III SA/Łd 156/18

III SA/Łd 156/18 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2018-06-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-02-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Janusz Furmanek
Krzysztof Szczygielski /przewodniczący sprawozdawca/
Teresa Rutkowska
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 3203/18 - Wyrok NSA z 2022-10-21
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1369
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2012 poz 1164
art. 3 ust. 3
Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
Sentencja
Dnia 5 czerwca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędzia NSA Janusz Furmanek, , , Protokolant Specjalista Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2018 roku sprawy ze skargi W. F. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P.
Organ odwoławczy uzasadniając wydaną decyzję wyjaśnił, że W.F. złożył w dniu 15 maja 2014 r. wniosek o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (grupa upraw JPO) do działek rolnych A,B,C,D o łącznej powierzchni 99,28 ha. Do wniosku dołączył materiał graficzny, na którym wskazał położenie zadeklarowanych do płatności gruntów.
W dniu 4 listopada 2014 r. złożył pismo informujące o zamiarze zlikwidowania sadu ze względu na nałożenie się niekorzystnych okoliczności skutkujących stratami w uprawie drzewek owocowych (szkody spowodowane przez przymrozki i dziką zwierzynę), ale przede wszystkim z powodu nieuzasadnionych ekonomicznie dalszych działań inwestycyjnych zmierzających do odtworzenia sadu przeznaczonego do likwidacji ( po 14 marca 2015 r.).
W dniach od 10 do 19 grudnia 2014 r. w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy przeprowadzona została kontrola na miejscu. Pismem z dnia 17 marca 2015 r. strona odmówiła podpisania raportów z czynności kontrolnych przeprowadzonych w gospodarstwie, wyjaśniając że: " Nie uwzględniono pasa jabłoni o powierzchni 3,6468 ha na działce D pomimo wskazania kontrolerom w terenie. W tym miejscu uprawy wychodzą poza obszar zgłoszonej we wniosku działki ewidencyjnej 251/51. Kontrolerzy powinni zmierzyć i obliczyć obsadę drzew na tym terenie i zgodnie z wewnętrznymi instrukcjami zastosować kod DR50 (uprawa na działce niezgłoszonej). W dniu [...] organ I instancji wydał decyzję nr [...], w której przyznał stronie jednolitą płatność obszarową w pomniejszonej wysokości.
Strona wniosła odwołanie od tej decyzji.
W związku ze zgłoszonymi w odwołaniu zastrzeżeniami do raportu kontroli, pismem z dnia 2 sierpnia 2017 r., a następnie pismem z dnia 13 października 2017 r. organ odwoławczy wystąpił do wykonawcy kontroli o ponowne zweryfikowanie kwestionowanych przez stronę raportów z kontroli.
Wykonawca kontroli w pismach z 28 sierpnia 2017 r. i 13 października 2017 r. podtrzymał ustalenia zawarte w treści zakwestionowanych przez stronę raportów.
Organ odwoławczy wskazał, że zasady i tryb przyznawania płatności, o których przyznanie wnioskowała strona, określają przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst. jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.) – dalej zwana ustawą. Wprawdzie ustawa ta została uchylona ustawą z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz.278 z późn. zm.), jednak zgodnie z art. 60 ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. "Do płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów, wsparcia specjalnego, płatności do upraw roślin energetycznych oraz pomocy do plantacji trwałych w rozumieniu ustawy wymienionej w art. 61, a także do postępowań w sprawach dotyczących tych płatności, wsparcia lub pomocy:
1) wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy,
2) zakończonych ostateczną decyzją wydaną na podstawie dotychczasowych przepisów, które zostały wznowione do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy
- stosuje się przepisy dotychczasowe".
Niniejsze postępowanie zostało wszczęte w dniu 15 maja 2014 r. i do dnia dzisiejszego nie zostało zakończone decyzją ostateczną. W związku z powyższym w sprawie znajdują zastosowanie przepisy ustawy uchylonej.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 ww. ustawy, rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:
1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, (...);
2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;
2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;
3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Z kolei, w myśl art. 18 ustawy, płatności są przyznawane na wniosek rolnika, natomiast wysokość płatności w danym roku kalendarzowym ustala się zgodnie z zapisem art. 7 ust. 4 pkt 1 ustawy i jest to iloczyn deklarowanej przez rolnika powierzchni kwalifikującej się do objęcia płatnościami, po uwzględnieniu zmniejszeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości i stawek płatności na 1 ha tej powierzchni.
Mając na uwadze powyższe regulacje ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zauważyć należy, iż składając wniosek rolnik wskazuje powierzchnię, w stosunku do której ubiega się o przyznanie płatności do gruntów rolnych na dany rok oraz zobowiązuje się do przestrzegania norm i wymogów, przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek. Organ administracji przed przyznaniem płatności weryfikuje spełnienie przesłanek przyznania płatności określonych w art. 7 ust. 1 ustawy, to jest bada czy na dzień 31 maja roku, w którym został złożony wniosek, wnioskodawca był posiadaczem zadeklarowanych do płatności działek rolnych, czy zgłoszona powierzchnia działek rolnych wynosi co najmniej 1 ha oraz sprawdza czy rolnik przestrzega norm i wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym złożono wniosek.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że kontrola na miejscu w gospodarstwie rolnym skarżącego przeprowadzona została w dniach od 10 do 19 grudnia 2014 r. przez inspektorów Biura Kontroli na Miejscu Warmińsko- Mazurskiego Oddziału Regionalnego ARIMR obejmowała weryfikację kwalifikowalności powierzchni zgłoszonych do płatności działek oraz weryfikację przestrzegania wymogów wzajemnej zgodności. Kontrolę przeprowadzono metodą inspekcji terenowej, polegającej na weryfikacji w terenie położenia oraz granic zadeklarowanych przez rolnika we wniosku działek rolnych, pomiarze powierzchni upraw przy wykorzystaniu dopuszczalnych metod, odwzorowaniu dokonanych ustaleń na materiale graficznym i ewentualnie zobrazowaniu stanu gruntów poprzez sporządzenie dokumentacji fotograficznej. W wyniku przeprowadzonych czynności ustalono, iż powierzchnia stwierdzona 3 działek rolnych ( A,C,D) jest mniejsza od deklarowanej we wniosku (kod DR13+).
Organ odwoławczy przyjął, że ustalona przez organ I instancji powierzchnia kwalifikująca się do objęcia płatnością znajduje potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Z dokumentacji sporządzonej w trakcie czynności kontrolnych w gospodarstwie wnioskodawcy, w przypadku działki rolnej:
A - w treści wniosku strona zadeklarowała działkę rolną A o powierzchni 26,34 ha i uprawie "czereśnia" na działkach ewidencyjnych nr 119/1 i nr 140/57. W wyniku kontroli stwierdzono, że działka rolna A ma powierzchnię 23,29 ha. Do raportu z kontroli dołączony został szkic z pomiaru powierzchni przedmiotowej działki, na który naniesione zostały stwierdzone w toku czynności kontrolnych granice upraw.
Jak wynika z porównania przedmiotowego szkicu oraz załącznika graficznego dla tej działki, złożonego przez stronę wraz z wnioskiem, za wyjątkiem południowej granicy działki rolnej A, gdzie widoczne jest przesuniecie granicy ustalonej w toku kontroli w stosunku do granicy wskazanej przez stronę na załączniku graficznym, granice działki rolnej A ustalone w toku czynności kontrolnych pokrywają się z granicami zadeklarowanymi przez wnioskodawcę. Zaznaczyć należy, że zgodnie z uwagami wykonawcy kontroli: "Ze względu na brak widocznej granicy pomiędzy działkami rolnymi użytkowanymi przez innych beneficjentów część działki rolnej A, D ustalono na podstawie wskazania przez rolnika. Rolnik wyznaczył (w sposób widoczny) w obecności geodety obszar użytkowany przez siebie, poprzez ustabilizowanie punktów granicznych słupkami. " Dodać należy, iż w toku czynności kontrolnych wzdłuż granic działki wykonane zostały zdjęcia obrazujące ich przebieg (zdjęcia nr 389, 392, 393, 404, 405, 406, 412, 413, 414, 415, 416, 417).
Ponadto, jak wynika ze szkicu z pomiaru powierzchni przedmiotowej działki, w jej granicach znajduje się:
w środkowej części działki rolnej znajduje się wyłączenie o pow. 0,94 ha i obw. 422 m. Obszar ten został zobrazowany na zdjęciach nr 391, 400, 401, 402, na których widoczne są znajdujące się w tej części działki zadrzewienia,
przy wschodniej granicy działki rolnej A, w części położonej na działce ewidencyjnej nr 119/1, znajdują się obszary zadrzewione, niekwalifikujące się do objęcia płatnością, widoczne na zdjęciach nr 405, 413 i 415,
ponadto w granicach działki rolnej A, w części położonej na działce ewidencyjnej nr 119/1, znajduje się wąski pas gruntu, niekwalifikujący się do objęcia płatnością, utrwalony na zdjęciach nr 410 i 411.
