III SA/Łd 167/09

III SA/Łd 167/09 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2009-05-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-03-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Małgorzata Łuczyńska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy
Dz.U. 2007 nr 43 poz 277
art. 62, art. 132 ust. 1 i 3 pkt 3, art. 135 ust. 4
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.
Sentencja
Dnia 29 maja 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Protokolant Asystent sędziego Dominika Trella po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2009 roku sprawy ze skargi D. P. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie ; 2. orzeka, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Uzasadnienie
Orzeczeniem z dnia [...], Nr [...], wydanym na podstawie art. 135j ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (tekst jedn. Dz.U. z 2007r., Nr 43, poz. 277 ze zm.) Komendant Miejski Policji w Ł. po dokonaniu analizy i oceny całokształtu okoliczności i materiału dowodowego w postępowaniu dyscyplinarnym przeciwko mł. asp. D.P. – kierownikowi Referatu Patrolowo- Interwencyjnego II, Sekcji Zabezpieczenia Miasta Komendy Miejskiej Policji w Ł. obwinionemu o to, że:
1. w okresie od 12 lipca 2007 roku do 25 kwietnia 2008 roku nie posiadając zgody właściwego przełożonego podjął zajęcie zarobkowe poza służbą na rzecz Koncesjonowanego Biura Ochrony "A" K. i Wspólnicy, Spółka jawna - czym naruszył dyscyplinę służbową tj. o czyn z art. 62 ust. 1 w zw. z art. 132 ust. 1, i ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji.
2. w złożonym w roku 2008 oświadczeniu o stanie majątkowym za rok 2007 nie wykazał zatrudnienia w spółce prawa handlowego i uzyskanych w roku 2007 dochodach z tytułu pracy świadczonej w Koncesjonowanym Biurze Ochrony "A." K. i Wspólnicy spółka jawna - czym naruszył dyscyplinę służbową tj. o czyn z art. 62 ust. 2 w zw. z art. 132 ust. 1, i ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji ( tekst jednolity z 2007 roku Dz.U. Nr 43, póz. 277 z późniejszymi zmianami).
3. Będąc obowiązanym do złożenia oświadczenia majątkowego w terminie 14 dni od rozwiązania stosunku pracy z Koncesjonowanym Biurem Ochrony "A." K. i Wspólnicy, które nastąpiło w dniu 25 kwietnia 2008 roku, nie wykonał tego obowiązku czym naruszył dyscyplinę służbową. tj. o czyn z § 2 ust. 4 rozporządzenia MSWiA z dnia 17 lipca 2007 roku w sprawie postępowania w sprawach oświadczeń o stanie majątkowym policjantów oraz trybu publikowania oświadczeń o stanie majątkowym osób pełniących funkcje organów Policji (Dz.U. nr 144, póz. 1015) w zw. z art. 132 ust. 1, i ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji.
uznał D. P. winnym popełnienia zarzucanych mu czynów i wymierzył karę dyscyplinarną "nagany". W uzasadnieniu orzeczenia organ I instancji wyjaśnił, że pismem z dnia 24 lipca 2008 roku Naczelnik Wydziału w Ł. Zarządu III Biura Spraw Wewnętrznych Komendy Głównej Policji poinformował Komendanta Miejskiego Policji w Ł. o tym, że mł.asp. D. P., będąc zawieszonym w czynnościach służbowych w okresie od 12 lipca 2007 roku do 25 kwietnia 2008 roku świadczył pracę zarobkową na rzecz Koncesjonowanego Biura Ochrony "A." K. i Wspólnicy spółka jawna, na świadczenie której nie posiadał zgody właściwego przełożonego. Z uwagi na uzasadnione przypuszczenie naruszenia dyscypliny służbowej w dniu 5 sierpnia 2008 roku zostało wszczęte przeciwko mł. asp. D. P. postępowanie dyscyplinarne. W toku prowadzonego postępowania ustalono, że wobec mł.asp. D. P. Prokuratura Okręgowa w Ł. w dniu 19 czerwca 2007 roku wydała postanowienie sygn. akt VI Ds. 35/07 zgodnie z którym wobec policjanta zastosowano środek zapobiegawczy w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych. Następnie ustalono, że obwiniony w czasie zawieszenia w czynnościach służbowych był zatrudniony w okresie od dnia 12 lipca 2007 roku do dnia 25 kwietnia 2008 roku w Koncesjonowanym Biurze Ochrony "A." K. i Wspólnicy Spółka jawna za wynagrodzeniem. Postanowieniem z dnia 6 marca 2008 roku, sygn. akt VIK 64/08 Sąd Rejonowy dla Ł.