III SA/Łd 143/22

III SA/Łd 143/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-06-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak /przewodniczący/
Małgorzata Kowalska
Paweł Dańczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
I GSK 1680/22 - Wyrok NSA z 2022-12-15
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1842
art. 31zq ust. 7
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
Dz.U. 2021 poz 152
par. 10 ust. 1, ust. 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek  pandemii COVID-19.
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 7, art. 10 par. 1, art. 75 par. 1, art. 77 par. 1, art. 79a par. 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Dnia 1 czerwca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska Sędzia WSA Paweł Dańczak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2022 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od 1 stycznia 2021 roku do 31 stycznia 2021 roku uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, z późn. zm., dalej: ustawa COVID-19) w związku z art. 31zy ust. 1 ustawy o COVID-19 i § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 152) oraz w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, z późn. zm.), odmówił M.M. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 stycznia 2021 r.
Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco.
Wnioskiem z 3 lutego 2021 r. M.M. wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za styczeń 2021 r. jako osoba prowadząca działalność gospodarczą. Oświadczyła przy tym, że wskazany we wniosku kod PKD 47.71.Z był kodem jej przeważającej działalności gospodarczej na 30 listopada 2020 r. i że przychód uzyskany z tej działalności w styczniu 2021 r. był o co najmniej 40% niższy w porównaniu do przychodu uzyskanego w grudniu 2020 r.
Wskazaną na wstępie decyzją [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił M.M. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 stycznia 2021 r.
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał na treść § 10 ust. 1 i § 11 pkt 1 rozporządzenia w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19, a następnie stwierdził, że podany we wniosku z 3 lutego 2021 r. rodzaj przeważającej działalności według klasyfikacji PKD - 47.71.Z nie został potwierdzony w rejestrze REGON na dzień 30 listopada 2020 r. jako przeważająca działalność skarżącej. Natomiast kod przeważającej działalności wynikający z rejestru REGON – [...] nie uprawnia do zwolnienia z opłacania składek za styczeń 2021 r. W związku z powyższym, zdaniem organu, wnioskodawczyni nie przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za ten okres.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M.M. podniosła, że powyższa decyzja odmawiająca prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek narusza jej prawo. Wskazała, że na 30 listopada 2020 r. rodzaj przeważającej działalności według klasyfikacji PKD wynikający z rejestru REGON oznaczony jest kodem [...], tj. produkcja pozostałej odzieży dzianej. Natomiast wykonywana przez nią działalność gospodarcza oznaczona kodem PKD 47.71.Z – sprzedaż detaliczna odzieży prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach jest równoznaczna i uprawnia do zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek. W związku z powyższym skarżąca wniosła o przyznanie jej uprawnienia do zwolnienia z obowiązku opłacenia należności za styczeń 2021 r.
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Organ podkreślił, że z informacji zawartej w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) wynika, że strona skarżąca prowadzi przeważającą działalność gospodarczą o kodzie PKD 14.39.Z w zakresie produkcji pozostałej odzieży dzianej. Tak samo wskazany jest przeważający przedmiot działalności strony w systemie REGON. Zdaniem organu, jeśli przeważający przedmiot prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej zmienił się, to miała ona obowiązek dokonać aktualizacji tego faktu w istniejących rejestrach. Dokonując ostatniej aktualizacji zakresu prowadzonej działalności gospodarczej w dniu 24 listopada 2020 r. strona skarżąca nie dokonała zmiany dotychczas wskazywanej jako przeważająca działalności w zakresie produkcji pozostałej odzież dzianej (kod PKD 14.39.Z) na rzecz sprzedaży detalicznej odzieży prowadzonej w wyspecjalizowanych sklepach (kod PKD 47.71.Z).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021 r. poz. 137) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie zgodnie z 134 p.p.s.a. sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz procesowego w stopniu, który uzasadnia jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiająca M.M. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomocowych za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 stycznia 2021 r.