C - zgodnie z treścią wniosku na działce rolnej C, położonej na działkach ewidencyjnych nr 134/2, 157/13, 157/2, znajduje się uprawa "czereśni" o powierzchni 20,51 ha. Jak natomiast wynika z treści raportu z kontroli, w toku czynności kontrolnych stwierdzono, że powierzchnia przedmiotowej działki wynosi 18,88 ha. Zgodnie z uwagami inspektorów przeprowadzających czynności kontrolne na działce znajdują się obszary wyłączone z pomiarów, niekwalifikujące się do objęcia płatnością, tj. wyłączenie o pow. 0,02 ha i obw. 66 m, pow. 0,36 ha i obw. 246, pow. 0,14 ha i obw. 148 m, o pow. 0,67 ha i obw. 316, pow. 0,08 ha i obw. 110, pow. 0,11 i obw. 155, pow. 0,07 ha i obw. 101, pow. 0,19 i obw. 185, pow. 0,10 i obw. 119. Przy czym, jak wynika ze szkiców z pomiaru powierzchni przedmiotowej działki oraz zdjęć wykonanych na gruncie, nieuwzględnione w toku czynności kontrolnych obszary to tereny zadrzewione i zakrzaczone widoczne m.in. na zdjęciach nr 300, 301, 302, 303, 305, 307, 308, 310, 311, 313, 315, 316, 317, 321. Ponadto przy wschodniej granicy działki, w części położonej na działce ewidencyjnej nr 157/13, znajduje się duży obszar zadrzewień, który nie został uwzględniony przy ustalaniu powierzchni działki, widoczny na zdjęciach nr 20, 21 i 22.
W toku czynności kontrolnych stwierdzono również, że prowadzona na działce rolnej C uprawa jest częściowo położona na niezadeklarowanych we wniosku działkach ewidencyjnych nr: 111, 157/14, 157/19 i 157/3. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy "Wyliczenia powierzchni dla działek, dla których zastosowano kod DR50" powierzchnia działki rolnej C w granicach zgłoszonych przez stronę w treści wniosku działek ewidencyjnych wynosi: 18,32 ha, w tym: 2,94 ha na działce ewidencyjnej nr 157/13, 10,76 ha na działce ewidencyjnej nr 134/2 oraz 4,62 ha na działce ewidencyjnej nr 157/2.
D - zgodnie z treścią wniosku działka rolna D, na której uprawiana jest "jabłoń domowa" , ma powierzchnię 48,63 ha i jest położona na działce ewidencyjnej nr 251/19. W toku czynności kontrolnych stwierdzono, że działka ta ma powierzchnię 44,87 ha. Jak wynika z treści raportu z kontroli, na działce znajdują się obszary niekwalifikujące się do objęcia płatnością, tj. wyłączenie o pow. 0,28 ha i obw. 243 m, pow. 0,85 ha i obw. 364 m, pow. 0,45 ha i obw. 259, pow. 0,40 ha i obw. 309 m, pow. 0,59 ha i obw. 357, pow. 0,85 ha i obw. 568 m. Przy czym, jak wynika ze zdjęć wykonanych na gruncie w dniu kontroli, obszary wyłączone to głównie tereny podmokłe i porośnięte niewykoszoną trawą oraz tereny zadrzewione i zakrzaczone widoczne m.in. na zdjęciach nr: 325, 326, 327, 328, 329, 339, 342, 347, 349, 351, 352, 356, 357, 358, 359, 361, 362, 363, 365, 366, 367, 368, 369, 370, 371, 379, 380, 382.
Ponadto, w toku czynności kontrolnych stwierdzono, że prowadzona na działce rolnej D uprawa jest częściowo położona na niezadeklarowanych we wniosku działkach ewidencyjnych nr: 166, 3/10, 49/1, 50/1, 166/2. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy " Wyliczenia powierzchni dla działek, dla których zastosowano kod DR50" powierzchnia działki rolnej D w granicach zgłoszonej przez stronę w treści wniosku działki ewidencyjnej nr 251/19 wynosi 44,78 ha. Zaznaczyć należy, że zgodnie z uwagami inspektorów przeprowadzających czynności kontrolne "Ze względu na brak widocznej granicy pomiędzy działkami rolnymi użytkowanymi przez innych beneficjentów część działki rolnej A, D ustalono na podstawie wskazania przez rolnika. Rolnik wyznaczył (w sposób widoczny) w obecności geodety obszar użytkowany przez siebie, poprzez ustabilizowanie punktów granicznych słupkami. " Przy czym wzdłuż wyznaczonych w toku kontroli granic działki rolnej wykonana została obszerna dokumentacja fotograficzna (zdjęcia nr 330,
332, 333, 334, 335, 336, 337, 339, 343, 344, 345, 346, 347, 348, 352, 380, 379, 377, 375, 373, 372, 371, 369, 368, 366, 367, 364, 365).
Kwestionując wiarygodność protokołu z kontroli w treści odwołania W.F. podnosi: "Wskazać należy, że już na etapie wykonywania przez inspektorów czynności kontrolnych doszło do szeregu nieprawidłowości, które znalazły odzwierciedlenie w w/wym. raporcie z czynności kontrolnych. W konsekwencji tych nieprawidłowości poczyniono błędne ustalenia faktyczne w zakresie powierzchni działek rolnych producenta. Organ I instancji poczynił błędne ustalenia faktyczne opierając się bezkrytycznie na wynikach raportu z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności przeprowadzonych w dniach od 10 do 19 grudnia 2014 r. nr zlecenia [...], którego ustalenia są nieprawdziwe.
Podczas czynności kontrolnych przeprowadzonych w gospodarstwie producenta w dniach 10-19 grudnia 2014 r. uczestniczyło 10 osób, potwierdzają to m.in. raport z czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności przeprowadzonych w dniach 10-19 grudnia 2014 r. nr zlecenia [...] oraz raport z czynności kontroli nr [...]. Raport z czynności kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni przeprowadzonych w dniach 10-19 grudnia 2014 r. nr zlecenia został podpisany jedynie przez 2 osoby. Dodać należy, że wszystkie ww. raporty zostały wykonane na podstawie tej samej kontroli, która miała miejsce w dniach 10-19 grudnia 2014 r. i była wykonywana przez 10 osób kontrolujących.
Zgodnie z ort. 68 § 2 kpa "Protokół odczytuje się wszystkim osobom obecnym, biorącym udział w czynności urzędowej, które powinny następnie protokół podpisać. Odmowę lub brak podpisu którejkolwiek osoby należy omówić w protokole".
Już ta wada przesądza, że dokument ten nie stanowi dokumentu urzędowego, a jego treść nie może być uznana za podstawę do ustalenia stanu faktycznego, tym samym dokument ten jest nieważny i nie może być dowodem w niniejszej sprawie. Zdaniem strony skarżącej, oparcie się przez organ I instancji na wynikach raportu z czynności kontroli nr [...] i w zasadzie uznanie go za jedyny dowód w sprawie stanowi rażące naruszenie prawa (ort. 156 § 1 pkt. 2 kpa ) co w konsekwencji powoduje, że wydana decyzja jest nieważna.
W opinii organu odwoławczego podniesione przez stronę argumenty nie podważają wiarygodności raportu z czynności kontrolnych.
Uzasadniając powyższe stanowisko w pierwszej kolejności organ odwoławczy wskazał, iż czynności kontrolne w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy przeprowadzone zostały na podstawie przepisów ustawy oraz tytułu III Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009.
Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 1 Ustawy: "Agencja, przeprowadza kontrole: 1) administracyjne i na miejscu, określone w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, w tym kontrole w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, z zastrzeżeniem art. 31a i 32; (...) ", przy czym w myśl art. 26 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009: "Kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie istotnych wymogów i norm wzajemnej zgodności. "
Zgodnie z art. 27 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009: "Kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli. Zapowiedzenie kontroli następuje z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do niezbędnego minimum, nieprzekraczającym 14 dni. W przypadku kontroli na miejscu odnoszących się do wniosków o pomoc z tytułu zwierząt gospodarskich wyprzedzenie nie przekracza 48 godzin, z wyjątkiem należycie uzasadnionych przypadków. Ponadto jeżeli ustawodawstwo stosowane do aktów i norm dotyczących zasady wzajemnej zgodności wymaga, aby kontrole na miejscu miały niezapowiedziany charakter, wymienione zasady mają również zastosowanie w przypadku kontroli na miejscu przeprowadzanych pod kątem przestrzegania zasady wzajemnej zgodności. "Z powyższego przepisu wynika, iż zasadą są kontrole niezapowiedziane, a wcześniejsze powiadomienie o nich jest wyjątkiem, z którego skorzystanie może być rozważane wyłącznie pod względem celowościowym. Tym samym udział strony w czynnościach kontrolnych nie jest obowiązkiem i nie jest wymagany dla ważności wyników z kontroli. Jak natomiast wynika z treści raportu z kontroli Pan W.F. był obecny podczas przeprowadzania czynności kontrolnych (por. str. 4 raportu z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni nr [...] str. 14 raportu z kontroli nr [...]).