-Ś. w Ł. uchylił zastosowany wobec mł. asp. D. P. środek zapobiegawczy w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych. Analiza zgromadzonego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego wykazała ponadto, iż mł. asp. D. P. w złożonym w 2008 roku oświadczeniu majątkowym za rok 2007 nie wykazał zatrudnienia w spółce prawa handlowego i uzyskanych z tego tytułu dochodów. Po zakończeniu z dniem 25 kwietnia 2008 roku świadczenia pracy na rzecz Koncesjonowanego Biura Ochrony "A." K. i Wspólnicy Spółka jawna nie złożył kolejnego oświadczenia o stanie majątkowym. Przedstawione powyżej okoliczności faktyczne mł. asp. D. P. potwierdził w złożonych wyjaśnieniach, potwierdzając fakt świadczenia pracy za wynagrodzeniem w trakcie zawieszenia w czynnościach służbowych bez uzyskania zgody właściwego przełożonego na podjęcie dodatkowego zajęcia zarobkowego poza służbą. Jednocześnie wskazał, że w jego ocenie na policjancie zawieszonym w czynnościach służbowych nie spoczywa obowiązek uzyskania zgody właściwego przełożonego na podjęcie dodatkowego zajęcia zarobkowego poza służbą i dlatego nie występował o taką zgodę. Fakt niewykazania w oświadczeniu majątkowym za 2007 rok wykonywanej pracy tłumaczył "odruchowym" jego wypełnieniem bez dokładnego przeczytania treści składanego oświadczenia majątkowego. Natomiast fakt niezłożenia po zakończeniu świadczenia pracy zarobkowej kolejnego oświadczenia majątkowego usprawiedliwiał nieznajomością rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 lipca 2007 roku w sprawie postępowania w sprawach oświadczeń o stanie majątkowym. W ocenie obwinionego prowadzone przeciwko niemu postępowanie dyscyplinarne powinno zostać umorzone z uwagi na upływ terminów o których mowa w art. 135 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji.
Mając na uwadze poczynione ustalenia faktyczne organ I instancji wskazał, że zawieszenie funkcjonariusza w czynnościach służbowych, powoduje odsunięcie policjanta od wykonywania zadań służbowych lecz nie skutkuje ustaniem, czy zawieszeniem stosunku służbowego. Policjant w czasie zawieszenia w czynnościach służbowych otrzymuje część uposażenia, a zatem jest nadal funkcjonariuszem Policji, jedynie czasowo zawieszonym w czynnościach służbowych, co powoduje, że nadal spoczywa na nim obowiązek uzyskania zgody właściwego przełożonego na podjęcie dodatkowego zajęcia zarobkowego poza służbą.
Podnoszona przez obwinionego nieznajomość postanowień rozporządzenia MSWiA z dnia 17 lipca 2007 roku w sprawie postępowania w sprawach oświadczeń o stanie majątkowym (...) nie powoduje wyłączenia jego odpowiedzialności dyscyplinarnej, albowiem rozporządzenia należą do źródeł prawa powszechnie obowiązującego, którego nieznajomość nie uchyla adresata normy prawnej zawartej w tym akcie prawnym od odpowiedzialności. W tym przypadku ma zastosowanie fikcja powszechnej znajomości prawa wyrażająca się w tym, że należycie ogłoszone akty normatywne są powszechnie znane. Z tego względu obwiniony nie może skutecznie powoływać się na nieznajomość prawa w celu uniknięcia odpowiedzialności za powstałe zaniedbanie.
Odnosząc się do podnoszonego przez obwinionego wystąpienia negatywnej przesłanki o której mowa w art. 135 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji stanowiącej o niedopuszczalności postępowania dyscyplinarnego stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie nie będzie ona miała zastosowania, ponieważ roczny termin przedawnienia przewinienia dyscyplinarnego rozpoczyna swój bieg nie od daty podjęcia przez obwinionego pracy zarobkowej bez wymaganej zgody lecz od dnia jej zaprzestania.
W ocenie organu I instancji D. P. naruszył zasady dyscypliny służbowej poprzez podjęcie zajęcia zarobkowego poza służbą bez zgody przełożonego, niewykazanie w złożonym oświadczeniu majątkowym faktu świadczenia pracy na rzecz Koncesjonowanego Biura Ochrony "A." K. i Wspólnicy Spółka jawna i uzyskanych z tego tytułu dochodach, a także niezłożenie oświadczenia majątkowego w terminie 14 dni po zakończeniu w dniu 25 kwietnia 2008 roku świadczenia pracy.
