III SA/Łd 149/24

III SA/Łd 149/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-05-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-03-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak /przewodniczący/
Janusz Nowacki /sprawozdawca/
Paweł Dańczak
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 102 par 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art 134 par 2, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 29 maja 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędziowie Sędzia WSA Paweł Dańczak Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 20 grudnia 2023 roku nr 1001-IEE.1.7192.59.2023.16.ACU w przedmiocie określenia wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2023 r., nr 1001-IEE-1.7192.59.2023.16.ACU Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zgierzu z dnia 27 kwietnia 2023 r., nr 1026-SEE.715.55.2022.249.AKS w przedmiocie określenia D. K. wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór.
Jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2021 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w Z. [...] Wydział [...] orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa dowodu rzeczowego w postaci 1302 opon przechowywanych w firmie D. K. A w P. Opony zabezpieczone zostały w toku czynności sprawdzających w sprawie o czyn z art. 171 ustawy o odpadach i uznane za dowody rzeczowe, a wobec nieustalenia sprawcy wykroczenia, odstąpiono od skierowania w sprawie wniosku o ukaranie. Postanowienie uprawomocniło się w dniu 21 kwietnia 2021 r.
W dniu 29 kwietnia 2021 r. powyższe postanowienie wpłynęło do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zgierzu, jako organu likwidacyjnego.
Pismem z dnia 11 maja 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zgierzu poinformował Sąd Rejonowy w Zgierzu o przystąpieniu do wykonania postanowienia z dnia 13 kwietnia 2021 r. i jednocześnie, pismem z tej samej daty zlecił Naczelnikowi Pierwszego Urzędu Skarbowego w Poznaniu (organowi rekwizycyjnemu), aby wykonał postanowienie Sądu Rejonowego w Zgierzu oraz przekazał informację dotyczącą terminu i sposobu likwidacji opon.
W przesłanej organowi rekwizycyjnemu drogą mailową w dniu 10 stycznia 2022 r. wiadomości, A. K. wskazała m.in. na decyzję Prokuratury Rejonowej w Z. o magazynowaniu opon na terenie firmy A D. K. odpłatnie oraz na opłacenie do dnia 19 kwietnia 2021 r. kosztów magazynowania na podstawie wystawionych faktur. Wniosła jednocześnie o udzielenie informacji, kto przejął obowiązek uiszczenia opłat związanych z magazynowaniem opon od dnia 20 kwietnia 2021 r., na jakim etapie sprawa się znajduje oraz kiedy zostanie podjęta decyzja, co do dalszego przeznaczenia opon.
W dniu 14 lutego 2022 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zgierzu wpłynęło złożone przez pełnomocnika D. K. wezwanie do zapłaty łącznej kwoty 27 675 zł na wskazany rachunek bankowy, tytułem wynagrodzenia za przechowanie opon, o których mowa w postanowieniu Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Z. z dnia 20 października 2020 r., sygn. akt [...], w okresie od dnia 29 kwietnia 2021 r. do 31 stycznia 2022 r.
Wezwanie do zapłaty organ likwidacyjny przesłał do Prokuratury Rejonowej w Z. pismem z dnia 28 lutego 2022 r. wskazując jednocześnie, że organem właściwym do przekazania wyroku o przepadku zabezpieczonych w sprawie dowodów rzeczowych (tj. rzeczy pochodzących z wykroczenia, którego sprawcy nie wykryto) jest Sąd Rejonowy w Z., który wydał orzeczenie. Tymczasem sąd nie zawiadomił Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zgierzu i nie przekazał do wykonania orzeczenia o przepadku. Z powyższych względów Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zgierzu nie mógł przystąpić do wykonania postanowienia z dnia 13 kwietnia 2021 r., sygn. akt [...]. Przekazanie przez Prokuraturę Rejonową w Z. orzeczenia o przepadku oraz poinformowanie przechowawcy o przekazaniu do dyspozycji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zgierzu dowodów rzeczowych nie oznacza, że doszło do wszczęcia postępowania w sprawie wykonania orzeczenia. Skutkiem powyższego, nie doszło do zastąpienia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zgierzu dotychczasowego organu reprezentującego Skarb Państwa (tj. Prokuratury Rejonowej w Z.).
Pismem z dnia 1 marca 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zgierzu poinformował Sąd Rejonowy w Z. [...] Wydział [...], że wobec braku przekazania postanowienia z dnia 13 kwietnia 2021 r., sygn. akt [...] nie był uprawniony do skierowania powiadomienia o przystąpieniu do wykonania postanowienia. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zgierzu nie był uprawniony do przystąpienia, w trybie art. 11 § 5 k.k.w., do wykonania orzeczenia. Działanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zgierzu było nieuzasadnione i przedwczesne. Organ likwidacyjny wniósł o wycofanie informacji zawartej w piśmie z dnia 11 maja 2021 r. (o przystąpieniu do wykonania postanowienia), jako przedwczesnej oraz wskazanie, do którego organu likwidacyjnego zostało przekazane postanowienie.
W dniu 11 sierpnia 2022 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zgierzu wpłynęło postanowienie Sądu Rejonowego w Z. [...] Wydział [...] z dnia 13 kwietnia 2021 r., sygn. akt [...] o przepadku 1302 sztuk zużytych opon, które zostały zabezpieczone w toku czynności sprawdzających w sprawie o czyn z art. 171 ustawy z dnia 14 grudnia 2021 r. o odpadach (tekst jedn. Dz U. z 2022 r. poz. 699), uznane za dowód rzeczowy i zarejestrowane w Krz pod numerem [...]. Wobec nieustalenia sprawcy wykroczenia, odstąpiono od skierowania wniosku o ukaranie i na wniosek Prokuratury Rejonowej w Z., Sąd Rejonowy w Z. postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2021 r. orzekł ich przepadek.
W dniu 19 września 2022 r. przeprowadzona została procedura likwidacyjna opon, poprzez ich zmielenie w firmie B Sp. jawna z siedzibą w B.
W załączeniu do pisma z dnia 30 września 2022 r. strona przekazała:
- fakturę z dnia 30 września 2022 r., nr 138/09/2022 obejmującą kwotę brutto do zapłaty 52 275 zł w terminie do dnia 5 października 2022 r. z tytułu przechowywania opon w okresie od 20 kwietnia 2019 r. do 19 września 2021 r., które zostały przekazane do utylizacji przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Poznaniu;
- postanowienie Prokuratury Rejonowej w Z. z dnia 27 września 2022 r., sygn. [...] w przedmiocie odmowy przyznania D. K. wynagrodzenia za przechowanie opon w okresie od 20 kwietnia 2021 r. do 19 września 2022 r. W uzasadnieniu wskazano m.in., że od dnia 21 kwietnia 2021 r. odpowiedzialność za koszt przechowania opon spoczywa na Naczelniku Urzędu Skarbowego w Zgierzu.
Strona wskazała, że do dnia 19 kwietnia 2021 r. koszty składowania opon ponosiła Prokuratura Rejonowa w Z, która stoi na stanowisku, że odpowiedzialność za koszty przechowywania spoczywa na Naczelniku Urzędu Skarbowego w Zgierzu.
