III SA/Łd 155/25

III SA/Łd 155/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-05-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska
Katarzyna Ceglarska-Piłat /sprawozdawca/
Paweł Dańczak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1251
art. 130a ust.1, 2, 3, 5c, 10, 10g
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 102 par. 1 i 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art.7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par.3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 135, art. 145 par.1 pkt 1 lit. a i c, art. 200, art. 205 par.2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 29 maja 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Dańczak, Sędziowie Sędzia WSA Anna Dębowska, Sędzia WSA Katarzyna Ceglarska-Piłat (spr.), Protokolant Specjalista Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2025 roku sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 20 grudnia 2024 r. nr SKO.4184.1.24 w przedmiocie przyznania i odmowy przyznania zwrotu wydatków za dozór i przechowywanie pojazdów 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Starosty Pajęczańskiego z dnia 11 czerwca 2024 roku nr 1/2024; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu na rzecz M. B. kwotę 5900 (pięć tysięcy dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 20 grudnia 2024 r. nr SKO.4184.1.24 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu, po rozpatrzeniu zażalenia M. B. na postanowienie Starosty [...] z 11 czerwca 2024 r. nr 1/2024 w przedmiocie przyznania i odmowy przyznania zwrotu wydatków oraz wynagrodzenia za dozór, przechowywanie pojazdów oraz związanych z usunięciem pojazdu z drogi, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W podstawie prawnej postanowienia organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), dalej: "k.p.a." w zw. z art. 18 oraz art. 102 § 2 w zw. art. 174 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.), dalej: "u.p.e.a.", oraz § 3 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1805) w zw. z art. 130a ust. 5f, ust. 10g ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1251), dalej: "u.p.r.d.".
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
W dniu 24 maja 2019 r. M. B. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą P. z siedzibą w miejscowości K. wystąpił do Starosty [...] z wnioskiem o przyznanie wynagrodzenia za dozór i przechowywanie usuniętych z drogi pojazdów wskazanych w wykazie nieodebranych pojazdów z 3 października 2018 r. w okresie od 11 marca 2014 r. (od dnia zawarcia umowy Nr [...]) do 5 listopada 2018 r. w łącznej wysokości 639.639,00 zł przy przyjęciu stawki za dzień w wysokości 33 zł brutto.
Wezwaniem z 19 czerwca 2019 r. organ zwrócił się do wnioskodawcy o wskazanie wysokości poniesionych koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru nad pojazdami oraz wskazanie sposobu wyliczenia żądanej kwoty, w tym wynagrodzenia za dozór pojazdów. Wnioskodawca nie przedstawił organowi w wyznaczonym terminie żądanych informacji.
Postanowieniem nr 54/2019 z 31 lipca 2019 r. Starosta [...]:
1.przyznał zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór jednego pojazdu od dnia jego zholowania do dnia upływu ustawowego terminu odbioru pojazdu z parkingu, tj. za 3 miesiące od dnia jego usunięcia przy przyjęciu stawki dobowej 5,00 zł, tj.: Daewoo Matiz ([...]) za okres od 21 listopada 2015 r. do 21 lutego 2016 r., tj. za 93 dni – należność z tego tytułu wyniosła łącznie 465,00 zł;
2. przyznał zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór 12 pojazdów za okres od 8 października 2018 r. do 5 listopada 2018 r. (29 dni), tj. od daty powiadomienia organu, o którym mowa w art. 130a ust. 10g u.p.r.d. do dnia odbioru pojazdów z parkingu przez organ, przy przyjęciu stawki dobowej 5,00 zł – należność z tego tytułu wyniosła łącznie 1.740,00 zł;
3. przyznał zwrot koniecznych wydatków i wynagrodzenia związanych z usunięciem z drogi pojazdu Daewoo Matiz ([...]) w wysokości 300,00 zł;
4. odmówił przyznania zwrotu wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór pojazdu Daewoo Matiz ([...]) za okres od 22 maja 2016 r. do 7 października 2018 r., tj. od dnia upływu ustawowego terminu przechowania pojazdu do dnia poprzedzającego powiadomienie, którym mowa w art. 130a ust. 10g u.p.r.d.;
5. odmówił przyznania zwrotu wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór 11 pojazdów w okresie od 11 marca 2014 r. do dnia poprzedzającego datę wpływu powiadomienia, o którym mowa w z art. 130a ust. 10g u.p.r.d.;
6. odmówił przyznania zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru za przechowywanie według stawek żądanych przez wnioskodawcę.
Powyższe postanowienie było wynikiem przeprowadzenia rozpoznania cenowego w okresie 6 luty-18 lipca 2019 r. u 6 lokalnych przedsiębiorców.
W wyniku zażalenia M. B. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu, postanowieniem z 7 października 2019 r. nr SKO.4184.3.19, uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
W dniach 14-15 listopada 2019 r. Starosta [...] przeprowadził rozeznanie rynku lokalnego dotyczącego cen na parkingach strzeżonych oraz cen usuwania pojazdów z dróg. Z przesłanych informacji od 11 przedsiębiorców świadczących powiatowi usługi z art. 130a ustawy – u.p.r.d. lub w powiatach nieposiadających własnego sprzętu do usuwania i parkingu, korzystających z takich usług u zewnętrznego przedsiębiorcy, wynikało, że stawki za 1 dobę przechowywania pojazdu o masie do 3,5 tony mieszczą się granicach – kwoty brutto – od 6,15 zł do 41,00 zł za dobę (średnio 26,50 zł za dobę), a za holowanie pojazdu do 3,5 tony – od 233,70 zł do 494,00 zł (średnio 410,00 zł).
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, postanowieniem nr 75/2019 z 15 listopada 2019 r., Starostwa [...]:
1. przyznał zwrot koniecznych wydatków w łącznej kwocie 2 464,50 zł związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór 1 pojazdu od dnia jego usunięcia z drogi do dnia upływu ustawowego terminu odbioru pojazdu z parkingu, tj. za 3 miesiące od dnia jego usunięcia przy przyjęciu stawki dobowej 26,50 zł, tj.: Daewoo Matiz ([...]) za okres od 21 listopada 2015 r. do 21 lutego 2016 r., tj. za 93 dni;
2. przyznał zwrot koniecznych wydatków w łącznej kwocie 9.222,00 zł. związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór 12 pojazdów za okres od 8 października 2018 r. do 5 listopada 2018 r. (29 dni), tj. od daty powiadomienia organu, o którym mowa w art. 130a ust. 10g u.p.r.d. do dnia odbioru pojazdów z parkingu przez organ, przy przyjęciu stawki dobowej 26,50 zł;
3. przyznał zwrot koniecznych wydatków i wynagrodzenia związanych z usunięciem z drogi pojazdu Daewoo Matiz ([...]) w wysokości 410,00 zł;
4. odmówił przyznania zwrotu wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór pojazdu Daewoo Matiz ([...]) za okres od 22 lutego 2016 r. do 7 października 2018 r., tj. od dnia upływu ustawowego terminu przechowania pojazdu do dnia poprzedzającego datę wpływu powiadomienia, o którym mowa w art. 130a ust. 10g u.p.r.d.;
5. odmówił przyznania zwrotu wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór 11 pojazdów w okresie od 11 marca 2014 r. do dnia poprzedzającego datę wpływu powiadomienia, o którym mowa w z art. 130a ust. 10g u.p.r.d.;
6. odmówił przyznania zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru za przechowywanie według stawek żądanych przez wnioskodawcę.