Od powyższego orzeczenia D. P. złożył odwołanie, w którym zarzucił, że postępowanie dyscyplinarne zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów o odpowiedzialności dyscyplinarnej określonych w ustawie o Policji, a orzeczona kara dyscyplinarna jest niewspółmierna do zarzucanych czynów i nie uwzględnia wszystkich okoliczności tj. skutków i następstw dla służby, motywów działania i dotychczasowego przebiegu służby.
Odnosząc się do postawionego zarzutu nie uzyskania zgody na podjęcie dodatkowego zajęcia zarobkowego skarżący podniósł, że przeprowadzone postępowanie dyscyplinarne nie doprowadziło do udzielenia odpowiedzi na podstawowe pytanie, a mianowicie, czy w okresie zawieszenia w czynnościach służbowych funkcjonariusz zobowiązany jest do występowania o zezwolenie na wykonywanie zajęcia zarobkowego poza służbą. Jego zdaniem fakt pozostawania w zawieszeniu w czynnościach służbowych oraz brak regulacji prawnych dotyczących obowiązków osoby zawieszonej w czynnościach służbowych powoduje, że nie miał obowiązku występowania o zgodę na podejmowanie zajęcia zarobkowego. Nieuwzględnienie jego wniosku dowodowego z dnia 30.10.2008r. w przedmiocie uzyskania opinii prawnej radcy prawnego KMP w Ł. w kwestii udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy w okresie zawieszenia w czynnościach służbowych funkcjonariusz zobowiązany jest do występowania o zezwolenie na wykonywanie zajęcia zarobkowego poza służbą, niewątpliwie przyczyniło się do braku obiektywnego rozpatrzenia podnoszonego problemu.
Zdaniem odwołującego się D. P. również wytworzenie na polecenie przełożonego dokumentu niejawnego oznaczonego klauzulą tajności – "poufne" w postaci złożenia oświadczenia majątkowego ma charakter wystąpienia służbowego, które w ocenie skarżącego nie może być podejmowane przez funkcjonariusza zawieszonego w czynnościach służbowych. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego niezłożenia oświadczenia majątkowego po ustaniu stosunku pracy wskazał, iż jego działanie nie było umyślne, gdyż wynikało z nieznajomości prawa. Podniósł, iż po uchyleniu postanowienia o zawieszeniu w czynnościach służbowych powinien zostać zapoznany z przepisami wskazanego rozporządzenia.
Skarżący wywodząc, że zgoda na podjęcie dodatkowego zajęcia zarobkowego poza służbą powinna być udzielona funkcjonariuszowi przed podjęciem tego zajęcia stwierdził, że w jego przypadku nastąpiło przedawnienie karalności przewinienia dyscyplinarnego. Wskazał, że dodatkowe zatrudnienie rozpoczął bowiem w dniu 13 lipca 2007 roku ( a nie jak twierdzi organ w dniu 12 lipca 2007 roku), a postępowanie dyscyplinarne wszczęto w dniu 5 sierpnia 2008 roku, a więc z naruszeniem przepisu art. 135 ust.1 pkt 2 ustawy o Policji.
Skarżący podkreślił, iż faktu podjęcia dodatkowej pracy zarobkowej poza służbą nie negował, ani nie ukrywał, a wszystkie uzyskane z tego tytułu dochody zostały opodatkowane i rozliczone w Urzędzie Skarbowym Ł. - P.
Ponadto skarżący zarzucił naruszenie dyspozycji art. 135j ust. 6 i 7 ustawy o Policji w zakresie przekroczenia 14 dniowego terminu do sporządzenia orzeczenia.
W zakresie dwóch pierwszych zarzutów opisanych w zaskarżonym orzeczeniu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i umorzenie postępowania dyscyplinarnego, natomiast w zakresie zarzutu trzeciego - niezłożenia oświadczenia majątkowego po ustaniu stosunku pracy, wniósł o uchylenie orzeczenia i uniewinnienie.
