III SA/Łd 157/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2023-06-29
NSAAdministracyjneWysokawsa
samorząd terytorialnyrada gminywójtkompetencjeuchwałakontrolapostępowanie administracyjneopłaty za odpadynadzór nad uchwałami

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził nieważność części uchwały Rady Gminy w Łęczycy, która zobowiązywała wójta do wszczęcia postępowania administracyjnego w konkretnej sprawie, uznając to za przekroczenie kompetencji rady gminy.

Wojewoda Łódzki zaskarżył uchwałę Rady Gminy w Łęczycy, która zatwierdziła stanowisko Komisji Rewizyjnej i zobowiązała wójta do wszczęcia postępowania administracyjnego w celu wyegzekwowania zaległych opłat za odpady komunalne od radnego. Wojewoda argumentował, że rada gminy nie ma kompetencji do wydawania takich wiążących poleceń wójtowi. Sąd przychylił się do tej argumentacji, stwierdzając nieważność uchwały w tej części, podkreślając podział kompetencji między organem stanowiącym a wykonawczym w gminie.

Sprawa dotyczyła skargi Wojewody Łódzkiego na uchwałę Rady Gminy w Łęczycy z dnia 19 grudnia 2022 roku, która zatwierdziła stanowisko Komisji Rewizyjnej. Uchwała ta w § 1 zobowiązywała Wójta Gminy Łęczyca do wszczęcia postępowania administracyjnego w celu wyegzekwowania zaległych opłat za odpady komunalne od radnego M.J., w związku z nieprawidłowo złożoną deklaracją. Wojewoda zarzucił istotne naruszenie prawa, wskazując, że rada gminy nie posiada kompetencji do wydawania takich wiążących poleceń wójtowi, a przepis art. 18 ust. 2 pkt 2 ustawy o samorządzie gminnym zezwala jedynie na stanowienie o kierunkach działania, a nie na nakazywanie konkretnych rozwiązań prawnych. Rada Gminy w Łęczycy broniła swojej uchwały, argumentując, że zatwierdzenie stanowiska komisji rewizyjnej jest zgodne ze statutem gminy i mieści się w jej kompetencjach kontrolnych. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił wyraźny podział kompetencji między organem stanowiącym (rada gminy) a organem wykonawczym (wójt). Zgodnie z przepisami, rada gminy ma kompetencje stanowiące i kontrolne, podczas gdy wójt jest organem wykonawczym. Sąd stwierdził, że rada gminy nie ma uprawnień do formułowania wiążących wskazówek co do sposobu załatwienia przez wójta uchybień wykrytych w toku kontroli. Uchwała kierunkowa, o której mowa w art. 18 ust. 2 pkt 2 u.s.g., może wskazywać priorytety, ale nie może nakazywać organowi wykonawczemu stosowania konkretnych rozwiązań prawnych ani narzucać sposobu załatwienia konkretnej sprawy. W związku z tym, sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej zobowiązania wójta do wszczęcia postępowania administracyjnego, uznając to za istotne naruszenie przepisów kompetencyjnych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, rada gminy nie posiada takich kompetencji. Jej rola polega na stanowieniu o kierunkach działania i kontroli, a nie na wydawaniu wiążących poleceń wójtowi dotyczących sposobu załatwienia konkretnych spraw.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił podział kompetencji między organem stanowiącym a wykonawczym. Rada gminy może określać kierunki działania, ale nie może nakazywać wójtowi konkretnych działań prawnych ani sposobu załatwienia sprawy, co należy do jego wyłącznej kompetencji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (11)

Główne

p.p.s.a. art. 147 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględniając skargę na uchwałę stwierdza jej nieważność w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa.

u.s.g. art. 91 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna.

u.s.g. art. 93 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Organ nadzoru po upływie terminu do stwierdzenia nieważności uchwały może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.

