III SA/Łd 16/20

III SA/Łd 16/20 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2020-08-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-01-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Szczygielski
Małgorzata Łuczyńska
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 1661/20 - Wyrok NSA z 2024-06-14
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Przyznano pełnomocnikowi wynagrodzenie za zastępstwo prawne w ramach prawa pomocy
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151, art. 250
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 145 par. 1 pkt 1 , 5, art. 148 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Dnia 7 sierpnia 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, , Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, , po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2020 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi S. A. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką przy ul. J. w W. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu
Uzasadnienie
Postanowieniem z [...] r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. po rozpoznaniu zażalenia M. W. na postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. nr [...] z [...] r. w sprawie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
Postanowienie zostało wydane w sprawach zakończonych następującymi decyzjami:
1) ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. nr [...] z dnia [...] r. stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. nr [...] z [...] r. w sprawie [...] (dotyczą płatności obszarowych);
2) ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. nr [...] z dnia [...] r. stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. nr [...] z [...] r. w sprawie [...] (dotyczą płatności ONW);
3) ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. nr [...] z dnia [...] r. stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. nr [...] z [...] r. w sprawie [...] (dotyczą płatności obszarowych);
4) ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. nr [...] z dnia [...] r. stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. nr [...] z [...] r. w sprawie [...] (dotyczy płatności ONW);
5) ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. nr [...] z dnia [...] r. stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. nr [...] z [...] r. w sprawie [...] (dotyczą płatności obszarowych);
6) ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. nr [...] z [...] r. stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. nr [...] z [...] r. w sprawie [...] (dotyczą płatności ONW);
7) ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. nr [...] z [...] r. stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. nr [...] z [...]r. w sprawie [...] (dotyczą płatności obszarowych);
8) ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. nr [...] z [...] r. stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. nr [...] z [...] r. w sprawie [...] (dotyczą płatności ONW);
9) ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. nr [...] z [...] r. stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. nr [...] z [...] r. w sprawie [...] (dotyczą płatności obszarowych);
10) ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. nr [...] z [...] r. stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. nr [...] z [...] r. w sprawie [...] (dotyczą płatności ONW);
11) ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. nr [...] z dnia [...] r. stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. nr [...] z dnia [...] r. w sprawie [...] (dotyczą płatności obszarowych);
12) ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. nr [...] z [...] r. stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. nr [...] z [...] r. w sprawie [...] (dotyczą płatności ONW):
13) ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. nr [...] z [...] r. stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. nr [...] z [...] r. w sprawie [...] (dotyczą płatności obszarowych):
14) ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. nr [...] z [...]r. stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. nr [...] z [...] r. w sprawie [...] (dotyczą płatności ONW);
15) ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. nr [...] z [...] r. stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. nr [...] z [...] r. w sprawie [...] (dotyczą płatności obszarowych);
16) ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. nr [...] z [...] r. stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. nr [...] z [...] r. w sprawie [...] (dotyczą płatności ONW).
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
W dniu 22 lutego 2019 r. do Biura Powiatowego ARiMR w W. wpłynął wniosek M. W. o wznowienie postępowania w sprawach przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz w sprawach przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania opatrzonych znakami w ww. sprawach.