Orzeczeniem Nr [...] z dnia [...], wydanym na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 1 ustawy o Policji, Komendant Wojewódzki Policji w Ł. utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że w okresie od dnia 19 czerwca 2007 roku do dnia 21 marca 2008 roku mł. asp. D. P. był zawieszony w czynnościach służbowych na mocy postanowienia Prokuratora Okręgowego w Ł. Z zestawienia okresu zatrudnienia poza służbą oraz pozostawania w zawieszeniu w czynnościach służbowych, wbrew argumentacji przytoczonej w odwołaniu, skarżący wykonywał pracę poza służbą, jeszcze po dacie uchylenia środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych. Okoliczność ta nie ma jednak znaczenia dla zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego. Obowiązek uzyskania zgody na podjęcie dodatkowego zatrudnienia poza służbą spoczywa na wszystkich policjantach, co wprost wynika z dyspozycji art. 62 ustawy o Policji. Mł. asp. D. P. pomimo pozostawania w zawieszeniu w czynnościach służbowych pozostawał nadal funkcjonariuszem Policji w służbie oraz pobierał w tym czasie uposażenie w wysokości 50% uposażenia należnego w ostatnim terminie płatności przed zastosowaniem środka. Z tego względu argumentacja obwinionego jest błędna i jest próbą usprawiedliwiania czynów zarzucanych w przedmiotowym postępowaniu dyscyplinarnym. Wniosek dowodowy strony w zakresie uzyskania opinii radcy prawnego we wskazanym powyżej zakresie nie został uwzględniony, gdyż opinia prawna nie jest dowodem w sprawie, zaś jej "przeprowadzenie" czy uzyskanie nie może stanowić przedmiotu wniosku dowodowego. Istnienie po stronie każdego policjanta obowiązku złożenia oświadczenia o stanie majątkowym, również zawieszonego w czynnościach jest oczywiste. Z tego samego powodu zgodnie z art. 62 ust. 2 ustawy o Policji policjant jest obowiązany złożyć oświadczenie o swoim stanie majątkowym, przy nawiązywaniu lub rozwiązywaniu stosunku pracy, corocznie oraz na żądanie przełożonego właściwego w sprawach osobowych. Oświadczenie to powinno zawierać informacje m.in. o źródłach i wysokości uzyskanych przychodów. Obowiązek taki został wprowadzony ustawą zmieniającą ustawę o Policji ( Dz. U. z 2006 roku nr 158, póz. 1122) i obowiązuje od dnia 20 września 2006 roku. Rozporządzenie MSWiA z dnia 17 lipca 2007 roku w sprawie postępowania w sprawach oświadczeń majątkowych policjantów, na którego nieznajomość powołuje się strona jest jedynie aktem wykonawczym, który precyzuje do kiedy oświadczenie takie policjant winien złożyć. Zatem ustawowy obowiązek składania oświadczeń przez policjantów podejmujących dodatkowe zatrudnienia poza służbą istniał już przed zawieszeniem mł.asp. D. P. w czynnościach służbowych i policjant był obowiązany ten przepis respektować. Fakt nie wykazania dochodu z tytułu dodatkowego zatrudnienia poza służbą w oświadczeniu majątkowym za rok 2007 oraz niesporządzenie oświadczenia majątkowego po zakończeniu dodatkowej pracy mogą wskazywać zdaniem organu odwoławczego na umyślne działanie obwinionego w celu ukrycia faktu podjęcia dodatkowego zatrudnienia bez zgody właściwego przełożonego. Odnosząc się natomiast do zarzutu przedawnienia karalności przewinienia dyscyplinarnego polegającego na nie uzyskaniu zgody przełożonego na podjęcie dodatkowego zatrudnienia poza służbą organ odwoławczy stwierdził, że jest niezasadny i podniósł, iż skarżący wykonywał pracę zarobkową przez okres od 12 lipca 2007 roku do 25 kwietnia 2008 roku, a zatem z uwagi na ciągłość zatrudnienia ewentualna zgoda na jej podjęcie dotyczyłaby całego tego okresu. Brak zgody dotyczy tego okresu w całości, a nie jak usiłuje wywodzić skarżący powinna odnosić się tylko do dnia rozpoczęcia dodatkowej pracy. Podtrzymując zatem stanowisko wyrażone w tym względzie przez organ pierwszej instancji Komendant Wojewódzki Policji stwierdził brak podstaw do zastosowania negatywnej przesłanki, o której mowa w art. 135 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, stanowiącej o niedopuszczalności postępowania dyscyplinarnego, gdyż roczny termin przedawnienia przewinienia dyscyplinarnego rozpoczyna swój bieg nie od daty podjęcia przez obwinionego pracy zarobkowej bez wymaganej zgody, lecz od dnia jej zaprzestania.
Organ odwoławczy podniósł, że wprawdzie zarzut przekroczenie 14 - dniowego terminu sporządzenia orzeczenia od dnia wydania postanowienia o zakończeniu czynności dowodowych należy uznać za zasadny, jednak uchybienie to nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Wymierzona natomiast kara dyscyplinarna jest najniższą z możliwych i oznacza jedynie wytknięcie ukaranemu niewłaściwego postępowania.
