członkowskie nie nakładają na kierowców obowiązku przedkładania formularzy potwierdzających ich czynności w trakcie oddalenia się od pojazdu.
Konsekwencją powyższych rozwiązań jest treść: Ip. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d., który sankcjonuje niewłaściwą obsługę lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi karą pieniężną w wysokości 5 000 zł.
Z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że w dniu 8 listopada 2018 r. kierowcy S.B. i W.W. wykonując w imieniu strony przewóz drogowy zespołem pojazdów składającym się z ciągnika samochodowego marki DAF o nr rej. [...] oraz naczepy marki Pezzaioli o nr rej. [...] na skutek nieuprawnionej ingerencji w pracę tachografu nie rejestrowali swojej aktywności za pomocą tachografu. Organ I instancji za powyższe naruszenie nałożył na stronę karę w kwocie 5 000 zł.
Zdaniem organu odwoławczego nieprawidłowo nałożył na stronę karę za naruszenie polegające na niewłaściwej obsłudze lub odłączeniu homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi.
Z materiału dowodowego wynika, że w dniu 8 listopada 2018 r. kierowcy S.B. i W.W. kierując w imieniu strony zespołem pojazdów składającym się z ciągnika samochodowego marki DAF o nr rej. [...] oraz naczepy marki Pezzaioli onr rej. [...] na skutek nieuprawnionej ingerencji za pomocą niedozwolonego urządzenia podłączonego do tachografu nie rejestrowali swojej aktywności, prędkości pojazdu i przebytej drogi w okresie od godziny 00:09 do godz. 09:21. Kierowcy postąpili tak w celu ukrycia faktu wykonywania przewozu z naruszeniem norm o czasie pracy kierowców i obowiązkowych odpoczynków.
Organ odwoławczy stwierdził, że w sytuacji gdy ww. stan faktyczny organ zakwalifikował jako naruszenie polegające na podłączeniu do tachografu niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf lub korzystanie z tego urządzenia lub przedmiotu, za które to naruszenie nałożył na stronę karę pieniężną w kwocie 10 000 zł to tym samym nie ma podstawy aby na podstawie tego samego stanu faktycznego nakładać na stronę kary pieniężnej w kwocie 5 000 zł za naruszenie polegające na niewłaściwej obsłudze lub odłączeniu homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi. Naruszenie określone w Ip. 6.1.3 załącznika nr 3 do u.t.d. swym zakresem wyczerpuje i obejmuje stan określony w naruszeniu określonym w Ip. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d. Dlatego w sytuacji gdy na podstawie tego samego stanu faktycznego organ nałożył na stronę karę za naruszenie polegające na podłączeniu do tachografu niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf lub korzystanie z tego urządzenia lub przedmiotu nie ma podstawy do nałożenia kary za naruszenie polegające na niewłaściwej obsłudze lub odłączeniu homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi.
Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy uchylił karę pieniężną w kwocie 5 000 zł nałożoną na stronę przez organ I instancji za naruszenie polegające na niewłaściwej obsłudze lub odłączeniu homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi i odstąpił od nałożenia kary.
Zdaniem Głównego Inspektora Transportu Drogowego organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny, zgromadził dowody, które były konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił, jako dowód wszystko, co mogło przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie było sprzeczne z prawem. Organ dysponował protokołem kontroli, danymi cyfrowymi pobranymi z tachografu i kart kierowców, protokołem przesłuchania świadków, dokumentacją przewozową, wydrukami z tachografu, dokumentacją fotograficzną, paragonem fiskalnym i danymi z systemu Viatol czyli dowodami dokumentującymi jazdę pojazdu w okresie, w którym zgodnie z danymi zapisanymi przez tachograf pojazd się nie poruszał. W czasie kontroli inspektorzy udowodnili w sposób niebudzący wątpliwości, że do tachografu zamontowanego w pojeździe o nr rej. [...] zostało podłączone niedozwolone urządzenie ingerujące w jego pracę. Na podstawie dowodów zebranych podczas kontroli drogowej oraz w trakcie prowadzonego postępowania organ ustalił stan faktyczny, który stanowił podstawę do stwierdzenia powstania naruszenia określonego w Ip. 6.1.3 załącznika nr 3 do u.t.d.
Zdaniem organu odwoławczego błędne jest przekonanie strony, że to wyłącznie na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek zgromadzenia dowodów, które świadczą na jej korzyść i mogą być podstawą do zmniejszenia lub uchylenia kary pieniężnej.
Zgodnie z art. 78 § 1 k.p.a., żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Z przepisu tego wynika, że nie każde żądanie dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, a jedynie żądanie dotyczące dowodów, które mogą ustalić stan faktyczny. Strona wnioskowa o powołanie biegłego do ustalenia, czy znalezione w trakcie przewody i mikroprzekaźnik służyły do ingerencji w pracę tachografu. Skoro w przedmiotowej spawie zostało udowodnione, że tachograf zamontowany w pojeździe o nr rej. [...] działał prawidłowo, a jednocześnie podczas jazdy nie była rejestrowana aktywność kierowców to nieprawdziwy zapis tachografu był następstwem nieuprawnionej ingerencji w pracę tachografu.
W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Zaskarżona decyzja zawierała wszystkie niezbędne elementy wymagane, a w szczególności uzasadnienie faktyczne, w którym wymieniono fakty, jakie organ uznał za udowodnione (przede wszystkim fakt podłączenia do tachografu niedozwolonego przyrządu ingerującego w pracę tachografu i wykonywanie jazd bez rejestracji faktycznej aktywności kierowców) i dowody, na których organ się oparł oraz uzasadnienie prawne, tj. wskazanie przepisów które zostały naruszone przez kierowcę w trakcie wykonywanych przewozów oraz przepisów na podstawie których została nałożona na stronę kara administracyjna za ujawnione naruszenia.
W przedmiotowej sprawie art. 92 b u.t.d. nie znajduje zastosowania, albowiem ustawodawca daje możliwość zastosowania tegoż zapisu tylko w przypadku gdy podczas kontroli zostały stwierdzone naruszenia dotyczące czasu pracy kierowców. W niniejszej sprawie takie naruszenia nie miały miejsca.