Organ wyjaśnił, że przedmiotowe postępowania, zostały wznowione z urzędu w dniu [...] r. W wyniku wznowienia postępowań zostały wydane decyzje stwierdzające wydanie dotychczasowych decyzji z naruszeniem prawa, na podstawie art. 151 § 2 k.p.a.:
1) decyzja z [...] r. nr [...] stwierdzająca wydanie dotychczasowej decyzji z naruszeniem prawa (odnosi się do decyzji z [...] r. nr [...] w sprawie [...]);
2) decyzja z [...] r. nr [...] stwierdzająca wydanie dotychczasowej decyzji z naruszeniem prawa (odnosi się do decyzji z [...] r. nr [...] w sprawie [...]- ONW);
3) decyzja z [...] r. nr [...] stwierdzająca wydanie dotychczasowej decyzji z naruszeniem prawa (odnosi się do decyzji z [...] r. nr [...] w sprawie [...]);
4) decyzja z dnia [...] r. nr [...] stwierdzająca wydanie dotychczasowej decyzji z naruszeniem prawa (odnosi się do decyzji z [...] r. nr [...] w sprawie [...] - ONW);
5) decyzja z [...] r. nr [...] stwierdzająca wydanie dotychczasowej decyzji z naruszeniem prawa (odnosi się do decyzji z [...] r. nr [...] w sprawie [...]);
6) decyzja z [...] r. nr [...] stwierdzająca wydanie dotychczasowej decyzji z naruszeniem prawa (odnosi się do decyzji z [...] r. nr [...] w sprawie [...]- ONW);
7) decyzja z [...] r. nr [...] stwierdzająca wydanie dotychczasowej decyzji z naruszeniem prawa (odnosi się do decyzji z [...] r. nr [...] w sprawie [...]);
8) decyzja z [...] r. nr [...] stwierdzająca wydanie dotychczasowej decyzji z naruszeniem prawa (odnosi się do decyzji z [...] r. nr [...] w sprawie [...]- ONW);
9) decyzja z [...] r. nr [...] stwierdzająca wydanie dotychczasowej decyzji z naruszeniem prawa (odnosi się do decyzji z [...] r. nr [...] w sprawie [...]);
10) decyzja z [...] r. nr [...] stwierdzająca wydanie dotychczasowej decyzji z naruszeniem prawa (odnosi się do decyzji z [...] r. nr [...] w sprawie [...] - ONW);
11) decyzja z [...] r. nr [...] stwierdzająca wydanie dotychczasowej decyzji z naruszeniem prawa (odnosi się do decyzji z [...] r. nr [...] w sprawie [...]);
12) decyzja z dnia [...] r. nr [...] stwierdzająca wydanie dotychczasowej decyzji z naruszeniem prawa (odnosi się do decyzji z [...] r. nr [...] w sprawie [...]- ONW);
13) decyzja z [...] r. nr [...] stwierdzająca wydanie dotychczasowej decyzji z naruszeniem prawa (odnosi się do decyzji z [...] r. nr [...] w sprawie [...]);
14) decyzja z [...] r. nr [...] stwierdzająca wydanie dotychczasowej decyzji z naruszeniem prawa (odnosi się do decyzji z [...] r. nr [...] w sprawie [...]-ONW);
15. decyzja z dnia [...] r. nr [...] stwierdzająca wydanie dotychczasowej decyzji z naruszeniem prawa (odnosi się do decyzji z dnia [...] r. nr [...] w sprawie [...]);
16) decyzja z [...] r. nr [...] stwierdzająca wydanie dotychczasowej decyzji z naruszeniem prawa (odnosi się do decyzji z [...] r. nr [...] w sprawie [...]- ONW);
17) decyzja z [...] r. nr [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej z dnia [...] r. nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego - dotyczy sprawy [...] (odmowa płatności);
18) decyzja z [...] r. nr [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej z dnia [...] r. nr [...] w sprawie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania - dotyczy sprawy [...]- ONW (odmowa płatności).
W dniu 20 sierpnia 2018 r. strona złożyła wniosek o wznowienie postępowań za lata 2004-2011 w sprawach przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz ONW na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
W dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. wydał postanowienia o odmowie wznowienia ww. postępowań z uwagi na uchybienie terminu do wniesienia podania. Postanowienia są ostateczne.
Kolejny wniosek o wznowienie ww. postępowań strona złożyła 19 grudnia 2018 r., jako przesłankę wskazując nowe okoliczności nieznane w dniu wydania decyzji art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
[...] r. przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. zostało wydane postanowienie nr [...] o odmowie wznowienia postępowań, na które strona wniosła zażalenie. Zaskarżone postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem z [...] r.
Wraz z wnioskiem o wznowienie z dnia 25 lutego 2019 r. strona złożyła kopię stanowiska Biura Powiatowego ARiMR w W. z dnia 15 marca 2017 r. w sprawie odwołania od decyzji nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz nr [...] w sprawie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, kopię pisma Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z dnia [...] r., kopię protokołu z przesłuchania świadka W. W. z dnia 9 lutego 2016 r. oraz kopię notatki służbowej z dnia [...] r.