Mając na względzie ustalony w sprawie stan faktyczny i prawny Komendant Wojewódzki Policji w Ł. nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego orzeczenia.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podnosząc zarzut naruszenia art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a., wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i stwierdzenie, że zaskarżone orzeczenie nie może być wykonane. W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż brak w orzeczeniu Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. jednoznacznego rozstrzygnięcia co do daty obowiązku wynikającego z art. 62 ust. 2 ustawy o Policji dotyczącego terminu wystąpienia funkcjonariuszy Policji o zgodę na dodatkowe zajęcie zarobkowe, obowiązków służbowych funkcjonariusza Policji w czasie zawieszenia w czynnościach służbowych oraz niedotrzymanie zawitego terminu wydania orzeczenia nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w Ł. z dnia [...] zawartego w dyspozycji art. 135j ust. 6 ustawy o Policji, narusza art. 107 k.p.a. w sposób mogący mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Dodatkowo orzekające w niniejszej sprawie organy, pomimo ustawowego obowiązku, nie odniosły się do dyspozycji art. 134h ust. 1 ustawy o Policji. Brak włączenia do akt prowadzonej sprawy ostatniej opinii i oceny służbowej uniemożliwiło rzecznikowi dyscyplinarnemu ocenę wszystkich okoliczności sprawy, które mogły mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w Ł. podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów aniżeli w niej podniesione.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie lub inny akt z zakresu administracji publicznej wyłącznie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu.
Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ).
Z treści art. 134 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, iż Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy taki zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie będąc jednak związany granicami skargi, sąd zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, a także tych wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.
W niniejszej sprawie podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tj. Dz. U. z 2007 Nr 43, poz. 277 ze zm.). W Rozdziale 10 "Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna policjantów", ustawa zawiera regulację materialnoprawną odpowiedzialności policjantów, jak również regulację procesową postępowania dyscyplinarnego. Regulacja postępowania dyscyplinarnego jest regulacją pełną w zakresie wszczęcia, przebiegu i formy zakończenia. Jedynie art. 135p ust. 1 powołanej ustawy o Policji odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania karnego, stanowiąc, że w zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych. W postępowaniu dyscyplinarnym do świadków nie stosuje się również art. 184 Kodeksu postępowania karnego. W tym miejscu należy podkreślić, że w świetle ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych do postępowań dyscyplinarnych nie mają zastosowania przepisy Kpa.
Zgodnie z art. 132 ust. 1 ustawy o Policji, policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego, polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta, polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów (ust.2). Art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji stanowi zaś, że naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności niedopełnienie obowiązków służbowych albo przekroczenie uprawnień określonych w przepisach prawa, natomiast art. 62 ust. 1 tej ustawy stanowi, że policjant nie może podejmować zajęcia zarobkowego poza służbą bez pisemnej zgody przełożonego ani wykonywać czynności lub zajęć sprzecznych z obowiązkami wynikającymi z ustawy lub podważających zaufanie do Policji. Policjant jest obowiązany złożyć oświadczenie o swoim stanie majątkowym, w tym o majątku objętym małżeńską wspólnością majątkową, przy nawiązywaniu lub rozwiązywaniu stosunku służbowego lub stosunku pracy, corocznie oraz na żądanie przełożonego właściwego w sprawach osobowych. Oświadczenie to powinno zawierać informacje o źródłach i wysokości uzyskanych przychodów, posiadanych zasobach pieniężnych, nieruchomościach, udziałach i akcjach w spółkach prawa handlowego, a ponadto o nabytym przez tę osobę albo jej małżonka od Skarbu Państwa, innej państwowej osoby prawnej, gminy lub związku międzygminnego mieniu, które podlegało zbyciu w drodze przetargu. Oświadczenie to powinno również zawierać dane dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej oraz pełnienia funkcji w spółkach prawa handlowego lub spółdzielniach, z wyjątkiem funkcji w radzie nadzorczej spółdzielni mieszkaniowej (ust.2). W świetle ust. 8 tego artykułu minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, tryb postępowania w sprawach oświadczeń o stanie majątkowym, sposób analizy ich zgodności ze stanem faktycznym, a także wzór oświadczenia o stanie majątkowym oraz tryb publikowania oświadczeń, o których mowa w ust. 7, uwzględniając zakres danych objętych oświadczeniem o stanie majątkowym. W wykonaniu powyższej delegacji ustawowej zostało wydane rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 lipca 2007r. w sprawie postępowania w sprawach oświadczeń o stanie majątkowym policjantów oraz trybu publikowania oświadczeń o stanie majątkowym osób pełniących funkcje organów Policji.(Dz.U. z 2007r. Nr 144 poz. 1015)
Zgodnie z normą wynikającą z § 2 cytowanego rozporządzenia:
1.Policjant składa oświadczenie o stanie majątkowym przy nawiązywaniu stosunku służbowego w terminie 14 dni od dnia rozpoczęcia służby.