Ponadto w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw zastosowania art. 92c ust. 1 u.t.d., ponieważ do wskazanych powyżej naruszeń doszło w okolicznościach, które przedsiębiorca powinien przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia wobec okoliczności dysponowania przez stronę wszelką dokumentacją czasu pracy kierowców. Organ odwoławczy podkreślił, że art. 92c u.t.d. dotyczy sytuacji nadzwyczajnych niemożliwych do przewidzenia, którym nie można zapobiec. Przedmiotowe naruszenie nie jest następstwem okoliczności nadzwyczajnych niemożliwych do przewidzenia. Podpięcie do tachografu niedozwolonej instalacji mającej na celu ingerencję w pracę tachografu jest świadomym działaniem człowieka, na które to zachowanie przedsiębiorca ma wpływ. W przedmiotowej sprawie nie tylko tachograf został przerobiony w nieuprawniony sposób, to również kierowcy wykonujący w imieniu strony przewóz drogowy korzystali z niedozwolonego urządzenia w celu nierejestrowania swojej faktycznej aktywności. Zebrane dowody świadczą, że ujawnione naruszenie nie jest następstwem okoliczności, na które strona nie miała wpływu lecz świadomym działaniem, któremu przedsiębiorca mógł zapobiec. Ponadto to przedsiębiorca powinien udowodnić okoliczności, które stanowiłyby podstawę do zastosowania przepisu art. 92c u.t.d., gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z tego przepisu.
To również na przedsiębiorcę nałożony został obowiązek wyboru właściwych rozwiązań organizacyjnych dotyczących dyscyplinowania osób wykonujących na jego rzecz usługi kierowania pojazdem. Przedsiębiorcę obciążają kwestie właściwego doboru osób współpracujących, właściwego systemu motywacyjnego, czy szkoleniowego. Samowolne działanie kierowcy, którym przedsiębiorca posługuje się przy wykonywaniu działalności w żadnym razie nie może zostać zakwalifikowane jako zdarzenie spowodowane wystąpieniem nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych i niezależnych od przedsiębiorcy okoliczności, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. W istocie rzeczy jest ono wyłącznie skutkiem niewłaściwej organizacji pracy samego przedsiębiorstwa oraz wynikiem braku właściwych rozwiązań mających na celu zdyscyplinowanie pracownika.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie:
- art. 107 § 1 pkt 4 w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. przez brak powołania podstawy prawnej wydanej decyzji administracyjnej o nałożeniu kary administracyjnej, co naruszyło prawa strony przez niejasne rozstrzygniecie i nakazało stronie domniemywać podstawy prawnej decyzji o nałożeniu kary administracyjnej w wysokości 10 000 zł;
- zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez organy oceny materiału dowodowego
wbrew regułom wynikającym z art. 46 ust. 3 ustawy - Prawa przedsiębiorcy, art. 38 ust. 2 rozporządzenia nr 165/2014 w zw. z art. 18 pkt 1 ppkt. 8 ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o tachografach cyfrowych (Dz.U. 2018.1480) przez dokonanie oględzin tachografu i impulsatora i jego demontaż przez osobę nieuprawnioną, tj. P.C. pracownika firmy Bx., który nie posiadał uprawnień technika warsztatu wymaganego w serwisach tachografu do wykonania takich czynności, ani nawet nie przeszedł szkolenia w zakresie tachografów cyfrowych, co przesądza o niedopuszczalności takiego materiału dowodowego na podstawie art. 46 ust. 3 ustawy - Prawo przedsiębiorcy, a w szczególności na uznanie materiału dowodowego za wiarygodny i rzetelny;
- zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez organy oceny materiału dowodowego
wbrew regułom wynikającym z art. 77, art. 80, art. 81a k.p.a. w zw. z art. 67 § 1 i § 2 pkt 3 k.p.a. przez nadanie waloru wiarygodności protokołowi oględzin tachografu sporządzonego w serwisie tachografów Bx. w T. bez udziału kierowców (brak podpisu kierowców na protokole oględzin) przy jednoczesnym braku protokołu oględzin z dwóch wcześniejszych czynności oględzin tachografu i impulsatora, tj. przez inspektorów w trakcie kontroli drogowej i w serwisie tachografów w I., brak wykonania dokumentacji zdjęciowej z dwóch poprzednich oględzin tachografu i impulsatora oraz całkowicie dowolne ustalenia organu dotyczące ilości wiązek wychodzących z impulsatora w czasie kolejnych oględzin, z których dwa pierwsze nie zostały w żaden sposób udokumentowane;
- art. 74 i art. 92a ust. 3 u.t.d. w zw. z art. 10 ust. 1 i art. 46 ust. 3 ustawy – Prawo przedsiębiorcy w zw. z art. 6 , art. 8, art. 10 § 1, art. 68 § 1 i 2 i art. 75 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji administracyjnej i nałożenie na skarżącego kary, gdy organy obu instancji naruszyły tryb zbierania dowodów przewidziany w ustawie. o transporcie drogowym na potrzeby ustalenia, czy w sprawie doszło do naruszenia prawa, a także w zakresie, w jakim działania podmiotów kontrolujących naruszały przewidziane prawem procedury oraz w zakresie w jakim organy dowolnie ustaliły istotne dla sprawy okoliczności, nie dysponując w tym zakresie wystarczającym materiałem dowodowym, a wręcz zakładając a prori rozstrzygnięcie przy jednoczesnym pozbawieniu strony możliwości czynnego udziału w postępowaniu przez pozostawienie bez rozpoznania wniosków dowodowych strony, w tym wniosku o ponowne przesłuchanie kierowców wobec ich kwestionowania przez stronę w toku
całego postępowania, brak dopuszczenia dowodu z opinii biegłego z zakresu tachografów cyfrowych wobec licznych wątpliwości, co do działania tachografu i impulsatora oraz przeprowadzenie oględzin tachografu i impulsatora bez udokumentowania czynności, a ostatecznie przez osobę nie posiadającą uprawnień technika warsztatu pozwalających na oględziny i demontaż tachografu i impulsatora.
W oparciu o postawione zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającą ją decyzji K.P. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w B. z dnia [...].
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z dnia 6 sierpnia 2020 r. będącym ustosunkowaniem się do odpowiedzi na skargę, pełnomocnik skarżącego jeszcze raz akcentował fakt przeprowadzenia oględzin tachografu i impulsatora przez osobę nieuprawnioną w rozumieniu ustawy o tachografach i rozporządzenia 165/2014. Podniósł, że wykryta dodatkowa wiązka służyła w przeszłości do obsługi systemu Toll Colect. Podkreślił, że tachograf miesiąc przed kontrolą przeszedł badanie techniczne w wyspecjalizowanej i posiadającej uprawnienia jednostce kontrolnej, gdzie nie było wątpliwości co do prawidłowej pracy tachografu, pomimo istnienia dodatkowej wiązki, co potwierdza zaświadczenia z przeprowadzonego badania. Wyjaśnił również, że impulsator ceramiczny był zabezpieczony plombą, której naruszenia nie stwierdzono w trakcie badania technicznego pojazdu.