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. odmówił wznowienia postępowania w odniesieniu do spraw za lata 2004-2011 i wskazał, że strona nie zachowała miesięcznego terminu od dnia dowiedzenia się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.
Odrębnym postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. na podstawie art. 145 § 1 k.p.a., z uwagi na brak spełnienia ustawowej przesłanki w postaci istnienia decyzji ostatecznej, odmówił wznowienia postępowania
w sprawach:
1) [...] - niezakończonej decyzją ostateczną w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012;
2) [...] - niezakończonej decyzją ostateczną w sprawie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2012, w których nadal toczy się postępowanie odwoławcze w zakresie płatności obszarowych i ONW za rok 2012 - w wyniku odwołania wniesionego przez stronę 30 stycznia 2019 r.
W zażaleniu na postanowienie z dnia [...] r. nr [...] beneficjent zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.
Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ wskazał, że ocena formalnych podstaw wznowienia sprowadza się do badania, czy:
1) żądanie wznowienia postępowania zostało zgłoszone przez stronę,
2) czy powołuje ona podstawy wznowienia wymienione w art. 145 § 1 k.p.a. oraz
3) czy został zachowany termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania, określony w alt. 148 § 1 k.p.a.
Ad 1. Organ odwoławczy stwierdził, że żądanie została wniesione przez stronę postępowania. Przesłanka pierwsza została spełniona.
Ad 2. Dyrektor ARiMR wyjaśnił, że skarżący w piśmie zatytułowanym Wniosek o wznowienie postępowania nie wskazuje na konkretny artykuł z k.p.a., lecz sformułował w sposób opisowy podstawy, które w jego ocenie uzasadniają wznowienie postępowania. Stwierdził, że w przedmiotowej sprawie orzeczenie zostało wydane na podstawie fałszywych dokumentów, co wyczerpuje przesłankę z pkt 1 art. 145 k.p.a.
Pojęcie dokumentów mieście się w zakresie znaczeniowym dowodu. Za fałszywe dowody uznaje się między innymi fałszywe dokumenty. Fałszywy jest dokument, który jest podrobiony lub którego treść została sfałszowana. Zasadą jest, że fałszywość dowodu powinna być stwierdzona uprzednio orzeczeniem sądu lub innego organu, chyba że sfałszowanie dowodu jest oczywiste.
Wobec powyższego w ocenie organu odwoławczego konieczne jest zbadanie, czy: 1) sfałszowanie dowodu jest stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu, 2) na sfałszowanym dowodzie oparte zostało takie ustalenie, które miało wpływ na rozstrzygnięcie (czy inaczej - fałszywy dowód był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, tj. dotyczących bezpośrednio danej sprawy i mających znaczenie prawne).
Organ wskazał, że strona nie przedstawiła orzeczenia sądu bądź też innego organu stwierdzającego fałszowanie dokumentu. Swoją tezę strona opiera na istnieniu dwóch, w ocenie strony sprzecznych dokumentów - notatki urzędowej z 9 lutego 2016r., w której brak jest adnotacji o przeglądaniu akt przez W. W. po zakończeniu przesłuchania oraz pisma Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z dnia 17 stycznia 2019 r., w którym została zawarta informacja o przeglądaniu akt przez W. W. za zgodą M. W.. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia organ uznał, że nie ma podstaw do przyjęcia, że przesłanka wznowienia została spełniona.
Nie jest także zasadne zastosowanie art. 145 § 2 k.p.a., stanowiącego wyjątek od opisanej wyżej zasady. Zgodnie z nim istnieje możliwość wznowienia postępowania, jeszcze przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu, jeżeli jest ono oczywiste, a wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Do zastosowania tego przepisu konieczne jest łączne wystąpienie obu przesłanek. Organ odwoławczy nie dostrzegł w przedmiotowej sprawie oczywistości sfałszowania dowodu. Co prawda w stanowisku z dnia 15 marca 2017 r. w sprawie odwołania od decyzji kończących postępowania na rok 2012 znajduje się zapis, że W. W. nie miała dostępu do akt sprawy M. W., o czym świadczy odpowiedź organu na jej prośbę z dnia 9 lutego 2016 r. o wydanie kserokopii protokołów z przesłuchania świadków wskazanych przez M. W.. Kierownik BP ARiMR w W. pismem z dnia 16 lutego 2017 r. odmówił jej prawa wglądu w akta sprawy oraz wydania odpisów akt sprawy, gdyż nie jest stroną w toczącym się postępowaniu. W piśmie kierowanym do strony z dnia 17 stycznia 2019 r. stwierdzono, że W. W. za ustnym przyzwoleniem strony i w jej obecności przeglądała akta postępowań z 2012 roku.