Stosownie do treści art. 31 ust. 7 Ustawy "W przypadku gdy rolnik nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie, może zgłosić umotywowane zastrzeżenia na piśmie, co do ustaleń w nim zawartych, dyrektorowi oddziału regionalnego Agencji, w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu, chyba że bezpośrednio po zakończeniu kontroli rolnik, który był obecny podczas kontroli, zgłosił umotywowane zastrzeżenia, co do ustaleń zawartych w raporcie, osobie, która go sporządziła." Zgodnie z uwagą zamieszczoną przez Pana W.R. treści raportów (por. str. 4 raportu z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni nr [...], str. 14 raportu z kontroli nr [...]), w dniu 22 grudnia 2014 roku stronie został przedłożony raport z wynikami kontroli jednak strona odmówiła jego podpisania. Zgodnie z wyjaśnieniami wykonawcy kontroli (por. notatka służbowa z dnia 27 października 2017 roku) "Zgodnie ze sporządzonym raportem z czynności kontrolnych Pan W.F. wniósł do raportu (strona 14) uwagi dotyczące odmowy odebrania raportu. Innych uwagach rolnik nie wniósł, mimo że miał taką możliwość. Zgodnie z pouczeniem zawartym w raporcie na stronie 14 rolnik miał możliwość wniesienia w terminie 7 dni od otrzymania raportu dodatkowych uwag. " 1 jak wynika z akt sprawy, korzystając z przysługującego na podstawie art. 31 ust. 7 Ustawy uprawnienia, w dniu 23 marca 2015 roku Pan W.r. złożył zastrzeżenia do raportu z kontroli, po rozpoznaniu których wykonawca kontroli podtrzymał ustalenia w nim zawarte (por. pismo z dnia 28 kwietnia 2015 roku, znak: [...].
Zgodnie z art. 31 Ustawy: "1. Czynności kontrolne w ramach kontroli na miejscu określonej w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, przeprowadzanej przez Agencję, są wykonywane przez osoby posiadające imienne upoważnienie wydane przez Prezesa Agencji.
Upoważnienie, o którym mowa w ust. 1, zawiera wskazanie osoby upoważnionej do wykonywania czynności kontrolnych, miejsce i zakres oraz podstawę prawną do ich wykonywania.
Przed przystąpieniem do czynności kontrolnych osoba upoważniona do ich wykonywania jest obowiązana okazać imienne upoważnienie rolnikowi, jeżeli jest on obecny podczas kontroli.
Czynności kontrolne mogą być wykonywane podczas nieobecności rolnika także wówczas, gdy rolnik został zawiadomiony o kontroli zgodnie z art. 27 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009.
Osoby upoważnione do wykonywania czynności kontrolnych mają prawo do:
wstępu na teren gospodarstwa rolnego;
żądania pisemnych lub ustnych informacji związanych z przedmiotem kontroli;
wglądu do dokumentów związanych z przedmiotem kontroli, sporządzania z nich odpisów, wyciągów lub kopii oraz zabezpieczania tych dokumentów;
pobierania próbek do badań;
żądania okazywania i udostępniania danych informatycznych.
6. Z czynności kontrolnych sporządza się raport zgodnie z art. 32 i art. 54 ust. 1 i 3 rozporządzenia nr 1122/2009, który w przypadku stwierdzenia drobnej niezgodności, o której mowa w art. 24 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia nr 73/2009, zawiera również informację, o której mowa w art. 54 ust.2 akapit drugi
rozporządzenia nr 1122/2009, oraz termin, o którym mowa w art. 71 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009." Na str. 14 raportu z kontroli nr [...] odane zostały imiona oraz nazwiska inspektorów przeprowadzających czynności kontrolne wraz z numerami upoważnień do przeprowadzania czynności kontrolnych udzielonych im przez Prezesa ARiMR. Ponadto raport został podpisany przez kierowników zespołu kontrolnego tj. Pana G.T. oraz Pana M.U. Zgodnie z wyjaśnieniami wykonawcy kontroli (por. pismo z dnia 10 listopada 2017roku,znak: [...]) "(...) zakres i szczegółowość kontroli oraz powierzchnia deklarowana przez
wnioskodawcę, wymusiły skład osobowy zespołu kontrolnego co przyczyniło się do znacznego skrócenia czasu kontroli. (...) W dniu 22 grudnia 2014 r. z wynikami przeprowadzonej kontroli, zapoznali beneficjenta, kierownicy zespołu kontrolnego, inspektorzy terenowi G.T. oraz M.U. "
Wymogi formalne, jakim powinien odpowiadać raport z kontroli na miejscu, określone zostały w art. 32 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. Zgodnie ze wskazanym przepisem: "Z każdej kontroli na miejscu przeprowadzonej na mocy przepisów niniejszej sekcji sporządza się sprawozdanie, które umożliwia wgląd w szczegóły przeprowadzonych kontroli. W sprawozdaniu wskazuje się w szczególności:
poddane kontroli systemy pomocy i wnioski o przyznanie pomocy;
obecne osoby;
sprawdzone działki rolne, zmierzone działki rolne, w stosownych przypadkach wraz z wynikami pomiarów każdej zmierzonej działki rolnej i zastosowanymi metodami pomiaru;
liczbę i rodzaj zwierząt, których obecność stwierdzono oraz, w stosownych przypadkach, numery kolczyków, wpisy do rejestru i do skomputeryzowanych baz danych bydła i/lub owiec i kóz oraz wszelkich innych skontrolowanych dokumentów uzupełniających, wyniki kontroli, oraz, w stosownych przypadkach, uwagi szczególne odnośnie do poszczególnych zwierząt i/lub ich kodów identyfikacyjnych;
czy rolnik został uprzedzony o wizycie, a jeżeli tak, z jakim wyprzedzeniem;
informacje o wszelkich szczególnych środkach kontroli, jakie należy zastosować w ramach poszczególnych systemów pomocy;
informacje o wszelkich dodatkowych środkach kontroli zastosowanych później. "
W treści raportu z kontroli wskazane zostały działki objęte kontrolą, metody, przy wykorzystaniu których zostały przeprowadzone pomiary (w rozpatrywanej sprawie był to pomiar za pomocą urządzeń GPS: Trimble Geo XT oraz Leica GG03 - por. str. 4 raportu), obwód zmierzonych działek, stwierdzone powierzchnie upraw oraz opis nieprawidłowości. Ponadto zawarte w raporcie z kontroli wyniki oględzin działek znajdują oparcie w dołączonym do raportu materiale graficznych i dokumentacji fotograficznej. W toku kontroli sporządzone zostały dokładne szkice z przeprowadzonego pomiaru, na które naniesiony został przebieg granic skontrolowanych działek, oznaczone zostały obszary wykluczone z płatności oraz wskazane miejsca i kierunek zdjęć wykonanych na działkach. Przy czym stan gruntu zobrazowany został za pomocą obszernej dokumentacji fotograficznej wykonanej na działkach w toku kontroli.
W związku z powyższym argumenty strony mające podważyć wiarygodność raportów z kontroli należy uznać za bezpodstawne. Kontrola obejmująca weryfikację spełnienia warunków przyznania płatności przeprowadzona została na podstawie przepisów Ustawy oraz Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 i zgodnie z tymi przepisami, zaś sporządzony z tej kontroli raport odpowiada wymogom formalnym ustanowionym w art. 32 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. Powtórzyć w tym miejscu należy za orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 492/07, w którym NSA podkreślił znaczenie dowodowe protokołu z kontroli w sprawach dotyczących wniosków o przyznanie płatności, iż "O wadze dowodu z protokołu kontroli świadczy fakt, że kontrole przeprowadzane mogą być tylko przez określone podmioty, a to przez dyrektora oddziału regionalnego Agencji (...) bądź przez inne jednostki organizacyjne - jeżeli Prezes Agencji powierzy im przeprowadzenie kontroli, i jeżeli dysponują one odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowanymi i technicznymi (...). Do określenia w drodze rozporządzenia tych warunków (z uwzględnieniem zapewnienia wykonywania ich w jednolity sposób na obszarze całego kraju) ustawodawca, upoważnił ministra właściwego do spraw rozwoju wsi (...).
W świetle powyższego dowodom z protokołu kontroli - właśnie z racji przeprowadzania kontroli przez podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowanymi i technicznymi) i bezstronne - co do zasady przypisać należy przymiot wiarygodności. " Powyższe wnioski Naczelny Sąd Administracyjny wyprowadził z przepisów regulujących zasady przyznawania płatności, w tym art. 30 Ustawy, w którym prawodawca krajowy powierzył przeprowadzanie kontroli na miejscu organom ARiMR oraz upoważnił Prezesa ARiMR do powierzenia przeprowadzania kontroli jednostkom organizacyjnym dysponującym odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi. Do określenia w drodze rozporządzenia tych warunków ustawodawca upoważnił ministra właściwego do spraw rozwoju wsi (art. 34 ust. 1 pkt 1 wyżej wymienionej Ustawy). Wydane na tej podstawie Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia z dnia 8 grudnia 2010 r. w sprawie warunków, jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym można powierzyć przeprowadzanie kontroli dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2010 r. Nr 240 poz. 1605) szczegółowo określa warunki organizacyjne, kadrowe i techniczne jednostek organizacyjnych, którym przeprowadzanie kontroli może być powierzone. Zgodnie z § 2 ust. 1 wskazanego rozporządzenia: "Przeprowadzanie kontroli, o której mowa w § 1 pkt 1, może być powierzone jednostce organizacyjnej, która:
posiada pisemną instrukcję regulującą sposób i tryb rejestracji, obiegu oraz archiwizacji dokumentacji związanej z prowadzoną kontrolą;
zapewni wyłączenie z czynności kontrolnych osób w niej zatrudnionych w przypadku wystąpienia:
przesłanek określonych w art. 24 i 25 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, zpóźn. zm.2)),
okoliczności mogących wywołać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności;
zatrudnia, w liczbie zapewniającej sprawne wykonywanie powierzonych kontroli, osoby, które:
posiadają:
wykształcenie wyższe w zakresie rolnictwa, ogrodnictwa, biologii, ochrony środowiska, leśnictwa lub geodezji i kartografii lub
wykształcenie średnie oraz kwalifikacje w zawodach związanych z rolnictwem, ogrodnictwem, ochroną środowiska, leśnictwem lub geodezją,
posiadają, w przypadku osób zatwierdzających raporty z prac w zakresie ustalania powierzchni działek rolnych, uprawnienia zawodowe w zakresie określonym w art. 43 pkt 1, 2, 5 lub 7 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287),
zostaną przed podjęciem czynności kontrolnych przeszkolone w zakresie odpowiadającym powierzonym im czynnościom;
zapewnia:
sprzęt pomiarowy umożliwiający sprawne przeprowadzanie pomiarów zgodnie z art. 34 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009,
sprzęt informatyczny i oprogramowanie zapewniające przetwarzanie danych zgodnie z systemem informatycznym posiadanym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa,
c) środki transportu zapewniające sprawne wykonywanie powierzonych kontroli. "
Podsumowując, organem właściwym do weryfikacji powierzchni działek rolnych zgłoszonych w treści wniosku o przyznanie płatności są zgodnie z art. 30 ust. 1 Ustawy organy ARiMR, natomiast czynności kontrolne przeprowadzane są przez osoby, od których przepisy wymagają, nie tylko upoważnienia udzielonego przez właściwy organ, ale i fachowego przygotowania tj. posiadania odpowiedniego sprzętu, niezbędnej wiedzy oraz odpowiedniego wykształcenia. Wobec powyższego w opinii Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR zasadnie organ I instancji dał wiarę dowodom przedstawionym przez inspektorów przeprowadzających czynności kontrolne i na ich podstawie wydał rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie.