W piśmie procesowym z dnia 26 sierpnia 2020 r. będącym odpowiedzią na pytania Sądu postawione na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2020 r. pełnomocnik skarżącego przedstawił oświadczenie przedstawiciela firmy Cx. w R., który oświadczył, że w przedmiotowym samochodzie został zamontowany system Toll Collect, dla którego nie wystawiono dodatkowej faktury bowiem montaż tego systemu był w cenie zakupu przedmiotowego pojazdu. Dalej przedstawiciel oświadczył, że w czasie użytkowania pojazdu z uwagi na jego przebieg (aktualnie 1 250 000 km) były wykonywane liczne naprawy instalacji elektrycznej, miedzy innymi modułu Toll Collect. Mechanicy i elektrycy z powodu trudnego dostępu do górnego kokpitu kierowcy gdzie zamontowany jest system Toll Collect i tachograf nie usuwali uszkodzonej instalacji tylko układali nowe wiązki.
Do pisma procesowego pełnomocnik dołączył również materiały informacyjne dotyczące systemu Toll Collect, z których wynika, że jest to system obsługujący pobór opłat drogowych od samochodów ciężarowych na terenie Niemic.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W tym zakresie kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy administracji wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ocena sprawy dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego orzeczenia, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U.2019 r. poz. 2325 ze zm. dalej zwanej: P.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.).
Sąd może więc wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżony akt także z powodów, które w skardze nie zostały podniesione, a stanowią o wydaniu aktu z naruszeniem prawa.
Skarga podlega oddaleniu w przypadku braku uzasadnionych podstaw zaskarżenia (art. 151 P.p.s.a.)
Wychodząc z tak zakreślonych granic kognicji Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a).
Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji należy wskazać, że zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 7 k.p.a. organ administracji stojąc na straży praworządności, ma obowiązek podjęcia z urzędu lub na wniosek wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Realizację zasady prawdy obiektywnej zapewniają przede wszystkim gwarancje procesowe zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe. Według art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ocena czy dana okoliczność została udowodniona następuje na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.).
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest również stanowisko, zgodnie z którym treść uzasadnienia winna obrazować szczegółowy tok rozumowania organu, które doprowadziło do wydania konkretnego rozstrzygnięcia, oraz wskazywać i wyjaśniać przesłanki faktyczne, jakimi kierował się organ podejmując konkretne rozstrzygnięcie. Uzasadnienie decyzji wydawanej przez organ odwoławczy winno nadto zawierać szczegółowe ustosunkowanie się do zarzutów zawartych w odwołaniu i nie może pozostać w obrocie prawnym decyzja organu odwoławczego, która w uzasadnieniu nie zawiera własnych ustaleń i rozważań poprzestając na ustaleniach i rozważaniach organu pierwszej instancji (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Go 441/14). Prawidłowe uzasadnienie rozstrzygnięcia powinno bowiem umożliwiać stronie zapoznanie się z motywami, którymi kierował się organ, a także kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia przez sąd.
Zasada dwuinstancyjności postępowania oznacza, że rola organu II instancji nie sprowadza się tylko do kontroli legalności decyzji organu I instancji, ale zobowiązuje organ odwoławczy do ponownego rozpoznania sprawy w jej całokształcie ze szczególnym uwzględnieniem zarzutów strony.
Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji był m.in. przepisy art. 4 pkt 22 lit. h, art. 92a, art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 58), dalej u.t.d., Ip. 6.1.3, Ip. 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, art. 23 art. 32 ust. 3, art. 33 ust. 3, art. 34 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/1985 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz.U.UE.L.2014 60.1 ze zm.).
Przede wszystkim należy podnieść, że w zaskarżonej decyzji naruszono przepis art.138 § 1 pkt 2 K.p.a. zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości lub w części.
Z przepisu art.138 § 1 pkt 2 K.p.a. wynika, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości lub w części. W takim przypadku ma obowiązek orzec co do istoty sprawy w takim zakresie w jakim uchylił decyzję pierwszoinstancyjną. W sytuacji gdy zaskarżona decyzja organu I instancji została uchylona w całości organ odwoławczy jest zobowiązany orzec w całości co do istoty sprawy. W przypadku natomiast uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej w części organ odwoławczy orzeka w zakresie w jakim uchylił decyzję organu I instancji.
W rozpoznawanej sprawie w decyzji z [...] organ I instancji nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 12 000 zł za:
1. podłączenie do tachografu niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf lub korzystanie z tego urządzenia lub przedmiotu,
2. niewłaściwą obsługę lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi.
Jednocześnie organ umorzył postępowanie w zakresie nierejestrowania za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi.
W zaskarżonej decyzji, jak wynika z jej sentencji, uchylono decyzję organu I instancji w całości i wymierzono karę pieniężną w wysokości 10 000 zł. Organ odwoławczy uchylił zatem decyzję pierwszoinstancyjną w całości, a więc także w części w jakiej umorzono postępowanie administracyjne. Tym samym skoro uchylono decyzję organu I instancji w całości to organ odwoławczy winien orzec w takim zakresie w jakim uchylił decyzję pierwszoinstancyjną czyli także w zakresie rozstrzygnięcia organu I instancji o umorzeniu postępowania. W zaskarżonej decyzji brak jest jednak takiego rozstrzygnięcia. Innymi słowy organ odwoławczy uchylił decyzję również w zakresie w jakim umorzono postępowanie pierwszoinstancyjne i nie wydał rozstrzygnięcia w tym zakresie. Brak rozstrzygnięcia organu odwoławczego w tym zakresie stanowi istotne naruszenie art.138 § 1 pkt 2 K.p.a. Zaskarżona decyzja nie spełnia zatem wymogów określonych w wymienionym przepisie.
Kwestią sporną między stronami pozostaje właściwa kwalifikacja prawna stwierdzonego w trakcie kontroli naruszenia w postaci podłączenie do tachografu niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf lub korzystanie z tego urządzenia lub przedmiotu.
Na wstępie należy wskazać, że rozporządzenie 2016/403 klasyfikuje naruszenia przepisów unijnych w transporcie drogowym, wprowadza wykaz ich kategorii i rodzajów. W załączniku do tego rozporządzenia jako druga została wskazana grupa naruszeń przepisów rozporządzenia 165/2014, tj. odnosząca się do tachografów. W lp. 2.9. powołana została podstawa z art. 32 ust. 3 rozporządzenia 165/2014, a mianowicie korzystanie z nielegalnego urządzenia, które może zmienić zapisy tachografu.