W ocenie organu pozorna sprzeczność nie jest wystarczająca do przyjęcia, że któryś z dokumentów został sfałszowany. Zgodnie z definicją zawartą w art. 115 § 14 k.k, dokumentem jest każdy przedmiot (np. kartka papieru, tabliczka metalowa itp.) lub inny zapisany nośnik informacji, z którymi łączy się jakieś określone prawo, albo który z uwagi na swoją treść stanowi dowód prawa, stosunku prawnego (np. umowa, testament) lub prawnie istotnej okoliczności. Fałszerstwo planu lekcji nie będzie przestępstwem, ale fałszerstwo np. planu pracy lub planu produkcji, na podstawie którego obliczane są wynagrodzenia może zostać uznane za przestępstwo. Organ wskazał, że z dokumentami wymienionymi przez stronę nie łączy się żadne prawo, nie stanowią również dowodu prawa, stosunku prawnego lub prawnie istotnej okoliczności. Okoliczność przeglądania akt przez świadka, będącego byłym małżonkiem nie jest taką okolicznością. W ocenie organu w rozpoznawanej sprawie nie mamy zatem ponad wszelką wątpliwość ze sfałszowaniem, czy podrobieniem dokumentów. Reasumując organ stwierdził, że przesłanka wznowienia postępowania nie wystąpiła.
Podanie o wznowienie postępowania umotywowane jest również tym, że strona dowiedziała się o okolicznościach dotychczas jej nieznanych - a mianowicie o umożliwieniu W. W. przez organ przeglądania akt sprawy w dniu 9 lutego 2016 r., o którym to zdarzeniu, jak twierdzi, nie miał wiedzy. Wobec braku obowiązku nałożonego na stronę, polegającego na przytaczaniu treści przepisu, na który się powołuje oraz wobec opisowego sformułowania żądania, który w ocenie organu odwoławczego należy uznać - pomimo nieudolności w precyzowaniu stanowiska przez stronę - za próbę zindywidualizowania przesłanek wznowieniowych z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. - zgodnie z którymi organ może wznowić postępowanie, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydal decyzję. Organ przyjął zatem, że strona wskazała wyżej przywołaną przesłankę.
Ad 3. Zachowanie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania, określonego w art. 148 § 1 k.p.a. Organ podkreślił, że strona wskazuje, że datą, od której powinien być liczony termin wskazany w art. 148 § 1 k.p.a. jest 24 stycznia 2019 r., czyli dzień doręczenia jej pisma z dnia 17 stycznia 2019 r. Zdaniem organu strona błędnie interpretuje treść art. 148 § 1 k.p.a., bowiem zakłada, że taką okolicznością będzie dzień, w którym organ na piśmie wypowiedział się co do udostępnienia akt sprawy W. W., byłej żonie strony. W orzecznictwie jednak interpretuje się tę datę, jako taką, w której obiektywnie strona dowiedziała się o danej okoliczności. Jak słusznie zauważył organ l instancji, strona w swoich pismach (z dnia 14 grudnia 2018 r. oraz z dnia 16 stycznia 2019 r.) sama podkreśliła, że do przeglądania akt doszło w jej obecności i obecności członków komisji oraz wskazała datę dzienną tego zdarzenia. W pismach z dnia 14 grudnia 2018 r. oraz z 16 stycznia 2019 r. strona napisała: w dniu 9 lutego 2016 r. na posiedzeniu komisji W. W. przeglądała akta sprawy za lata 2004-2012. Taki sposób sformułowania zdania wskazuje, że strona stwierdza fakt, a nie zwraca się z pytaniem do organu, czy takie zdarzenie miało miejsce. Wnosi jedynie o wyjaśnienie czemu do takiego zdarzenia doszło, a nie czy w ogóle zaistniało. W związku z powyższym organ odwoławczy przyjmuje tak jak organ I instancji, że strona wiedzę o przeglądaniu akt przez W. W. posiadała od dnia zdarzenia, czyli od 9 lutego 2016 r., ponieważ była naocznym świadkiem. Skoro moment powzięcia obiektywnej wiadomości o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania rozpoczyna bieg terminu złożenia podania o wznowienie, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 czerwca 2019 r., II SAIGd 160/19, LEX nr 2695710), to w tym stanie faktycznym organ I instancji