Zażalenie na ww. postanowienie złożył M. B..
Po rozpatrzeniu wniesionego w sprawie zażalenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu, postanowieniem z 31 sierpnia 2020 r., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Starosty [...] z 15 listopada 2019 r.
W wyniku rozpoznania skargi M. B. przedmiotowe postanowienie Kolegium, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, wyrokiem z 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 897/20, uchylił zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Starosty [...] z 15 listopada 2019 r. nr 75/2019 (pkt 1 wyroku) oraz orzekł o kosztach postępowania (pkt 2 wyroku).
W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu od ww. wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 16 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 1689/21, oddalił skargę kasacyjną co do punktu 1 sentencji zaskarżonego wyroku.
NSA zgodził się ze stanowiskiem sądu I instancji w kwestii ustalenia początkowego terminu ponoszenia kosztów parkowania usuniętych z drogi pojazdów. W ocenie sądu II instancji WSA w Łodzi prawidłowo dostrzegł, że unormowania odnoszące się ww. kwestii nie przewidują, iż skutkiem niedochowania przez przechowawcę obowiązkowi informacyjnemu, o którym stanowi art. 130a ust. 10g u.p.r.d. lub też jego nieprawidłowej realizacji, jest utrata możliwości dochodzenia w trybie art. 102 u.p.e.a. zwrotu wydatków lub kosztów wynagrodzenia z tytułu przechowywania i dozoru usuniętych z drogi pojazdów. Obowiązek ten ma bowiem charakter jednorazowy, w tym sensie, że w sytuacji, kiedy – jak miało to miejsce w rozpoznawanym przypadku – zmienia się stan właścicielski parkingu, na który odholowano do przechowania usunięte z drogi pojazdy, to obowiązek poinformowania starosty ciąży na nowo prowadzącym parking, ale tylko wówczas, gdy poprzedni przechowawca tego wcześniej nie uczynił. Zdaniem NSA sensem powołanych przepisów jest przede wszystkim powiadomienie właściwego organu powiatu o nieodebraniu pojazdu przez właściciela lub inny uprawniony do tego podmiot, aby można było uruchomić postępowanie w przedmiocie przepadku takiego pojazdu na rzecz powiatu, a w konsekwencji także, aby można było wydać decyzję, o której mowa w art. 130a ust. 10h u.p.r.d. dotyczącą zapłaty kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu. Przechowawca, na którego parkingu znajdują się usunięte z drogi pojazdy jeszcze z okresu, kiedy to nie on go prowadził, a upłynął czas, o jakim mowa w art. 130a ust. 10g w zw. z ust. 10 u.p.r.d. jest zwolniony z obowiązku przekazania stosownej informacji staroście, jeśli taka informacja została przekazana jeszcze przez poprzedniego przechowawcę. Aktualny przechowawca będzie mógł domagać się zwrotu wydatków i wynagrodzenia z tytułu dozoru i przechowywania pojazdów wyłącznie za czas, kiedy to on pełnił rolę jednostki prowadzącej parking strzeżony. Jak wskazał NSA, iż Sąd I instancji słusznie przyjął, że Starosta otrzymał wykaz aut zalegających na parkingu i miał wiedzę o potrzebie ich usunięcia oraz rozliczenia się z tego tytułu ze skarżącym, zatem wszelkie obowiązki informacyjne wymagane dla dochodzenia zwrotu wydatków i wynagrodzenia zostały zrealizowane.
Nadto NSA podzielił rozważania sądu I instancji dotyczące konieczności ustalenia w analizowanej sprawie dochowania przez skarżącego obowiązku dochowania należytej staranności, która jest wymagana od dozorcy zajętej ruchomości, stosownie do treści art. 102 § 1 u.p.e.a., który to przepis nakłada na dozorcę obowiązek przechowywania zajętej ruchomości z taką starannością, aby nie straciła ona na wartości. Niewadliwie Sąd I instancji wskazał, iż organ I instancji przy ponownym postępowaniu w tej sprawie powinien ustalić należne dozorcy wynagrodzenie i zwrot koniecznych wydatków związanych z dozorem, a także rozważyć, czy niedochowanie zasady należytej staranności przez skarżącego poprzez naruszenie obowiązku zawiadomienia organu o nieodebraniu pojazdu, spowodowało powstanie po stronie organu szkody w związku z przechowywanym pojazdem, a jeżeli tak – to dokonać stosownego potrącenia.
NSA zaaprobował krytyczne stanowisko WSA, co do kwestii postępowania organu dotyczącego sposobu ustalenia wydatków oraz wynagrodzenia z tytułu wykonywania dozoru oraz przechowywania pojazdów. Ani art. 102 § 2 u.p.e.a., ani żaden inny przepis prawa nie określają precyzyjnie, jak wyliczyć należność za dozór. Przyznanie dozorcy wysokości wynagrodzenia i kwoty zwrotu koniecznych wydatków musi nastąpić, jak słusznie podkreślił WSA, w stosunku do realiów konkretnego przypadku i będzie to kwota uzależniona od okoliczności dotyczących konkretnego dozorcy, parkingu i pojazdu. Jednocześnie organ jest uprawniony do zweryfikowania przedstawionej przez dozorcę kalkulacji koniecznych wydatków i wysokości wynagrodzenia. NSA zgodził się ze stanowiskiem sądu I instancji, iż organ niezasadnie w analizowanej sprawie przyjął, że przedstawione dowody: tj. informacje uzyskane od innych podmiotów gospodarczych były definitywnie wystarczające do ustalenia wysokości wynagrodzenia za wykonywanie dozoru i kosztów dozoru. Starosta [...] był stroną umów zawartych ze skarżącym, które przewidywały jedno wspólne wynagrodzenie, wskazywały jednak na konieczność gromadzenia dokumentacji związanej m.in. z usuwaniem i przechowywaniem pojazdów, pod czym należy rozumieć także dokumentowanie kosztów dozoru ponoszonych przez skarżącego, dlatego organ mógł się domagać takich dokumentów w związku ze zgłoszonym przez niego wnioskiem, a w wyniku ich nieokazania mógł zakwestionować kalkulację przedstawioną przez skarżącego przedstawiając własne wyliczenie. Przykładowo organ mógł oprzeć swoje wyliczenia na akceptowanym w orzecznictwie założeniu, że koszty parkowania w przypadku dozorowania pojazdu przez dłuższy czas odpowiadają raczej stawkom abonamentowym niż dziennym. W razie zaś wątpliwości co do możliwości samodzielnego skalkulowania należnych skarżącemu zwrotu wydatków oraz wynagrodzenia, organ mógł na tę okoliczność powołać biegłego do oszacowania tych kwot, z uwzględnieniem wszystkich istotnych w tym zakresie czynników, w tym m.in. tego, że stawki za parkowanie mogły w poszczególnych latach kształtować się niejednolicie.