Podstawę materialnoprawną zakwestionowanego aktu stanowi § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 152, dalej: rozporządzenie). Wskazane rozporządzenie wydane zostało na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w 31zy ust. 1 ustawy COVID-19, które w wersji aktualnej na dzień złożenia przez stronę skarżącą wniosku (3 lutego 2021 r.) stanowiło, że Rada Ministrów może, w celu przeciwdziałania COVID-19, w drodze rozporządzenia, określić inne okresy zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek, niż określone w art. 31zo ust. 1-3 dla wszystkich albo niektórych płatników składek, którzy byli uprawnieni do zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek na podstawie art. 31zo ust. 1-3, lub objąć tym zwolnieniem innych płatników składek, mając na względzie okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, skutki nimi wywołane, ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej wynikające z tych stanów oraz obszary życia gospodarczego i społecznego w szczególny sposób dotknięte konsekwencjami COVID-19. Realizując tak zakreślone upoważnienie ustawowe Rada Ministrów wydała wspomniane wcześniej rozporządzenie z dnia 19 stycznia 2021 r.
Stosownie do § 10 ust. 1 rozporządzenia zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 stycznia 2021 r. albo za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 listopada 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 1) 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 2) 49.32.Z, 49.39.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z - którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r. Stosownie do § 10 ust. 2 rozporządzenia oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 listopada 2020 r.
W niniejszej sprawie powodem wydania decyzji odmownej było stwierdzenie przez organ, że podany we wniosku przez skarżącą rodzaj przeważającej działalności według klasyfikacji PKD - 47.71.Z nie został potwierdzony w rejestrze REGON na dzień 30 listopada 2020 r. jako przeważająca działalność skarżącej. Natomiast kod przeważającej działalności wynikający z rejestru REGON – [...] nie uprawnia do zwolnienia z opłacania składek za styczeń 2021 r. Ponadto w treści odpowiedzi na skargę organ powołał się na fakt, że z informacji zawartej w CEIDG również wnika, iż strona prowadzi przeważającą działalność gospodarczą w zakresie kodu PKD 14.39.Z, tj. produkcji pozostałej odzieży dzianej. Z kolei skarżąca we wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek podała jako rodzaj przeważającej działalności prowadzonej na dzień 30 listopada 2020 r. działalność oznaczoną kodem PKD - 47.71.Z. W treści skargi potwierdziła, że faktycznie zajmuje się sprzedażą detaliczną odzieży prowadzonej w wyspecjalizowanych sklepach, tj. działalnością oznaczoną kodem PKD 47.71.Z.
Spór w rozpoznawanej sprawie sprowadza się zatem do odpowiedzi na pytanie, czy organ rozpoznając wniosek strony powinien ograniczyć się jedynie do badania kodu PKD na podstawie wpisu w REGON lub CEIDG dotyczącego przeważającej działalności gospodarczej, czy też przyjąć kod PKD, odpowiadający rzeczywiście prowadzonej przeważającej działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę.
Z brzmienia cyt. powyżej § 10 ust. 1 rozporządzenia wynika, że ustawodawca zdecydował się przyznać wsparcie finansowe w zapłacie składek przedsiębiorcom prowadzącym działalność gospodarczą wybranych rodzajów (branż). Treść przepisu wskazuje, że omawiana ulga przysługuje przedsiębiorcom rzeczywiście prowadzącym określoną działalność. Jest w nim bowiem mowa o "płatniku składek prowadzącym działalność". Natomiast w § 10 ust. 2 rozporządzenia ustawodawca zdecydował się o wprowadzeniu środka dowodowego o charakterze formalnym, za pomocą którego ma nastąpić ustalenie przez organ rzeczywistego zakresu prowadzonej działalności ("oceny spełnienia warunku dokonuje się na podstawie"). Środek ten ma charakter domniemania prawnego zakładającego, że wpis w rejestrze podmiotów REGON odpowiada stanowi rzeczywistemu (domniemanie o fakcie określonym w § 10 ust. 1 rozporządzenia). Nie ma ono jednak charakteru niewzruszalnego (niepodważalnego). Postępowanie w sprawie przyznania ulgi w opłacaniu należności z tytułu składek jest prowadzone na zasadach określonych w przepisach k.p.a. na mocy art. 180 k.p.a. oraz art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Treść domniemania zawartego w § 10 ust. 3 rozporządzenia oraz odwołanie się do przepisów k.p.a. oznacza, że należy ono do kategorii domniemań wzruszalnych. Zgodnie z art. 76 § 3 k.p.a. dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu. Dane pozyskiwane przez ZUS w trybie określonym w § 10 ust. 2 rozporządzenia mają charakter urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. i są dla organu wiążące, lecz przepisy ustawy COVID-19 nie wyłączyły stosowania w tym postępowaniu normy zawartej w art. 76 § 3 k.p.a. Oznacza to, że przedsiębiorca prowadzący rzeczywistą działalność gospodarczą odpowiadającą treści kodów PKD wymienionych w § 10 ust. 1, jako przeważającą (ten warunek ulgi ma charakter materialnoprawny i nie podlega modyfikacji), może przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego, a więc odnośnie środka dowodowego określonego w § 10 ust. 2 rozporządzenia, tj. danych pozyskanych przez ZUS z rejestru podmiotów REGON i podważyć w niebudzący wątpliwości sposób aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON odnośnie stanu faktycznego, w jakim się znajduje. Obalenie domniemania podlegać będzie na wykazaniu, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny, niż wynikający z danych pozyskanych przez organ z rejestru podmiotów REGON.