słusznie przyjął za właściwą datę 9 lutego 2016 r. Wcześniejsza wiedza strony wynika z tego, że była ona obecna przy zdarzeniu, na które się powołuje, mimo że twierdzi, iż była to dla niej okoliczność nieznana. Z przyczyn nieznanych organowi strona podnosi argument przeglądania akt sprawy przez W. W. po raz pierwszy od 9 lutego 2016 r. w swoim piśmie z dnia 14 grudnia 2018 r. na co słusznie zwrócił uwagę organ I instancji. Strona nie podniosła tego zarzutu składając np. 19 grudnia 2018 r. podanie o wznowienie postępowań w sprawach, które są przedmiotem także niniejszego postępowania. Organ odwoławczy za początek terminu uznaje zatem datę faktycznego dowiedzenia się o okoliczności, a nie fakt jej potwierdzenia na piśmie i doręczenia stronie przez organ.
Ponadto organ odwoławczy nie znalazł podstaw do wznowienia postępowania z urzędu.
W skardze M. W. zarzucił naruszenie:
1) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez jego błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia, zamiast jego uchylenia,
2) z ostrożności procesowej art. 148 § 1 k.p.a. przez poprzestanie przez organ na samej tylko konstatacji braku podstaw do wznowienia postępowania z uwagi na przekroczenie przez skarżącego terminu i nierozważenie, gdy jak sam organ przyznaje istnieje sprzeczność dokumentów - notatki urzędowej z [...] r., w której brak adnotacji o przeglądaniu akt przez W. W. po zakończeniu przesłuchania oraz pisma Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z dnia [...] r.., w którym została zawarta informacja o przeglądaniu akt przez W. W. za zgodą M. W., czy w takiej sytuacji nie byłoby zasadne wznowienie postępowania z urzędu.
Skarżący wniósł o uchylenie postanowień I i II instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Postanowieniem z 5 marca 2020 r. st. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sadowych i ustanowienie adwokata.
W piśmie z 6 sierpnia 2020 r. (przesłanym pocztą elektroniczną) pełnomocnik skarżącego podtrzymał zarzuty skargi oraz wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Wskazał, że skarżący wnosi o skierowanie sprawy na rozprawę i przesłuchanie w charakterze świadka syna – R. W..
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:.
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej p.p.s.a., stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z [...] r. utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji z [...] r. o odmowie wznowienia postępowania w sprawach zakończonych ostatecznymi decyzjami szczegółowo opisanymi w powyższym stanie faktycznym. Kontrolując postanowienia Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania w stopniu powodującym konieczność uchylenia zaskarżonych rozstrzygnięć.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że wznowienie postępowania jest szczególnym, jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego - wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 k.p.a. Trwałość decyzji pozwala bowiem podatnikowi polegać na rozstrzygnięciach organów państwa, a organy zabezpiecza przed wielokrotnym rozstrzyganiem tych samych spraw. W związku z powyższym postępowanie uruchamiane na skutek wznowienia postępowania nie jest kontynuacją postępowania instancyjnego i w konsekwencji nie daje podstaw do pełnej merytorycznej kontroli decyzji, którą zakończono sprawę w postępowaniu zwykłym. W postępowaniu wznowionym, organ je prowadzący, może odnieść się do istoty sprawy tylko wówczas, gdy postępowanie, w którym wydano decyzję ostateczną, obarczone było taką wadą, która przez ustawodawcę uznana została za wadę kwalifikowaną, enumeratywnie wyliczoną w przepisach prawa procesowego. Instytucja wznowienia postępowania nie jest środkiem prawnym, za pomocą którego można wzruszać każdą wadliwą decyzję ostateczną, abstrahując od stopnia wadliwości prowadzonego postępowania.