Ponadto w treści odwołania W.F. stwierdza: "Dodatkowo należy podnieść, że organ I Instancji pominął wszystkie dowody przedstawione przez skarżącego które przemawiają przeciwko treści raportu z czynności kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni przeprowadzonych w dniach od 10.12.2014 r. do 19.12.2014 r. nr zlecenia [...], a także uniemożliwił stronie zapoznanie się z pełnym materiałem dowodowym poprzez nie doręczenie stronie, pomimo złażenia takiego wniosku, ortofotomapy w oparciu, o którą kontrola administracyjna stwierdziła powierzchnię działek rolnych uprawnionych do płatności w 2014 r. wraz z zaznaczonymi na niej granicami działki rolnej. Podkreślić należy, że zadeklarowana przez skarżącego działka rolna nie wykraczała poza granice zgłoszonych działek ewidencyjnych, a twierdzenia organu wskazujące, że uprawa wykracza poza granice działek referencyjnych są gołosłowne i niezgodne z prawdą materialną." Przy czym zarzuty dotyczące nieprawidłowego ustalenia powierzchni działki rolnej D stanowią powielenie zarzutów podnoszonych przez stronę w toku postępowania. W treści zastrzeżeń do raportu z kontroli, złożonych w dniu 23 marca 2015 roku, Pan W.F. podnosił: "Nie uwzględniono pasa upraw jabłoni o powierzchni 3,6468 ha na działce D pomimo wskazania kontrolerom w terenie. W tym miejscu uprawy wychodzą poza obszar zgłoszonej we wniosku działki ewidencyjnej nr 251/51. "
Ustosunkowując się do powyższego w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż powierzchnia działki rolnej D ustalona została w toku kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy i co istotne, na podstawie wskazań wnioskodawcy, który w toku czynności kontrolnych przeprowadzanych przez inspektorów ARiMR, z uwagi na brak widocznej granicy pomiędzy działkami rolnymi użytkowanymi przez innych beneficjentów, wyznaczył w sposób widoczny, w obecności geodety obszar użytkowany przez siebie, poprzez ustabilizowanie punktów granicznych słupkami. Niezrozumiały jest zatem zarzut strony dotyczący nie doręczenia ortofotomapy, na podstawie której w toku kontroli administracyjnej stwierdzono powierzchnię działki, skoro powierzchnia działki rolnej została ustalona w toku czynności kontrolnych w obecności wnioskodawcy, zaś raport został stronie przesłany i strona zapoznała się z jego treścią, jak również zarzut dotyczący błędnego ustalenia powierzchni tej działki w sytuacji, gdy powierzchnia ta została ustalona w oparciu o granice wskazane przez stronę w toku kontroli na miejscu. Na marginesie zaznaczyć tylko należy, iż składając wniosek o przyznanie płatności wnioskodawca deklaruje powierzchnię, w stosunku do której ubiega się o przyznanie wsparcia m.in. poprzez wskazanie działek rolnych, ich powierzchni i położenia w granicach działek ewidencyjnych zadeklarowanych we wniosku. Weryfikując spełnienie warunków przyznania płatności organ jest związany informacjami podanymi przez stronę we wniosku i nie może wykraczać poza zakres tego żądania, w tym nie może uwzględnić uprawy prowadzonej na niezgłoszonej we wniosku działce ewidencyjnej.
Dodać również należy, iż organ odwoławczy zapoznał się i ocenił przedstawione przez stronę dowody tj. opinię nr 26-SR/2015 sporządzoną przez Rzeczoznawcę Okręgowego Ośrodka Rzeczoznawstwa i Doradztwa S1TR Dr. inż. B.M., i uznał, iż nie ma ona wpływu na treść rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Jak już zostało wskazane powyżej organem właściwym do weryfikacji powierzchni działek rolnych kwalifikującej się do objęcia płatnością są zgodnie z art. 30 ust. 1 Ustawy organy ARiMR, natomiast czynności kontrolne przeprowadzane są przez osoby, od których przepisy wymagają, nie tylko upoważnienia udzielonego przez właściwy organ, ale i fachowego przygotowania tj. posiadania odpowiedniego sprzętu, niezbędnej wiedzę oraz odpowiedniego wykształcenia. Podmiot, który na zlecenie wnioskodawcy sporządził przedmiotową opinię, nie jest wyspecjalizowanym organem, któremu powierzone zostało przeprowadzanie kontroli. Wskazany podmiot nie stanowi ani jednostki organizacyjnej działającej w strukturze ARiMR, ani innej jednostki organizacyjnej, której Prezes ARiMR na postawie art. 30 ust. 2 Ustawy powierzył przeprowadzanie kontroli w zakresie spełnienia przez producentów rolnych warunków przyznania płatności. Tym samym ustalenia zawarte w ww. opinii, mające dowodzić istnienia dodatkowej powierzchni działki rolnej D, jako pasa wzdłuż drogi od strony działki ewidencyjnej nr 48/2, który zdaniem strony nie został uwzględniony podczas kontroli przeprowadzonej przez inspektorów ARiMR, nie mogą podważać ustaleń zawartych w treści raportu z kontroli przeprowadzonej przez uprawnione do tego organy ARiMR. W pozostały zakresie przedstawiona przez stronę opinia dotyczy stanu ekologicznych sadów jabłoni w 5 roku po ich założeniu, i nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie dotyczącej ustalenie powierzchni kwalifikującej się do objęcia płatnością w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Z powyższych względów bez wpływu na wynik niniejszego postępowania pozostają również pozostałe przedstawione przez stronę dokumenty tj. certyfikat zgodności wystawiony przez jednostkę certyfikującą, protokół z kontroli gospodarstwa rolnego nr 44/MRM z dnia 27 grudnia 2017 roku, rachunek oraz faktura za zakup czereśni, decyzje Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w [...] z dnia 15 grudnia 2014 roku oraz z dnia 22 grudnia 2014 zezwalające na zastosowanie w rolnictwie ekologicznym materiału siewnego niespełniającego wymogów przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 834/2007 dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylające rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 (Dz.U. UE z dnia 20 lipca 2007 r. Nr L 189, str. 1). Certyfikat zgodności oraz protokół z kontroli gospodarstwa rolnego przeprowadzonej przez jednostkę certyfikującą stwierdza, że na dzień 12 stycznia 2015 roku rolnik prowadził ekologiczną produkcję żywności zgodnie z wymogami ww. Rozporządzenia Rady (WE) Nr 834/2007. Jednakże przedmiot kontroli wykonywanych przez jednostki certyfikacyjne jest odmienny, skutkiem czego ustalenia kontroli wykonywanych przez jednostkę certyfikującą nie mogą stanowić w pełni skutecznych przeciwdowodów dla raportów z kontroli na miejscu sporządzonych przez organy ARiMR. Kontrole wykonywane przez jednostki certyfikujące mają przede wszystkim na celu stwierdzenie, czy produkty z gospodarstwa producenta rolnego mogą być wprowadzone do obrotu jako produkty rolnictwa ekologicznego i odnoszą się wyłącznie do zakresu wymagań zawartych w Rozporządzeniu Rady (WE) Nr 834/2007. Natomiast ich celem nie jest, jak to ma miejsce podczas kontroli obszarowych i kontroli w ramach programów rolnośrodowiskowych, określenie rośliny uprawianej oraz sumy powierzchni działek rolnych w gospodarstwie w ramach poszczególnych grup płatności.