Pismem z dnia 25 listopada 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zgierzu wezwał stronę do przedłożenia dokumentów dotyczących wysokości koniecznych wydatków poniesionych w związku z przechowywaniem 1302 zużytych opon w okresie od 20 kwietnia 2021 r. do 19 września 2021 r., wysokości wynagrodzenia za dozór dowodów rzeczowych, przedstawienia szczegółowej kalkulacji kosztów, które są należne dozorcy, a także inne dokumenty, które potwierdzają wysokość należnych, jako dozorcy kosztów oraz wynagrodzenia.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie, w piśmie z dnia 9 grudnia 2022 r. strona wyjaśniła, że właściwym okresem przechowywania opon jest okres od 20 kwietnia 2021 r. do 19 września 2022 r. (tj. data, kiedy opony zostały odebrane). Przedstawił wydatki za okres 16 miesięcy poniesione na naczepę, na której przechowywano opony, ich skład (podatek od środków transportowych, ubezpieczenie OC, dozór sprawowany przez właściciela firmy, remont naczepy konieczny po długim okresie postoju - wymiana układu pneumatycznego, hamulcowego i opon, przegląd techniczny za rok) oraz wysokość części z nich oraz wyliczenie utraconych przychodów spowodowanych wyłączeniem naczepy z ruchu międzynarodowego. Wyliczenie to dotyczy przychodu, jaki wygenerował zestaw, czyli ciągnik i naczepa o takich samych parametrach za podany wyżej okres. Po uwzględnieniu wysokości: przychodu, kosztu kierowcy, kosztu amortyzacji i obsługi oraz kosztu średniego zużycia paliwa dochód dotyczący zestawu, a następnie dochód wygenerowany przez naczepę wyniósł łącznie 128 982,59 zł. Koszty wyliczone zostały w oparciu o średni kurs euro - 4,6 zł.
Pismem z dnia 31 stycznia 2023 r. organ likwidacyjny ponownie wezwał stronę do uzupełnienia pism z dnia 30 września 2022 r. i 9 grudnia 2022 r. poprzez wskazanie wysokości koniecznych wydatków poniesionych w związku z przechowywaniem przedmiotowych opon w okresie od 20 kwietnia 2021 r. do 19 września 2022 r. i wynagrodzenia za ich dozór wskazując, że strona nie przedstawiła, jakie kwoty poniosła z tytułu wymiany układu pneumatycznego, hamulcowego i opon oraz jaki związek mają kopie kart kierowców z określeniem wydatków związanych z wykonywaniem dozoru i wynagrodzeniem za dozór.
W piśmie z dnia 24 lutego 2023 r. strona wyjaśniła, że wydatki poniesione na przysposobienie naczepy do ruchu, czyli remont we własnym zakresie (polegający na wymianie układu pneumatycznego, hamulcowego, naprawie instalacji elektrycznej i plandeki, wymianie opon) wyniosły 18 000 zł, a koszty nadzoru sprawowanego przez 17 miesięcy stanowi kwota 20 400 zł. Przedstawione dodatkowe dokumenty nie określają poniesionych wydatków, lecz przedstawiają, jaki dochód mogłaby wygenerować naczepa, jeżeli byłaby w ruchu transportowym. Utracone przychody, nie z winy strony, są również znaczącym kosztem w sprawie.
W piśmie z dnia 2 marca 2023 r. Prokuratura Rejonowa w Z. poinformowała, że dokonała zapłaty za składowanie opon za okres do dnia 19 kwietnia 2021 r.
Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zgierzu przyznał D. K. koszty dozoru w wysokości 6 669,38 zł, które obejmują zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru w okresie od 21 kwietnia 2021 r. do 19 września 2022 r. oraz wynagrodzenie za dozór 1302 sztuk opon, stanowiących własność Skarbu Państwa.
Na powyższe postanowienie pełnomocnik D. K. złożył zażalenie zaskarżając zażalenie w zakresie, w jakim organ pierwszej instancji nie przyznał wynagrodzenia za dozór ponad kwotę 6 669,38 zł i zwrotu koniecznych wydatków poniesionych w związku ze sprawowanym dozorem. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na jego treść, tj.:
1)art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., które polegało na zaniechaniu zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, poprzez:
- zaniechanie ustalenia, czy Prokuratura Rejonowa w Z. nakazała/poleciła wnioskodawcy, aby objęte przechowaniem 1302 sztuk opon przechowywane były przez niego wyłącznie na naczepie marki [...],
- pominięcie okoliczności, że zgodnie z umową zawartą przez Skarb Państwa - Prokuraturę Rejonową w Z. w okresie poprzedzającym orzeczenie przepadku wnioskodawcy przysługiwało wynagrodzenie miesięczne w kwocie 2 500 zł netto (powiększone o wartość podatku od towarów i usług),
- ustalenie wartości wynagrodzenia w oparciu o wysokości stawek abonamentowych (poprzez wyliczenie średniej arytmetycznej tych stawek) funkcjonujących na innych rynkach lokalnych (z różnych miejsc Polski), zamiast w oparciu o stawki obowiązujące wyłącznie na rynku lokalnym (tj. miasto Poznań oraz gminy bezpośrednio okalające miasto Poznań), w następstwie czego organ egzekucyjny pierwszej instancji ustalił stan faktyczny niezgodny z rzeczywistym stanem rzeczy, co przełożyło się na końcowy wynik sprawy, poprzez nieprzyznanie wnioskodawcy zwrotu kosztów dozoru oraz przyznanie wynagrodzenia, które nie odpowiada wartościom rynkowym;
2) art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez ustalenie braku poniesienia przez wnioskodawcę kosztów dozoru oraz ustalenie przez organ egzekucyjny miesięcznych stawek abonamentowych (miesięcznego wynagrodzenia) za dozór, z pominięciem dowodu z opinii biegłego, w sytuacji gdy ustalenie miesięcznej rynkowej stawki abonamentowej za dozór wymaga wiadomości specjalnych, w konsekwencji czego ustalenie przez organ rynkowej stawki abonamentowej za dozór winno odbyć się w drodze dowodu z opinii biegłego;
3) art. 102 § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 836 k.c. poprzez:
- ustalenie dla wnioskodawcy wynagrodzenia w kwocie 6 669,38 zł (bez oznaczenia, czy, jest to kwota netto, czy brutto) za wykonany dozór w okresie od 21 kwietnia 2021 r. do 19 września 2022 r., w sytuacji gdy kwota ta nie stanowi ekwiwalentu wykonanej usługi, jest zaniżona i nie odpowiada realiom rynkowym, jak również nie uwzględnia poniesionych przez wnioskodawcę kosztów w związku z wykonywanym dozorem.
W oparciu o postawione zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez przyznanie łącznie kwoty 40 545,00 zł tytułem zwrotu koniecznych wydatków oraz wynagrodzenia za dozór stanowiących własność Skarbu Państwa dowodów rzeczowych w postaci 1302 sztuk opon w okresie od 21 kwietnia 2021 r. do 19 września 2022 r. Na podstawie art. 136 § 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz w zw. z art. 18 u.p.e.a. wniósł o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego poprzez:
- zwrócenie się do Prokuratury Rejonowej w Z. o udzielenie informacji, czy w ramach zawartej przez Skarb Państwa - Prokuraturę Rejonową w Z. umowy nakazano wnioskodawcy, aby stanowiące przedmiot przechowania opony przechowywane były na naczepie marki [...] (nr VIN: [...]), a w szczególności, czy Prokurator M. M. nakazał wnioskodawcy, aby przechowywane opony nie były zdejmowane z naczepy;
- przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego celem ustalenia: wysokości odpowiadającego realiom rynkowym wynagrodzenia należnego wnioskodawcy z tytułu przechowania stanowiących własność Skarbu Państwa 1302 sztuk opon w okresie od 21 kwietnia 2021 r. do 19 września 2022 r. (z uwzględnieniem rynku lokalnego);
Ewentualnie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 20 grudnia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy wskazując, że w oparciu art. 102 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny winien przyznać na wniosek dozorcy dwa odrębne rodzaje należności, które mu przysługują, tj. zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru i wynagrodzenie za dozór.