W postępowaniu w sprawie wznowienia można wyróżnić: fazę wstępną, w której dokonuje się oceny wniosku o wznowienie postępowania pod kątem dopuszczalności wznowienia postępowania; postępowanie rozpoznawcze, którego celem jest ustalenie, czy istnieją podstawy wznowienia, a także etap rozstrzygania o losach decyzji zapadłej w postępowaniu, które zostało wznowione.
Pierwsza faza postępowania o wznowienie polega na zbadaniu czysto formalnych przesłanek dopuszczalności wznowienia postępowania, takich jak przykładowo zachowanie terminu, czy wskazanie ustawowej podstawy wznowienia.
Również w literaturze podkreśla się, że odmowa wznowienia postępowania w myśl art. 149 § 3 k.p.a. następuje wtedy, gdy wznowienie postępowania z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych jest niedopuszczalne, albo gdy uchybiono wymogom formalnym. Odmowa wznowienia może nastąpić zatem z przyczyn formalnych, a nie merytorycznych. Może do niej dojść także wtedy, gdy w sposób oczywisty można z twierdzeń strony wyprowadzić wniosek o braku wskazania podstaw wznowienia postępowania.
Przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest na enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1 i art. 145a k.p.a. przesłankach wznowienia, a także, czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. Fakt, że postępowanie wznowieniowe jest postępowaniem szczególnym, nadzwyczajnym, nie zwalnia także organu od wstępnej oceny wniosku według zasad ogólnych rządzących każdym postępowaniem administracyjnym (zarówno zwyczajnym jak i nadzwyczajnym). Zatem organ administracji zobligowany jest ocenić, czy postępowanie administracyjne zainicjowane danym wnioskiem jest dopuszczalne, to jest czy można skutecznie (przy spełnieniu pozostałych przesłanek) wszcząć postępowanie, co w przypadku wniosku o wznowienie postępowania winno skutkować wydaniem postanowienia o jego wznowieniu. W razie niewystąpienia warunków ustawowych organ powinien zastosować dyspozycję przewidzianą w art. 149 § 3 k.p.a. W pozostałych przypadkach ma on obowiązek wydać postanowienie o wznowieniu postępowania i przeprowadzić postępowanie według reguł określonych w art. 150 i 151 k.p.a.
Jeśli zaś chodzi o zachowanie terminów przewidzianych w art. 148 § 1 k.p.a., to podanie uważa się za wniesione w terminie, jeśli zostało ono wniesione do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.
W przypadku ustalenia, że podanie o wznowienie postępowania nie określa przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 k.p.a., gdy w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie wynika, że brak jest ustawowych podstaw wznowienia, wniosek składa podmiot niebędący stroną albo nie został zachowany termin jego złożenia, organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania (por. wyrok NSA z 7 stycznia 2009 r., II OSK 1747/07, LEX nr 484887). Z kolei w wyroku NSA z 27 marca 2001 r., I SA 2390/99 (LEX nr 54724), stwierdził, że ocena przyczyn wznowienia przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania jest niedopuszczalna, gdyż ustalenie, czy zachodzą podstawy wznowienia, może nastąpić wyłącznie w toku wznowionego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 21 marca 2019 r. (LEX nr 2645399) zwrócił uwagę, że czym innym jest brak podstaw do wznowienia, a czym innym jest brak zaistnienia przesłanek wznowieniowych. To drugie oznacza taki stan, że jest możliwe wznowienie postępowania, ale w tym wznowionym postępowaniu nie zaistniały przesłanki wznowieniowe, np. do uchylenia ostatecznej decyzji i orzeczenia na nowo co do istoty sprawy we wznowionym postępowaniu.