Zdaniem organu odwoławczego na odmienne rozstrzygniecie w niniejszej sprawie nie wpływa również podnoszona przez stronę w toku postępowania okoliczność zwiększenia obsady drzewek owocowych, czego dowodzić mają przedstawione przez stronę rachunki. Jak zostało wskazane powyżej, i jak wynika z treści raportu z kontroli oraz jego załączników, w toku czynności kontrolnych zmierzona została cała zgłoszona przez stronę powierzchnia działek. Stwierdzenie mniejszej aniżeli zadeklarowana we wniosku powierzchni kwalifikującej się do objęcia płatnością nie wynika w tym przypadku ze stwierdzenia braków w obsadzie drzewek, lecz jest skutkiem wykluczenia obszarów położonych poza granicami zgłoszonych przez stronę we wniosku działek ewidencyjnych oraz wykluczenia znajdujących się w obrębie działek obszarów podmokłych, nie użytkowanych rolniczo i porośniętych niewykoszoną trawą oraz obszarów zadrzewionych i zakrzaczonych, niekwalifikujących się do objęcia płatnością, których występowanie zostało w sposób rzetelny udokumentowane.
Z powyższych względów bez wpływu na wynik niniejszego postępowania pozostają również argumenty strony dotyczące wymarznięcia drzewek oraz ich zniszczenia przez dziką zwierzynę oraz przedstawione na tę okoliczność dokumenty tj. protokół sporządzony przez Ax. w G. z dnia 25 lipca 2014 roku oraz opinia Instytutu Ogrodnictwa na temat przyczyn zamierania drzewek owocowych w gospodarstwie ekologicznym Pana W.F., w miejscowości M., gmina R., sporządzona w dniu 3 września 2014 roku. Na marginesie wskazać tylko należy, iż zgodnie z art. 75 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 "Jeśli rolnik nie był w stanie wypełnić swych zobowiązań w wyniku siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, zachowuje prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt kwalifikowalnych w momencie wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych. (...)", przy czym w myśl ust. 2 wskazanego przepisu "Przypadki siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych w rozumieniu art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 wraz z odpowiednią dokumentacją wymaganą przez właściwy organ zgłaszane są temu organowi na piśmie w terminie dziesięciu dni roboczych od dnia, w którym rolnik uzyskuje taką możliwość." A zatem w sytuacji, gdy na skutek działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 31 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009, nie jest możliwe prowadzenie działalności rolniczej na zgłoszonych do płatności działkach rolnych, wówczas rolnik zachowuje prawo do płatności do obszaru objętego działaniem siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnej pod warunkiem, że zgodnie z art. 75 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik uzyskał taką możliwość, poinformuje na piśmie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o wystąpieniu siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych przedstawiając jednocześnie odpowiednie dowody. W opinii organu odwoławczego przedstawione przez stronę dowody nie potwierdzają wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnej, która spowodowała zmniejszenie powierzchni uprawnionej do objęcia płatnością i uzasadniałaby uwzględnienie przy ustalaniu należnej stronie płatności stwierdzonych w toku czynności kontrolnych obszarów nieużytkowanych rolniczo, zadrzewionych i zakrzaczonych, a także tych, które były położone poza granicami zgłoszonych w treści wniosku działek ewidencyjnych. Obszary te nie powstały na skutek działalności dzikiej zwierzyny lub przymrozów, lecz zostały zgłoszone do objęcia płatnością na skutek nie zachowania przez wnioskodawcę należytej staranności podczas składania deklaracji we wniosku i nierzetelnego odwzorowania stanu faktycznego na gruncie.
W świetle powyższego za bezzasadne uznać również należy przeprowadzenie wnioskowanego przez stronę dowodu w postaci przesłuchania strony na okoliczność powierzchni użytkowanej rolniczo. Jak zostało wskazane powyżej narzędziem służącym organom do weryfikacji spełnienie warunków przyznania płatności są przede wszystkim kontrole administracyjne oraz kontrole na miejscu. Stanowiąca podstawę zapadłego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia kontrola na miejscu przeprowadzona została w sposób prawidłowy i jej wiarygodności nie podważają argumenty strony. Ustalenia dokonane w toku kontroli znajdują potwierdzenie w zgromadzony materiale dowodowym. Sposób mierzenia działek oraz granice przeprowadzonych pomiarów znajdują odzwierciedlenie na dołączonych do raportu z kontroli szkicach. Na przedmiotowych szkicach wskazane zostało również położenie obszarów wykluczonych z płatności. W toku kontroli zmierzono ich powierzchnię oraz obwód oraz wykonano obszerną dokumentację fotograficzną. W opinii organu odwoławczego, w świetle zgromadzonego w toku kontroli na miejscu materiału dowodowego, który w sposób rzetelny i obiektywny stwierdza stan gruntu w dniu kontroli, brak jest możliwości potwierdzenia spełnienia przesłanek przyznania płatności na całym zgłoszonym we wniosku obszarze na podstawie oświadczenia strony.
Podsumowując wskazać należy, iż zgodnie z art. 3 ust. 3 Ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W sprawie brak jest takowych dowodów przedstawionych przez stronę postępowania. Jednoznacznie natomiast zostało dowiedzione, podczas kontroli, że deklaracja strony złożona we wniosku o przyznanie płatności nie była zgodna ze stanem faktycznym zastanym w dniu kontroli. Tym samym zdaniem organu nie można w przedmiotowej sprawie deprecjonować wartości raportów kontrolnych. Na gruncie zaprezentowanej regulacji nie powinien też budzić wątpliwości charakter raportu z kontroli, jego rola i znaczenie jako szczególnego środka dowodowego. W razie przeprowadzenia kontroli to właśnie protokół z kontroli jest podstawowym dowodem na okoliczność zgodności z warunkami przyznania pomocy. W sytuacji zatem, gdy protokół kontroli nie budzi uzasadnionych wątpliwości - gdyż został sporządzony w sposób prawidłowy przez osoby spełniające wskazane wyżej warunki - nie można organowi postawić skutecznego zarzutu, że ograniczenie postępowania dowodowego do przeprowadzenia dowodu z protokołu kontroli stanowi o naruszeniu obowiązku podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.
W związku z powyższym należna stronie jednolita płatność obszarowa (JPO) za 2014 rok wyniosła:
Powierzchnia zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności ON W wynosiła 99,28 ha, w tym działki rolne: A o pow. 26,34 ha, B o pow. 3,80 ha, C o pow. 20,51 ha, D o pow. 48,63 ha.
Powierzchnia stwierdzona w wyniku kontroli na miejscu, kwalifikująca się do objęcia płatnością, wyniosła 90,19 ha, w tym działka rolna: A o pow. 23,29 ha, B o pow. 3,80 ha, C o pow. 18,32 ha, D o pow. 44,78 ha. Stawka płatności JPO na jeden hektar gruntu w 2014 roku wynosiła 910,87 zł.
Wysokość płatności ustalona na podstawie stwierdzonego obszaru wyniosła 82 151,37 zł tj. 90,19 ha * 910,87 zł/ha = 82 151,37 zł.
Przy ustalaniu powierzchni kwalifikującej się do objęcia płatnością należy uwzględnić zapisy art. 57 ust. 3 oraz art. 58 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009.
Zgodnie z art. 57 ust. 3 tego rozporządzenia " (...) jeśli obszar zadeklarowany w pojedynczym wniosku przekracza obszar zatwierdzony dla danej grupy upraw, pomoc oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego dla przedmiotowej grupy upraw.", natomiast w myśl art. 2 pkt. 23 tego rozporządzenia " obszar zatwierdzony ": oznacza obszar, odnośnie do którego zostały spełnione wszystkie warunki określone w zasadach przyznawania pomocy (...). "
Zgodnie z art. 58 akapit pierwszy Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 "Jeśli w odniesieniu do danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej, z wyłączeniem pomocy z tytułu ziemniaków skrobiowych i nasion, jak przewidziano w tytule IV rozdział 1 sekcje 2 i 5 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 57 niniejszego rozporządzenia, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20% zatwierdzonego obszaru. Jeśli różnica ta przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej. " W rozpatrywanej sprawie różnica pomiędzy powierzchnią zgłoszoną a powierzchnią stwierdzoną wyniosła zatem 9,09 ha, co stanowi 10,0787% powierzchni stwierdzonej (stwierdzona różnica 9,09 ha * 100 %) / pow. stwierdzona 90,19 ha = 10,0787 %). W związku z powyższym należna stronie płatność została pomniejszona o kwotę przypadającą na dwukrotność stwierdzonej różnicy tj. 16 559,62 zł (18,18 ha * 910,87 zł/ha = 16 559,62 zł).
Ze względu na powyższe należna wnioskodawcy płatność JPO wyniosła 65 591,75 zł (82 151,37 zł -16 559,62 zł = 65 591,75 zł).
Powyższe ustalenia dokonane przez organ I instancji są zgodne z ustaleniami organu I instancji.