Postanowieniem nr 1/2023 z dnia 17 lutego 2023 r., znak: [...], Starostwa [...] postanowił:
przyznać zwrot koniecznych wydatków w łącznej kwocie 2.464,50 zł związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór 1 pojazdu od dnia jego usunięcia z drogi do dnia upływu ustawowego terminu odbioru pojazdu z parkingu tj. za 3 miesiące od dnia jego usunięcia przy przyjęciu stawki dobowej 26,50 zł, tj.: Daewoo Matiz ([...]) za okres od 21 listopada 2015 r. do 21 lutego 2016 r., tj. za 93 dni;
przyznać zwrot koniecznych wydatków w łącznej kwocie 9.222,00 zł. związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór 12 pojazdów za okres od dnia 8 października 2018 r. do 5 listopada 2018 r. (29 dni), tj. od daty powiadomienia organu o którym mowa w art. 130a ust. 10g u.p.r.d. do dnia odbioru pojazdów z parkingu przez organ, przy przyjęciu stawki dobowej 26,50 zł;
przyznać zwrot koniecznych wydatków i wynagrodzenia związanych z usunięciem z drogi pojazdu Daewoo Matiz ([...]) w wysokości 410,00 zł;
odmówić przyznania zwrotu wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór pojazdu Daewoo Matiz ([...]) za okres od 22 lutego 2016 r. do 7 października 2018 r., tj. od dnia upływu ustawowego terminu przechowania pojazdu do dnia poprzedzającego datę wpływu powiadomienia, o którym mowa w art. 130a ust. 10g u.p.r.d.;
odmówić przyznania zwrotu wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór 11 pojazdów ([...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...],[...],[...]) w okresie od 11 marca 2014 r. do dnia poprzedzającego datę wpływu powiadomienia, o którym mowa w z art. 130a ust. 10g u.p.r.d.;
odmówić przyznania zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru za przechowywanie według stawek żądanych przez wnioskodawcę.
W wyniku rozpoznania zażalenia M. B. postanowieniem z 6 lipca 2023 r., SKO.4184.1.23, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, że w zaskarżonym postanowieniu, wbrew wiążącym wytycznym sądu, organ pierwszej instancji jedną łączną kwotą przyznał wynagrodzenie za wykonywanie dozoru kliku pojazdów. Tymczasem w rozstrzygnięciu odrębnie dla każdego pojazdu powinno się wskazać datę, od jakiej liczone jest wynagrodzenie za jego przechowywanie i dla każdego pojazdu oddzielnie powinna być ustalona kwota przyznanego wynagrodzenia z tytułu dozoru. Treść rozstrzygnięcia organu, co do okresu, jaki obejmuje i przedmiotu rozstrzygnięcia nie powinna budzić żadnych wątpliwości.
Postanowieniem z 11 czerwca 2024 r., [...], Starosta [...] postanowił:
1. przyznać zwrot koniecznych wydatków w kwocie 5.410,00 zł związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór pojazdu Daewoo Matiz ([...]) za okres od 21 listopada 2015 r. do 5 listopada 2018 r. (1082 dni), tj. od dnia jego usunięcia z drogi do dnia odbioru pojazdu z parkingu przez organ, przy przyjęciu stawki dobowej 5,00 zł;
2. przyznać zwrot koniecznych wydatków w kwocie 8.510,00 zł związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór pojazdu Polonez ([...]) za okres od 11 marca 2014 roku do 5 listopada 2018 roku (1702 dni), tj. od daty powierzenia M. B. roli dozorcy (przechowawcy) do dnia odbioru pojazdu z parkingu przez organ, przy przyjęciu stawki dobowej 5,00 zł;
3. przyznać zwrot koniecznych wydatków w kwocie 8.510,00 zł związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór pojazdu FORD MONDEO ([...]) za okres od 11 marca 2014 r. do 5 listopada 2018 r. (1702 dni), tj. od daty powierzenia M. B. roli dozorcy (przechowawcy) do dnia odbioru pojazdu z parkingu przez organ, przy przyjęciu stawki dobowej 5,00 zł;
4. przyznać zwrot koniecznych wydatków w kwocie 8.510,00 zł związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór pojazdu Polonez ([...]) za okres od 11 marca 2014 r. do 5 listopada 2018 r. (1702 dni), tj. od daty powierzenia M. B. roli dozorcy (przechowawcy) do dnia odbioru pojazdu z parkingu przez organ, przy przyjęciu stawki dobowej 5,00 zł;
5. przyznać zwrot koniecznych wydatków w kwocie 8.510,00 zł związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór pojazdu VW 5CIROCCO ([...]) za okres od 11 marca 2014 r. do 5 listopada 2018 r. (1702 dni), tj. od daty powierzenia M. B. roli dozorcy (przechowawcy) do dnia odbioru pojazdu z parkingu przez organ, przy przyjęciu stawki dobowej 5,00 zł;
6. przyznać zwrot koniecznych wydatków w kwocie 8.510,00 zł związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór pojazdu Polonez ([...]) za okres od 11 marca 2014 r. do 5 listopada 2018 r. (1702 dni), tj. od daty powierzenia M. B. roli dozorcy (przechowawcy) do dnia odbioru pojazdu z parkingu przez organ, przy przyjęciu stawki dobowej 5,00 zł;
7. przyznać zwrot koniecznych wydatków w kwocie 8.510,00 zł związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór pojazdu FIAT 126p ([...]) za okres od 11 marca 2014 roku do 5 listopada 2018 roku (1702 dni), tj. od daty powierzenia M. B. roli dozorcy (przechowawcy) do dnia odbioru pojazdu z parkingu przez organ, przy przyjęciu stawki dobowej 5,00 zł;
8. przyznać zwrot koniecznych wydatków w kwocie 8.510,00 zł związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór pojazdu MAZDA 626 ([...]) za okres od 11 marca 2014 r. do 5 listopada 2018 r. (1702 dni), tj. od daty powierzenia M. B. roli dozorcy (przechowawcy) do dnia odbioru pojazdu z parkingu przez organ, przy przyjęciu stawki dobowej 5,00 zł;
9. przyznać zwrot koniecznych wydatków w kwocie 8.510,00 zł związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór pojazdu ALFA ROMEO ([...]) za okres od 11 marca 2014 r. do 5 listopada 2018 r. (1702 dni), tj. od daty powierzenia M. B. roli dozorcy (przechowawcy) do dnia odbioru pojazdu z parkingu przez organ, przy przyjęciu stawki dobowej 5,00 zł;
10. przyznać zwrot koniecznych wydatków w kwocie 8.510,00 zł związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór pojazdu RENAULT 19 ([...]) za okres od 11 marca 2014 roku do 5 listopada 2018 roku (1702 dni), tj. od daty powierzenia M. B. roli dozorcy (przechowawcy) do dnia odbioru pojazdu z parkingu przez organ, przy przyjęciu stawki dobowej 5,00 zł;
11. przyznać zwrot koniecznych wydatków w kwocie 8.510,00 zł związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór pojazdu VW PASSAT ([...]) za okres od 11 marca 2014 r. do 5 listopada 2018 r. (1702 dni), tj. od daty powierzenia M. B. roli dozorcy (przechowawcy) do dnia odbioru pojazdu z parkingu przez organ, przy przyjęciu stawki dobowej 5,00 zł;
12. przyznać zwrot koniecznych wydatków w kwocie 8.510,00 zł związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór pojazdu BMW 3 ([...]) za okres od 11 marca 2014 r. do 5 listopada 2018 r. (1702 dni), tj. od daty powierzenia M.B. roli dozorcy (przechowawcy) do dnia odbioru pojazdu z parkingu przez organ, przy przyjęciu stawki dobowej 5,00 zł;
13. przyznać zwrot koniecznych wydatków i wynagrodzenia związanych z usunięciem z drogi pojazdu Daewoo Matiz ([...]) w wysokości 410,00 zł;
14. odmówić przyznania zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru za przechowywanie według stawek żądanych przez wnioskodawcę.