Aby prawidłowo wypełnić ten przepis treścią, należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 32 ust. 3 rozporządzenia 165/2014, zabronione jest fałszowanie, ukrywanie, likwidowanie i niszczenie danych zarejestrowanych na wykresówkach lub przechowywanych w tachografie lub na karcie kierowcy albo zarejestrowanych na wydrukach z tachografu. Każda forma manipulowania tachografem, wykresówką lub kartą kierowcy, która mogłaby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych lub informacji wydrukowanych jest zabroniona. Ponadto, w pojeździe nie może znajdować się żadne urządzenie, które mogłoby zostać użyte w powyższych celach.
W celu implementacji powyższych przepisów, na mocy ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1481), ustawodawca zmienił m.in. treść załącznika nr 3 do u.t.d. i wprowadził lp. 6.1.3., zgodnie z którym to przepisem naruszeniem zasad i warunków wyposażenia pojazdu w tachograf jest podłączenie do tachografu niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf lub korzystanie z tego urządzenia lub przedmiotu. Ustawa zmieniająca obowiązuje od 3 września 2018 r.
Należy mieć na uwadze, że celem wprowadzenia powyższego przepisu rozporządzenia, a następnie przetransponowania jego treści do polskiej ustawy, było wprowadzenie sankcji za naruszenia, których dopuszczają się kierowcy, nieprawidłowo użytkując tachograf, aby zafałszować dane zawarte na karcie kierowcy.
Z lp. 6.1.3. załącznika nr 3 do u.t.d. wynikają trzy sankcjonowane stany – po pierwsze, podłączenie do tachografu niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu wykonanego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf, po drugie, podłączenie do tachografu urządzenia lub przedmiotu przeznaczonego do zafałszowania tych danych, a po trzecie korzystanie z takiego urządzenia lub przedmiotu.
W tym miejscu konieczne jest wskazanie obowiązujących przepisów prawa dotyczących tachografów w zakresie ich prawidłowego użytkowania i ewentualnego badania w kierunku podłączenie do tachografu niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf lub korzystanie z tego urządzenia lub przedmiotu.
I tak zgodnie z art. 32 ust. 3 rozporządzenia nr 165/2014
Zabrania się fałszowania, ukrywania, likwidowania i niszczenia danych zarejestrowanych na wykresówkach lub przechowywanych w tachografie lub na karcie kierowcy albo zarejestrowanych na wydrukach z tachografu. Każda forma manipulowania tachografem, wykresówką lub kartą kierowcy, która mogłaby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych lub informacji wydrukowanych jest zabroniona. W pojeździe nie może znajdować się żadne urządzenie, które mogłoby zostać użyte w powyższych celach.
W świetle art. 38 rozporządzenia nr 165/2014:
1. W celu skutecznego monitorowania zgodności z niniejszym rozporządzeniem upoważnionym funkcjonariuszom służb kontrolnych udostępnia się wystarczający sprzęt i nadaje się odpowiednie uprawnienia, aby umożliwić im wykonywanie ich obowiązków zgodnie z niniejszym rozporządzeniem. Sprzęt ten obejmuje w szczególności:
a) karty kontrolne umożliwiające dostęp do danych zapisanych w tachografach i na kartach do tachografu, a opcjonalnie - na kartach warsztatowych;
b) niezbędne narzędzia, do pobierania plików z danymi z przyrządów rejestrujących i kart do tachografu; analizy takich plików z danymi i wydruków pochodzących z tachografów cyfrowych w połączeniu z wykresówkami pochodzącymi z tachografów analogowych.
2. Jeżeli w wyniku kontroli funkcjonariusze służb kontrolnych znajdą wystarczające dowody pozwalające podejrzewać, że dokonano manipulacji, są oni upoważnieni do skierowania pojazdu do zatwierdzonego warsztatu w celu przeprowadzenia dodatkowych badań służących ustaleniu w szczególności, czy tachograf:
a) działa poprawnie;
b) prawidłowo rejestruje i przechowuje dane, i czy poprawne są parametry kalibracji.
3. Funkcjonariusze służb kontrolnych są uprawnieni do polecenia zatwierdzonym warsztatom przeprowadzenia badania, o którym mowa w ust. 2, i szczegółowych badań służących zbadaniu obecności urządzeń manipulacyjnych. W przypadku wykrycia urządzeń manipulacyjnych sprzęt ten, w tym samo urządzenie, przyrząd rejestrujący lub jego elementy oraz karta kierowcy mogą zostać usunięte z pojazdu i wykorzystane jako dowód zgodnie z krajowymi przepisami dotyczącymi postępowania z takimi dowodami.
Natomiast jak wynika z art. 26 ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o tachografach (Dz.U. 2018 r. poz. 1480 ):
1. Podmiot uprawniony do kontroli na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 1-4 i 6 ustawy o transporcie drogowym może skierować pojazd do warsztatu, w celu przeprowadzenia badań, o których mowa w art. 38 ust. 2 i 3 rozporządzenia (UE) nr 165/2014, i doprowadzenia do prawidłowego działania badanego tachografu. Badania są przeprowadzane odpłatnie.
2. W przypadku stwierdzenia podłączenia do tachografu urządzenia lub przedmiotu albo zainstalowania oprogramowania, wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf opłaty, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie ust. 6, uiszcza podmiot wykonujący przewozy drogowe. Opłaty te uiszcza się przed zakończeniem kontroli prowadzonej przez podmiot uprawniony do kontroli na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 1-4 i 6 ustawy o transporcie drogowym. W przypadku nieuiszczenia opłat stosuje się odpowiednio art. 95 ustawy o transporcie drogowym.
3. W przypadku stwierdzenia braku podłączenia do tachografu urządzenia lub przedmiotu albo zainstalowania oprogramowania, wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf opłaty, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie ust. 6, uiszcza właściwy ze względu na miejsce kontroli wojewoda.
Jak zaś wynika z art. 28 ust. 1 ustawy o tachografach:
Instalacje, sprawdzenia, przeglądy i naprawy tachografów analogowych lub cyfrowych wykonuje osoba fizyczna posiadająca certyfikat technika warsztatu w zakresie czynności, do których jest uprawniona, zwana dalej "technikiem warsztatu".