Odwołując się do poglądów prezentowanych w orzecznictwie sądów administracyjnych organ wyjaśnił, że do wydatków koniecznych należy to, co zostało zrobione, aby zabezpieczyć przechowywany przedmiot, z uwagi na jego właściwości, przed utratą jego wartości. Dozorca powinien wskazać konieczne wydatki poniesione na dozór tego konkretnego przedmiotu, przedstawić sposób obliczenia tych kwot oraz wykazać dowodami, że zostały rzeczywiście poniesione. Jeżeli dozorca nie przedstawi żadnych dowodów i wyliczeń dotyczących koniecznych wydatków, konieczne jest ustalenie wydatków przez organ likwidacyjny z urzędu w drodze możliwych do przeprowadzenia dowodów, przy czym wydatki te mogą dotyczyć tylko powierzchni zajmowanej przez przechowywaną rzecz. W tej sytuacji, organ likwidacyjny może wydatki te ustalić powołując się na art. 836 k.c., zgodnie z którym przechowawcy należy się wynagrodzenie przyjęte w danych stosunkach.
Organ likwidacyjny może posłużyć się art. 836 k.c. także przy wyliczeniu wynagrodzenia za dozór, ponieważ w art. 102 § 2 u.p.e.a. nie określono kryteriów ustalania tego wynagrodzenia.
Wysokość wynagrodzenia przyjętego w danych stosunkach w rozumieniu art. 836 k.c. powinna zostać ustalona na podstawie kryterium wynagrodzenia faktycznie stosowanego najczęściej przez innych przechowawców na terenie i miejscu, gdzie przechowawca wykonuje usługę i dla rzeczy danego rodzaju. Należy przy tym uwzględnić zakres obowiązków przechowawcy i okoliczności towarzyszące przechowaniu, takie jak: miejsce przechowania, warunki sprawowania pieczy nad zajętą ruchomością oraz wielkość składowanego przedmiotu, powierzchnię niezbędną do jego składowania w taki sposób, jaki wynika z właściwości przechowywanej rzeczy i okoliczności. Organ może się także posłużyć informacjami od innych organów wypłacających wynagrodzenia za dozór.
W niniejszej sprawie, na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji, skarżący nie przedłożył żadnych dowodów, z których wynikałoby, że faktycznie poniósł wydatki w łącznej kwocie 20 145 zł wyszczególnione w piśmie z dnia 9 grudnia 2022 r., uzupełnionym pismem z dnia 24 lutego 2023 r., jak również, że wydatki te były konieczne. Nie uzasadnił także, w oparciu o jakie kryterium wyliczył ww. wynagrodzenie za dozór. Dowodów takich nie przedłożył także na etapie postępowania odwoławczego. Tymczasem ciężar dowodzenia w tym zakresie ciąży na stronie.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie podzielił zarzutu, że organ likwidacyjny błędnie ustalił stan faktyczny, ponieważ nie wystąpił do Prokuratury Rejonowej w Z., aby ustalić zakres umowy zawartej odnoszącej się do warunków przechowywania dowodów rzeczowych w postaci 1302 sztuk opon oraz wysokości wynagrodzenia za dozór. Ciężar dowodzenia w zakresie roszczeń z tytułu poniesienia koniecznych wydatków związanych z dozorem, jak i wynagrodzenia za dozór spoczywa na stronie i nie może przerzucić ciężaru dowodzenia na organ likwidacyjny.
Zdaniem organu odwoławczego niezasadne jest również powołanie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Przedmiotem przechowania były zużyte opony, podlegające zniszczeniu, wobec powyższego powołanie biegłego dla oszacowania wysokości żądanych należności, wygenerowałoby jedynie dodatkowe wydatki.
W niniejszej sprawie konieczne było ustalenie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zgierzu wydatków dotyczących przechowania przedmiotowych opon oraz wynagrodzenia za ich dozór w oparciu o dyspozycję art. 836 k.c.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podzielił stanowisko organu likwidacyjnego, że wydatki związane z naczepą, na której składowane były opony, nie miały związku z wykonywanym dozorem. Opony te mogły być złożone bezpośrednio na ziemi, jedna na drugiej. Zasadnie zatem, przy uwzględnieniu, że wskazane wyżej opony przechowywane były na naczepie, która pozostawiona była na placu należącym do skarżącego dla wyliczenia kosztów dozoru i wynagrodzenia za dozór organ likwidacyjny przyjął ich porównanie ze stawkami stosowanymi przez inne podmioty prowadzące usługi parkowania.
W tym celu organ likwidacyjny wystąpił do urzędów skarbowych w Polsce o podanie wysokości stawek dobowych i abonamentowych zastosowanych w postępowaniach prowadzonych w podobnym zakresie, czyli przy określaniu wysokości kosztów dozoru naczep lub samochodów ciężarowych (TIR). Ponadto organ ten dokonał przeglądu ogólnodostępnych stron internetowych (m.in. na portalu OLX), w celu ustalenia stawek abonamentowych stosowanych przez podmioty prowadzące działalność w zakresie przechowywania pojazdów (usług parkingowych). Przeprowadzona przez organ likwidacyjny analiza rynku obejmowała obszar całej Polski, ze szczególnym uwzględnieniem województwa wielkopolskiego.
Dla ustalenia należności związanych z dozorem wskazanych opon miarodajne było przyjęcie do analizy stawek opłat miesięcznych, abonamentowych za parkowanie naczepy, na której były przechowywane oraz wyliczenie w oparciu o nie średniej arytmetycznej, która posłużyła do wyliczenia należności.
W oparciu o informacje pozyskane:
- z Urzędu Skarbowego w Nakle nad Notecią, Trzeciego Urzędu Skarbowego w Bydgoszczy, Pierwszego Urzędu Skarbowego w Toruniu, Drugiego Urzędu Skarbowego w Kielcach, z których wysokość stawek abonamentowych wynika z umów zawartych przez dyrektorów izb administracji skarbowej z podmiotami świadczącymi usługi wynajęcia miejsc parkingowych w sytuacji skorzystania przez organy likwidacyjne/egzekucyjne z tych miejsc dla pozostawienia tam ruchomości;
- Drugiego Urzędu Skarbowego w Opolu, Pierwszego Urzędu Skarbowego w Bielsku Białej, Urzędu Skarbowego w Nowym Targu, Drugiego Urzędu Skarbowego w Kielcach, z których kwoty opłat wynikają z umów indywidualnych w prowadzonych przez te Urzędy sprawach;
oraz z ogłoszeń podmiotów prowadzących działalność gospodarczą w zakresie usług parkingowych (zamieszczonych na ogólnodostępnych stronach internetowych), organ likwidacyjny ustalił, że średnia arytmetyczna stawek abonamentowych wynosiła:
- w 2021 r. - 359,54 zł brutto miesięcznie,
- w 2022 r. - 408,14 zł brutto miesięcznie.