Pomocnicze

u.s.g. art. 18 § ust. 2 pkt. 2

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Rada gminy może stanowić o kierunkach działania wójta, co nie oznacza możliwości nakazywania konkretnych rozwiązań prawnych.

u.s.g. art. 18a § ust. 1 i 4

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Rada gminy kontroluje działalność wójta, ale nie może wydawać wiążących dyspozycji dotyczących usunięcia nieprawidłowości.

Konstytucja RP art. 169 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Jednostki samorządu terytorialnego wykonują swoje zadania za pośrednictwem organów stanowiących i wykonawczych.

u.s.g. art. 15 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Organem stanowiącym i kontrolnym w gminie jest rada gminy.

u.s.g. art. 26 § ust. 1, ust. 3 i ust. 4

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Organem wykonawczym gminy jest wójt.

u.s.g. art. 30 § ust. 2 pkt. 2

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Do zadań wójta należy określanie sposobu wykonywania uchwał rady gminy.

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 5 i 6

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądów administracyjnych obejmuje akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i akty organów jednostek samorządu terytorialnego inne niż określone w pkt 5.

Statut Gminy Łęczyca art. 95 § ust. 1

Statut Gminy Łęczyca

Stanowisko Komisji Rewizyjnej podlega zatwierdzeniu przez radę Gminy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rada gminy nie ma kompetencji do wydawania wiążących poleceń wójtowi dotyczących wszczęcia postępowania administracyjnego w konkretnej sprawie. Zaskarżona uchwała narusza podział kompetencji między organem stanowiącym a wykonawczym w gminie. Uchwała kierunkowa nie może nakazywać organowi wykonawczemu stosowania konkretnych rozwiązań prawnych ani narzucać sposobu załatwienia konkretnej sprawy.

Odrzucone argumenty

Rada gminy ma prawo zatwierdzać stanowiska komisji rewizyjnej i kierować działalnością wójta w zakresie kontroli. Zaskarżona uchwała mieści się w ramach kompetencji kontrolnych rady gminy i nie ingeruje w treść decyzji administracyjnej.

Godne uwagi sformułowania

rada gminy nie posiadała kompetencji do podjęcia uchwały, w której zobowiązuje Wójta Gminy Łęczyca do podjęcia rozwiązań prawnych w celu załatwienia konkretnej nieprawidłowości wykrytej w toku kontroli. podziału kompetencji pomiędzy organami gminy. normę kolizyjną stanowi art. 18 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym do właściwości rady gminy należą wszystkie sprawy pozostające w zakresie działania gminy, o ile ustawy nie stanowią inaczej. nie może natomiast podejmować czynności, które należą do sfery wykonawczej, gdyż stanowiłoby to naruszenie konstytucyjnej zasady podziału organów gminy na stanowiące i wykonawcze. ani rada, ani komisja nie posiada uprawnień do wydawania wiążących dyspozycji dotyczących usunięcia stwierdzonych w toku kontroli nieprawidłowości. uchwała kierunkowa może wskazać priorytety, którymi organ wykonawczy powinien się kierować podczas wykonywania uchwały. Na podstawie tego upoważnienia ustawowego rada gminy nie może natomiast nakazywać organowi wykonawczemu stosowania konkretnych rozwiązań prawnych ani też narzucać sposobu załatwienia konkretnej sprawy.

Skład orzekający

Małgorzata Kowalska

przewodniczący sprawozdawca

Paweł Dańczak

członek

Joanna Wyporska-Frankiewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja podziału kompetencji między radą gminy a wójtem, zakres kontroli rady gminy, charakter uchwał kierunkowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji kontroli uchwał rady gminy i zobowiązania wójta do konkretnych działań administracyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia podziału władzy w samorządzie lokalnym i kompetencji organów gminy, co jest istotne dla prawników i samorządowców.