W rozpoznawanej sprawie skarżący 22 lutego 2019 r. (k. 1 akt admin) złożył wniosek o wznowienie postępowania w sprawach zakończonych ostatecznymi decyzjami stwierdzającymi wydanie z naruszeniem prawa decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego oraz w sprawach przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, wskazując jako podstawę wznowienia, że orzeczenia wydane zostały na podstawie fałszywych dokumentów.
Sąd podzielił stanowisko organu co do oceny formalnych przesłanek wznowienia. Niewątpliwie wniosek został złożony przez stronę postępowania i została w nim wskazana podstawa wznowienia.
Stosownie do treści art. 145 § 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:
1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe;
2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa;
3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27;
4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu;
5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję;
6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu;
7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2);
8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.
W związku z tak zakreśloną podstawą wznowienia zauważyć należy, że warunkiem niezbędnym dla wznowienia postępowania w razie zaistnienia przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., jest uprzednie stwierdzenie fałszywości danego dowodu przez sąd lub inny uprawniony do tego organ. Nie może zatem tego dokonać organ uprawniony do wznowienia postępowania, choć w art. 145 § 2 i 3 k.p.a. przewidziano w tym względzie dwa wyjątki. Jak podnosi się w orzecznictwie i doktrynie, pierwszy z tych wyjątków, zawarty w art. 145 § 2 k.p.a., obejmuje przypadki sfałszowania dowodów w taki sposób, że sfałszowanie to jest oczywiste, a jednocześnie wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Innymi słowy - fałszerstwo dowodu musi być bezsporne, pewne, nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości, a do stwierdzenia tego faktu nie trzeba dysponować specjalistyczną wiedzą z danego zakresu ani prowadzić postępowania wyjaśniającego w tej sprawie (por. wyrok NSA z 22 grudnia 1999 r., sygn. akt I SA 841/99, OSP 2002, z. 5, poz. 71). Drugi wyjątek zawarty jest w art. 145 § 3 k.p.a., zgodnie z którym dopuszczalne jest wznowienie postępowania także w wypadkach, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn wynikających z przepisów prawa.
W ocenie Sądu, akta rozpoznawanej sprawy pozwalają stwierdzić, że brak jest jakiegokolwiek orzeczenia sądu lub innego uprawnionego organu stwierdzającego fałszywość dowodów, w oparciu o które ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. W tym zakresie Sąd stwierdza, że rozważania organu dotyczące zaistnienia tej przesłanki w treści zaskarżonego postanowienia wychodzą poza granice jej formalnego badania, nie mniej jednak nie miało to wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia.
Organ analizując podstawy wznowienia wskazał także, że wniosek skarżącego odwołuje się także do podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., czyli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję - przez umożliwienie W. W. przeglądania akt sprawy 9 lutego 2016 r., o którym zdarzeniu dowiedział się z pisma z 17 stycznia 2019 r. Sąd podziela zatem stanowisko organów, że skarżący w podaniu wskazał przesłanki wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. Wskazać jednak należy, że kwestia zaistnienia przesłanek z art. 145 § 1 k.p.a. ma w rozpoznawanej sprawie drugorzędne znaczenie, skoro skarżący uchybił terminowi do złożenia podania o wznowienie postępowania.
Zgodnie z brzmieniem art. 148 § 1 k.p.a., podnieść trzeba, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu I instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. Jeżeli wniosek o wznowienie postępowania został wniesiony po upływie terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a., organ administracji wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania.
We wniosku o wznowienie skarżący wskazał, że jego była żona W. W., pozostająca ze stroną w konflikcie posiadała wiedzę na temat tego, kto był w postępowaniach przesłuchiwany w charakterze świadka, pomimo że nie była stroną tego postępowania. Skarżący podniósł także, że jego była żona miała dostęp do akt sprawy lub też takie informacje zostały jej przekazane ustnie. Do wniosku skarżący załączył kserokopię pisma Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z 17 stycznia 2019 r., z którego, jak twierdzi, dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia we wskazanych postępowaniach, notatki służbowej z 9 lutego 2016 r. i protokołu przesłuchania świadka W. W. z 9 lutego 2016 r. Skarżący wskazał, że pismo z 17 stycznia 2019 r. otrzymał 24 stycznia 2019 r., wniosek o wznowienie złożył 22 lutego 2019 r. Zdaniem strony termin został zachowany.