Szczegółowy wykaz urzędów skarbowych, miejscowości, na terenie których podmioty prowadzące usługi parkingowe działają oraz wysokości stawek abonamentowych obowiązujących w tych urzędach i podmiotach w latach 2021 i 2022 Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zgierzu szczegółowo przedstawił w zestawieniu tabelarycznym zamieszczonym w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Przy ustalaniu stawek abonamentowych, organ likwidacyjny posłużył się danymi pozyskanymi z różnych miejsc w Polsce. Jednak w pięciu przypadkach (na 16 wskazanych w zestawieniu) podmioty prowadzące usługi parkingowe pochodziły z województwa wielkopolskiego, tj. Poznania, Pleszewa, Kościanu i Turku. Wyliczenie średniej arytmetycznej w oparciu o stawki obowiązujące w tych podmiotach (odpowiednio: 400 zł, 700 zł, 369 zł, 246 zł i 279,60 zł) wynosi 397,12 zł w 2021 r. i w 2022 r. Wobec powyższego nie odbiega znacząco od stawki wyliczonej przez organ likwidacyjny na podstawie stawek pozyskanych z różnych rejonów Polski. Wyliczenie przedstawia się następująco:
- 10 dni miesiąca kwietnia 2021 r. - za okres od 21 kwietnia 2021 r. do 30 kwietnia 2021 r. - 119,80 zł (359,54 zł/30 dni = 11,98 zł x 10 dni),
- 8 miesięcy 2021 r. - za okres od maja do grudnia 2021 r. - 2.876,32 zł (8 x 359,54 zł),
- 9 miesięcy 2022 r. - za okres od stycznia do września 2022 r. - 3.673,26 zł (9 x 408,14 zł).
Zatem, łącznie stronie przysługuje należność w kwocie 6 669,38 zł brutto.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w sentencji zaskarżonego postanowienia Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zgierzu nie wskazał, że przyznana należność stanowi kwotę brutto. Nie jest to jednak błąd, który powoduje konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia, ponieważ z uzasadnienia wynika, że do wyliczenia zastosowane zostały stawki brutto (a więc powiększone o podatek VAT), a skoro tak, oczywistym jest, że wyliczona na ich podstawie należność nie może stanowić kwoty netto.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie przepisu postępowania, mające istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia, tj.
1) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 140 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez zaniechanie przez organy obu instancji obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, poprzez:
- zaniechanie ustalenia, czy Prokuratura Rejonowa w Zgierzu nakazała/poleciła skarżącemu aby objęte przechowaniem 1302 sztuki opon przechowywane były przez skarżącego wyłącznie na naczepie marki KRONE;
- pominięcie okoliczności, że zgodnie z umową zawartą pomiędzy skarżącym a Skarbem Państwa - Prokuraturą Rejonową w Zgierzu (a w miejsce którego to stosunku wszedł następnie Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zgierzu) w okresie poprzedzającym orzeczenie przepadku skarżącego przysługiwało wynagrodzenie miesięczne w kwocie 2 500 zł netto (powiększone o wartość podatku od towarów i usług);
- dokonanie ustalenia wartości wynagrodzenia w oparciu wysokości stawek abonamentowych (poprzez wyliczenie średniej arytmetycznej tych stawek) funkcjonujących na innych rynkach lokalnych (z różnych miejsc Polski), zamiast w oparciu o stawki obowiązujące wyłącznie na rynku lokalnym (tj. Miasto Poznań oraz gminy bezpośrednio okalające Miasto Poznań);
w następstwie czego organy ustaliły stan faktyczny niezgodny z rzeczywistym stanem rzeczy, co przełożyło się na końcowy wynik sprawy, poprzez nieprzyznanie skarżącemu zwrotu kosztów dozoru oraz przyznanie wynagrodzenia, które nie odpowiada wartościom rynkowym;
2) art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez brak uwzględnienia wniosków dowodowych skarżącego (wyrażonych chociażby w petitum zażalenia), a następnie przyjęcie, że skarżący nie sprostał ciężarowi dowodzenia w zakresie swoich roszczeń, w sytuacji gdy organ, co do zasady jest zobowiązany uwzględniać wnioski dowodowe strony postępowania, a nadto przedmiotowe wnioski stanowiły element realizacji obowiązku aktywności dowodowej strony (której to aktywności brak został skarżącemu zarzucany przez organ II instancji);
3) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez brak uwzględnienia przez organ II instancji w procesie subsumpcji faktu, że:
- działalność gospodarcza skarżącego koncentruje się przede wszystkim na transporcie drogowym towaru, a przedsiębiorstwo przy ul. [...] 1 w P. stanowi bazę dla pojazdów transportowych,
- przechowywanie opon stanowiących własność Skarbu Państwa stanowiło dla skarżącego dodatkowe uprzykrzenie (utrudnienie przy wykonywanej działalności) w związku z de facto "zagraceniem" przestrzeni placu manewrowego;
- ustalone przez skarżącego z Prokuraturą Rejonową w Zgierzu wynagrodzenie było znacznie wyższe, niż ustalenie uznane przez organy jako ekwiwalentne, z czego należy wywodzić, że w wynagrodzeniu tym zawierała się też rekompensata za przechowanie na naczepie;
w związku z czym ustalenie wysokości wynagrodzenia nie powinno być ograniczone wyłącznie do porównania cen, jakie oferują podmioty gospodarcze oferujące przechowanie na otwartych placach, gdyż skarżący nie prowadzi tego rodzaju działalności i miejsce (w którym realizowane było przechowanie) nie jest przeznaczone na taką działalność;
4) art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez ustalenie braku poniesienia przez skarżącego kosztów dozoru oraz ustalenie przez organy miesięcznych stawek abonamentowych (miesięcznego wynagrodzenia) za dozór z pominięciem dowodu z opinii biegłego, w sytuacji gdy:
- ustalenie miesięcznej rynkowej stawki abonamentowej za dozór wymaga wiadomości specjalnych, w konsekwencji czego ustalenie przez organy rynkowej stawki abonamentowej za dozór winno odbyć się w drodze dowodu z opinii biegłego;
- art. 84 k.p.a. nie przewiduje, że organ może zaniechać przeprowadzania dowodu z opinii biegłego sądowego celem uniknięcia generowania dodatkowych kosztów;
- przedmiotem przechowania były zużyte opony (nie przedstawiające większej wartości), podlegające zniszczeniu, nie oznacza, że organ jest uprawniony ciąć koszty postępowania w przedmiocie ustalenia wysokości zwrotu kosztów i wynagrodzenia za dozór, albowiem takie działanie może wpłynąć na zaniżenie należnego skarżącemu świadczenia;
5) art. 102 § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 836 k.c., poprzez przyjęcie przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, że ustalone przez organ I instancji wynagrodzenie w kwocie 6 669,38 zł za wykonany dozór w okresie od dnia 21 kwietnia 2021 r. do dnia 19 września 2022 r. jest ekwiwalentne, w sytuacji gdy w rzeczywistości ustalona kwota nie stanowi ekwiwalentu wykonanej usługi, jest zaniżona, nie odpowiada realiom rynkowym, nie uwzględnia sytuacji gospodarczej skarżącego, jak również nie uwzględnia poniesionych przez skarżącego kosztów związanych z wykonywanym dozorem;
6) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez wydanie przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie organu I instancji, w sytuacji gdy zachodziły podstawy do wydania postanowienia reformatoryjnego w całości uwzględniającego wniosek skarżącego (tj. przyznanie kwoty 40 545 zł tytułem zwrotu koniecznych wydatków oraz wynagrodzenia za dozór stanowiących własność Skarbu Państwa dowodów rzeczonych w postaci 1302 sztuk opon w okresie od 21 kwietnia 2021 r. do dnia 19 września 2022 r., ewentualnie wydania postanowienia uchylającego zaskarżone postanowienie organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temuż Organowi.