Rada gminy nie może nakazać wójtowi, jak ma działać: WSA w Łodzi wyjaśnia granice kompetencji.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Łd 157/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-06-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Joanna Wyporska-Frankiewicz
Małgorzata Kowalska /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Dańczak
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Sygn. powiązane
III OSK 2265/23 - Wyrok NSA z 2025-03-06
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 147 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 169 ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2023 poz 40
art. 15 ust. 1, art. 18 ust. 2 pkt 2, art. 18a ust. 1 i 4, art. 26 ust. 1, ust. 3 i ust. 4, art. 30 ust. 2 pkt. 2, art. 91 ust. 1 i 4
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j.
Sentencja
Dnia 29 czerwca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Paweł Dańczak, Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, , Protokolant Sekretarz sądowy Ewa Górska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2023 roku sprawy ze skargi Wojewody Łódzkiego na uchwałę Rady Gminy w Łęczycy z dnia 19 grudnia 2022 roku nr LXI/343/2022 w przedmiocie zatwierdzenia stanowiska Komisji Rewizyjnej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części, tj. § 1 w zakresie słów ,,poprzez zobowiązanie Wójta Gminy Łęczyca do wszczęcia postępowania administracyjnego w celu wyegzekwowania zaległych opłat za odpady komunalne na nieruchomości L. [...], gm. Ł., której właścicielem jest radny M. J. w związku z nieprawidłowo złożoną deklaracją za odpady komunalne na nieruchomości L. [...], gm. Ł.’’; 2. zasądza od Gminy Łęczyca na rzecz Wojewody Łódzkiego kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Rada Gminy w Łęczycy 19 grudnia 2022 r. podjęła uchwałę nr LXl/343/2022 w sprawie zatwierdzenia stanowiska Komisji Rewizyjnej w zakresie przeprowadzenia kontroli problemowej w oparciu o uchwalę nr LVl/317/2022 Rady Gminy w Łęczycy z 19 września 2022 r. W jej § 1 zatwierdziła stanowisko Komisji Rewizyjnej przeprowadzającej kontrolę problemową w okresie od 1 października do 30 listopada 2022 roku w oparciu o uchwałę nr LVI/317/2022 Rady Gminy w Łęczycy z 19 września 2022 r. poprzez zobowiązanie Wójta Gminy Łęczyca do wszczęcia postępowania administracyjnego w celu wyegzekwowania zaległych opłat za odpady komunalne na nieruchomości [...], gm. Ł., której właścicielem jest radny M.J. w związku z nieprawidłowo złożoną deklaracją za odpady komunalne na nieruchomości [...], gm. Ł.
Pismem z 1 marca 2023 r., Wojewoda Łódzki, działając na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40 dalej: u.s.g.), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę domagając się stwierdzenia nieważności § 1 uchwały z 19 grudnia 2022 r. Nr LXl/343/2022 w sprawie zatwierdzenia stanowiska Komisji Rewizyjnej w zakresie słów: "poprzez zobowiązanie Wójta Gminy Łęczyca do wszczęcia postępowania administracyjnego w celu wyegzekwowania zaległych opłat za odpady komunalne na nieruchomości [...], gm. Ł., której właścicielem jest radny M.J. w związku z nieprawidłowo złożoną deklaracją za odpady komunalne na nieruchomości [...], gm. Ł." z powodu istotnego naruszenia prawa.