Sąd podzielił stanowisko organu, że skarżący nie zachował terminu do złożenia podania o wznowienie i z tego powodu prawidłowo odmówił wznowienia postępowania dotyczącego ww. decyzji. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania musi być udowodnione przez stronę. To strona domagająca się wznowienia postępowania ma wykazać kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach wznowienia, a nie jest to zadaniem organu. Obowiązkiem organu jest natomiast jednoznaczne ustalenie kwestii dochowania przez stronę terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a. (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2019 r II OSK 735/17, LEX nr 2639376, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2019 r. VIII SA/Wa 136/19, LEX nr 2671308, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W rozpoznawanej sprawie organ zasadnie przyjął, że skarżący o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia miał wiedzę już 9 lutego 2016 r., ponieważ sam obecny był przy przesłuchaniu byłej żony W. W. i w jego obecności przeglądała akta sprawy. Skarżący nie może zatem twierdzić, że nie miał świadomości i że jest to okoliczność stanowiąca podstawę do wznowienia postępowania w oparciu o treści art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. Nie ma racji strona podnosząc, że o okoliczności tej dowiedziała się dopiero z pisma organu z 17 stycznia 2019 r. Skarżący złożył bowiem w Biurze Powiatowym ARiMR w W. pismo z 14 grudnia 2018 r., w którym zwrócił się do organu o wyjaśnienie "dlaczego W. W., która nie jest stroną prowadzonego postępowania przeciwko mnie miała prawo wglądu w akta sprawy. W dniu 9 lutego 2016 r. na posiedzeniu komisji przeglądała w obecności mojej i komisji akta sprawy za lata 2004-2012" (k. 21 akt admin.). Z treści tego pisma jednoznacznie wynika, że skarżący miał wiedzę o powyższych okolicznościach już 9 lutego 2016 r., co potwierdził w piśmie z 14 grudnia 2018 r.
Termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania nie biegnie od dnia uzyskania nowego dowodu potwierdzającego podnoszoną wcześniej okoliczność, tylko od dnia dowiedzenia się o tej okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, co wynika wprost z przepisów obowiązującego prawa. Również ewentualna zmiana kwalifikacji podnoszonej okoliczności na inną przesłankę wznowienia postępowania, nie wpływa na datę rozpoczęcia biegu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. W dalszym ciągu mamy bowiem do czynienia z tą samą okolicznością, o której strona wiedziała już wiele miesięcy wcześniej.
Reasumując stwierdzić należy, że kontrolowane postanowienie ma charakter formalny, co oznacza, że nie rozstrzyga o meritum sprawy. W związku z tym, odnoszenie się do zastrzeżeń skarżącego kwestionujących prawidłowość m.in. decyzji ostatecznych jest bezprzedmiotowe. Skarżący nie zachował terminu wynikającego z treści art. 148 § 1 k.p.a., stąd organ nie miał podstaw do merytorycznego zbadania przesłanek wznowienia postępowania.
Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że przeprowadzona kontrola zaskarżonego i poprzedzającego je postanowienia wykazała, że odpowiadają one prawu.
Odnosząc się do pisma pełnomocnika skarżącego z 6 sierpnia 2020 r. Sąd uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zachodziła konieczność przeprowadzenia rozprawy, a rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym uzasadniały przepisy art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a. Podstawą orzekania dla sądu administracyjnego jest co do zasady materiał faktyczny sprawy zgromadzony przez organy w postępowaniu administracyjnym. W związku z tym wojewódzki sąd administracyjny nie prowadzi własnego postępowania dowodowego, nie gromadzi dokumentów, nie przesłuchuje świadków i nie powołuje biegłych, stąd też wniosek o przesłuchanie R. W. nie mógł zostać uwzględniony.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi. Podstawę wynagrodzenia dla ustanowionego z urzędu pełnomocnika stanowił art. 250 p.p.s.a. w związku § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. 2019 r., poz. 18 ze zm.).
eg