W oparciu o postawione zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zgierzu z dnia 27 kwietnia 2023 r., a także dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci 14 wymienionych w skardze faktur VAT na okoliczność poniesienia przez skarżącego kosztów związanych (w tym stanowiących następstwo) ze sprawowaniem przez niego dozoru nad mieniem stanowiącym własność Skarbu Państwa, zaistnienia konieczności dokonania naprawy naczepy celem zapewnienia możliwości jej przywrócenia do eksploatacji po zakończeniu sprawowania przez skarżącego dozoru i dokonania naprawy naczepy po ustaniu stosunku przechowania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga nie jest zasadna..
Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U. z 2023r. poz.1634 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:
a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy
b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego
c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy
2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach
3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Badając legalność zaskarżonego postanowienia sąd nie stwierdził naruszenia przez organ administracji przepisów prawa materialnego bądź procesowego w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji o przyznaniu D.K. kwoty 6669,38 zł obejmującej zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór 1302 sztuk opon stanowiących własność Skarbu Państwa.
Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020r. poz.1427 ze zm.), dalej u.p.e.a., przepis rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020r. poz.1805) oraz przepisy Kodeksu cywilnego.
Zgodnie z treścią art.102 § 1 u.p.e.a. dozorca jest obowiązany przechowywać zajętą ruchomość z taką starannością, aby zapobiec jej uszkodzeniu, zniszczeniu lub zaginięciu, oraz wydać ją na wezwanie organu egzekucyjnego. Dozorca jest obowiązany zawiadomić organ egzekucyjny o zmianie miejsca przechowywania ruchomości.
W myśl art.102 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny przyznaje, na wniosek dozorcy złożony w terminie miesiąca od dnia ustania dozoru, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór, chyba że dozorcą jest jedna z osób wymienionych w art. 101 § 1.
Zgodnie z treścią § 3 pkt 1 a.) rozporządzenia Rady Ministrów z 28 lutego 2011r. przepisy działu II rozdziału 6 ustawy dotyczące przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości stosuje się do ruchomości:
1) które stały się własnością Skarbu Państwa albo powiatu na podstawie:
a) prawomocnego orzeczenia przepadku przedmiotów, wydanego w postępowaniu karnym, w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe, w postępowaniu administracyjnym, w postępowaniu cywilnym oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia,
W myśl art. 836 Kodeksu cywilnego jeżeli wysokość wynagrodzenia za przechowanie nie jest określona w umowie albo w taryfie, przechowawcy należy się wynagrodzenie w danych stosunkach przyjęte, chyba że z umowy lub z okoliczności wynika, iż zobowiązał się przechować rzecz bez wynagrodzenia.
Z przepisu art.102 § 2 u.p.e.a. wynika, że przyznanie wynagrodzenia dozorcy jest uzależnione od faktu wykonywania dozoru i zgłoszenia przez dozorcę żądania przyznania wynagrodzenia za dozór i zwrotu koniecznych wydatków poniesionych w związku z dozorem. Spełnienie tych dwóch przesłanek, zgodnie z brzmieniem przepisu, powoduje powstanie po stronie organu obowiązku przyznania zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru i wynagrodzenia za dozór. Wskazuje na to kategoryczne sformułowanie "organ egzekucyjny przyzna na żądanie dozorcy". Co do zasady wydatki i wynagrodzenie za dozór należą się, a więc powinny być ustalone i przyznane, za cały czas sprawowania dozoru
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 listopada 2019 r. sygn. I OSK 3091/18 (Lex 2778238), analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, iż zwrot ten następuje w momencie wykazania koniecznych wydatków poniesionych przez konkretnego dozorcę w stosunku do określonego pojazdu. Dodatkowo to na dozorcy ciąży obowiązek wykazania owych poniesionych kosztów. Ponadto z dyspozycji art. 102 § 2 u.p.e.a wynika, iż dozorca nie tylko wskazuje konkretne konieczne wydatki poniesione na dozór konkretnego pojazdu, ale musi również przedstawić w jaki sposób kwoty te zostały obliczone. Ustawa egzekucyjna nie określa kryteriów ustalania wysokości wynagrodzenia zatem w tym zakresie należy oprzeć się na art. 836 k.c. Przepis ten stanowi, że o ile wysokość wynagrodzenia za przechowywanie nie jest określona w umowie albo w taryfie przechowawcy należy się wynagrodzenie przyjęte w danych stosunkach.
Przypomnieć także należy, że w uzasadnieniu uchwały z dnia 29 listopada 2010 r. sygn. I OPS 1/10 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przy określaniu wynagrodzenia, o którym mowa w art. 102 § 2 u.p.e.a. należy uwzględnić zakres obowiązków dozorcy (przechowawcy) i okoliczności towarzyszące przechowaniu, warunki sprawowania pieczy nad zajętą ruchomością oraz wielkość składowanego przedmiotu i powierzchnię niezbędną do jego składowania w sposób zapewniający jego właściwości.
Ani przepis art. 102 § 2 u.p.e.a., ani żaden inny przepis prawa nie określają precyzyjnie jak wyliczyć należność za dozór. Przyznanie wynagrodzenia i zwrot koniecznych wydatków musi więc nastąpić w stosunku do realiów konkretnego przypadku i będzie to kwota uzależniona od okoliczności dotyczących konkretnego dozorcy, parkingu i pojazdu. Wydatki muszą być konieczne ze względu na cel i warunki wykonywanego dozoru. Co do zasady, ustalona należność winna odpowiadać rzeczywistym i wykazanym wydatkom poniesionym przez podmiot wykonujący dozór na wykonywanie dozoru, w tym przypadku na utrzymanie i eksploatację parkingu oraz wynagrodzenie w związku ze sprawowanym dozorem nad rzeczami przechowywanymi na parkingu. Zwrot koniecznych wydatków oraz należnego wynagrodzenia może nastąpić w momencie wykazania koniecznych nakładów poniesionych przez konkretnego dozorcę w stosunku do określonego przedmiotu. Na dozorcy ciąży obowiązek wykazania poniesionych kosztów oraz sposobu ich kalkulacji, a organ orzekający o ich przyznaniu jest uprawniony do weryfikacji przedstawionej kalkulacji (wyrok NSA z 16 października 2015 r.).
Dodać również należy, iż jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 listopada 2018 r. sygn. I OSK 326/17 (Lex nr 2603865), organ administracji prowadząc na żądanie dozorcy postępowanie na podstawie art. 102 § 2 u.p.e.a., mające na celu ustalenie należności z tytułu wynagrodzenia za dozór i należności z tytułu zwrotu koniecznych wydatków związanych z dozorem powinien ustalić te należności oddzielnie, w tych przypadkach gdy dozorca wykaże poniesione konieczne koszty dozoru związane z danym pojazdem, wskaże sposób ich obliczenia, a także uzasadni wysokość należnego wynagrodzenia. Jeżeli zaś dozorca żąda zarówno wynagrodzenia z tytułu dozoru jak zwrotu koniecznych wydatków z tytułu dozoru, lecz mimo wezwania organu nie przedstawia stosownych dokumentów wskazujących, czy też pozwalający na ustalenie wysokości dochodzonych należności, a ustalenia te musi samodzielnie poczynić organ, wówczas możliwe jest ustalenie jednej łącznej kwoty, obejmującej obie należności. W takich okolicznościach istotne jest, aby z zarówno z treści postanowienia jak i uzasadnienia postanowienia jednoznacznie wynikało, czy przyznana kwota obejmuje obie należności, czy też jedną z nich. Orzecznictwo dopuszcza więc przyznanie jednej wspólnej kwoty obejmującej zarówno wynagrodzenie z tytułu dozoru jak zwrot koniecznych wydatków z tytułu dozoru.