Argumentując organ nadzoru wskazał, że zgodnie z § 1 tego aktu Rada Gminy w Łęczycy obliguje Wójta Gminy Łęczyca do wszczęcia postępowania administracyjnego w celu wyegzekwowania zaległych opłat za odpady komunalne na nieruchomości [...], gm. Ł., której właścicielem jest radny M.J., co pozostaje w opozycji do obowiązujących przepisów prawa. Zdaniem organu nadzoru, w ramach upoważnienia ustawowego przewidzianego w art. 18 ust. 2 pkt 2 u.s.g., Rada Gminy w Łęczycy nie posiadała kompetencji do podjęcia uchwały o takiej treści. W ocenie organu nadzoru w niniejszej sprawie podjęto uchwałę kierunkową, która nie spełnia charakteru przypisanego tego typu uchwałom. Przepis art. 18 ust. 2 pkt 2 u.s.g zezwala radzie gminy jedynie na stanowienie o kierunkach działania wójta, a więc stanowi upoważnienie do wydawania aktów w sferze wewnętrznej działania organów gminy, zawierających wytyczne, zalecenia lub wskazówki dla organu wykonawczego. Rada Gminy w Łęczycy nie posiadała kompetencji do podjęcia uchwały, w której zobowiązuje Wójta Gminy Łęczyca do podjęcia rozwiązań prawnych w celu załatwienia konkretnej nieprawidłowości wykrytej w toku kontroli. Dodatkowo organ nadzoru wskazał, że mając na uwadze przepisy Kodeksu Postępowania Administracyjnego, nie można przyjąć, że Radzie Gminy w Łęczycy przysługuje prawo żądania wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie przepisów Kodeksu Postępowania Administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy w Łęczycy, wniosła o oddalenie skargi.
W uzasadnieniu wskazano, że podstawą prawną do podjęcia zaskarżonej uchwały jest § 95 ust. 1 uchwały nr L/331/2018 Rady Gminy w Łęczycy z 10 września 2018 roku w sprawie Statutu Gminy Łęczyca, zgodnie z którym stanowisko Komisji Rewizyjnej podlega zatwierdzeniu przez Radę Gminy w formie uchwały. Wskazano, że w oparciu o uchwalę nr LVl/317/22 Rada Gminy w Łęczycy zleciła Komisji Rewizyjnej kontrolę problemową w zakresie złożonej deklaracji za odpady komunalne ze wskazaniem ilości osób podanych na deklaracji za odpady komunalne na nieruchomości radnego M.J. w celu weryfikacji poprawności składanej deklaracji za odpady komunalne przez radnego oraz ilości osób fizycznych odprowadzających podatek od środków transportowych deklarujących miejsce zamieszkania na nieruchomości radnego ze wskazaniem ilości osób podanych w rejestrze wyborców z tej nieruchomości w celu weryfikacji poprawności składanej deklaracji za odpady komunalne przez radnego w terminie od 1 października do 30 listopada 2022 r. W wyniku przeprowadzonej kontroli problemowej ustalono, że radny złożył nieprawidłowa deklarację za odpady komunale. W związku z powyższym Komisja Rewizyjna wypracowała stanowisko o treści: " zobowiązuje się Wójta Gminy Łęczyca do wszczęcia postępowania administracyjnego w celu wyegzekwowania zaległych opłat za odpady komunalne na nieruchomości [...], gm. Ł." i to stanowisko podlegało zatwierdzeniu przez Radę Gminy w Łęczycy na sesji wyznaczonej na 19 grudnia 2022 r.
W ocenie organu, rada gminy może stanowić o kierunkach działania wójta, a więc ma upoważnienie do wydawania aktów w sferze wewnętrznej działania organów gminy, zawierających wytyczne, zalecenia lub wskazówki dla organu wykonawczego. Wskazano, że rada gminy jest organem kontrolnym w gminie i kontroluje ona również działalność wójta i w tym celu powołuje komisję rewizyjną. W przekonaniu organu, przepis ustawy w żaden sposób nie ogranicza uprawnień kontrolnych organu stanowiącego oraz działającej w jego imieniu komisji rewizyjnej. W tym stanie rzeczy organ podkreślił, że rada gminy poprzez uchwałę zatwierdzającą stanowisko Komisji Rewizyjnej nie ingeruje w treść decyzji administracyjnej, ale podejmuje działanie zmierzające do kontroli działalności organu wykonawczego jakim jest Wójt Gminy Łęczyca w zakresie niedochodzenia należności publicznoprawnych związanych z opłatami za odpady komunalne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna ponieważ rację ma organ nadzoru wskazując, że rada gminy nie ma zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa uprawnień do formułowania wiążących wskazówek co do sposobu załatwienia przez wójta uchybień wykrytych w toku zleconej przez ten organ kontroli doraźnej.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 259), dalej "p.p.s.a.", obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej oraz akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej.