W zażaleniu na ww. postanowienie M. B. zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego:
- art. 7 oraz art. 8 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego (zasady prawdy obiektywnej, zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej i zasady wysłuchania stron) poprzez niedostateczne zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, nieudowodnienie okoliczności, na które powołano się w zaskarżonym postanowieniu – skutkujące poczynieniem błędnych ustaleń faktycznych stanowiących podstawę jego wydania;
- art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 84 § 1 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków do załatwienia sprawy, arbitralne przyjęcie stawki dobowej w wysokości 5,00 zł (pomimo pierwotnie przyjętej, w uchylonym na skutek odwołania, postanowieniu nr 1/2023 Starosty [...] z dnia 17 lutego 2023 r. stawki dobowej w wysokości 26,50 zł), bez dokonania analizy poprawności jej przyjęcia, mimo że w sprawie wymagane były wiadomości specjalne, a stawka ta nie zapewnia wnioskodawcy zwrotu koniecznych wydatków związanych z usuwaniem pojazdów i wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za usuwanie pojazdów i dozór pojazdów.
W zażaleniu M. B. ponowił wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny motoryzacji T. K. w celu ustalenia wysokości kosztów i wynagrodzenia za dozór oraz przechowywanie pojazdów na parkingu strzeżonym w spornym okresie na lokalnym rynku (obowiązujących stawek z tego tytułu). W konkluzji zażalenia zawarto wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie na jego rzecz wynagrodzenia za dozór i przechowywanie pojazdów w wysokości wskazanej we wniosku z 22 maja 2019 r.
Powołanym na wstępie postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji w pierwszej kolejności wskazał na ustalenia faktyczne mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
W tym zakresie podał, że wiosną 2014 r. M. B. poinformował Starostę [...] o śmierci ojca R. B., który miał podpisaną umowę z Powiatem [...] na wykonywanie usług w zakresie usuwania pojazdów z dróg położonych na terenie powiatu [...] oraz przechowywania na parkingu strzeżonym pojazdów usuniętych z dróg położonych na terenie powiatu [...]. Informacja została złożona w formie pisemnej wraz z kopią aktu zgonu. W dacie śmierci ww. na parkingu znajdowało się 11 pojazdów usuniętych z dróg położonych na terenie powiatu [...], a nieodebranych przez właścicieli:
- Ford Mondeo o nr rej. [...], przyjęty na parking w dniu 21 lutego 2008 r.;
- Polonez o nr rej. [...], przyjęty na parking w dniu 13 stycznia 2009 r.;
- VW Scirrocco o nr rej. [...], przyjęty na parking w dniu 10 lutego 2009 r.;
- Polonez o nr rej. [...], przyjęty na parking w dniu 14 lutego 2009 r.;
- Mazda 626 o nr rej. [...]przyjęta, na parking w dniu 28 października 2009 r.;
- Polonez Caro o nr rej. [...], przyjęty na parking w dniu 28 października 2009 r.;
- Alfa Romeo o nr rej. [...], przyjęta na parking w dniu 5 sierpnia 2010 r.;
- Fiat 126p o nr rej. [...], przyjęty na parking w dniu 1 stycznia 2011 r.;
- BMW 3 o nr rej. [...], przyjęte na parking w dniu 16 października 2012 r.;
- VW Passat o nr rej. [...], przyjęty na parking w dniu 1 marca 2013 r.;
- Renault 19 o nr rej. [...], przyjęte na parking w dniu 19 listopada 2013 r.
O fakcie, że ww. samochody znajdują się na parkingu strzeżonym R. B. dwukrotnie informował J. W.– ówczesnego Naczelnika [...] w P.. Za każdym razem J. W. kwitował odbiór wykazu nieodebranych pojazdów. O tym, iż 11 nieodebranych przez właścicieli pojazdów znajduje się na parkingu strzeżonym wcześniej prowadzonym przez ojca M. B. dodatkowo poinformował J. W. w dniu 11 marca 2014 r.
W tej samej dacie ww. jako prowadzący działalność gospodarczą pod firmą P. z siedzibą w miejscowości K., zawarł z Powiatem [...] umowę Nr [...], której przedmiotem było wykonywanie usług w zakresie usuwania pojazdów z dróg położonych na terenie powiatu [...] w przypadkach określonych w art. 50a ust. 1 oraz 130a ust. 1, 2 i 3 u.p.r.d. oraz przechowywanie na parkingu strzeżonym pojazdów usuniętych z dróg położonych na terenie powiatu [...]. Umowa została zawarta na czas określony od 11 marca 2014 r. do 10 marca 2017 r.
21 listopada 2015 r. M. B., na podstawie dyspozycji Nr [...] zholował na parking strzeżony samochód Daewoo Matiz o nr rej. [...]. Pomimo zawiadomienia właściciela o możliwości odbioru pojazdu z parkingu należącego do M. B., samochód nie został odebrany.
W dniu 10 marca 2017 r. M. B. zawarł z Powiatem [...] drugą umowę w sprawie usuwania pojazdów z dróg powiatu [...] oraz ich przechowywania na parkingu strzeżonym, z datą obowiązywania do 10 marca 2020 r.
Organ II instancji wskazał, że w piśmie z 8 października 2018 r. M. B. poinformował Starostę [...], że na jego parkingu znajduje się 12 pojazdów, wobec których kilka lat temu wydano dyspozycje ich usunięcia, a które nie zostały odebrane przez właścicieli i załączył wykaz 12 pojazdów – 11 usuniętych z dróg i zholowanych na parking w czasie, gdy właścicielem parkingu był jego ojciec R. B. oraz Daewoo Matiza – zholowanego i przyjętego na parking w okresie, gdy właścicielem parkingu był on sam. W wykazie skalkulowano opłatę za przechowanie: co do 11 pojazdów przyjęto datę początkową opłaty na dzień 11 marca 2014 r. (1.667 dni), a co do jednego na dzień 21 listopada 2015 r. (1.046 dni), przy przyjęciu stawki dobowej za przechowanie w wysokości 33,00 zł – łącznie 639.639 zł. W dniach 16-22 października 2018 r., na zarządzenie Starosty Powiatu [...], została przeprowadzona kontrola doraźna, której przedmiotem było zbadanie i wyjaśnienie spraw prowadzonych przez Wydział Komunikacji, Transportu i Dróg Starostwa Powiatowego w [...].