Jak wynika z akt sprawy 8 listopada 2018 r. podczas kontroli inspektorzy pobrali dane cyfrowe z tachografu zamontowanego w pojeździe o nr rej. [...] oraz z kart kierowców w celu sprawdzenia czy kierowcy stosowali się do norm regulujących czas pracy kierowców i obowiązkowe odpoczynki. Z analizy danych cyfrowych wynikało, że w dniu 8 listopada 2018 r. od godz. 00:09 do godz. 09:21 pojazd o nr rej. [...] się nie poruszał, a kierowcy odbierali odpoczynek. Tymczasem z paragonu fiskalnego wystawionego przez Ax. znalezionego przez inspektora w kabinie kontrolowanego pojazdu wynikało, że kontrolowany zespół pojazdów o godz. 00:58 w dniu 8 listopada 2018 r. poruszał się po autostradzie. Odnaleziony paragon dokumentował uiszczenie opłaty za przejazd po autostradzie - wjazd N. 1, wyjazd L. Ponieważ dane zawarte na odnalezionym paragonie przeczyły jakoby kontrolowany pojazd w dniu 8 listopada 2018 r. od godz. 00:09 do godz. 09:21 nie poruszał się kontrolujący stwierdzili, że kierowcy w ww. okresie mogli wykonywać przewóz w trakcie którego nie była rejestrowana ich aktywność.
Kontrolujący przesłuchali kierowców w celu ustalenia przyczyny rozbieżności w zapisach ich aktywności zarejestrowanej przez tachograf.
Świadek S.B. w dniu 8 listopada 2018 r. o godz. 12:00 zeznał, że do godziny 00:09 dnia 8 listopada 2018 r. prawidłowo rejestrowana była jego aktywność przez tachograf. Z uwagi jednak, że brakowało czasu na wykonanie zadania przewozowego w miejscowości Ż. został zatrzymany pojazd i do czujnika ruchu został przyłożony magnes. Świadek zeznał, że sam przyłożył do tachografu magnes, a pojazd z przyłożonym magnesem prowadził kierowca W.W.
Drugi kierowca W.W. podczas przesłuchania w dniu 8 listopada 2018 r. o godz. 12:45 zeznał, że magnes do pojazdu którym jechał został podpięty w miejscowości Ż. przez kierowcę S.B. Świadek zeznał, że podpięcie magnesu spowodowane było brakiem czasu na wykonanie zadania przewozowego.
Pojazd o nr rej. [...] został wyprodukowany w 2014 r. dlatego powinien być wyposażony w tachograf odporny na działalnie pola magnetycznego stąd też inspektorzy uznali, że zakłócanie pracy tachografu mogło nastąpić jedynie przez nieuprawnioną ingerencję w instalację tachografu. W celu ustalenia czy do tachografu zamontowanego w pojeździe o nr rej. [...] nie zostało zamontowane niedozwolone urządzenie wpływające na jego pracę pojazd został skierowany do serwisu tachografów w celu dokładnych oględzin tachografu.
W serwisie tachografów Dx. w I. dokonano sprawdzenia i oględzin tachografu podczas których sprawdzano, czy tachograf jest podatny na działalnie pola magnetycznego pochodzącego z zewnątrz. Podczas tych prób tachograf nie reagował na magnes przyłożony do czujnika ruchu. W trakcie sprawdzania tachografu w powyższym serwisie ujawniono mikroprzekaźnik z którego wychodziły cztery przewody.
Następnie inspektor skierował pojazd do serwisu tachografów Bx. w T. gdzie dokonano również oględzin tachografu zamontowanego w pojeździe. W trakcie tych oględzin zostało wykryte dodatkowe urządzenie, które w ocenie organów, przeznaczone było do przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf. Urządzenie to składało się z mikroprzekaźnika, z którego wychodziły dwa przewody podłączone do szyny CAN (podczas wcześniejszych oględzin z tego przekaźnika wychodziły cztery przewody). Ponadto stwierdzono podłączenie do instalacji tachografu wiązki sześciu nieoryginalnych przewodów zakończonych wtyczką.
W związku z ujawnionymi nowymi dowodami kontrolujący ponownie przesłuchali kierowców w charakterze świadków. Świadek S.B. zeznał jak poprzednio, że przyłożył magnes do skrzyni biegów w miejscowości Ż. i po przyłożeniu magnesu tachograf nie rejestrował aktywności kierowców. Świadek nie potrafił wyjaśnić dlaczego podczas prób w warsztacie tachograf nie był podatny na działanie pola magnetycznego. Drugi świadek W.W. podczas ponownego przesłuchania zaprzeczył, że drugi kierowca podpiął magnes do tachografu w miejscowości Ż. Świadek ten nie potrafił wyjaśnić dlaczego tachograf podczas przejazdu przez bramkę autostrady rejestrował odpoczynek zamiast jazdy. Przebieg kontroli został udokumentowany w protokole kontroli z dnia 8 listopada 2018 r. nr [...].
W trakcie prowadzonego postępowania organ I instancji wystąpił do Głównego Inspektora Transportu Drogowego o dane z systemu Viatoll w celu ustalenia, czy pojazd o nr rej. [...] w dniu 8 listopada 2018 r. pomiędzy godz. 00:09 a godz. 09:21 poruszał się po drogach publicznych. Z otrzymanych danych wynikało, że system rejestracji pojazdów zarejestrował pojazd o nr rej. [...] w dniu 8 listopada 2018 r. jak poruszał się po drogach publicznych w okresie, w którym zgodnie z zapisem z tachografu powinien pozostawać w spoczynku. Organ I instancji przesłuchał również w charakterze świadka P.C., który jako pracownik serwisu tachografów dokonywał oględzin tachografu zainstalowanego w pojeździe o nr rej. [...]. Świadek zeznał, że nie posiada uprawnień technika serwisu tachografów oraz że nie przechodził szkolenia odnośnie tachografów cyfrowych, a na co dzień jako starszy mechanik może montować urządzenia cyfrowe i wymieniać impulsatory. Świadek zeznał, że w dniu kontroli podczas oględzin tachografu w pojeździe o nr rej. [...] zauważył zamontowany mikroprzekaźnik oraz nieoryginalną wiązkę 6 przewodów zakończoną wtyczką.
Ujawniony w trakcie kontroli oraz prowadzonego postępowania stan faktyczny organ I instancji zakwalifikował jako naruszenie polegające na podłączeniu do tachografu niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf lub korzystanie z tego urządzenia lub przedmiotu. Również organ odwoławczy uznał, że w sprawie udowodniono okoliczności spełniające przesłanki wskazanego naruszenia opisanego w l.p.6.1.3. załącznika nr 3 do u.t.d.
W ocenie Sądu kontrolujący inspektorzy nie zachowali procedur, które w sposób jednoznaczny pozwoliłyby na zaakceptowanie stanowiska organów w zakresie stwierdzonego naruszenia wskazanych przepisów u.t.d.