Odnośnie stosowania art. 102 § 2 u.p.e.a. w orzecznictwie i piśmiennictwie wskazuje się również, że należy brać pod uwagę zakres obowiązków dozorcy oraz okoliczności towarzyszące przechowaniu, a przede wszystkim miejsce i warunki przechowania, wielkość dozorowanego przedmiotu, a w konsekwencji również powierzchnię konieczną do jego prawidłowego składowania, przy uwzględnieniu właściwości tej rzeczy. Za prawidłowe uznaje się uwzględnienie przez organ informacji w zakresie wysokości opłat miesięcznych za przechowywanie pojazdów, pobieranych na parkingach strzeżonych w okolicy, a więc pochodzących od podmiotów wykonujących działalność gospodarczą tego samego rodzaju co wnioskodawca.
Należność z tytułu poniesionych wydatków, o której mowa w art. 102 § 2 u.p.e.a., winna odpowiadać rzeczywistym wydatkom poniesionym przez podmiot dozorujący. Przy założeniu, że dozorcy przysługiwać winien zasadniczo wyłącznie zwrot wydatków związanych bezpośrednio z zabezpieczeniem dozorowanej ruchomości przed zniszczeniem uwzględniać należy okoliczności towarzyszące przechowaniu, w tym miejsce przechowania, warunki sprawowania pieczy nad zajętą ruchomością oraz wielkość składowanego przedmiotu.
Z zebranego materiału dowodowego wynika, że począwszy od 2021r. D.K. przechowywał na terenie prowadzonego przez siebie parkingu 1302 zużyte opony będące dowodem rzeczowym w postępowaniu karnym w sprawie o czyn z art.171 ustawy z 14 grudnia 2021r. o odpadach (Dz.U. z 2022r. poz.699). Wobec nieustalenia sprawcy wykroczenia prokurator odstąpił od sporządzenia wniosku o ukaranie i skierował wniosek do sądu o orzeczenie ich przepadku na rzecz Skarbu Państwa. Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2021r. w sprawie II [...] Sąd Rejonowy w Zgierzu orzekł o przepadku wymienionych opon na rzecz Skarbu Państwa. Postanowienie to uprawomocniło się w dniu 21 kwietnia 2021r.
Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest wysokość koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru opon i wynagrodzenie za dozór należnych skarżącemu za okres od dnia 21 kwietnia 2021r. (tzn. od dnia uprawomocnienia się postanowienia w spr. II [...] o przepadku opon na rzecz Skarbu Państwa) do dnia 19 września 2022r. (tzn. do dnia ich zniszczenia przez zmielenie). Jeżeli chodzi o okres przechowywania opon przed 21 kwietnia 2021r. to stanowiły one wówczas dowód rzeczowy w sprawie karnej i wynagrodzenie za ich przechowywanie wypłacała Prokuratura Rejonowa w Zgierzu na podstawie umowy cywilnoprawnej zawartej ze skarżącym. Z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia w sprawie II [...] stały się one własnością Skarbu Państwa i po upływie 17 miesięcy zostały zniszczone a obowiązek zapłaty za ich przechowywanie przeszedł na organ egzekucyjny, którym był Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zgierzu.
Należy zaznaczyć, że zachowany został miesięczny termin do złożenia wniosku przez skarżącego o przyznanie wynagrodzenia za dozór, o którym mowa w art.102 § 2 u.p.e.a. Opony zostały zniszczone w dniu 19 września 2022r. a w dniu 30 września 20212r. D.K. złożył wniosek o przyznanie mu wynagrodzenia za przechowywanie opon wraz z fakturą zapłaty (k.74,78,119-120). Zachowany zatem został miesięczny termin określony w art.102 § 2 u.p.e.a.
W rozpoznawanej sprawie skarżący nie przedstawił żadnych dowodów z których wynikałoby jakie poniósł faktyczne wydatki na dozór opon oraz że wydatki te były konieczne. Nie przedstawił również wiarygodnego wyliczenia dochodzonego wynagrodzenia za dozór.
Zaznaczyć należy, że organ egzekucyjny dwukrotnie wzywał D.K. do przedłożenia dokumentów określających wysokość poniesionych koniecznych wydatków (faktur i innych dokumentów potwierdzających koszty wynagrodzenia, koszty dzierżawy lub wysokość podatku od nieruchomości, koszty monitoringu, amortyzacji i.t.p.) oraz dokumentów określających wynagrodzenie za dozór (kalkulacji tego wynagrodzenia i.t.p.). Pierwszym wezwaniem było pismo z dnia 25 listopada 2022r. (k.80) w odpowiedzi na które skarżący przedstawił wyliczenie z 9 listopada 2022r. (k.117) w którym podał wydatki poniesione na naczepę na której przechowywał opony (podatek od środków transportu -1768 zł, ubezpieczenie OC – 200 zł, przegląd techniczny – 177 zł) oraz utracone przychody spowodowane wyłączeniem naczepy z ruchu – 128 982,59 zł. Ponowne wezwanie organu to pismo z 31 stycznia 2023r. (k.124) w odpowiedzi na które D.K. w piśmie z 24 lutego 2023r. (k.130) określił koszty remontu naczepy na kwotę 18000 zł oraz koszty wynagrodzenia za dozór – 20400 zł (17 miesięcy x 1200 zł). Analiza obu pism skarżącego wskazuje, że jego konieczne wydatki związane z wykonywaniem dozoru to kwota 20145 zł (18000 zł + 1768 zł+ 200 zł + 177 zł) oraz wynagrodzenie za dozór to kwota 20400 zł (17 miesięcy x 1200 zł).
Organy administracji obu instancji słusznie uznały, że wymienione pisma skarżącego nie są dowodami z których wynikałyby jego konieczne wydatki związane z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór.
Jeżeli chodzi o konieczne wydatki to dochodzona przez skarżącego kwota (20145 zł) nie ma żadnego racjonalnego uzasadnienia. D.K. określił kwoty żądania jako utratę przychodów spowodowanych wyłączeniem naczepy z ruchu (128982 zł) oraz opłaty i podatki związane z funkcjonowaniem naczepy (podatek od środków transportu, ubezpieczenie OC i przegląd techniczny). Tymczasem z żadenego dowodu nie wynika, że opony musiały być składowane na naczepie. Sposób przechowywania opon nie był przez nikogo narzucony a w szczególności skarżący nie wykazał, że taki sposób przechowywania został mu zlecony przez Prokuraturę Rejonową w Zgierzu. D.K. sam decydował w jaki sposób będzie przechowywał opony i sam podjął decyzję, że będzie je przechowywał na naczepie. Faktycznie mógł je przechowywać na ziemi ułożone w stos albo na deskach, paletach, plandece i.t.p. W sytuacji gdy skarżący sam zdecydował o przechowywaniu opon na naczepie a nie w innym miejscu to określone przez niego konieczne wydatki związane z niemożliwością korzystania z naczepy nie mogły stanowić wiarygodnego określenia koniecznego wydatku.
D.K. nie wyjaśnił także sposobu wyliczenia wynagrodzenie za dozór. Wynagrodzenie to określił na kwotę 20400 zł (1200 zł x 17 miesięcy) ale nie wyjaśnił dlaczego przyjął, że miesięczne wynagrodzenie miało wynosić 1200 zł. Nie wiadomo w oparciu o jakie kryterium zostało ono wyliczone.