Zespół kontrolny w dniu 18 października 2018 r. dokonał wizytacji parkingu M. B. w celu zbadania i zgromadzania dokumentacji pojazdów przechowywanych na parkingu. W dniu 5 listopada 2018 r. dziesięć z samochodów przechowywanych na parkingu M. B. zostało przewiezionych na plac P2 w D., a dwa zostały przetransportowane do stacji demontażu "A." w P..
W oparciu o powyższy stan faktyczny oraz wytyczne sądów wskazane w treści uzasadnienia wyroków WSA w Łodzi z 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 897/20 oraz NSA z 16 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 1689/21, Kolegium stwierdziło, że organ zasadnie przyznał M. B. zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór 11 pojazdów, które znajdowały się na parkingu strzeżonym M. B. w dacie podpisania pierwszej umowy (przyjętych na przechowanie przez R. B.), tj. za okres od 11 marca 2014 r. do 5 listopada 2018 r. oraz zasadnie przyznał zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór samochodu Daewoo Matiz o nr rej. [...]za okres od 21 listopada 2015 r. do 5 listopada 2018 r. Za kwestię wymagającą zbadania SKO uznało wysokość przyjętych w postanowieniu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru i wynagrodzenia za dozór za dobę przechowania oraz wysokość koniecznych wydatków i wynagrodzenia związanego z usunięciem z drogi pojazdu Daewoo Matiz ([...]), a co za tym idzie dokonanie oceny, czy organ zasadnie odmówił przyznania zwrotu tych kosztów i wynagrodzenia według stawek żądanych przez wnioskodawcę.
Organ podniósł, że w związku wskazaniem przez M. B. stawki 33,00 zł, jako stawki wynikającej z cennika opłat za usuwane pojazdów i przechowywanie na parkingu strzeżonym, będącego załącznikiem do umowy Nr [...] z 10 marca 2017 r. co do pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 t. Starosta [...] wezwał ww. do uzupełnienia wniosku przez wskazanie dokumentów, z których wynika wysokość poniesionych koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru nad pojazdami oraz wskazanie sposobu wyliczenia żądanej kwoty, a także sposobu wyliczenia wysokości żądanego za dozór wynagrodzenia z uwzględnieniem wyposażenia prowadzonego parkingu. W odpowiedzi na powyższe wezwanie z 27 czerwca 2019 r., pełnomocnik strony nie przedstawił żądanych informacji w tym zakresie.
Kolegium zauważyło, że zgodnie z § 8 łączących strony umów w przypadku, gdy usunięty pojazd nie zostanie odebrany przez właściciela i nastąpi orzeczenie o jego przepadku na rzecz Powiatu [...], a postępowanie egzekucyjne celem odzyskania kosztów usunięcia i przechowania nie doprowadzi skutecznie do wyegzekwowania należności, zleceniodawca zapłaci zleceniobiorcy stawki ustalone w drodze odrębnych negocjacji w stosunku do każdego pojazdu. Powyższe oznacza, iż mocą umowy, w przypadku nieodebrania pojazdu przez właściciela do wynagrodzenia dozorcy za dobę przechowania nie będą miały zastosowania stawki z niej wynikające z umowy. Ponadto, jak wskazuje się w orzecznictwie administracyjnym w przypadku, gdy żądanie wynagrodzenia zgłasza jednostka wykonująca dozór pojazdów usuniętych z drogi, nie wchodzi w grę wynagrodzenie określone w umowie albo w taryfie, będącej urzędowo ustalonym wykazem stawek opłat za przechowanie. Fakt niewykazania przez wnioskodawcę stosownymi dokumentami, wysokości poniesionych koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru nad pojazdami, które nie zostały odebrane przez właścicieli oraz niewskazanie sposobu wyliczenia żądanej kwoty, w tym wynagrodzenia za dozór pojazdów (jak miało to miejsce w niniejszej sprawie) powoduje, że organ samodzielnie powinien określić te koszty i wynagrodzenie. Jak wskazuje się w orzecznictwie metody zastosowane przez organ powinny być dobrane w sposób racjonalny, a prawidłowość ich doboru i poprawność zastosowania musi zostać uzasadniona w sposób niebudzący wątpliwości. Ustalając wysokość należnego wynagrodzenia za dozór organ zobowiązany jest wziąć pod uwagę zasady ustalania wynagrodzenia przez inne podmioty prowadzące parkingi depozytowe (także te spoza województwa) oraz np. zwrócić się do innych organów administracji skarbowej o podanie informacji we wskazanym zakresie. Dopiero jeżeli uzna, że powyższa analiza wymaga wiadomości specjalnych powinien odwołać się do opinii biegłego uwzględniając specyfikę tzw. parkingu depozytowego. Należność powinna więc odpowiadać wydatkom poniesionym przez podmiot wykonujący dozór na wykonywanie dozoru, w tym przypadku na utrzymanie i eksploatację parkingu oraz wynagrodzenie za sprawowany dozór mienia przechowywanego na parkingu.
W niniejszej sprawie organ zastosował łączną stawkę z tytułu wynagrodzenia za dozór i należności z tytułu zwrotu koniecznych wydatków związanych z dozorem w wysokości 5,00 zł za dobę w uzasadnieniu wskazując, że ustalając ją miał na uwadze wytyczne WSA w Łodzi oraz przeprowadzone przez organ rozeznanie rynku. W aktach sprawy znajduje się dokumentacja z przeprowadzonego rozpoznania cenowego (dokument z dnia 15 listopada 2019 r.), z którego wynika, że na złożone przez organ zapytanie o wysokość rynkowej stawki dobowej na parkingach strzeżonych oraz cen usuwania pojazdów z dróg odpowiedziało 11 przedsiębiorców świadczących powiatom usługi z art. 130a u.p.r.d. lub w powiatach nie posiadających własnego sprzętu do usuwania i parkingu, korzystających z takich usług u zewnętrznego przedsiębiorcy. Z dokumentu tego wynika, że stawki za 1 dobę przechowywania pojazdu o masie do 3,5 tony mieszczą się granicach od 5,00 zł do 41,00 zł za dobę, a za holowanie pojazdu do 3,5 tony – od 233,70 zł do 494,00 zł (średnio 410,00 zł).