W opinii organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo ustalił również wysokość przyznanych płatności biorąc pod uwagę zasady dyscypliny finansowej i modulacji obowiązujące w sprawach na 2014 roku. Podstawę zastosowania dyscypliny finansowej stanowi art. 11 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 oraz art. 1 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1227/2014. W myśl art. 1 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1227/2014 określającego współczynnik korygujący dla płatności bezpośrednich przewidzianych w Rozporządzeniu Rady (WE) Nr 73/2009 w odniesieniu do roku kalendarzowego 2014: "Do celów stosowania współczynnika korygującego, o którym mowa w art. 25 i 26 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, i zgodnie z art. 8 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, kwoty płatności w rozumieniu art. 2 lit. d) rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, które mają być przyznane rolnikowi w wysokości przekraczającej 2000 EUR na wniosek o przyznanie pomocy złożony w odniesieniu do roku kalendarzowego 2014, ulegają zmniejszeniu o 1,302214 %. ". Należy wskazać, iż zgodnie z art. 79 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 współczynnik korygujący stosuje się do sumy płatności bezpośrednich przysługujących rolnikowi w danym roku po uwzględnieniu zmniejszeń płatności, o których mowa w art. 78 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, czyli po uwzględnieniu zmniejszeń z tytułu przedeklarowania powierzchni, złożenia wniosku lub zmiany do wniosku po terminie oraz zmniejszenia z tytułu niezgłoszenia wszystkich gruntów rolnych będących w posiadaniu rolnika na dzień 31 maja roku składania wniosku. Zgodnie z § 13 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 marca 2014 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2014 r. poz. 302 ze zm.) w przypadku stosowania współczynnika korygującego, każda płatność bezpośrednia (finansowana z budżetu wspólnotowego) jest zmniejszana proporcjonalnie do udziału tej płatności w całkowitej kwocie wszystkich płatności bezpośrednich
W niniejszej sprawie łączna kwota płatności bezpośrednich wynosiła 65 591,75 zł, czyli przekroczyła 2000 euro, bowiem po przeliczeniu na euro po kursie wymiany 4,1776 zł stanowiła kwotę 15 700,82 euro. Zatem do kwoty stanowiącej nadwyżkę w wysokości 13 700,82 euro należało zastosować współczynnik korygujący 1,302214 % (tj. 13 700,82 euro * 1,302214 % = 178,41 euro). Całkowita kwota pomniejszenia wynikająca z zastosowania współczynnika korygującego wyniosła zatem 745,34 zł, tj. 178,41 euro * 4,1776 zł/euro = 745,34 zł.
W związku z powyższym kwota przyznanej jednolitej płatności obszarowej po uwzględnieniu wszystkich pomniejszeń wynosiła 64 846,41 zł (65 591,75 zł - 745,34 zł = 64 846,41 zł).
Organ odwoławczy wskazał, iż przepisy wspólnotowe przewidują okoliczności, w przypadku których wystąpienia organ może odstąpić od zastosowania konsekwencji wynikających z art. 58 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. Zgodnie z art. 73 ust. 1 tego rozporządzenia: "Zmniejszeń i wykluczeń, przewidzianych w rozdziałach I i II, nie stosuje się w przypadku gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy. ". W opinii organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie wystąpiły wskazane powyżej przesłanki uzasadniające odstąpienie od pomniejszenia należnej stronie płatności. Złożony przez stronę wniosek nie był zgodny ze stanem faktycznym na co wskazują wyniki kontroli na miejscu. Ponadto strona nie wykazała, iż nie jest winna stwierdzonych nieprawidłowości. Powtórzyć należy, iż wystąpienie z wnioskiem o przyznanie płatności jest zależne od woli strony, stąd jej obowiązkiem jest staranne i rzetelne wykazanie okoliczności warunkujących spełnienie przesłanek do przyznania dopłat. Informacje podane przez stronę we wniosku są bowiem dla organu administracji wiążące i stanowią podstawę do jego oceny, w szczególności w zakresie różnic między zadeklarowaną, a rzeczywistą powierzchnią upraw. Tym samym kluczowe znaczenie dla wyniku postępowania ma rzetelne odzwierciedlenie stanu działek wykorzystywanych rolniczo. W.F. nie dołożył należytej staranności, aby dane zamieszone we wniosku były zgodne ze stanem faktycznym, stąd wykrycie przez organ nieprawidłowości w tym zakresie skutkowało pomniejszeniem należnej stronie płatności.
W rozpatrywanej sprawie strona nie skorzystała również z uprawnienia wynikającego z art. 73 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. Zgodnie ze wskazanym przepisem: "Zmniejszeń i wykluczeń przewidzianych w rozdziałach I i II nie stosuje się w odniesieniu do tych części wniosku o przyznanie pomocy, co do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że organ ten nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku. " Z treści wskazanego przepisu wynika, iż w sytuacji, gdy rolnik poinformował organ na piśmie, że wniosek jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, wówczas informacje przez niego podane powodują, że wniosek jest dostosowywany do rzeczywistej sytuacji. Organ zaś nie może na tej podstawie odmówić przyznania płatności lub nałożyć sankcję na podstawie art. 58 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. Wyjątek w tym zakresie stanowią przypadki, gdy organ powiadomił już rolnika o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu lub gdy organ stwierdził nieprawidłowości we wniosku. W.F. nie skorzystał z uprawnienia wynikającego ze wskazanego powyżej przepisu i nie poinformował Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, że dane zamieszone we wniosku w zakresie powierzchni uprawnionej do objęcia płatnością, są nieprawidłowe nim organ administracji wykrył te nieprawidłowości, stąd stwierdzone w toku czynności kontrolnych rozbieżności pomiędzy deklaracją wniosku a stanem faktycznym, wywołały skutek w postaci pomniejszenia należnej stronie płatności.
W.F. wniósł skargę na decyzję organu odwoławczego, żądając jej uchylenia a ponadto uchylenia decyzji organu I instancji. Zarzucił naruszenie:
a. przepisów postępowania,
- art. 31 ust. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (dalej ustawa), art. 32 i art. 54ust. 1 i 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina oraz art. 68 § 1 i 2 k.p.a. poprzez nie zawarcie w raporcie z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni nr [...] (nr zlecenia [...]) danych dotyczących wszystkich osób wykonujących czynności kontrolne na miejscu, niepodpisanie raportu z czynności kontrolnych poprzez większość osób wykonujących czynności kontrolne, a nadto nie zawarcie w nim innych wymaganych danych, co prowadzi do braku mocy dowodowej dowodu z raportu z czynności kontrolnych nr [...] oraz niepodpisanie raportu z czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności nr [...] (nr zlecenia [...]) przez osiem osób wykonujących czynności kontrolne, a nadto nie zawarcie w nim innych wymaganych danych, co prowadzi do braku mocy dowodowej dowodu z raportu z czynności kontrolnych nr [...],
- art. 3 ust. 2 pkt 1,2 i 4, art. 3 ust. 3 (w zw. z art. 3 ust. 1) ustawy w zw. z art. 7,77§1, 78§1 i 2, 80 w zw. z art. 76 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego poprzez pominiecie przedstawionych przez skarżącego dowodów w zakresie którym przemawiają przeciwko treści raportów z czynności kontroli nr [...] oraz nr [...], co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia przez organ I instancji ww. raportów z czynności kontrolnych jako pełnowartościowych dowodów w sprawie, pomimo ich oczywistych nieprawidłowości dotyczących zarówno formy przeprowadzenia czynności kontrolnych na miejscu jak i treści zamieszczonych w tych raportach, a nadto poprzez uniemożliwienie skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu w niezbędnym zakresie (m.in. niedoręczenie ortofotomapy) pomimo takiego żądania,
- art. 7 i 8 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia sprawy z pominięciem słusznego ,interesu obywatela,
b. błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji co do powierzchni działek rolnych kwalifikujących się do przyznania dofinansowania oraz co do przebiegu działek rolnych, poprzez oparcie się przy ustaleniu tych okoliczności na nierzetelnych ustaleniach raportów z czynności kontroli nr [...] oraz nr [...], podczas gdy powierzchnia kwalifikująca się do płatności na ww. działkach rolnych i obsada drzew uprawniały beneficjenta do płatności rolnośrodowiskowej zgodnie z wnioskiem na 2014 r.
c. naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 73 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 poprzez jego niezastosowanie i bezzasadne uznanie, że strona ponosi winę nieprawidłowości.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017. poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 powołanej ustawy).
Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369) – dalej p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. Sądy te rozpoznają sprawy w granicach danej sprawy biorąc z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa w zakresie określonym w art. 145 § 1 p.p.s.a.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. na rok 2014 w pomniejszonej wysokości.
W rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów postępowania administracyjnego ani prawa materialnego, które skutkowałoby koniecznością wyeliminowania zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego.
W ocenie Sądu, przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia stan faktyczny został, wbrew zarzutom skargi, ustalony prawidłowo, nie budzi istotnych wątpliwości w zakresie zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy i nie został przez skarżącego skutecznie podważony. W sprawie powołane i zastosowane zostały także właściwe przepisy prawa.
Na wstępie rozważań zaznaczyć należy, że na podstawie art. 60 ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015r. o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. 2015r., poz. 308), która weszła w życie 15 marca 2015r., do postępowań dotyczących płatności bezpośredniej, wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie tej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.
Postępowanie w rozpoznawanej sprawie wszczęte zostało wnioskiem skarżącego z dnia 15 maja 2014r. o przyznanie płatności na rok 2014, a zatem prawidłowo zastosowano do tego postępowania przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 1164 ze zm.) - dalej ustawa z 2007r.
W myśl art. 7 ust. 1 ustawy z 2007 r., rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 jeżeli:
1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha;
2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;
2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;
3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa wart. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Zgodnie z art. 7 ust. 4 pkt 1 ustawy z 2007r., wysokość płatności: bezpośredniej, płatności uzupełniającej, o której mowa w ust. 2a, specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych, zwanych dalej "płatnościami obszarowymi", w danym roku kalendarzowym, ustala się jako iloczyn powierzchni kwalifikującej się do tych płatności i stawek płatności obszarowych na 1ha tej powierzchni po uwzględnieniu art. 133b ust. 4 rozporządzenia nr 73/2009 oraz zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności.