Akty, o których mowa w cyt. art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., mogą być zaskarżane do sądu administracyjnego na podstawie ustaw szczególnych, m.in. ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 40), u.s.g. Zgodnie z art. 91 ust. 1 u.s.g., uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90. Stosownie natomiast do treści art. 93 ust. 1 u.s.g., po upływie terminu wskazanego w art. 91 ust. 1 organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. W tym przypadku organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie skarga wniesiona została na podstawie cyt. powyżej art. 93 ust. 1 u.s.g. Zaskarżona uchwała nie została objęta rozstrzygnięciem nadzorczym, a skarga została wniesiona przez Wojewodę Łódzkiego po upływie terminu do stwierdzenia nieważności uchwały w trybie postępowania nadzorczego. Podkreślić należy, że wnosząc skargę do sądu administracyjnego, organ nadzoru nie jest ograniczony żadnym terminem, o którym mowa w art. 53 § 1-3 p.p.s.a.
Zgodnie z art.147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Podstawy do stwierdzenia nieważności aktu lub uchwały organu gminy wyznaczają przepisy przywołanej powyżej ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. W myśl art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Z kolei w myśl art. 91 § 4 u.s.g. nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia w przypadku tzw. nieistotnego naruszenia prawa. Wyłączną przesłanką stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy jest zatem jej sprzeczność z prawem w innym stopniu niż nieistotny. Wprowadzając sankcję nieważności, jako następstwo sprzeczności z prawem uchwały lub zarządzenia, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania takiej sankcji. W piśmiennictwie za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie, prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Do nich zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (por. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, Samorząd Terytorialny 2001, z. 1-2, s. 101-102). W judykaturze za istotne naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności aktu, uznaje się takiego rodzaju naruszenia prawa jak: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenie procedury podjęcia uchwały (por. wyroki NSA: z 11 lutego 1998 r. sygn. akt II SA/Wr 1459/97, Lex nr 33805; z 8 lutego 1996 r. sygn. akt SA/Gd 327/95, Lex nr 25639, z 26 listopada 2019 r., sygn. II OSK 2674/19, LEX nr 2777895). Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Z kolei naruszenia o charakterze nieistotnym są jedynie przesłanką do wskazania, że akt został wydany z naruszeniem prawa, ale nie stanowią przesłanki do stwierdzenia jego nieważności.
Przedmiot kontroli sądowej w niniejszej sprawie stanowiła uchwała Rada Gminy w Łęczycy 19 grudnia 2022 r. nr LXl/343/2022 w sprawie zatwierdzenia stanowiska Komisji Rewizyjnej.
Zgodnie z art. 18a ust. 1 u.s.g. rada gminy kontroluje działalność wójta, gminnych jednostek organizacyjnych oraz jednostek pomocniczych gminy; w tym celu powołuje komisję rewizyjną. Z kolei zgodnie z art. 18 a ust. 4 zdanie pierwsze powołanej ustawy komisja rewizyjna wykonuje inne zadania zlecone przez radę w zakresie kontroli.
Stosownie zaś do, także stanowiącego podstawę kontrolowanej uchwały, § 95 ust. 1 Statutu Gminy Łęczyca Stanowisko Komisji Rewizyjnej podlega zatwierdzeniu przez radę Gminy.
W przedmiotowej sprawie istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w ramach relacji wewnętrznych zachodzących pomiędzy radą gminy a wójtem rada może żądać od wójta podjęcia wskazanych przez nią działań w celu usunięcia wykrytych w toku kontroli uchybień. Dla jego prawidłowego rozstrzygnięcia koniecznym jest uwypuklenie podziału kompetencji pomiędzy organami gminy.