Zdaniem Kolegium przyjęte przez organ w zaskarżonym postanowieniu stawki w wysokości 5,00 zł za dobę przechowania pojazdu i 410,00 zł za holowanie pojazdu, mieszczą się w widełkach wskazanych przez podmioty prowadzące parkingi strzeżone, jak również, jako dotyczące pojazdów o masie do 3,5 tony, uwzględniają wielkość składowanego przedmiotu i powierzchnię niezbędną do jego składowania. Ponadto, jak słusznie wskazał organ I instancji, przyjęte do porównania stawki dotyczyły samochodów sprawnych, używanych przez ich właścicieli, gdy tymczasem wartość pojazdów przechowywanych przez M. B. była znikoma, gdyż dotyczyła pojazdów zholowanych w latach 2008-2013 i nieużytkowanych przez wiele lat ich postoju na parkingu. Tym samym ryzyko dozorcy, związane z odpowiedzialnością za utratę, pogorszenie lub zniszczenie dozorowanych pojazdów było znikome. Zdaniem Kolegium nie bez znaczenia w sprawie pozostaje fakt, że pojazdy były dozorowane przez dłuższy czas, tj. samochód Daewoo Matiz w okresie od 21 listopada 2015 r. do 5 listopada 2018 r., tj. 1082 dni, zaś pozostałe 11 samochodów w okresie od 11 marca 2014 r. do 5 listopada 2018 r. (1702 dni) – inaczej są kalkulowane stawki przy usłudze kilku czy kilkunastodniowej (stawki te są wyższe), inaczej zaś są kalkulowane przy stałych zleceniach, czy długich terminach przechowywania (stawki te są niższe).
Z powyższych przyczyn Kolegium uznało, że przyjęta przez organ stawka za dobę przechowania i stawka za holowanie pojazdu została ustalona w sposób prawidłowy, z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy i ma potwierdzenie w materiale dowodowym znajdującym się w aktach sprawy.
Odnosząc się do zarzutu zażalenia naruszenia przez organ art. 7, art. 77 oraz art. 84 k.p.a. poprzez niedopuszczenie dowodu z opinii biegłego Kolegium wskazało, iż zarzut ten nie może zostać uwzględniony. Obowiązek powołania biegłego do wyliczenia kosztów przechowania pojazdu pojawiłby się dopiero wtedy, gdyby organ uznał, że ustalenie tych kosztów wymaga wiadomości specjalnych, tj. w sytuacji, gdy w inny sposób kosztów powyższych nie można byłoby ustalić. Z tego powodu Kolegium postanowiło również nie uwzględnić żądania przeprowadzania dowodu z opinii biegłego z dziedziny motoryzacji "w celu ustalenia wysokości kosztów i wynagrodzenia za dozór oraz przechowywanie pojazdów na parkingu strzeżonym w spornym okresie na lokalnym rynku (obowiązujących stawek z tego tytułu) zauważając, że żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonej innymi dowodami (rozpytanie cenowe dotyczyło cen przechowywania pojazdów o masie do 3,5 tony stosowanych na rynku lokalnym).
W ocenie Kolegium nie doszło również do naruszenia art. 7 oraz art. 8 § 1 k.p.a. Organ przeprowadził postępowanie, działając na podstawie i w granicach prawa, bez uchybienia zasadzie prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie, a fakt, że żalący nie zgadza się z dokonaną oceną materiału dowodowego nie świadczy o wadliwości zaskarżonego postanowienia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. B. zarzucił naruszenie przepisów postępowania:
I. art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. przez naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego (zasady prawdy obiektywnej i zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej) poprzez niedostateczne zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, nieudowodnienie okoliczności, na które powołano się w zaskarżonym postanowieniu – skutkujące poczynieniem błędnych ustaleń faktycznych stanowiących podstawę jego wydania;
II. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 84 § 1 k.p.a. i art. 139 k.p.a. przez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków do załatwienia sprawy, arbitralne przyjęcie łącznej stawki z tytułu wynagrodzenia za dozór i należności z tytułu zwrotu koniecznych wydatków związanych z dozorem w wysokości jedynie 5,00 zł za dobę (pomimo, pierwotnie przyjętej w uchylonym na skutek zażalenia skarżącego postanowieniu nr 1/2023 Starosty [...] z 17 lutego 2023 r. stawki dobowej w wysokości 26,50 zł), bez dokonania analizy poprawności jej przyjęcia, mimo że w sprawie wymagane były wiadomości specjalne, skarżący kilkakrotnie wnosił o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego w tym zakresie, a ww. przyjęta stawka nie zapewnia skarżącemu zwrotu koniecznych wydatków związanych z usuwaniem pojazdów i wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za usuwanie pojazdów i dozór pojazdów oraz pomimo wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 20 kwietnia 2021 r., III SA/Łd 897/20;
III. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia Starosty [...] z dnia 11 czerwca 2024 r. nr 1/2024 zamiast jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Skarga M. B. jest zasadna.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny nie przejmuje sprawy do jej końcowego załatwienia, ale bada co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny (w tym przypadku postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). W oparciu o powołane przepisy Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności.
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należało uznać, że jest ona zasadna. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie zapadło bez dostatecznego wyjaśniania wszystkich okoliczności sprawy istotnych dla podjętego rozstrzygnięcia, zatem z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynika sprawy w szczególności wynikających z przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80, a w konsekwencji także art. 107 § 3 k.p.a.
Analiza sprawy nie pozostawia wątpliwości, że istotą sprawy trwającej od niemal 8 lat pozostaje czas przechowywania i wysokość przyjętej przez organ I instancji a następnie zaakceptowanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi stawki z tytułu wynagrodzenia za dozór i należności z tytułu zwrotu koniecznych wydatków związanych z dozorem.
Problematykę usuwania pojazdów z drogi reguluje art. 130a ust. 1 i 2 u.p.r.d. Określono w nim: a) usuwanie pojazdu (ust. 1 i 3), b) przemieszczenie pojazdu (ust. 3), c) blokowanie pojazdu (ust. 8). Są to unormowania, które z jednej strony mają służyć zapewnieniu porządku na drogach publicznych i bezpieczeństwa ruchu drogowego a z drugiej – zagwarantować ochronę prawa własności. Zgodnie z art.130a ust. 1 i 2 u.p.r.d., w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, pojazd jest usuwany z drogi lub może być usunięty z drogi na koszt właściciela w przypadkach określonych w ust. 1 i 2. Pojazd usunięty z drogi w tym trybie umieszczany jest na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie z uwzględnieniem ust. 7 (art. 130a ust. 5c u.p.r.d.).
Pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1 i 2 i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy (art. 130a ust. 10 u.p.r.d.).