W świetle powyższej regulacji nie ulega wątpliwości, że warunkiem przyznania jednolitej płatności obszarowej było prowadzenie przez skarżącego działalności rolniczej na zgłoszonych do płatności gruntach. Przy czym zgłoszone do płatności grunty powinny być użytkowane w sposób zgodny z wymogami oraz normami dobrej kultury rolnej, których przestrzeganie jest zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy warunkiem koniecznym do uzyskania płatności.
Jak wynika z powyższego w pierwszej kolejności podstawowe znaczenie dla przyznania płatności obszarowej ma ustalenie powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego. Niewątpliwie obowiązkiem rolnika składającego wniosek o przyznanie pomocy jest podanie rzeczywistej powierzchni działek rolnych uprawionych do przyznania tej pomocy. Ustawa z 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jednoznacznie wskazuje w art. 18 ust. 1, że płatności obszarowe przyznawane są na wniosek rolnika. Od indywidualnej decyzji rolnika zależy więc, czy będzie ubiegał się o płatności obszarowe, co wiąże się automatycznie z obowiązkiem utrzymywania zgłoszonych działek rolnych w tzw. dobrej kulturze rolnej.
Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1122/2009 określa wymogi jakie powinien spełniać wniosek o przyznanie pomocy . Zgodnie z art. 12 ust. 3 tego rozporządzenia w celu identyfikacji wszystkich działek rolnych w gospodarstwie, o których mowa w ust. 1 lit. d), wcześniej ustalane formularze przekazane rolnikowi zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, zawierają informację na temat maksymalnego obszaru kwalifikowalnego przypadającego na działkę referencyjną do celów systemu płatności jednolitej lub systemu jednolitej płatności obszarowej. Ponadto materiały geograficzne przekazane rolnikowi zgodnie z tym przepisem określają granice działek referencyjnych oraz ich jednoznaczną identyfikację, natomiast rolnik wskazuje położenie każdej działki rolnej.
W celu weryfikacji zgodności deklarowanej przez rolników powierzchni działek rolnych z kryteriami warunkującymi przyznanie płatności, w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1122/2009 przewidziano dwa rodzaje weryfikacji zgodności wniosków z kryteriami kwalifikowalności, tj. kontrole administracyjne i kontrole na miejscu.
Zgodnie z art. 26 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009, kontrole administracyjne i kontrole na miejscu, przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Nie budzi wątpliwości, że kontrola na miejscu ma doprowadzić do jednoznacznego zweryfikowania i ustalenia, czy zadeklarowane we wniosku o dopłaty powierzchnie działek rolnych i rodzaj i stan upraw odpowiadają wymogom i normom dobrej kultury rolnej .
Kontroli administracyjnej poddawane są wszystkie wnioski o przyznanie płatności, natomiast przeprowadzenie kontroli na miejscu nie jest regułą. W sytuacji wykrycia nieprawidłowości w trakcie kontroli administracyjnej oraz w sytuacji gdy na podstawie systemu informacji geograficznej organ nie może ustalić rzeczywistej powierzchni działek rolnych uprawnionych do przyznania płatności, ma on możliwość przeprowadzenia kontroli na miejscu celem dokładniejszej weryfikacji podanych przez wnioskodawcę danych. W art. 32 ww. rozporządzenia wskazano, że z każdej kontroli na miejscu sporządza się sprawozdanie, które umożliwia wgląd w szczegóły przeprowadzonych kontroli, wskazując wszelkie elementy jakie powinno zawierać sprawozdanie z kontroli. Z przepisu tego wynika również, że jeżeli kontrolę na miejscu przeprowadza się metodą teledetekcji zgodnie z art. 35, państwa członkowskie nie mają obowiązku umożliwiać rolnikowi lub jego przedstawicielowi podpisania sprawozdania z kontroli, o ile podczas kontroli z wykorzystaniem teledetekcji nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości. Jeżeli kontrole takie wykazują nieprawidłowości, umożliwia się rolnikowi podpisanie sprawozdania z kontroli zanim właściwy organ wyciągnie wnioski z ustaleń w zakresie ewentualnych zmniejszeń płatności lub wykluczeń. Nadto z art. 35 ust. 1 ww. rozporządzenia wynika, że w przypadku gdy państwo członkowskie wykorzystuje możliwość przeprowadzania kontroli na miejscu metodą teledetekcji, wówczas wykonuje fotointerpretację obrazów satelitarnych lub zdjęć lotniczych wszystkich działek rolnych kontrolowanego wniosku w celu rozpoznania pokrycia gruntu i pomiaru powierzchni przeprowadza fizyczne inspekcje terenowe na wszystkich działkach rolnych, których fotointerpretacja nie umożliwia sprawdzenia dokładności deklaracji w sposób zadowalający właściwe organy.
Kontrole na miejscu są realizowane metodą inspekcji terenowej lub metodą FOTO. Kontrola metodą inspekcji terenowej polega na przeprowadzeniu wywiadu terenowego i pomiarów terenowych, w odniesieniu do co najmniej 50% ogólnej liczby działek rolnych zadeklarowanych przez rolnika we wniosku. Pomiar granic działek rolnych jest wykonywany przy zastosowaniu różnego sprzętu pomiarowego np. tachimetru, odbiornika pomiarów satelitarnych GPS, taśmy mierniczej itp. Wybór metody pomiaru i sprzętu pomiarowego jest uzależniony od uwarunkowań występujących w terminie, tj. kształtu i wielkości mierzonej działki rolnej oraz rzeźby terenu. Wybór w tym zakresie należy do osoby realizującej czynności kontrolne. Zawsze bowiem chodzi o to, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc. Dlatego też kontrole na miejscu mogą być zapowiadane tylko wtedy, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli. Wynika to wprost z art. 26 ust. 1 i art. 27 ust.1 zd 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z 30 listopada 2009 r. ( Dz. U. UE. L. 2009 316.65 ) mającego zastosowanie w sprawie .
Kontrole na miejscu obejmują wszystkie działki rolne, odnośnie do których złożono wnioski o przyznanie pomocy w ramach systemów pomocy wymienionych w załączniku I do rozporządzenia (WE) nr 73/2009.
Z art. 34 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 wynika, że powierzchnię działek rolnych określa się za pomocą dowolnych środków zapewniających jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Wspólnoty normy techniczne. Tolerancja pomiaru jest określona przy uwzględnieniu 1,5-metrowej strefy buforowej wokół działki rolnej, zaś maksymalna tolerancja odnośnie do każdej działki rolnej nie może przekroczyć wartości bezwzględnej 1,0 ha.
Państwa członkowskie przeprowadzają kontrole administracyjne wniosków o pomoc w celu weryfikacji warunków kwalifikowalności do pomocy (art. 20 ust. 1 Rozporządzenia Rady UE nr 73/2009). Każde państwo członkowskie ustanawia i prowadzi zintegrowany system administrowania i kontroli (zwany systemem zintegrowanym) - art. 14 ust. 1 cyt. rozporządzenia. W myśl art. 15 ust. 1 rozporządzenia nr 73/2009, system zintegrowany obejmuje następujące elementy: a) skomputeryzowaną bazę danych; b) system identyfikacji działek rolnych; c) system identyfikacji i rejestracji uprawnień do płatności; d) wnioski o pomoc; e) zintegrowany system kontroli; f) jednolity system rejestrowania tożsamości każdego rolnika, który składa wniosek o pomoc. System identyfikacji działek rolnych ustanawiany jest na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartograficznych. Korzysta się z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym najlepiej ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10.000 – art. 17 rozporządzenia nr 73/2009.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, kontrole administracyjne, o których mowa w cyt. powyżej art. 20 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, pozwalają na wykrywanie nieprawidłowości, a w szczególności na ich automatyczne wykrywanie za pomocą narzędzi informatycznych, w tym kontroli krzyżowych, które dotyczą zgodności między zadeklarowanymi w pojedynczym wniosku działkami rolnymi a działkami referencyjnymi w systemie identyfikacji działek rolnych, w celu sprawdzenia kwalifikowalności obszarów jako takich do pomocy.
Jak wynika z akt niniejszej sprawy, skarżący do wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (grupa upraw JPO) z dnia 15 maja 2014 r. zadeklarował działki rolne o łącznej o powierzchni 99,28 ha ha. W toku przeprowadzonej w dniach 10 – 19 grudnia 2014 r. kontroli na miejscu ustalono, że powierzchnia zadeklarowanej działki jest mniejsza od powierzchni całkowitej stwierdzonej, która wynosi 90,19 ha. Zmniejszenie płatności jest skutkiem wykluczenia obszarów położonych poza granicami zgłoszonymi przez stronę we wniosku działek ewidencyjnych oraz wykluczenia znajdujących się w obrębie działek obszarów podmokłych, nieużytkowanych rolniczo I porośniętych niewykoszona trawą oraz obszarów zadrzewionych, niekwalifikujących się do objęcia płatnością, których występowanie zostało w sposób rzetelny udokumentowane.
Powyższe okoliczności zostały potwierdzone dokumentami urzędowymi w postaci raportów z czynności kontrolnych.