Należy bowiem podkreślić, że w sposób empiryczny zostało udowodnione, że mimo twierdzenia kierowców o skorzystaniu z niedozwolonego przedmiotu w postaci magnesu, nie mógł on być przyczyną zafałszowania danych w tachografie. Jak sam przyznał organ I instancji pojazd o nr rej. [...] został wyprodukowany w 2014 r. dlatego powinien być wyposażony w tachograf odporny na działalnie pola magnetycznego. Potwierdziły to przeprowadzone w serwisie tachografów Dx. w I. oględziny tachografu podczas których sprawdzano, czy tachograf jest podatny na działalnie pola magnetycznego pochodzącego z zewnątrz. Podczas tych prób tachograf nie reagował na magnes przyłożony do czujnika ruchu.
W kwestii tej organ odwoławczy stwierdził natomiast, że odnosząc się do treści zeznań złożonych przez kierowców dotyczących ingerencji w pracę tachografu za pomocą magnesu mimo jego odporności na działalnie pola magnetycznego mogą być one prawdziwe, ponieważ są dostępne na rynku urządzenia do zakłócania pracy tachografów, które powodują, że tachograf odporny na działalnie pola magnetycznego pod wpływem zamontowanego dodatkowego urządzenia jest podatny na magnes. W takiej sytuacji by tachograf nie rejestrował aktywności kierowcy oprócz dodatkowego urządzenia konieczne jest przyłożenie magnesu do czujnika ruchu. Zdaniem Sądu stanowiska organów są zatem w tej kwestii niespójne. Organ I instancji stwierdza bowiem, że w tym konkretnym przypadku, magnes nie powodował zafałszowania pracy tachografu, zaś organ II instancji dopuszcza taką możliwość wespół z innym dodatkowym urządzeniem. Przy czym organ II instancji nie wskazuje jakie to było urządzenia stwierdza jedynie hipotetycznie, że "(...)są dostępne na rynku urządzenia do zakłócania pracy tachografów, które powodują, że tachograf odporny na działalnie pola magnetycznego pod wpływem zamontowanego dodatkowego urządzenia jest podatny na magnes". Organ nie rozwija tej kwestii i nie podaje źródeł informacji o istnieniu takich urządzeń, jednocześnie brak jest jakichkolwiek dowodów, że wykryty mikroprzekaźnik i wiązka przewodów stanowią właśnie takie urządzenia. Z akt sprawy nie wynika, że podejrzane elementy ujawnione w trakcie oględzin tachografu i impulsatora w serwisach w I. i T. to były właśnie te urządzenia, które wespół z magnesem spowodowały zakłócenie pracy tachografu.
Należy w tym miejscu zaakcentować, że ustalono bezspornie, że oględziny tachografu w serwisie Bx. w T. zostały przeprowadzone przez nieuprawnionego mechanika. Zgodnie bowiem z powoływanymi wyżej przepisami instalacje, sprawdzenia, przeglądy i naprawy tachografów analogowych lub cyfrowych wykonuje osoba fizyczna posiadająca certyfikat technika warsztatu w zakresie czynności, do których jest uprawniona, zwana dalej "technikiem warsztatu". Z tych też powodów ów mechanik wycofał się ostatecznie z prezentowanego początkowo stanowiska, że odnaleziony w trakcie oględzin pojazdu mikroprzekaźnik i wiązka przewodów zakończona wtyczką jest dodatkowym urządzeniem służącym do zakłócania pracy tachografu (protokół z przesłuchania świadka karta 117-118 akt administracyjnych). Organ I instancji jednoznacznie odniósł się do tej kwestii stwierdzając, że "(...)zgodnie z art. 18 pkt 8 ustawy o tachografach podmiot posiadający zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie instalacji, sprawdzania, przeglądów i naprawy tachografów jest zobligowany zapewnić wykonywanie instalacji, sprawdzania, przeglądu lub naprawy tachografów analogowych lub cyfrowych wyłącznie przez technika warsztatu, zatem każdy podmiot korzystający z serwisu tachografów ma prawo działać w zaufaniu, iż czynności w serwisie są wykonywane przez osoby uprawnione. W tym stanie rzeczy uchybienie obowiązkom przez podmiot posiadający zezwolenie, nie jest zawinione przez organ kontroli, niemniej stanowi zarazem uchybienie procesowe, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych względów organ uznał, że protokół oględzin , w którym stwierdzono, iż wymontowane z tachografu urządzenie ( mikroprzekaźnik i wiązka przewodów) było urządzeniem manipulacyjnym, w tej części, nie może stanowić podstawy do dokonania takiego ustalenia. Co więcej pierwotnie świadek P.C. (mechanik) potwierdził ten fakt podpisem na protokole oględzin, to jednak jak wynika z treści jego zeznań, nie jest aktualnie pewien, czy urządzenie zakłócało pracę tachografu, ani jak się okazuje nie sprawdził jego działania" (str. 19 uzasadnienia decyzji organu I instancji).
Ten fragment uzasadnienia czyni koniecznym przypomnienie art. 38 ust. 2 i 3 rozporządzenia 165/2014, w świetle którego:
2. Jeżeli w wyniku kontroli funkcjonariusze służb kontrolnych znajdą wystarczające dowody pozwalające podejrzewać, że dokonano manipulacji, są oni upoważnieni do skierowania pojazdu do zatwierdzonego warsztatu w celu przeprowadzenia dodatkowych badań służących ustaleniu w szczególności, czy tachograf:
a) działa poprawnie;
b) prawidłowo rejestruje i przechowuje dane, i czy poprawne są parametry kalibracji.
3. Funkcjonariusze służb kontrolnych są uprawnieni do polecenia zatwierdzonym warsztatom przeprowadzenia badania, o którym mowa w ust. 2, i szczegółowych badań służących zbadaniu obecności urządzeń manipulacyjnych. W przypadku wykrycia urządzeń manipulacyjnych sprzęt ten, w tym samo urządzenie, przyrząd rejestrujący lub jego elementy oraz karta kierowcy mogą zostać usunięte z pojazdu i wykorzystane jako dowód zgodnie z krajowymi przepisami dotyczącymi postępowania z takimi dowodami.
Powyższy przepis wskazuje jednoznacznie, że jeżeli w wyniku kontroli funkcjonariusze służb kontrolnych znajdą wystarczające dowody pozwalające podejrzewać, że dokonano manipulacji, są oni upoważnieni do skierowania pojazdu do zatwierdzonego warsztatu w celu przeprowadzenia dodatkowych badań służących ustaleniu w szczególności, czy tachograf:
a) działa poprawnie; b) prawidłowo rejestruje i przechowuje dane, i czy poprawne są parametry kalibracji. Zatem w zatwierdzonym warsztacie powinny zostać przeprowadzone określone w tym przepisie konkretne badania, a nie jedynie, jak to miało miejsce w analizowanym przypadku, oględziny tachografu przeprowadzone w dodatku przez nieuprawnionego mechanika.