Ocena rodzaju i rozmiaru rzeczywiście wykonywanej działalności gospodarczej należy do sfery ustaleń faktycznych. Istotne jest precyzyjne ustalenie, jaką faktycznie przeważającą działalność gospodarczą (według PKD) wnioskodawca na dzień 30 listopada 2020 r. prowadził, a nie jaki rodzaj przeważającej działalności figurował, czy to w rejestrze REGON, czy też w ewidencji CEIDG. W sytuacji rozbieżności pomiędzy wpisem, a faktycznie wykonywaną działalnością, pierwszeństwo zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej statuowaną w art. 7 k.p.a. należy przyznać rzeczywiście wykonywanej działalności. Nie zależy ona od wpisu do rejestru, choć wpis taki potraktowany został przez ustawodawcę jako domniemanie prawne mające na celu uproszczenie postępowania ulgowego (sens domniemania polega na istnieniu dużego stopnia prawdopodobieństwa, że w razie stwierdzenia faktu wskazanego w przesłance domniemania prawdziwy jest fakt określony we wniosku domniemania). Inicjatywa dowodowa w tej kwestii należy do strony, która złożyła wniosek, inicjującej postępowanie administracyjne, zaś organ przed wydaniem niekorzystnej dla strony decyzji nie może pominąć dyspozycji art. 79a § 1 k.p.a. Powinien zatem przed wydaniem takiej decyzji wskazać stronie przesłanki, które nie zostały spełnione lub wykazane, czyniąc zadość zasadzie informowania (art. 9 k.p.a.). Jeżeli zaś strona składa wnioski dowodowe mające podważyć dane z rejestru podmiotów REGON, powinny one być rozpoznane przez organ prowadzący postępowanie przy uwzględnieniu przepisów art. 7 i 78 § 1 k.p.a.
W rozpoznawanej sprawie organ przedwcześnie przyjął, że skarżącej nie przysługuje zwolnienie z obowiązku opłacania składek za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 stycznia 2021 r. W tym zakresie odwołał się jedynie do kodu przeważającej działalności skarżącej widniejącego w rejestrze REGON oraz CEIDG na dzień 30 listopada 2020 r., wskazując, że ów kod nie uprawnia do przyznania wnioskowanej ulgi w świetle przepisów rozporządzenia. ZUS nie dostrzegł, że przesłanką materialnoprawną wsparcia, określoną w § 10 ust. 1 rozporządzenia, jest rodzaj faktycznie prowadzonej przez przedsiębiorcę "przeważającej" działalności gospodarczej, a klasyfikacja PKD jest tylko preferowanym, ale nie wyłącznym środkiem dowodowym do jej ustalenia. W sytuacji jaka miała miejsce w okolicznościach sprawy, tj. gdy wystąpiła sprzeczność pomiędzy kodem PKD przeważającej działalności podanym przez stronę w złożonym wniosku, a kodem PKD ujawnionym w rejestrze na dzień 30 listopada 2020 r., organ winien poczynić ustalenia faktyczne co do rodzaju rzeczywiście prowadzonej przez stronę przeważającej działalności na dzień 30 listopada 2020 r. Nie dokonując żadnych ustaleń w powyższym zakresie organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z przepisów tych wynikał obowiązek organu podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Obowiązek ten winien zostać zrealizowany poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. W prowadzonym postępowaniu organ winien dopuścić jako dowody w sprawie wszystko, co może się przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.