Organ odwoławczy zasadnie przyjął, że raport z kontroli jest dokumentem urzędowym sporządzonym w przepisanej formie przez powołane do tego organy i stanowi dowód w sprawie. Jeżeli do protokołu nie wniesiono pisemnych zastrzeżeń i został on podpisany przez osoby upoważnione do przeprowadzenia kontroli, to ustalenia zawarte w jego treści w sposób bezsporny opisują rzeczywistość, na okoliczność której udokumentowania został sporządzony. Samo wniesienie zaś zastrzeżeń do raportu nie powoduje, że traci on walor dokumentu urzędowego. W tym przypadku to na stronie ciąży obowiązek przedstawienia przeciwdowodu lub innych okoliczności mających znaczenie dla zawartych w nim ustaleń. Sposób mierzenia działek rolnych i granice pomiarów znajdują swoje odzwierciedlenie w szkicach pomiaru działek rolnych sporządzonych przez inspektorów terenowych. Dane z pomiarów umieszczone zostały na szkicach w celu zobrazowania przebiegu granic danej działki rolnej. Zdaniem organu II instancji jednoznacznie zostało dowiedzione podczas kontroli, że deklaracja skarżącego złożona we wniosku o przyznanie płatności nie była zgodna ze stanem faktycznym zastanym w dniu kontroli. Tym samym nie można w przedmiotowej sprawie deprecjonować wartości raportów kontrolnych. W razie przeprowadzenia kontroli to właśnie protokół z kontroli jest podstawowym dowodem na okoliczność zgodności z warunkami przyznania pomocy. W sytuacji zatem, gdy protokół kontroli nie budzi uzasadnionych wątpliwości – gdyż został sporządzony w sposób prawidłowy przez osoby spełniające wskazane wyżej warunki – nie można organowi postawić skutecznego zarzutu, że ograniczenie postępowania dowodowego do przeprowadzenia dowodu z protokołu kontroli stanowi o naruszeniu obowiązku podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.
W ocenie Sądu zarzuty skargi dotyczące wadliwego sporządzenia i podpisania raportu z kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącego w dniach 15-19 grudnia 2014 r. są nieuzasadnione. Raport został sporządzony przez osoby wyznaczone przez organ do przeprowadzenia kontroli. W ocenie Sądu podpisanie raportu przez dwie osoby wykonujące czynności kontrolne, a nie przez wszystkich 10 pracowników oddelegowanych do przeprowadzenia tych czynności, nie dyskwalifikuje tego dokumentu, a w konsekwencji nie podważa jego wartości dowodowej.
W myśl art. 36 ust. 6 ustawy z 2007 r. z czynności kontrolnych sporządza się raport zgodnie z art. 32 i art. 54 ust. 1 i 3 rozporządzenia nr 1122/2009. Art. 32 ust. 1 ww. rozporządzenia przewiduje, iż z każdej czynności kontrolnej na miejscu przeprowadzonej na mocy przepisów niniejszej sekcji sporządza się sprawozdanie, w którym wskazuje się obecne osoby (lit. b) oraz sprawdzone działki rolne, zmierzone działki rolne, w stosownych przypadkach wraz z wynikami pomiarów każdej zmierzonej działki rolnej i zastosowanymi metodami pomiaru ( lit. c). Także w art. 54 ust. pkt a ww. rozporządzenia nr 1122/2009 wskazano, że sprawozdanie zawiera informacje dotyczące danych rolnika (lit. i) oraz obecnych osób ( lit. ii).
Z treści powołanych przepisów nie wynika zatem, by podpisy zobowiązani byli złożyć wszyscy kontrolujący. Podpisanie dokumentu przez dwie osoby kierujące wykonywaniem kontroli na miejscu, to jest M.U. i G.T., w pełni potwierdza przyjęcie przez nich odpowiedzialności za zgodność ze stanem faktycznym zapisów raportu dotyczących ustaleń dokonanych przez cały zespół kontrolny.
Skarżący zasadnie podnosi, iż raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni nr [...] nie zawiera danych dotyczących wszystkich osób dokonujących czynności kontrolnych. Jednakże nie jest to uchybienie istotne, bowiem informacje te zostały zamieszczone w raporcie z czynności kontrolnych nr [...]. Dokument ten podpisany został przez osoby kierujące zespołem kontrolnym – M.U. i G.T. Zawiera on także istotną w sprawie informację ( str. 3), iż ze względu na brak widocznej granicy między działkami A i D granice te ustalono na podstawie wskazania rolnika "Rolnik wyznaczył ( w sposób widoczny) w obecności geodety obszar użytkowany przez siebie, poprzez ustabilizowanie punktów granicznych słupkami. Ad D- Po fot. 379 powinna być fot. 379a, błędne oznaczenie w tabliczce".
Z powyższej adnotacji wynika, iż rolnik był obecny przy czynnościach kontrolnych, a sposób mierzenia granic działek był zgodny z podanymi przez niego informacjami.
Ponadto należy zauważyć, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z 2007r. z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
W postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej:
1/ stoi na straży praworządności;
2/ jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3/ udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4/ zapewnia stronom na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie , przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań ; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się . (ust. 2)
Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. (ust. 3) .
Przepis art. 3 ustawy z 2007 r. wprowadza odstępstwa od zasad kodeksu postępowania administracyjnego. W postępowaniu w sprawie przyznania płatności nastąpiło odejście od zasady prawdy obiektywnej. W postępowaniu tym to nie organ administracji publicznej, a posiadacz (faktycznie korzystający ) gruntów ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W znacznym stopniu postępowanie dowodowe opiera się więc na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania , a tym samym nastąpiło przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne. To rolnik zatem odpowiada za treść wypełnionego wniosku i to na nim także spoczywa obowiązek wykazania, że zachodzą przesłanki, które pozwalają na odstąpienie od wykluczeń stosowanych w przypadku rozbieżności pomiędzy powierzchnią deklarowaną a kwalifikującą do płatności. W przeciwieństwie do sformułowań zawartych w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a, organ administracji nie ma obowiązku działania z urzędu celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zakres czynności, które muszą być przeprowadzone przed wydaniem decyzji we wskazanych przedmiotach określony jest w przepisach prawa unijnego i omawianej ustawy. Takimi czynnościami są właśnie kontrole, o których mowa w art. 30-33 ustawy z 2007 r. Jak wskazuje w swoich orzeczeniach NSA, konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 k.p.a. to jest zasady prawdy obiektywnej ( wyrok NSA z 14 czerwca 2016 r. sygn.. II GSK 184/15 , wyrok NSA z 19 października 2010 r. sygn. II GSK 869/09 , wyrok NSA z 11 maja 2017 r. sygn. II GSK 2748/15 – dostępne www.nsa.gov.pl ).
Z powyższego wynika, że to wnioskodawcę obciążał obowiązek udowodnienia faktu, z którego wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. W tym postępowaniu, to nie organ, ale rolnik powinien przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Organ administracji, wydając decyzję w sprawie przyznania płatności, opiera rozstrzygnięcie na dowodach zgromadzonych w aktach sprawy, zarówno tych, co do których strona się wypowiedziała, jak też i tych, co do których strona nie składała żadnych oświadczeń.
Przedstawione przez skarżącego w toku postępowania dowody w postaci opinii Ax. i rzeczoznawcy dr. inż. B.M., a także protokołu kontroli jednostki certyfikującej A EKO nie dotyczyły powierzchni zadeklarowanych we wniosku gruntów rolnych. Zawierały one ustalenia w zakresie stanu upraw i zniszczeń sadów przez dzikie zwierzęta. Poza tym podmioty sporządzające ww. dokumenty nie zostały wskazane w art. 30 i art. 31 ustawy z 2007 r., jako uprawnione do przeprowadzenia kontroli.
Wobec powyższego organy administracji w pełni zasadnie, przyznały moc dowodową dokumentom urzędowym sporządzonym w trakcie kontroli w gospodarstwie strony.
Zdaniem Sądu nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi naruszenia art. 73 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 poprzez niezastosowanie i bezzasadne uznanie, że strona ponosi winę nieprawidłowości.
Skarżący podniesionego zarzutu w ogóle nie uzasadnił. Zauważyć jednak należy, iż zgłoszenie tego zarzutu pozostaje w sprzeczności z dotychczas prezentowanym stanowiskiem przez stronę o braku zaistnienia jakichkolwiek nieprawidłowości.
W ocenie Sądu organ odwoławczy, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, zasadnie wywiódł, że zmniejszenie powierzchni uprawnionej do objęcia płatności wynikało z braku staranności podczas składania deklaracji we wniosku i nierzetelnego odzwierciedlenia stanu faktycznego na gruncie.
Powyższy brak staranności jest okolicznością zawinioną przez rolnika. Ponadto rolnik nie skorzystał z możliwość skorygowania bądź wycofania złożonego wniosku o przyznanie płatności.
Uwzględniając powyższe okoliczności Sąd przyjął, że dokonane w zaskarżonej decyzji ustalenia faktyczne w ramach przeprowadzonej kontroli na miejscu, co do powierzchni zgłoszonej do wniosku działki rolnej nie zostały skutecznie podważone. W skardze poza kwestionowaniem sposobu prowadzenia postępowania administracyjnego skarżący nie wykazał, że zachodzą przesłanki, które pozwalają na odstąpienie od wykluczeń stosowanych w przypadku rozbieżności pomiędzy powierzchnią deklarowaną, a kwalifikującą się do płatności.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
D.Cz.