Do przechowywania na parkingu pojazdów, które przeszły na własność Skarbu Państwa w trybie art. 130a ust. 10 u. u.p.r.d. i związanych z tym należnościami, zgodnie z dyspozycją § 3 ust. 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj.:Dz. U. z 2020 r. poz. 1805) zastosowanie znajdują przepisy działu II rozdziału 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a w szczególności art. 102 tej ustawy. Zgodnie z art. 102 § 1 zd. 1 u.p.e.a., dozorca obowiązany jest przechować zajętą ruchomość z taką starannością, aby nie straciła na wartości oraz wydać ją na wezwanie organu egzekucyjnego lub poborcy skarbowego. Stosownie do art. 102 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny przyzna na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór, chyba że dozorcą jest jedna z osób wymienionych w art.101 § 1. Przepis art. 102 § 2 u.p.e.a. przewiduje, iż na kwotę należną dozorcy składają się dwa elementy, jakich może żądać dozorca w związku z wykonywaniem dozoru, tj. wynagrodzenie za dozór oraz zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru. W treści tego przepisu ustawodawca posłużył się spójnikiem "oraz" co oznacza, że wynagrodzenie należne dozorcy składa się ze wskazanych w treści art. 102 § 2 u.p.e.a. dwóch elementów. Zwrot koniecznych wydatków oraz należnego wynagrodzenia następuje w momencie wykazania koniecznych nakładów poniesionych przez konkretnego dozorcę w stosunku do określonego pojazdu. To bowiem na dozorcy ciąży obowiązek wykazania poniesionych kosztów. Rolą organu powinna być weryfikacja wyliczeń przedstawionych przez dozorcę i wskazanie, które z nich i dlaczego nie mogą zostać uwzględnione. Jeżeli zaś dozorca żąda zarówno wynagrodzenia z tytułu dozoru jak i zwrotu koniecznych wydatków z tytułu dozoru, lecz mimo wezwania organu nie przedstawia stosownych dokumentów wskazujących, czy też pozwalających na ustalenie wysokości dochodzonych należności, a ustalenia te musi samodzielnie poczynić organ, wówczas możliwe jest ustalenie jednej łącznej kwoty, obejmującej obie należności. W takich okolicznościach istotne jest, aby zarówno z treści postanowienia, jak i uzasadnienia postanowienia jednoznacznie wynikało, czy przyznana kwota obejmuje obie należności, czy też jedną z nich.
Oznacza to, że w ocenie Sądu przy określaniu wysokości poniesionych wydatków i wynagrodzenia za dozór należy uwzględniać miejsce przechowania, koszty utrzymania i eksploatacji parkingu, warunki sprawowania pieczy nad zajętą ruchomością oraz wielkość składowanego przedmiotu i powierzchnię niezbędną do jego składowania w sposób zapewniający zachowanie jego właściwości. Równie istotne było uwzględnienie stopnia zużycia i stanu technicznego przechowywanego pojazdu odpowiedzialności dozorcy za jego utratę, pogorszenie lub zniszczenie, okres i czas przechowywania, w odniesieniu do stosowanych na rynku stawek w tym okresie cen za dozór pojazdów w zbliżonych standardach. Należy zgodzić się, że w pierwszej kolejności to na samym M. B. jako dozorcy w oparciu o art. 102 § 1 u.p.e.a. ciążył obowiązek wykazania i udokumentowania kosztów poniesionych w odniesieniu do poszczególnych pojazdów przechowywanych na prowadzonym przez siebie parkingu. M. B. ani w swoim wniosku, ani wezwany dodatkowo nie wskazał tego rodzaju kwot. Fakt niewykazania przez wnioskodawcę stosownymi dokumentami, wysokości poniesionych koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru nad pojazdami, które nie zostały odebrane przez właścicieli oraz niewskazanie sposobu wyliczenia żądanej kwoty to jest 33 zł, w tym wynagrodzenia za dozór pojazdów nie zwalniał jednak organów samodzielnie określających te koszty i wynagrodzenie do odpowiednio starannego ich wyliczenia i uzasadnienia. O ile metoda rozeznania rynku może być metodą w pełni wartościową gdy wiąże się ze staranną analizą cen stosowanych u innych wykonawców (choć niekoniecznie musi w konsekwencji prowadzić do przyjęcia ceny średniej), to wymogów odpowiednio starannego uzasadnienia nie może spełniać kryterium, iż kwota 5 zł za dobę mieści się w ramach wielkości wynikających w rozpytania lokalnego rynku. Jest ona najniższa spośród tych, co do których organ uzyskał informacje a dodatkowo organ bez odniesienia się, że uprzednio – stosując analogiczną metodę –oparł się na medianie wynikającej z rozpytania przeprowadzonego 5 lat wcześniej tego rodzaju uzasadnieniem nie może być jedynie fakt, że w aktualnych postanowieniach organy przyznały należność za dłuższy niż uprzednio okres. Taki sposób ustalenia należności dotyczącej usług w dość odległej przeszłości, bez dokonania analizy poprawności jej przyjęcia każe po raz kolejny zwrócić uwagę, że organ tego rodzaju umiejętność traktuje w sposób automatyczny jako niewymagającą posiadania wiadomości specjalnych (chociaż po raz kolejny należy zaakcentować, że stawiając tezę, że przyjęta stawka nie zapewnia skarżącemu zwrotu koniecznych wydatków związanych z usuwaniem pojazdów i wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za usuwanie pojazdów i dozór pojazdów, to sam M.B. nie przedstawił żadnych dowodów uzasadniających taką tezę).
Sprawa skarżącego dotycząca przyznania i odmowy przyznania zwrotu wydatków oraz wynagrodzenia za dozór, przechowywanie pojazdów oraz związanych z usunięciem ich z drogi była poddawana kontroli WSA w Łodzi – wyrokiem z 20 kwietnia 2021 r. w sprawie III SA/Łd 897/20 zaskarżone postanowienie SKO w Sieradzu z 31 sierpnia 2020 r. oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Starosty [...] z 15 listopada 2019 r. zostało przez Sąd uchylone.
W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Łodzi w sprawie III SA/Łd 897/20 Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 16 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 1689/21, oddalił skargę kasacyjną co do punktu 1 sentencji zaskarżonego wyroku.
NSA zgodził się ze stanowiskiem sądu I instancji w kwestii ustalenia początkowego terminu ponoszenia kosztów parkowania usuniętych z drogi pojazdów. W ocenie sądu II instancji WSA w Łodzi prawidłowo stwierdził, że skutkiem niedochowania przez przechowawcę obowiązkowi informacyjnemu, o którym stanowi art. 130a ust. 10g u.p.r.d. lub też jego nieprawidłowej realizacji, jest utrata możliwości dochodzenia w trybie art. 102 u.p.e.a. zwrotu wydatków lub kosztów wynagrodzenia z tytułu przechowywania i dozoru usuniętych z drogi pojazdów. Przechowawca, na którego parkingu znajdują się usunięte z drogi pojazdy jeszcze z okresu, kiedy to nie on prowadził ten parking, a upłynął czas, o jakim mowa w art. 130a ust. 10g w zw. z ust. 10 u.p.r.d. jest zwolniony z obowiązku przekazania stosownej informacji staroście, jeśli taka informacja została przekazana jeszcze przez poprzedniego przechowawcę. Aktualny przechowawca będzie mógł domagać się zwrotu wydatków i wynagrodzenia z tytułu dozoru i przechowywania pojazdów wyłącznie za czas, kiedy to on pełnił w tym zakresie rolę jednostki prowadzącej parking strzeżony. Pismo skarżącego z 3 października 2018 r. było wyrazem realizacji obowiązku informacyjnego w odniesieniu do pojazdu marki Daewoo Matiz, co do pozostałych pojazdów i zgłaszanych z tego powodu oczekiwań finansowych Starosta miał o nich wiedzę. NSA podzielił pogląd Sądu I instancji co do sposobu ustalenia wydatków oraz wynagrodzenia z tytułu wykonywania dozoru oraz przechowywania pojazdów i przyczyn ew. potrąceń. W razie zaś ewentualnych wątpliwości co do możliwości samodzielnego skalkulowania należnych skarżącemu zwrotu wydatków oraz wynagrodzenia, NSA w pełni zaakceptował stanowisko WSA w Łodzi, że organ mógł na tę okoliczność powołać biegłego do oszacowania tych kwot, z uwzględnieniem wszystkich istotnych w tym zakresie czynników, w tym m.in. tego, że stawki za parkowanie mogły w poszczególnych latach kształtować się niejednolicie.