Dopiero w przypadku wykrycia urządzeń manipulacyjnych sprzęt ten, w tym samo urządzenie, przyrząd rejestrujący lub jego elementy oraz karta kierowcy mogą zostać usunięte z pojazdu i wykorzystane jako dowód zgodnie z krajowymi przepisami dotyczącymi postępowania z takimi dowodami.
Zatem to czy w pojeździe zostało zamontowane urządzenie manipulacyjne, może zostać stwierdzone po przeprowadzeniu wskazanych badań. Również dopiero wtedy można je usunąć z pojazdu i wykorzystać jako dowód w sprawie. Taką kolejność działań potwierdzają również przepisy ustawy o tachografach. Przypomnieć bowiem należy, że w świetle art. 26 ust. 1 ww ustawy. Podmiot uprawniony do kontroli na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 1-4 i 6 ustawy o transporcie drogowym może skierować pojazd do warsztatu, w celu przeprowadzenia badań, o których mowa w art. 38 ust. 2 i 3 rozporządzenia (UE) nr 165/2014, i doprowadzenia do prawidłowego działania badanego tachografu. Badania są przeprowadzane odpłatnie.
2. W przypadku stwierdzenia podłączenia do tachografu urządzenia lub przedmiotu albo zainstalowania oprogramowania, wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf opłaty, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie ust. 6, uiszcza podmiot wykonujący przewozy drogowe. Opłaty te uiszcza się przed zakończeniem kontroli prowadzonej przez podmiot uprawniony do kontroli na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 1-4 i 6 ustawy o transporcie drogowym. W przypadku nieuiszczenia opłat stosuje się odpowiednio art. 95 ustawy o transporcie drogowym.
3. W przypadku stwierdzenia braku podłączenia do tachografu urządzenia lub przedmiotu albo zainstalowania oprogramowania, wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf opłaty, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie ust. 6, uiszcza właściwy ze względu na miejsce kontroli wojewoda.
Sąd nie podziela zatem stanowiska organów, które w swoich rozważaniach całkowicie pominęły brzmienie art. 38 ust. 2 rozporządzenia 165/2014 i swoją argumentację oparły na wynikach oględzin przeprowadzonych przez nieuprawnionego mechanika. Jeżeli dodatkowo wskazać na okoliczność, że z przedmiotowego pojazdu, mimo nieprzeprowadzenia stosownych badań, na polecenie inspektora, został wymontowany tachograf i impulsator, a strona chcąc kontynuować przewóz została zobowiązana do zamontowania na swój koszt nowego tachografu i impulsatora to zasadne były wnioski dowodowe strony skarżącej. Istotne było bowiem ustalenie:
- czy w zainstalowanym w pojeździe tachografie cyfrowym zabezpieczonym w toku kontroli możliwe było używanie magnesu jako urządzenia zakłócającego jego pracę w zakresie rejestrowania aktywności kierowcy
- czy zabezpieczone w toku kontroli urządzenie w postaci wiązki przewodów zakłócało pracę tachografu
- czy dodatkowa wiązka mogła być pozostałością instalacji po urządzeniu do elektronicznego poboru opłat Toll Collect
- czy zabezpieczony tachograf cyfrowy wraz z impulsatorem były sprawne pod względem technicznym oraz czy tachograf rejestrował dane prawidłowo w czasie UTC.
Wobec powyższego zasadne są zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego w zakresie gromadzenia i rozpoznania materiału dowodowego.
Wyjaśnić w tym miejscu należy, że w świetle przytoczonych wyżej przepisów ustawy o transporcie drogowym, zasady rozkładu ciężaru dowodu w zakresie wykazania okoliczności zwalniających z odpowiedzialności za naruszenia popełnione przez kierowców, którymi przedsiębiorca się posługuje przy wykonywaniu przewozu, przedstawiają się w ten sposób, że zebranie dowodów w sprawie, której przedmiotem jest naruszenie przepisów ustawy oraz odpowiednich przepisów unijnych, jest obowiązkiem organu, natomiast wykazanie okoliczności objętych hipotezami art. 92c ustawy, a więc okoliczności pozwalających na wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy za ujawnione naruszenia, a tym samym uniknięcie obowiązku zapłaty kary pieniężnej, obciąża przedsiębiorcę. Obowiązkiem organu jest natomiast przeprowadzenie dowodów zawnioskowanych przez stronę, których celem jest wykazanie istotnych okoliczności dla zwolnienia się przez nią z odpowiedzialności administracyjnoprawnej.
Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że w każdym postępowaniu organ administracji publicznej zobowiązany jest do zgromadzenia dowodów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia danej sprawy i poczynienia na tej podstawie niezbędnych ustaleń faktycznych. O tym, jakie ustalenia faktyczne są konieczne dla załatwienia sprawy, decydują prawidłowo wyłożone przepisy prawa materialnego, nie zaś subiektywne przekonanie strony. Żaden organ prowadzący postępowanie nie ma obowiązku przeprowadzenia wszystkich dowodów wnioskowanych przez stronę. Nie może on pominąć jednak wskazywanych środków dowodowych, gdy nie zostały wyjaśnione sporne fakty mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Tak więc nieustalenie okoliczności mających takie znaczenie dla sprawy można uznawać za naruszenie reguł procedowania, które mogłyby mieć wpływ na treść ustaleń faktycznych, a w konsekwencji na treść orzeczenia kończącego postępowanie w danej sprawie.
Należy więc podkreślić, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy, dowody w postaci tachografu, impulsatora i podejrzanego mikroprzekaźnika i wiązki przewodów zostały z pojazdu wymontowane i zabezpieczone przez organ przy czym co najbardziej istotne przedtem w ogóle nie poddane żadnym badaniom. Strona (przedsiębiorca) pozbawiony kluczowych dowodów nie mógł zatem udowodnić, czy w sprawie zachodziły przesłanki z art. 92 c u.t.d., tj. niezależna od niego np. usterka tachografu. Zdumienie Sądu budzi argumentacja przedstawiona na str. 20 uzasadnienia organu I instancji, że "W odniesieniu do sprawdzenia działania zabezpieczonej wiązki przewodów i mikroprzekaźnika organ przyjął, że dowód ten jest niemożliwy do przeprowadzenia albowiem sprawdzenie działania tego urządzenia jest czynnością niepowtarzalną (stan w danej chwili) i nie jest aktualnie możliwym niebudzące wątpliwości odtworzenie całej instalacji w takim stanie w jakim znajdowała się w chwili kontroli". Rodzi się więc pytanie dlaczego inspektorzy wbrew art. 38 ust. 2 rozporządzenia 165/2014 nie zlecili badania tachografu i impulsatora w momencie ujawnienia podejrzanej instalacji, a poprzestali jedynie na oględzinach i dodatkowo nakazali wymontowanie tachografu i impulsatora wraz z podejrzana instalacją. Okazuje się bowiem, że jest to aktualnie, z przyczyn wskazanych przez organ wyżej, nieprzydatny dowód w sprawie.