2. Policjant składa oświadczenie o stanie majątkowym przy nawiązywaniu stosunku pracy poza służbą w terminie 14 dni od dnia rozpoczęcia pracy.
3. Policjant składa oświadczenie o stanie majątkowym przy rozwiązywaniu stosunku służbowego:
1) w przypadku zwolnienia ze służby na podstawie art. 41 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, na pisemne żądanie przełożonego właściwego w sprawach osobowych, przed wydaniem rozkazu o zwolnieniu ze służby;
2) w przypadku zwolnienia ze służby na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, równocześnie z pisemnym zgłoszeniem wystąpienia ze służby.
4. Policjant składa oświadczenie o stanie majątkowym przy rozwiązywaniu stosunku pracy poza służbą w terminie 14 dni od dnia ustania stosunku pracy.
W niniejszej sprawie organy ustaliły, że w okresie od dnia 19 czerwca 2007 roku do dnia 21 marca 2008 roku mł. asp. D. P. został zawieszony w czynnościach służbowych na mocy postanowienia Prokuratora Okręgowego w Ł. W czasie trwania zawieszenia w czynnościach służbowych skarżący w okresie od dnia 12 lipca 2007 roku do dnia 25 kwietnia 2008 roku podjął zatrudnienie w Koncesjonowanym Biurze Ochrony "A." K. i Wspólnicy Spółka jawna za wynagrodzeniem. Postanowieniem z dnia 6 marca 2008 roku, sygn. akt VIK 64/08 Sąd Rejonowy dla Ł.-Ś. w Ł. uchylił zastosowany wobec mł. asp. D. P. środek zapobiegawczy w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych. Jak ustalono mł. asp. D. P. w złożonym w 2008 roku oświadczeniu majątkowym za rok 2007 nie wykazał zatrudnienia w spółce prawa handlowego i uzyskanych z tego tytułu dochodów. Również po zakończeniu z dniem 25 kwietnia 2008 roku świadczenia pracy na rzecz Koncesjonowanego Biura Ochrony "A." K. i Wspólnicy Spółka jawna nie złożył oświadczenia o stanie majątkowym. Przedstawione powyżej okoliczności faktyczne mł. asp. D. P. potwierdził w złożonych wyjaśnieniach, potwierdzając fakt świadczenia pracy za wynagrodzeniem w trakcie zawieszenia w czynnościach służbowych bez uzyskania zgody właściwego przełożonego na podjęcie dodatkowego zajęcia zarobkowego poza służbą oraz fakt niewykazania zatrudnienia w spółce prawa handlowego i uzyskanych z tego tytułu dochodów oraz fakt niezłożenia oświadczenia o stanie majątkowym po zakończeniu świadczenia pracy na rzecz Koncesjonowanego Biura Ochrony "A." K. i Wspólnicy Spółka jawna. Jednocześnie wskazał, że w jego ocenie na policjancie zawieszonym w czynnościach służbowych nie spoczywa obowiązek uzyskania zgody właściwego przełożonego na podjęcie dodatkowego zajęcia zarobkowego poza służbą i dlatego nie występował o taką zgodę. Fakt niewykazania w oświadczeniu majątkowym za 2007 rok wykonywanej pracy tłumaczył "odruchowym" jego wypełnieniem bez dokładnego przeczytania treści składanego oświadczenia majątkowego. Natomiast fakt niezłożenia po zakończeniu świadczenia pracy zarobkowej kolejnego oświadczenia majątkowego usprawiedliwiał nieznajomością rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 lipca 2007 roku w sprawie postępowania w sprawach oświadczeń o stanie majątkowym (...).
W ocenie organów, ustalony w sprawie stan faktyczny dawał podstawy do sformułowania zarzutów i wydania orzeczenia o ukaraniu skarżącego na podstawie wyżej wskazanych przepisów prawa.
Skarżącego obwiniono więc o to, że:
1. w okresie od 12 lipca 2007 roku do 25 kwietnia 2008 roku nie posiadając zgody właściwego przełożonego podjął zajęcie zarobkowe poza służbą na rzecz Koncesjonowanego Biura Ochrony "A." K. i Wspólnicy, Spółka jawna - czym naruszył dyscyplinę służbową tj. o czyn z art. 62 ust. 1 w zw. z art. 132 ust. 1, i ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji.