Z powyższego wynikało, że sądy obu instancji polecały organowi odwoławczemu rozpatrzenie zarzutów odwołania w kontekście ustaleń faktycznych odnoszących się do sposobu ustalenia kwot należnych skarżącemu w szczególności, Wskazania z wyroku o sygn. akt II GSK 1689/21 stanowiły w istocie odesłanie do wskazań z wyroku o sygn. w sprawie III SA/Łd 897/20.
Pomimo że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu w uzasadnieniu postanowienia z dnia 6 lipca 2023 r. uchylającego postanowienie Starosty [...] z 17 lutego 2023 r. zwróciło uwagę organowi I instancji na konieczność uwzględnienia wiążących wytycznych Sądu w zakresie konieczności wskazania co do każdego pojazdu odrębnie daty, od jakiej liczone jest wynagrodzenie za jego przechowywanie i oddzielnie kwota przyznanego wynagrodzenia z tytułu dozoru, to zupełnie pominął kwestię ewentualnego rozstrzygnięcia co do możliwości wyeliminowania wątpliwości w zakresie skalkulowania prawidłowych kwot – nie odnosząc się do dostrzegalnych różnic w zakresie przyjętych przez organ I instancji stawek na przestrzeni lat i braku zawarcia w postanowieniu Starosty argumentacji pozwalającej na kontrolę przyjętego przez niego toku rozumowania. W konsekwencji rozpatrzenia zażalenia M. B. od kolejnego postanowienia organu I instancji z dnia 11 czerwca 2024 r. – SKO w Sieradzu nie odniósł się do zawartych w zażaleniu zarzutów arbitralnego przyjęcia stawki dobowej 5 zł i to pomimo tego, że jeszcze w postanowieniu z 17 lutego 2023 r. przyjęto stawkę 26,50 zł a poprawność aktualnie ustalonej kwoty nie tylko nie została zweryfikowana, ale w ocenie żalącego się nie zapewnia mu "zwrotu koniecznych wydatków związanych z usuwaniem pojazdów i wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za usuwanie i dozór pojazdów". Przy zaistnieniu tego rodzaju sytuacji tym bardziej należało uznać, że nie tylko wytyczne sądów administracyjnych, ale i wniosek M. B. w przedmiocie dopuszczenia dowodu z opinii biegłego obliguje organ do przeprowadzenia wymienionego dowodu pozwalającego na jednoznaczne wyeliminowanie wątpliwości co do przyjętych stawek.
W tym kontekście zaakceptowanie zawartych w uzasadnieniu postanowienia z 11 czerwca 2024 r. rozważań, że za przyjęciem stawki 5 zł przemawiało to, że "odzwierciedla wysokość koniecznych wydatków na dozorowanie pojazdów objętych postępowaniem a także należne dozorcy wynagrodzenie", czas przechowywania pojazdów oraz to, że odnosi się do pojazdów "których wartość jest znikoma" bez wypowiedzenia się dlaczego uprzednio przyjmowana przez organy stawka 26,50 zł również traktowana była jako prawidłowa, a co w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w mocy postanowienia organu I instancji i nieuwzględnienia wniosku o dopuszczenie w tej kwestii dowodu z opinii biegłego (k. 102) należało uznać nie tylko za oznaczające zlekceważenie wytycznych sądów, ale i uchybienie treści art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 103 § 1 k.p.a.mające wpływ na rozpatrzenie sprawy.
Stosownie do art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że ocena, o której mowa w powołanym przepisie, może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy wydania decyzji. Związanie to oznacza, że organ (w postępowaniu administracyjnym) ani sąd (w postępowaniu sądowoadministracyjnym) nie mogą formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej stanowiskiem. Muszą podporządkować się mu w pełnym zakresie. Wskazania co do dalszego postępowania dotyczą natomiast sposobu działania organu w toku ponownie prowadzonego postępowania administracyjnego. Naruszenie regulacji art. 153 p.p.s.a. może polegać na pominięciu wiążącej oceny i przyjęciu stanowiska odmiennego niż z niej wynikające albo niewykonaniu wytycznych co do dalszego postępowania. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego tę ocenę oraz w przypadku zmiany stanu prawnego lub zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy, ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów   (por. wyroki NSA z 22 stycznia 2025 r.; II GSK 2090/24, z 11 października 2024 r.; I GSK 979/24; z 7 sierpnia 2024 r., I GSK 530/24; z 4 czerwca 2024 r. II GSK 90/21). Co istotne zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Orzeczeniem prawomocnym jest więc związany także Naczelny Sąd Administracyjny.
Obecnie rolą Sądu pierwszej instancji było dokonanie merytorycznej oceny stanowiska organów. Analiza sprawy wskazuje, że organy nie zrealizowały w całości wytycznych sądów w zakresie sposobu ustalenia stawek i ich uzasadnienia. Fakt, że przy określeniu stawek po raz kolejny organy zostały zobowiązane do przyjęcia wartości z punktu widzenia wszystkich istotnych dla sprawy zagadnień dotyczących ich optymalnej wysokości (sytuacja na lokalnym rynku tego rodzaju usług – liczba podmiotów je realizujących, zasady ich wykonywania i ew. elastyczność lub brak elastyczności cen, czynniki decydujące o wzroście lub obniżeniu cen na tego rodzaju usługi) wskazuje na konieczność dopuszczenia dowodu z opinii biegłego. Stanowisko organów do wszystkich istotnych dla sprawy zagadnień, w tym wykonania wskazań, o których mowa w art. 153 p.p.s.a., nie zostało w dostatecznie klarowny sposób przedstawione w uzasadnieniach decyzji, które spełniałyby wymagania wynikające z art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a. a powyższe, wobec istnienia tak zasadniczego braku, nakazywało podjąć działania mające na celu dopuszczenie dowodu nie tylko o charakterze porównawczym, ale z opinii biegłego posiadającego specjalistyczną wiedzę w dziedzinie motoryzacji. Należy wskazać, że nawet dysponując opinią biegłego organ będzie miał obowiązek jej analizy, weryfikacji i oceny przydatności bowiem to organ administracji ostatecznie rozstrzyga sprawę. Konieczne, by organ wskazał, czy podaje kwotę netto czy brutto, ponieważ w swoich decyzjach podawał je niejednolicie a jednocześnie nie zaznaczał, czy dana kwota zawiera podatek VAT.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., na które składa się kwota 5403 złotych tytułem uiszczonego przez stronę wpisu od skargi, a także wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika ustalone w stawce minimalnej w kwocie 480 złotych, powiększone o opłatę skarbową w wysokości 17 złotych od udzielonego pełnomocnictwa.
eg