W tym miejscu należy podkreślić, że wprawdzie kierowcy początkowo zgodnie twierdzili, że posłużyli się magnesem, ale wpływ tego przedmiotu na pracę tachografu cyfrowego zamontowanego w przedmiotowym pojeździe wykluczyły przeprowadzone badania i eksperymenty z użyciem magnesu opisane w aktach sprawy. Dodatkowo należy wskazać, że znajdujące się w aktach sprawy wyroki nakazowe wydane wobec obwinionych kierowców odnoszą się do czynu opisanego w l.p.7.1 załącznika nr 1 do u.t.d. polegającego na nierejestrowaniu za pomocą tachografu na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy lub przebytej drogi, a nie do ingerencji w pracę tachografu.
Sąd wprawdzie podziela stanowisko NSA zawarte w wyroku z 2 lipca 2020 r. w sprawie II GSK 355/20 , w którym NSA , stanął na stanowisku, że "(...)sankcją z lp. 6.1.3. załącznika nr 3 do u.t.d. jest przyłączenie urządzenia lub przedmiotu, które zostało wykonane lub przeznaczone do zakłócania pracy tachografu, a także inne korzystanie z takiego urządzenia. Każde użycie przedmiotu w celu zafałszowania zapisywanej przez tachograf aktywności kierowcy powinno być zakwalifikowane jako wypełniające znamiona wskazane w powyższym przepisie. Bez znaczenia jest przy tym, że produkcja czy korzystanie z danego urządzenia lub przedmiotu są dozwolone. W momencie bowiem, gdy są one użyte w celu zakłócania zapisu danych, stają się niedozwolonymi urządzeniami lub przedmiotami". Nie zmienia to jednak faktu, a wręcz go potwierdza, że w razie podejrzenia ingerencji w prace tachografu obowiązkiem organu jest zastosowanie się do przepisów art. 38 ust. 2 rozporządzenia 165/2014 celem wykrycie urządzenia, które jest niedopuszczalne, ewentualnie ustalenie, że to urządzenie nawet legalne służyło do zafałszowania danych z tachografu. Stwierdzenie istnienia urządzenia manipulacyjnego podłączonego do tachografu lub podejrzenia podłączenia takiego urządzenia skutkować musi koniecznością przeprowadzenia badania kontrolnego, na co wskazuje ta cześć powołanych regulacji, która przewiduje przeprowadzenie badania tachografu pod kątem zamontowania urządzenia manipulacyjnego lub śladów po takim urządzeniu. Nie spełnia tych przesłanek przeprowadzenie oględzin przez nieuprawnionego mechanika, a tym bardziej dokonanie demontażu tachografu i impulsatora na podstawie jego (jak się okazało) wątpliwego przekonania o wykryciu urządzenia manipulacyjnego, co uniemożliwiło przeprowadzenia badania/eksperymentu na okoliczność prawidłowości pracy tachografu i impulsatora, a w konsekwencji skutkowało brakiem dowodu potwierdzającego stanowisko o nieuprawnionej ingerencji w pracę tachografu.
Z tych też względów nie sposób uznać, że stan faktyczny sprawy został ustalony zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej. W tym miejscu przypomnieć należy, że w postępowaniu o nałożenie na określony podmiot kary administracyjnej szczególnego znaczenia nabiera respektowanie ww. zasady gdyż, aby przeprowadzone przez właściwy organ postępowanie administracyjne mogło zakończyć się wydaniem decyzji o nałożeniu kary, musi dowieść w sposób niewątpliwy naruszenia rygorów określonych obowiązującymi przepisami. W rezultacie organ odwoławczy w ramach swoich kompetencji powinien dążyć z urzędu do wykrycia prawdy obiektywnej, co obliguje go w granicach określonych k.p.a. zarówno do przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego, ale także rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Tym obowiązkom organ w przedmiotowej sprawie nie sprostał, czym naruszył art. 7, 77 § 1 78 § 1 i 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Reasumując należy stwierdzić, że nieuzasadnione jest stanowcze twierdzenie organu odwoławczego, że w czasie kontroli inspektorzy udowodnili w sposób niebudzący wątpliwości, że do tachografu zamontowanego w pojeździe o nr rej. [...] zostało podłączone niedozwolone urządzenie ingerujące w jego pracę. W żaden sposób nie udowodniono, że mikroprzekaźnik i wiązka przewodów to urządzenie manipulacyjne, a nieuprawniony mechanik, który dokonał demontażu tachografu i impulsatora wraz z tą instalacją, ostatecznie na pytanie czy jest pewien, czy było to urządzenie do zakłócania pracy tachografu odpowiedział, że nie jest pewien. Brak stosownego badania w trybie art. 38 ust. 2 rozporządzenia nr 165/2014, a więc w wyspecjalizowanej jednostce przez technika warsztatu powoduje, że stanowisko organu nie jest poparte żadnymi dowodami. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie konieczne było przeprowadzenie badania o którym mowa w art. 38 ust. 2 rozporządzenia nr 165/2014 celem ustalenia czy tachograf cyfrowy wraz z impulsatorem działał poprawnie i prawidłowo rejestrował i przechowywał dane i czy poprawne są parametry kalibracji z wykluczeniem ewentualnej wady lub usterki tachografu lub pulsatora. Dopiero ustalenie tych faktów w połączeniu z dowodami potwierdzającymi fakt poruszania się pojazdu mimo rejestrowania przez tachograf odpoczynku kierowcy mogło być ewentualnie podstawą twierdzenia, że w sprawie doszło do nieuprawnionej ingerencji w pracę tachografu.
Wobec powyższego w ocenie Sądu analiza argumentacji organów obu instancji na tle zgromadzonego materiału dowodowego oraz przedstawionych przez organy wniosków prowadzi do konstatacji, że organy naruszył art. 7, 8, 77 § 1 , 78 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a., a organ odwoławczy dodatkowo art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Stwierdzone wadliwości proceduralne mogły mieć wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając sprawę ponownie organy będą zobowiązane uwzględnić powyższe rozważania i w tym kontekście poddać wnikliwej analizie i ocenie cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.
Mając wszystko to na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzje organu I instancji. O kosztach postępowania, na które składają się uiszczony przez skarżącego wpis od skargi w kwocie 400 zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 1800 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł orzeczono stosownie do art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a.
D.Cz.