2. w złożonym w roku 2008 oświadczeniu o stanie majątkowym za rok 2007 nie wykazał zatrudnienia w spółce prawa handlowego i uzyskanych w roku 2007 dochodach z tytułu pracy świadczonej w Koncesjonowanym Biurze Ochrony "A." K. i Wspólnicy spółka jawna - czym naruszył dyscyplinę służbową tj. o czyn z art. 62 ust. 2 w zw. z art. 132 ust. 1, i ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji ( tekst jednolity z 2007 roku Dz.U. Nr 43, póz. 277 z późniejszymi zmianami).
3. Będąc obowiązanym do złożenia oświadczenia majątkowego w terminie 14 dni od rozwiązania stosunku pracy z Koncesjonowanym Biurem Ochrony "A." K. i Wspólnicy, które nastąpiło w dniu 25 kwietnia 2008 roku, nie wykonał tego obowiązku czym naruszył dyscyplinę służbową. tj. o czyn z § 2 ust. 4 rozporządzenia MSWiA z dnia 17 lipca 2007 roku w sprawie postępowania w sprawach oświadczeń o stanie majątkowym policjantów oraz trybu publikowania oświadczeń o stanie majątkowym osób pełniących funkcje organów Policji (Dz.U. nr 144, póz. 1015) w zw. z art. 132 ust. 1, i ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji.
Skarżącego D. P. uznano winnym popełnienia zarzucanych mu czynów i wymierzono karę dyscyplinarną "nagany".
Zdaniem Sądu nie wszystkie z postawionych zarzutów są uprawnione, a co najmniej przedwczesne. W ocenie Sądu, nie zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności sprawy, a w szczególności ta na jakiej podstawie prawnej i dokładnie w jakim okresie skarżący podjął zajęcie zarobkowe poza służbą.
Zgodnie z art. 135j ust. 1 ustawy o Policji na podstawie oceny zebranego w postępowaniu dyscyplinarnym materiału dowodowego przełożony dyscyplinarny wydaje orzeczenie. W świetle zaś art. 135l ust. 1 tej ustawy w postępowaniu odwoławczym rozpoznanie sprawy następuje na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu dyscyplinarnym. Jeżeli jest to potrzebne do prawidłowego wydania orzeczenia, wyższy przełożony dyscyplinarny może uzupełnić materiał dowodowy, zlecając rzecznikowi dyscyplinarnemu prowadzącemu postępowanie dyscyplinarne wykonanie czynności dowodowych, określając ich zakres.
Dla oceny istniejącej sytuacji istotne znaczenie należy przypisać okoliczności, iż w świetle informacji wynikającej z pisma Koncesjonowanego Biura Ochrony "A." K. i Wspólnicy Spółka jawna organy przyjęły, że skarżący podjął zajęcie zarobkowe w okresie od dnia 12 lipca 2007 roku do dnia 25 kwietnia 2008r. i otrzymywał wynagrodzenie w wysokości 1235 złotych netto. Powyższe, poza stwierdzeniem , że skarżący podjął zajęcie zarobkowe poza służbą bez wymaganej zgody przełożonego, nie było przedmiotem oceny decyzji odwoławczej w kontekście przesłanek wynikających z art. 62 ust. 2 ustawy o Policji oraz § 2 ww. rozporządzenia. Nie budzi oczywiście wątpliwości Sądu, że skarżący w okresie zawieszenia w czynnościach służbowych nadal pozostaje funkcjonariuszem Policji, w przeciwnym wypadku, nie byłoby podstawy do wypłacania mu 50% uposażenia . Oznacza to, że ma obowiązek przestrzegania wszystkich obowiązków dotyczących funkcjonariuszy z wyjątkiem wykonywania czynności służbowych. Niemniej dla postawienia skarżącemu zarzutu opisanego w pkt 1 i 3 orzeczenia organu pierwszej instancji, utrzymanego w mocy orzeczeniem Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł., konieczne było ustalenie na jakiej podstawie prawnej i w jakim okresie skarżący wykonywał zajęcie zarobkowe poza służbą bez zgody przełożonego.