Organ nie dopełnił też obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a. i art. 79a § 1 k.p.a. Przed wydaniem decyzji odmownej, zgodnie z dyspozycją wymienionych przepisów powinien umożliwić stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz wskazać jej przesłanki przyznania wnioskowanego zwolnienia, które nie zostały spełnione lub wykazane w sprawie. Strona powinna mieć możliwość złożenia stosownych wyjaśnień w przedmiocie rodzaju przeważającej działalności prowadzonej na 30 listopada 2020 r. oraz przedłożenia dowodów na poparcie własnych twierdzeń. Jak wynika jednak z przedstawionych Sądowi akt sprawy, organ zaniechał podjęcia powyższych czynności, a tym samym nie dokonał niezbędnych ustaleń faktycznych sprawy. W konsekwencji skarżąca została pozbawiona możliwości przedstawienia w postępowaniu administracyjnym dowodów dla wykazania istotnej dla rozstrzygnięcia okoliczności, dotyczącej rzeczywistego rodzaju prowadzonej przeważającej działalności gospodarczej.
W niniejszej sprawie organ orzekający uchybił zatem powyższym zasadom prowadzenia postępowania, co doprowadziło do wadliwego ustalenia stanu faktycznego, w rezultacie przedwczesnego wydania decyzji negatywnej dla strony bez umożliwienia jej wykazania, że na dzień 30 listopada 2020 r. spełniała kryterium prowadzenia przeważającej działalności według wskazanego we wniosku kodu PKD 47.71.Z.
Zauważyć również należy, co wydaje się całkowicie pominął ZUS, że rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego (art. 3 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej - Dz.U. z 2020 r., poz. 443). Podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż objętej kodami PKD wpisanymi w rejestrze podmiotów REGON. Rejestr ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji.
Podkreślenia także wymaga, że ani ustawa o statystyce publicznej, ani ustawa COVID-19, ani rozporządzenie w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 nie zawierają definicji wyrażenia "przeważająca działalność gospodarcza". Wyjaśnia je dopiero rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń (Dz.U. 2015 r., poz. 2009). Stosownie do § 9 ust. 2 pkt 3 ww. rozporządzenia, rodzaj przeważającej działalności ustala się odpowiednio, w przypadku osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą odrębnie dla: a) działalności wpisanej do CEIDG, b) działalności rolniczej, c) pozostałej działalności, niewymienionej w lit. a i b, prowadzonej na własny rachunek w celu osiągnięcia zysku - na podstawie procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących.
Powyższe ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem o przeważającej działalności nie może zatem świadczyć sam wpis do rejestru podmiotów REGON, ponieważ przepisy regulujące funkcjonowanie tej ewidencji określają warunki, które należy wziąć pod uwagę przy ocenie, kiedy i jaka działalność może być uznana za przeważającą. Decyduje jednak o tym podmiot składający oświadczenie wiedzy, w oparciu o wytyczne określone ww. rozporządzeniu. Dlatego dokonując wykładni dyspozycji § 10 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 nie można pomiąć ww. znaczenia pojęcia przeważającej działalności, jeżeli podważona zostanie aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON.
Tym samym stwierdzić należy, że organ wydał zaskarżoną decyzję również z naruszeniem § 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia. Zawarte w § 10 ust. 1 rozporządzenia sformułowanie "prowadzona działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności" odnosi się do faktycznie (rzeczywiście) prowadzonej działalności gospodarczej przez płatnika przedmiotowych składek. Inne rozumienie tego pojęcia mogłoby spowodować, że przedmiotową pomoc w postaci zwolnienia z obowiązku uiszczenia składek otrzymałby przedsiębiorca, który posiada w CEIDG/REGON kod wymieniony w § 10 ust. 1 rozporządzenia (przy założeniu spełnienia pozostałych przesłanek zawartych w przepisie), mimo że faktycznie nie prowadzi takiej działalności gospodarczej, tj. pomoc publiczną otrzymałaby osoba nieuprawniona, lecz spełniająca formalnie przesłanki do jej uzyskania. Dokonując wykładni dyspozycji § 10 ust. 1 rozporządzenia ZUS pominął ww. znaczenia pojęcia przeważającej działalności oraz błędnie przyjął, że § 10 ust. 2 rozporządzenia przewiduje wyłączny dowód wykazania prowadzenia przez uprawniony podmiot rodzaju działalności przeważającej, która jest jedną z przesłanek udzielenia zwolnienia, a nie jedynie ustanawia wzruszalne domniemanie.
Nie można też tracić z pola widzenia, że z uzasadnienia projektu ustawy z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 2255), w oparciu o którą wydane zostało rozporządzenie w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19, wynika, że założeniem ustawodawcy było udzielenie wsparcia przedsiębiorstwom działającym w branżach, które znalazły się w trudnej sytuacji w związku z nowymi zasadami bezpieczeństwa, czy też ponoszących koszty związane z obostrzeniami sanitarnymi, a wprowadzone rozwiązania miały na celu przeciwdziałanie negatywnym skutkom gospodarczym i utrzymanie miejsc pracy. Sposób wykładni przepisów mających zastosowanie w sprawie zaprezentowany przez organ w zaskarżonej decyzji jest sprzeczny z celami i założeniami ustawodawcy wprowadzającego przedmiotowe przepisy. Skoro celem tych regulacji było przede wszystkim udzielenie wsparcia przedsiębiorcom najdotkliwiej odczuwającym skutki wprowadzonych ograniczeń i obostrzeń, to udzielenie ulgi nie powinno opierać się, jak przyjął organ, wyłącznie na danych statystycznych zawartych w rejestrach REGON czy CEIDG. Dla udzielenia wsparcia kluczowe znaczenie winno mieć ustalenie, jaką przeważającą działalność gospodarczą (według PKD) przedsiębiorca faktycznie prowadził na dzień 30 listopada 2020 r. Celem wprowadzania przedmiotowych rozwiązań ustawowych było bowiem udzielenie pomocy przedsiębiorcom, którzy rzeczywiście, a nie tylko formalnie spełniają kryteria do uzyskania pomocy. Wprowadzane przez ustawodawcę ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej powinny wiązać się z rozwiązaniami mającymi udzielać wymiernego i realnego wsparcia tym, którzy określonymi ograniczeniami są/byli bezpośrednio obejmowani, a przez to doznali faktycznego, a nie tylko formalnego, ograniczenia konstytucyjnego prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) i możliwości zarobkowania. Takie wsparcie przedsiębiorców stanowi realizację zasady sprawiedliwości społecznej, zwłaszcza że ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie rozwiązania prawnego, odnośnie którego nie było możliwości wcześniejszego przygotowania się na spełnienie jego warunków, choćby poprzez aktualizację danych.
Wobec powyższego, w ocenie Sądu, pomoc, o jakiej mowa w § 10 ust. 1 rozporządzenia, nie powinna trafiać do podmiotów, które nie prowadzą działalności, określonych w tych przepisach jako przeważających. Nie można jej przyznawać z pominięciem podmiotów, które pomimo braku zgłoszenia organowi statystyki publicznej jako przeważającego rodzaju działalności tej wymienionej w § 10 ust. 1 rozporządzenia, rzeczywiście taki rodzaj działalności w analizowanym czasie prowadziły. Takie formalne ograniczenie wynikające z wpisu w rejestrze REGON czy CEIDG nie spełniłoby konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacją. Poprzestanie na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów REGON, czy też CEIDG mogłoby nie pozwolić przyznać pomocy tym, do których została ona skierowana.
Z tych względów, wobec wskazania przez skarżącą we wniosku o zwolnienie jako przeważającej działalności o kodzie 47.71.Z., a więc wymienionej w § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, a jednocześnie innej niż ujawnionej w rejestrze REGON według stanu na dzień 30 listopada 2020 r., organ winien podjąć czynności zmierzające do wyjaśnienia tej sprzeczności i ustalenia rzeczywistej przeważającej działalności prowadzonej przez skarżącą, uwzględniając, że prawodawca w § 10 ust. 2 rozporządzenia wprowadził w tym zakresie domniemanie wzruszalne. Wobec zaniechania przeprowadzenia tych czynności stwierdzić należy, że organ w kontrolowanym postępowaniu dopuścił się naruszenia art. 7, art. 10 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a § 1, art. 80 k.p.a. oraz § 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.
Ponownie rozpoznając sprawę organ, kierując się powyższą oceną, przeprowadzi postępowanie w sposób odpowiadający wymogom określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego, w toku którego umożliwi skarżącej przedstawienie dowodów, mających na celu wykazanie, że jaki rodzaj przeważającej działalności faktycznie na dzień 30 listopada 2020 r. prowadziła. W razie ustalenia, że skarżąca w tej dacie jako rodzaj działalności przeważającej prowadziła działalność sklasyfikowaną pod kodem wymienionym w § 10 ust. 1 rozporządzenia organ winien dokonać ustaleń w zakresie pozostałych przesłanek zwolnienia z obowiązku opłacania składek za okres od 1 tycznia 2021 r. do 31 stycznia 2021 r.
k.ż.