Zgodnie z art. 169 ust. 1 Konstytucji RP jednostki samorządu terytorialnego wykonują swoje zadania za pośrednictwem organów stanowiących i wykonawczych. Organem stanowiącym i kontrolnym w gminie jest rada gminy (art. 15 ust. 1 u.s.g.), natomiast organem wykonawczym gminy jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta (art. 26 ust. 1, ust. 3 i ust. 4 u.s.g.). Ustawa zasadnicza oraz u.s.g. rozróżniają zatem w sposób wyraźny organy stanowiące i wykonawcze gminy. Normę kolizyjną stanowi art. 18 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym do właściwości rady gminy należą wszystkie sprawy pozostające w zakresie działania gminy, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Domniemanie właściwości rady "we wszystkich sprawach pozostających w zakresie działania gminy" oznacza, że rada gminy – jako organ kolegialny – podejmuje działania związane ze stanowieniem (art. 15 ust. 1) lub kontrolą (art. 18a ust. 1); organ ten nie może natomiast podejmować czynności, które należą do sfery wykonawczej, gdyż stanowiłoby to naruszenie konstytucyjnej zasady podziału organów gminy na stanowiące i wykonawcze (por. B. Dolnicki, Pozycja prawna wójta (burmistrza, prezydenta miasta) wobec rady gminy, "Samorząd Terytorialny" 2007, nr 1-2, s. 50; wyrok NSA z dnia 14 maja 2014r., I OSK 274/14 LEX nr 1480899; wyrok WSA w Opolu z dnia 14 lipca 2008r., II SA/Op 184/08 LEX nr 509686, wyrok WSA w Łodzi z 8 marca 2015 r. sygn. akt III SA/Łd 627/15 LEX nr 1804265).
W zakresie kompetencji kontrolnej rady gminy mieści się także kontrola działalności wójta (art. 18a ust. 1 u.s.g.). Treść funkcji kontroli obejmuje:
1. obserwowanie i rozpoznawanie danej działalności lub stanu, czyli ustalanie ich rzeczywistego obrazu w określonym czasie,
2. ocenę tej działalności lub stanu,
3. diagnozę co do przyczyn ewentualnych nieprawidłowości,
4. sformułowanie wniosków odnośnie przeciwdziałania powstawaniu nieprawidłowości w przyszłości (por. P. Chmielnicki - "Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w Polsce", Warszawa 2006, s. 17-18).
Komisja rewizyjna jest organem wewnętrznym rady, który jest powoływany "w celu" wykonywania kontroli, a więc ma zapewnić odpowiednią sprawność tej kontroli.
Podstawowym zadaniem komisji rewizyjnej jest kontrolowanie działalności wójta gminy oraz gminnych jednostek organizacyjnych. Przepisy u.s.g. nie przyznają radzie ani tym bardziej komisji rewizyjnej uprawnień nadzorczych. Kontrola sprowadza się bowiem do czynności sprawdzających, podjętych dla ustalenia zgodności działania podmiotu kontrolowanego z określonym wymaganym kryterium oraz sformułowania na tej podstawie ocen i wniosków. Kontrola jest zatem zespołem czynności materialno-technicznych. Powyższe oznacza, że ani rada, ani komisja nie posiada uprawnień do wydawania wiążących dyspozycji dotyczących usunięcia stwierdzonych w toku kontroli nieprawidłowości.
W art. 30 ust. 2 pkt. 2 u.s.g. przewidziano, że do zadań wójta należy w szczególności określanie sposobu wykonywania uchwał rady gminy. Określenie przez organ wykonawczy sposobu wykonania uchwały rady obejmować może wskazanie środków finansowych i rzeczowych koniecznych do wykonania uchwały, ustalenie harmonogramu jej realizacji, wyznaczenie osób odpowiedzialnych za wykonanie uchwały lub poszczególnych jej elementów itp. A zatem do kompetencji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) należy podejmowanie decyzji przez kogo, w jakich terminach i za pomocą jakich środków oraz w jakim trybie mają być realizowane zadania wynikające z uchwały rady.