W tym miejscu należy wyjaśnić, że zdaniem Sądu pojęcie "zajęcie zarobkowe" obejmuje wszelkie formy zatrudnienia połączone z uzyskiwaniem dochodów czyli działalność gospodarczą, stosunek pracy, stosunek służbowy oraz każdy rodzaj umowy cywilnoprawnej. Tymczasem obowiązek złożenia oświadczenia majątkowego zgodnie z § 2 ust. 4 ww rozporządzenia, będącym podstawą prawną zarzutu opisanego w pkt 3 orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w Ł. obejmuje tylko przypadek jego złożenia w związku z rozwiązaniem stosunku pracy poza służbą w terminie 14 dni od dnia ustania stosunku pracy. Również art. 62 ust. 2 ustawy o Policji zobowiązuje policjanta do złożenia oświadczenia majątkowego przy nawiązywaniu lub rozwiązywaniu stosunku służbowego lub stosunku pracy, corocznie oraz na żądanie przełożonego właściwego w sprawach osobowych. W toku prowadzonego postępowania dyscyplinarnego organy nie zażądały ani od obwinionego ani od pracodawcy dokumentów potwierdzających fakt podjęcia zajęcia zarobkowego poza służbą przez D. P. Przyjmując określoną interpretację zastosowanego przepisu nie wyjaśniły więc istotnej dla stawianych zarzutów kwestii, czy obwiniony wykonywał zajęcie zarobkowe poza służbą w ramach stosunku pracy i w jakim okresie. Organy w tej kwestii oparły się wyłącznie na piśmie wyjaśniającym pracodawcy z dnia 14 lipca 2007 roku. Wątpliwości organu odwoławczego nie wzbudziło też twierdzenie skarżącego zawarte w odwołaniu na str. 2 " W dniu tym podpisałem tylko umowę – zlecenie..." Tymczasem dla prawidłowej interpretacji zastosowanych przepisów stanowiących podstawę sformułowanych zarzutów, w pkt 1 orzeczenia w zakresie prawidłowego określenia czasu popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, a w pkt 3 orzeczenia w zakresie podstawy prawnej podjęcia zajęcia zarobkowego (organy przyjęły, że był to stosunek pracy) wyjaśnienie tych kwestii było konieczne i miarodajne. W toku postępowania sądowoadministracyjnego, na żądanie Sądu skarżący przedstawił dwie "umowy o świadczenie usług", w których występuje jako "zleceniobiorca" dotyczące okresu od dnia 12 lipca do dnia 30 grudnia 2007 roku i od dnia 2 stycznia do dnia 31 grudnia 2008 roku.
W tym stanie rzeczy organ zobowiązany jest do ponownej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, podjęcia działań zmierzających do jego uzupełnienia (poprzez zażądanie w szczególności dokumentów dotyczących zajęcia zarobkowego i ustalenia czy było ono wykonywane w ramach stosunku pracy i w jakim okresie) i dokonania interpretacji przepisów będących podstawą stawianych skarżącemu w postępowaniu dyscyplinarnym zarzutów z uwzględnieniem zgromadzonych dowodów. Fakt wskazanych uchybień rodzi obowiązek ponownego przeanalizowania tej sprawy w jej całokształcie w kontekście zarówno stawianych zarzutów jak i wymierzonej kary dyscyplinarnej.
Zarzut zgłoszony przez skarżącego na rozprawie dotyczący wydania postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania dyscyplinarnego przez osobę nieuprawnioną Sąd uznał za bezzasadny, wobec przedstawienia Decyzji nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w Ł. z dnia [...] zawierającej upoważnienie dla I Zastępcy mł. insp. P. S. do załatwiania spraw dyscyplinarnych w pełnym zakresie w imieniu Komendanta Miejskiego Policji w Ł.
Sąd nie podziela również zarzutu skarżącego przedawnienia przewinienia dyscyplinarnego, zgadzając się w pełni ze stanowiskiem organu, że w przypadku pozostawania w przewinieniu dyscyplinarnym polegającym na wykonywaniu zajęcia zarobkowego poza służbą bez pisemnej zgody przełożonego, roczny termin, o którym mowa w art. 135 ust. 4 ustawy o Policji biegnie od dnia zakończenia świadczenia pracy, a nie od dnia jej rozpoczęcia. Za dzień popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, o którym mowa w art. 135 ust. 4 ustawy o Policji nie można bowiem uznać tylko dnia podjęcia zajęcia zarobkowego. Oznaczałoby to, że tylko w tym dniu skarżący dopuścił się przewinienia dyscyplinarnego, a w pozostałym okresie wykonywania zajęcia zarobkowego poza służbą , na które nie uzyskał zgody przełożonego mógłby czuć się bezkarny.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzeł jak w punkcie 1 wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonego orzeczenia orzeczono stosownie do art. 152 wymienionej ustawy.
a.ł.