Należy zaznaczyć, że to na dozorcy spoczywa ciężar dowodu poniesionych przez niego koniecznych wydatków oraz wynagrodzenia za dozór. Skarżący tego nie wykazał bo dochodzone przez niego kwoty nie mają racjonalnego uzasadnienia. W tej sytuacji organy administracji trafnie podjęły działania mające na celu ustalenie koniecznych wydatków oraz wynagrodzenie za dozór stosowane przez inne podmioty prowadzące usługi parkingowe w podobnych sprawach. Organy ustaliły stawki miesięcznych opłat abonamentowych za parkowanie pojazdu (naczepy) ustalone w postępowaniach administracyjnych w podobnych sprawach prowadzonych przez inne urzędy skarbowe oraz na podstawie ogólnodostępnych stron internetowych (np. na portalu OLX).
W ocenie sądu prawidłowo oparto się na miesięcznych stawkach abonamentowych a nie na stawkach dobowych. Stosowanie stawek dobowych ma uzasadnienie przy dozorze okazjonalnym, trwającym przez stosunkowo krótki okres czasu zaś przy dozorze wykonywanym przez dłuższy okres czasu (np. przez kilkanaście miesięcy) najodpowiedniejsze jest stosowanie stawek miesięcznych abonamentowych bo właśnie takie stawki uwzględniają najpełniej długoterminowy okres przechowywania pojazdu (naczepy, opon i.t.p.) na parkingu (por wyroki NSA z 23 lipca 2020r. w spr. I OSK 3064/19 i z 10 listopada 2017r. w spr. I OSK 127/16).
Organy administracji ustaliły miesięczne stawki abonamentowe na podstawie informacji uzyskanych z 8 urzędów skarbowych oraz z 16 podmiotów świadczących usługi parkingowe na terenie całego kraju. Na podstawie tych informacji ustalono średnią miesięczną stawkę abonamentową obowiązującą w 2021r. (359,54 zł brutto) oraz za 2022r. (408,14 zł brutto) a następnie obliczono łączną kwotę koniecznych wydatków oraz wynagrodzenia za dozór w okresie od 21 kwietnia 2021r. do 19 września 2022r. w wysokości 6669,38 zł. W ocenie sądu organy administracji uwzględniły informacje o miesięcznych stawkach abonamentowych za zbyt odległych miejscowości od siedziby parkingu skarżącego. Jest rzeczą zrozumiałą, że różne są miesięczne stawki abonamentowe w zależności od regionu w którym znajduje się firma świadcząca usługi parkingowe. Inne są stawki obowiązujące przykładowo w Wielkopolsce w stosunku do stawek obowiązujących np. w Małopolsce czy na Pomorzu. Każdy rynek usług parkingowych ma swoją specyfikę. W związku z czym, w ocenie sądu, przy wyliczeniu koniecznych wydatków i wynagrodzenia za dozór przysługujących skarżącemu należy uwzględnić jedynie stawki obowiązujące na rynku lokalnym. Rynek ten, w przekonaniu sądu, należy określić jako obszar wyznaczony odległością około 150 km od siedziby parkingu należącego do D.K. Obszar ten określa specyfikę rynku usług parkingowych w pobliżu parkingu skarżącego i jest najbardziej odpowiedni dla ustalenia należności D.K.
W ocenie sądu niewłaściwe jest uwzględnianie miesięcznych stawek abonamentowych obowiązujących w miejscowościach położonych kilkaset kilometrów od parkingu skarżącego (np. z Bielska Białej, Nowego Targu, Kielc, Gdańska, Chorzowa czy Szczecina) bo te rynki usług parkingowych mają inną specyfikę niż rynek w Wielkopolsce. W związku z czym sąd uznał, że ustalenie miesięcznych stawek abonamentowych winno się opierać na stawkach obowiązujących na rynku lokalnym tzn. w odległości około 150 km od siedziby parkingu D.K.
Z zebranego materiału dowodowego wynika, że skarżący posiada parking w miejscowości P. Jest to wieś w powiecie p., gmina K. licząca około 14 200 mieszkańców, usytuowana pod P. w aglomeracji poznańskiej. Przyjmując, że obszar lokalnych usług parkingowych jest wyznaczony odległością około 150 km od P. to winno się uwzględnić miesięczne stawki abonamentowe z trzech urzędów skarbowych (z Nakła, Bydgoszczy i Torunia) oraz z sześciu podmiotów prowadzących usługi parkingowe ( 2 w Poznaniu, w Toruniu, w Turku, w Kościanie i w Pleszewie). Opierając się na informacjach z wymienionych podmiotów (tzn. z trzech urzędów skarbowych i z sześciu firm parkingowych) średnia miesięczna stawka abonamentowa w 2021r. wyniosła 340,16 zł a w 2022r. – 324,70 zł. Są to stawki niższe od stawek przyjętych przez organy obu instancji w 2021r. o 19,38 zł i w 2022r. o 83,44 zł. W sumie skarżącemu przyznano zwrot koniecznych wydatków i wynagrodzenie za dozór w wyższej wysokości niż wynikałoby to z miesięcznych stawek abonamentowych obowiązujących na lokalnym wielkopolskim rynku usług parkingowych.
Nieuzasadniony jest zarzut skargi, iż organy administracji zaniechały ustalenia czy Prokuratura Rejonowa w Zgierzu poleciła D.K. przechowywanie 1302 sztuk opon na naczepie. W ocenie skarżącego prokurator M.M. pouczył go, że opony mają być przechowywane na naczepie zaś organy nie uwzględniły wniosku zawartego w zażaleniu o wystąpienie do Prokuratury w Zgierzu czy takie polecenie zostało faktycznie wydane.
Przede wszystkim należy podnieść, że to na dozorcy spoczywa obowiązek wykazania poniesionych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru gdyż to jemu wiadome jest jakie konieczne wydatki poniósł. Obowiązkiem dozorcy jest zatem szczegółowe wykazanie i udokumentowanie poniesionych wydatków natomiast organ w toku postępowania dokonuje oceny przedłożonej dokumentacji i stwierdza czy poniesione wydatki były konieczne oraz na podstawie tak dokonanych ustaleń wydaje stosowne postanowienie. Niedopuszczalne jest aby w sytuacji gdy dozorca nie dostarcza dowodów na okoliczność poniesionych wydatków, ciężar dowodowy w tym zakresie przerzucany był na organ (por. wyroki NSA z 21 października 2021r. w spr. II GSK 942/21, z 21 października 2021r. w spr. II GSK 714/22 i z 28 listopada 2018r. w spr. I OSK 326/17).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że to skarżący winien wykazać, iż otrzymał polecenie prokuratora Prokuratury Rejonowej w Zgierzu aby przechowywać opony na naczepie. D.K. okoliczności tej nie wykazał w postępowaniu administracyjnym mimo, że był reprezentowany przez radcę prawnego a więc posiadał profesjonalną obsługę prawną. Nie złożył on żadnego dokumentu z którego wynikałoby, że prokurator polecił mu przechowywać opony na naczepie. W zażaleniu zawarto natomiast wniosek o zwrócenie się organu do Prokuratury Rejonowej w Zgierzu o wyjaśnienie czy prokurator nakazał przechowywanie opon na naczepie. W istocie skarżący domaga się aby to organ prowadził postępowanie dowodowe celem ustalenia wysokości jego koniecznych wydatków poniesionych w związku z dozorem co jest niedopuszczalne bo to na dozorcy spoczywa obowiązek wykazania koniecznych wydatków jakie poniósł. W sytuacji gdy prokurator rzeczywiście polecił D.K. przechowywanie opon na naczepie to jego pełnomocnik mógł zwrócić się do Prokuratury Rejonowej w Zgierzu o potwierdzenie tej okoliczności lecz tego nie uczynił. Nie wykazał zatem tej okoliczności. Jeszcze raz należy podkreślić, że organ egzekucyjny nie prowadzi postępowania dowodowego celem ustalenia koniecznych wydatków dozorcy lecz wydatki te ma obowiązek wykazać dozorca zaś organ jedynie ocenia przedłożone przez niego dokumenty. Zarzuty skargi w tym zakresie nie zasługują na uwzględnienie.
Nieuzasadniony jest zarzut skargi, że przyznane koszty za dozór są znacznie niższe od wynagrodzenia jakie przysługiwało D.K. za dozór opon na podstawie umowy zawartej z Prokuraturą Rejonową w Zgierzu (2500 zł netto miesięcznie). Wysokość wynagrodzenia otrzymywanego na podstawie wymienionej umowy, w ocenie skarżącego, winna zostać uwzględniona przy ustalaniu wynagrodzenia za dozór po przejściu opon na rzecz Skarbu Państwa. Zdaniem skarżącego istnieje duży kontrast pomiędzy kwotą wynagrodzenia ustaloną w umowie z Prokuraturą Rejonową w Zgierzu a miesięczną kwota wynagrodzenia przyznaną przez organ egzekucyjny.
W ocenie sądu wysokość wynagrodzenia określona w umowie z Prokuraturą Rejonową w Zgierzu nie ma znaczenia dla ustalenia wysokości wynagrodzenia za dozór, o której mowa w art.102 § 2 u.p.e.a. Wspomnieć tylko należy, iż wymieniona umowa nie została złożona przez D.K. i nie wiadomo dokładnie co ona obejmuje (jaką dokładnie kwotę wynagrodzenia ustalono, jakie obowiązki posiadał dozorca i.t.p.). Nadto, jak trafnie podniesiono to w odpowiedzi na skargę, opony miały inne znacznie w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez Prokuraturę Rejonową w Zgierzu a inne w postępowaniu likwidacyjnym prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zgierzu. W pierwszym z tych postępowań stanowiły one dowody rzeczowe i nie były własnością Skarbu Państwa a w drugim postępowaniu stały się własnością Skarbu Państwa i były przeznaczone do likwidacji przez ich zniszczenie a więc nie wymagały specjalnego przechowywaniu. Inne były cele obu postępowań i nie można przyjąć, że warunki przechowywania opon ustalone przez skarżącego z Prokuratura Rejonową w Zgierzu winny być takie same jak w postępowaniu likwidacyjnym. W ocenie sądu okoliczność, że wynagrodzenie za przechowywanie opon określone w umowie z Prokuraturą Rejonową w Zgierzu wynosiło 2500 zł miesięcznie nie oznacza, że winno ono być takie same za przechowywanie opon po 21 kwietnia 2021r. W niniejszej sprawie wysokość koniecznych wydatków oraz wynagrodzenie za dozór została określona zgodnie z treścią art.102 § 2 u.p.e.a. i art.836 Kodeksu cywilnego czyli w oparciu o informacje dotyczące wynagrodzenia za usługi parkingowe w podobnych sytuacjach jak w niniejszej sprawie. Zarzuty skargi w tym zakresie nie zasługują na uwzględnienie.
Nieuzasadniony jest zarzut skargi, iż miesięczne opłaty abonamentowe winny zostać ustalone wyłącznie w oparciu o ceny usług parkingowych obowiązujące w Poznaniu a nie na terenie innych rynków lokalnych gdyż P. przylegają do Poznania.
Jak już była o tym mowa we wcześniejszych rozważaniach miesięczne opłaty abonamentowe winny zostać ustalone na podstawie opłat obowiązujących na rynku lokalnym z obszaru około 150 km od P. co zostało omówione we wcześniejszych rozważaniach. Nie można podzielić poglądu wyrażonego w skardze, że powinno się uwzględnić jedynie opłaty abonamentowe obowiązujące w Poznaniu. Z uzasadnienia postanowienia organu I instancji wynika, że ustalono ceny usług parkingowych w dwóch podmiotach prowadzących takie usługi na terenie Poznania (400-700 zł) i są one o wiele wyższe od opłat innych podmiotów z obszaru położonego w odległości do 150 km od P. (od 150 zł do 356,70 zł). Jest rzeczą zrozumiałą, że opłaty za usługi parkingowe w dużych miastach (np. w Poznaniu) są znacznie wyższe od takich opłat w mniejszych miejscowościach. P. to wieś położona w gminie K. w powiecie p. Skoro jest to wieś to opłat abonamentowych przyjętych do wyliczenia wynagrodzenia za dozór przysługującego skarżącemu nie można oprzeć wyłącznie na podstawie opłat obowiązujących w tak dużym mieście jak Poznań. Inne są bowiem specyfiki rynków usług parkingowych w obu miejscowościach (tzn. w P. i w Poznaniu). Zarzut skargi w tym zakresie nie jest uzasadniony.
Nieuzasadniony jest zarzut skargi, iż organy administracji nie przeprowadziły dowodu z opinii biegłego celem ustalenia prawidłowej wysokości wynagrodzenia należnego D.K. w związku z wykonywaniem dozoru opon.
Należy zaznaczyć, że można dopuścić dowód z opinii biegłego gdy wymagane są wiadomości specjalne co wynika z treści art.84 § 1 K.p.a. W rozpoznawanej sprawie nie były wymagane wiadomości specjalne uzasadniające powołanie dowodu z opinii biegłego. Kwestia sporną w niniejszej sprawie było ustalenie kosztów przechowywania 1302 sztuk opon. Były to opony zużyte, przeznaczone do zniszczenia i ich przechowywanie nie wymagało spełnienia specjalnych wymagań. Organy administracji we własnym zakresie ustaliły miesięczne opłaty abonamentowe obowiązujące przy korzystaniu z usług parkingowych stosowane przez 8 urzędów skarbowych i 16 podmiotów zajmujących się usługami parkingowymi z terenu całego kraju. Wysokość tych opłat nie była kwestionowana. W sytuacji gdy organy administracji we własnym zakresie ustaliły miesięczne opłaty abonamentowe usług parkingowych, nie kwestionowane przez stronę, to nie było potrzeby powoływania biegłego celem ustalania wysokości tych opłat. Zarzut skargi w tej kwestii nie jest uzasadniony.
Reasumując sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Skarżący nie przedstawił dowodów, z których wynikałyby jego konieczne wydatki związane z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór. W związku z czym konieczne było ustalenie miesięcznych opłat abonamentowych stosowanych przez inne podmioty świadczące usługi parkingowe. Organy oparły się na opłatach obowiązujących na ternie całego kraju podczas gdy, w ocenie sądu, winno się uwzględnić opłaty obowiązujące na rynku lokalnym tzn. na obszarze około 150 km od siedziby parkingu skarżącego. Przyznany skarżącemu przez organy zwrot koniecznych wydatków i wynagrodzenie za dozór były wyższe niż wynikałoby to z przyjęcia opłat abonamentowych obowiązujących na rynku lokalnym. W związku z czym, mając na uwadze treść art.134 § 2 p.p.s.a., na podstawie art.151 p.p.s.a. sąd oddalił skargę D.K.
bg