Skoro to wójt decyduje o sposobie wykonania uchwał rady gminy to rada nie miała uprawnień do wydawania wiążących zaleceń w zakresie sposobu usunięcia stwierdzonych w toku zleconej przez nią kontroli uchybień.
Odpowiadając z kolei na argumentację rady gminy zawartą w odpowiedzi na skargę odwołującą się do art. 18 ust. 2 pkt 2 u.s.g. sąd zauważa, że przepis ten wprawdzie stanowi dla rady gminy podstawę do podjęcia tzw. uchwały kierunkowej, wyrażającej oczekiwania organu stanowiącego wobec organu wykonawczego (tu: wójta), ale kontrolowana uchwała nie stanowiła uchwały kierunkowej.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 września 2021 r., (LEX nr 3248647) w orzecznictwie i doktrynie podnosi się, że tzw. uchwała kierunkowa może wskazać priorytety, którymi organ wykonawczy powinien się kierować podczas wykonywania uchwały. Na podstawie tego upoważnienia ustawowego rada gminy nie może natomiast nakazywać organowi wykonawczemu stosowania konkretnych rozwiązań prawnych ani też narzucać sposobu załatwienia konkretnej sprawy. Tego rodzaju uchwały nie mogą nakazywać organowi wykonawczemu określonych konkretnych zachowań, ani też obligować go do określonych konkretnych działań (por. wyrok NSA z 19 września 2017 r. II GSK 3514/15 LEX nr 2404511, wyrok WSA w Opolu z 26 listopada 2009 r., II SA/Op 356/09 LEX nr 589195). Ponadto, uchwały kierunkowe rad gmin powinny być uznawane za swoistego rodzaju akty o charakterze programowym, z czym będzie wiązać się przede wszystkim niemożność uznania ich za akty normatywne ani w znaczeniu materialnym, ani w znaczeniu formalnym. Wytyczają one pewne priorytety i wskazują na cele organu wykonawczego, nie mogą go jednak zobowiązywać do załatwienia danych spraw w określony sposób ani nakładać nań nowych obowiązków czy uprawnień. Niedopuszczalne będzie także kształtowanie w ich drodze przyznanej organowi wykonawczemu kompetencji (J. Krawczyk, Uchwały kierunkowe rady gminy jako przedmiot nadzoru wojewody – studium przypadku Rady Miasta Krakowa, Prz. Leg. 2020, nr 2, s. 28). Dalej Naczelny Sąd Administracyjny powołał się na poglądy doktryny wskazując, że: uchwała w sprawie kierunków działania wójta może określać wytyczne o ogólniejszym charakterze lub też zawierać zalecenia czy wskazówki odnoszące się do określonej kategorii zadań czy nawet konkretnych zadań organu wykonawczego, ale – co trzeba podkreślić – bez możliwości formułowania poleceń czy nakazów konkretnego sposobu załatwienia danej sprawy (K. Wlaźlak, Rozdział IV Cechy jurydyczne i rodzaje planowania [w:] Racjonalność planowania w prawie administracyjnym, Warszawa 2015). W orzecznictwie NSA za utrwalone uznać należy także stanowisko zgodnie z którym to, że radzie gminy przysługuje domniemanie kompetencji (należą do niej wszystkie sprawy pozostające w zakresie działania gminy, o ile ustawy nie stanowią inaczej) nie oznacza, że może ona wkraczać w kompetencje wykonawcze przypisane art. 30 u.s.g. właśnie organowi wykonawczemu (por. wyrok NSA z 14 października 2009 r. I OSK 347/09 LEX nr 571022).
Reasumując więc powyższe rozważania, zdaniem sądu w sposób istotny zostały naruszone przepisy kompetencyjne ustawy o samorządzie gminnym. W normie prawnej zawartej w art. 18a ust. 1 i 4 , ani tym bardziej w powołanym także w zaskarżonej uchwale § 95 ust. 1 Statutu Gminy Łęczyca nie mieści się możliwość nakazania przez radę gminy podjęcia przez wójta konkretnych rozwiązań prawnych ani też sposobu załatwienie konkretnej sprawy.
Podobnie w określeniu kierunków działania wójta, o którym mowa w art. 18 ust. 2 pkt 2 u.s.g. nie mieści się wydawanie poleceń organowi wykonawczemu gminy, co do sposobu załatwienia określonej sprawy.
Mając powyższe na względzie sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 147 §1 p.p.s.a.
bg

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI