III SA/Łd 140/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w Działoszynie dotyczącej stypendiów motywacyjnych dla uczniów z powodu istotnych naruszeń prawa, w tym braku odpowiedniej podstawy prawnej i dyskryminujących kryteriów.
Sąd administracyjny rozpoznał skargę Prokuratora Rejonowego na uchwałę Rady Miejskiej w Działoszynie w sprawie stypendiów motywacyjnych dla uczniów. Prokurator zarzucił uchwale istotne naruszenia prawa, w tym podjęcie jej bez wcześniejszego uchwalenia programów wspierania edukacji oraz wprowadzenie dyskryminujących kryteriów przyznawania stypendiów. Sąd podzielił te zarzuty, stwierdzając nieważność uchwały w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał skargę Prokuratora Rejonowego w Sieradzu na uchwałę Rady Miejskiej w Działoszynie z dnia 21 listopada 2022 r. w sprawie ustalenia zasad udzielania Stypendium Motywacyjnego dla uczniów. Prokurator zarzucił uchwale istotne naruszenie prawa, w tym podjęcie jej bez uprzedniego uchwalenia programów wyrównywania szans edukacyjnych lub wspierania uzdolnionych dzieci i młodzieży, co stanowiło warunek do skorzystania z upoważnienia ustawowego. Ponadto, zarzucono wadliwe wykonanie upoważnienia poprzez wprowadzenie dyskryminujących kryteriów, takich jak wykluczenie uczniów klas I-III, ograniczenie możliwości składania wniosków przez pełnoletnich uczniów, czy uzależnienie przyznania stypendium od zgody na rozpowszechnienie wizerunku i przetwarzanie danych osobowych. Sąd administracyjny w pełni podzielił argumentację prokuratora. Stwierdzono, że uchwała została podjęta bez należytej podstawy prawnej, ponieważ nie poprzedziło jej uchwalenie programów, o których mowa w ustawie o systemie oświaty. Dodatkowo, sąd uznał za wadliwe zawężenie kręgu adresatów stypendium, co stanowiło naruszenie przepisów Konstytucji RP (art. 7, 32) oraz ustawy o systemie oświaty. W konsekwencji, sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, podjęcie uchwały o stypendiach motywacyjnych wymaga uprzedniego uchwalenia programów, o których mowa w art. 90t ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o systemie oświaty.
Uzasadnienie
Ustawa o systemie oświaty w art. 90t ust. 4 stanowi, że organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego może określić szczegółowe warunki udzielania pomocy, w tym stypendiów, tylko w przypadku przyjęcia programów, o których mowa w ust. 1. Brak takich programów oznacza brak podstawy prawnej do podjęcia uchwały o stypendiach.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (18)
Główne
u.s.o. art. 90t § 4
Ustawa o systemie oświaty
u.s.o. art. 90t § 1
Ustawa o systemie oświaty
u.s.o. art. 90t § 2
Ustawa o systemie oświaty
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 32 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 32 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 94
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pomocnicze
u.s.g. art. 18 § 2 pkt 14a
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 40 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 41 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
P.u.s.a. art. 1 § 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 5
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 6
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 147 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.s.g. art. 91 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 94 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 91 § 4
Ustawa o samorządzie gminnym
Konstytucja RP art. 87 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchwała podjęta bez uprzedniego uchwalenia programów wspierania edukacji. Wprowadzenie dyskryminujących kryteriów przyznawania stypendiów (wykluczenie klas I-III, ograniczenia dla pełnoletnich, wymóg zgody na wizerunek/dane).
Godne uwagi sformułowania
wydany on został w próżni prawnej przekroczenie granic zakresu upoważnienia ustawowego nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym
Skład orzekający
Małgorzata Kowalska
przewodniczący
Paweł Dańczak
sprawozdawca
Agnieszka Krawczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wskazuje na konieczność przestrzegania kolejności legislacyjnej przy tworzeniu prawa miejscowego oraz zakaz wprowadzania dyskryminujących kryteriów w regulacjach dotyczących świadczeń publicznych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o systemie oświaty i prawem miejscowym, ale ogólne zasady dotyczące podstawy prawnej i zakazu dyskryminacji mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak istotne jest przestrzeganie procedur prawnych przez samorządy i jak błędy formalne mogą prowadzić do unieważnienia uchwał, co ma bezpośredni wpływ na życie obywateli.
“Samorząd źle uchwalił stypendia? Sąd unieważnił decyzję!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Łd 140/25 - Wyrok WSA w Łodzi Data orzeczenia 2025-04-25 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-02-26 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Sędziowie Agnieszka Krawczyk Małgorzata Kowalska /przewodniczący/ Paweł Dańczak /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6146 Sprawy uczniów 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Skarżony organ Rada Miasta Treść wyniku Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w całości Sentencja Dnia 25 kwietnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Sędziowie Sędzia WSA Paweł Dańczak (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Sieradzu na uchwałę Rady Miejskiej w Działoszynie z dnia 5 września 2023 roku nr LXXII/509/23 w sprawie ustalenia zasad udzielania Stypendium Motywacyjnego dla uczniów szkół z terenu Miasta i Gminy Działoszyn stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości. Uzasadnienie Rada Miejska w Działoszynie podjęła uchwałę Nr LXI/415/22 z dnia 21 listopada 2022 r. w sprawie w sprawie ustalenia zasad udzielania Stypendium Motywacyjnego dla uczniów szkół z terenu Miasta i Gminy Działoszyn. W powyższej uchwale, podjętej na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 14a, art. 40 ust. 1 i art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2022 r. poz. 559, poz. 1005, poz.1079, dalej: u.s.g.) oraz art. 90t ust. 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2022 poz. 1700, poz. 2230, dalej: u.o.s.), uchwalono zasady udzielania Stypendium Motywacyjnego dla uczniów szkół na terenie Miasta i Gminy Działoszyn, stanowiące załącznik Nr 1 do ww. uchwały, a także ustalono wzór wniosku w sprawie udzielenia powyższego Stypendium, stanowiący załącznik nr 2 do niniejszej uchwały. Jednocześnie przedmiotowa uchwała uchyliła Uchwałę nr LX/395/22 Rady Miejskiej w Działoszynie z dnia 21 października 2022 r. W załączniku Nr 1 do uchwały Nr LXI/415/22 Rady Miejskiej w Działoszynie z dnia 21 listopada 2022 r., pn. "Zasady udzielania stypendium motywacyjnego dla uczniów szkół na terenie Miasta i Gminy Działoszyn", uchwalono, co następuje: § 1. W ramach Lokalnego programu wspierania edukacji uzdolnionych dzieci i młodzieży z terenu Miasta i Gminy Działoszyn ustanawia się Stypendia Motywacyjne. § 2. Do otrzymania Stypendium Motywacyjnego uprawnieni są dzieci i młodzież pobierające naukę na terenie Miasta i Gminy Działoszyn. § 3. 1. Stypendium Motywacyjne po ukończeniu klas IV-VIII szkoły podstawowej oraz innym placówek oświatowych na terenie Miasta i Gminy Działoszyn jest przyznawane uczniowi, który w danym roku szkolnym uzyskał średnią ocen: 1) 4,51-5,0-przysługuje stypendium w wysokości 300,00 zł; 2) 5,01-5,5-przysługuje stypendium w wysokości 400,00 zł; 3) 5,51-6,0-przysługuje stypendium w wysokości 500,00 zł. 2. Stypendium Motywacyjne może być przyznane również: 1) uczniom promującym Miasto i Gminę Działoszyn poprzez uzyskiwanie szczególnych osiągnięć w olimpiadach, konkursach, turniejach, zawodach sportowych lub artystycznych, co najmniej na szczeblu: a) wojewódzkim - przysługuje stypendium w wysokości 500,00 zł raz w roku szkolnym, b) krajowym - przysługuje stypendium w wysokości 1000,00 zł raz w roku szkolnym, c) międzynarodowym - przysługuje stypendium w wysokości 1500,00 zł raz w roku szkolnym. § 4. 1. Z wnioskami o przyznanie stypendium dla uczniów klas IV -VIII szkół podstawowych prowadzonych przez Miasto i Gminę Działoszyn oraz innych placówek oświatowych na terenie Miasta i Gminy Działoszyn występują do Burmistrza Miasta i Gminy Działoszyn dyrektorzy szkół lub rodzice uczniów w terminie do 31 lipca danego roku szkolnego. 2. Stypendium motywacyjne przyznawane jest jako jednorazowe świadczenie raz w roku szkolnym za okres od 1 września do 30 czerwca. 3. Stypendium motywacyjne nie ma charakteru socjalnego. 4. Wnioski złożone po terminie określonym w § 4 ust. 1 nie będą podlegały rozpatrzeniu. 5. W przypadku wniosków, które nie spełniają wymogów formalnych określonych w Zasadach Udzielania Stypendium Motywacyjnego uczniów klas IV -VIII szkół podstawowych prowadzonych przez Miasto i Gminę Działoszyn oraz innych placówek oświatowych na terenie Miasta i Gminy Działoszyn, a także wniosków niekompletnych, wypełnionych nieczytelnie lub niepodpisanych, organ wzywa wnioskodawcę do usunięcia braków w terminie 7 dni. Nieusunięcie tych braków powoduje pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia. 6. Burmistrz Miasta i Gminy Działoszyn rozpatruje wnioski o przyznanie nagrody do 20 sierpnia roku szkolnego, za który ma być przyznane stypendium. 7. Decyzję o odmowie przyznania stypendium lub przyznaniu stypendium, w tym o wysokości stypendium w formie pieniężnej i wartości stypendium w formie rzeczowej, podejmuje Burmistrz Miasta i Gminy Działoszyn w drodze decyzji administracyjnej. 8. Wnioski rozpatrywane będą przez Burmistrza Miasta i Gminy Działoszyn w ciągu 30 dni od terminu wskazanego w § 4 ust. 1. § 5. 1. Warunkiem przyznania nagrody jest złożenie wniosku o przyznanie nagrody. Dziennik Urzędowy Województwa Łódzkiego 2. Wniosek o przyznanie nagrody powinien zawierać następujące dane: 1) określenie wnioskodawcy; 2) dane adresowe i kontaktowe wnioskodawcy; 3) imię i nazwisko kandydata; 4) uzasadnienie wniosku zawierające opis osiągnięć ucznia; 5) podpis rodzica kandydata lub opiekuna prawnego kandydata; 6) oświadczenia rodzica kandydata lub opiekuna prawnego kandydata w zakresie: a) zapoznania się z niniejszym zasadami przyznawania stypendium motywacyjnego, b) zgodności podanych we wniosku danych ze stanem faktycznym pod rygorem odpowiedzialności karnej, c) wyrażenia zgody na przetwarzanie podanych we wniosku danych osobowych dla potrzeb związanych z rozpatrzeniem wniosku o nagrodę, d) wyrażenia zgody na rozpowszechnianie wizerunku stypendysty w związku z przyznaniem stypendium. 3. Wzór wniosku o przyznanie stypendium dla dzieci i młodzieży pobierającej naukę na terenie Miasta i Gminy Działoszyn stanowi Załącznik nr 2: 1) do wniosku o przyznanie nagrody należy dołączyć: a) kopie dokumentów wykazujących spełnienie kryteriów wyszczególnionych tj. kserokopie świadectw, zaświadczeń, certyfikatów, dyplomów, b) kserokopię zaświadczenia komisji egzaminacyjnej. § 6. 1. Wypłata Stypendium Motywacyjnego następuje jednorazowo na rachunek bankowy wskazany we wniosku przez rodzica lub opiekuna prawnego ucznia w terminie 30 dni od daty rozpatrzenia wniosku. 2. W razie zbiegu uprawnień do otrzymania stypendium motywacyjnego za dobre wyniki w nauce oraz za uzyskanie szczególnych osiągnięć w olimpiadach, konkursach, turniejach, zawodach sportowych lub artystycznych z budżetu Miasta i Gminy Działoszyn, uczniowi z każdego tytułu przysługuje tylko jedno stypendium w wyższej kwocie. 3. Wykaz nagrodzonych uczniów zostanie podany do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty. § 7. Stypendium Motywacyjne podlega zwrotowi w całości w przypadku podania we wniosku nieprawdziwych danych. § 8. Sprawy sporne rozstrzyga Burmistrz Miasta i Gminy Działoszyn. Skargę na powyższą uchwałę wniósł do sądu Prokurator Rejonowy w Sieradzu, wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości i zarzucając jej: 1) istotne naruszenie art. 90t ust. 4 u.s.o. oraz art. 7, 94 Konstytucji RP, polegające na podjęciu uchwały w sprawie ustalenia zasad udzielania Stypendium Motywacyjnego dla uczniów szkół z terenu Miasta i Gminy Działoszyn, pomimo nieuchwalenia uprzednio programu wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży; lub wspierania edukacji uzdolnionych dzieci i młodzieży, o których mowa w art. 90t ust. 1 pkt. 1 i 2 u.s.o.; II. dokonane przepisem § 3 ust. 1 i 2, § 4 ust. 1 i 5 oraz § 5 ust. 2 pkt. 5 pkt. 6 lit. c i d załącznika nr 1 istotne naruszenie art. 90t ust. 4 u.s.o. oraz art. 7, 32 ust. 1 i 2 oraz 94 Konstytucji RP, polegające na wadliwym wykonaniu upoważnienia do stanowienia prawa miejscowego, poprzez mające charakter dyskryminacyjny: - odebranie prawa do ubiegania się o stypendium motywacyjne uczniom klas I-III szkół podstawowych, - organicznie uprawnionych do stypendium motywacyjnego za szczególne osiągnięcia w olimpiadach, konkursach, turniejach, zawodach sportowych lub artystycznych, tylko do grupy uczniów promujących Miasto i Gminę Działoszyn, a tym samym modyfikację ustawowych kryteriów udzielenia stypendium, - pozbawienie uprawienia do składania wniosków o przyznanie stypendium uczniom pełnoletnim oraz ograniczenie podmiotów uprawnionych do występowania z takim wnioskiem do rodziców uczniów i dyrektorów szkół, - ograniczenie uprawnionych do stypendium motywacyjnego, tylko do grupy uczniów, którzy wyrażą zgodę na rozpowszechnienie ich wizerunku oraz przetwarzanie danych osobowych, a tym samym modyfikację ustawowych kryteriów udzielenia stypendium. W odpowiedzi na skargę organ administracji wyjaśnił, że uznaje zastrzeżenia prokuratora do skarżonej uchwały za zasadne i dokona ich wdrożenia w ramach czynności autokontrolnych, podejmując nową uchwałę, która zostanie przekazana sądowi niezwłocznie po jej podjęciu celem załączenia do akt niniejszej sprawy. Planowany termin sesji Rady Miejskiej w Działoszynie w ww. sprawie to kwiecień 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badaniu podlega jedynie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa procesowego i materialnego w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego oraz na inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Odnośnie do aktów organów gmin przepis ten pozostaje w związku z art. 91 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Jednakże nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1 albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego (art. 94 ust. 1 u.s.g.). Argumentując a contrario do treści art. 91 ust. 4 u.s.g., stanowiącego, że w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, że wydano je z naruszeniem prawa, należy przyjąć, że każde istotne naruszenie prawa uchwałą lub zarządzeniem organu gminy oznacza ich nieważność (por. T. Woś (w:) T. Woś., H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2012 r., s. 761-762). W piśmiennictwie i orzecznictwie do istotnego naruszenia prawa zalicza się naruszenie przez organ gminy podejmujący uchwałę lub zarządzenie przepisów o właściwości, podjęcie takiego aktu bez podstawy prawnej, wadliwe zastosowanie normy prawnej będącej podstawą prawną podjęcia aktu, jak również naruszenie przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwały. Innymi słowy, za istotne naruszenie prawa uznaje się uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym, zwłaszcza gdy podjęty akt pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Przechodząc do oceny zaskarżonej uchwały, sąd w pełni podzielił podniesione przeciwko niej zarzuty w skardze sformułowanej przez prokuratora, całkowicie zgadzając się także z towarzyszącą im argumentacją, która jest spójna, rzeczowa i kompleksowo oddaje istotę uchybień poczynionych przez organ uchwałodawczy gminy przy podejmowaniu zaskarżonego aktu. W związku z powyższym, wskazując za prokuratorem, sąd po pierwsze w pełni zgadza się, że zaskarżona uchwała została podjęta z naruszeniem kolejności legislacyjnej, tj. przed podjęciem innej uchwały, której pierwotna obecność w obrocie prawnym jest niezbędnym warunkiem do tego, aby móc w ogóle podjąć uchwałę o przedmiocie właściwym uchwale zaskarżonej. W tej sytuacji zaskarżona uchwała de facto została podjęta bez należytej podstawy prawnej, co samo w sobie jest wystarczającym powodem do stwierdzenia jej nieważności w całości. A zatem, podstawową wadą zaskarżonego aktu jest fakt, że wydany on został w próżni prawnej wynikającej z braku aktu tworzącego lokalne i regionalne programy wyrównywania szans edukacyjnych. Uprawnienie do stanowienia prawa miejscowego w zakresie w jakim uczyniła to Rada Miejska w Działoszynie wynika z art. 90t ust.4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, który stanowi, że w przypadku przyjęcia programów, o których mowa w ust. 1, organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego określa szczegółowe warunki udzielania pomocy dzieciom i młodzieży pobierającej naukę na terenie danej jednostki samorządu terytorialnego bez względu na miejsce zamieszkania, formy i zakres tej pomocy, w tym stypendia dla uzdolnionych uczniów oraz tryb postępowania w tych sprawach, uwzględniając w szczególności przedsięwzięcia sprzyjające eliminowaniu barier edukacyjnych, a także osoby lub grupy osób uprawnione do pomocy oraz potrzeby edukacyjne na danym obszarze. Z powołanego przepisu wprost zatem wynika, że organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego upoważnione zostały do określenia szczegółowych warunków udzielania pomocy dzieciom i młodzieży, ale tylko w przypadku przyjęcia programów o których mowa w art. 90t ust 1 pkt 1 i 2 ww. ustawy. Dopóki więc takie programy nie powstaną, organ samorządu nie może skorzystać z uprawnienia do stanowienia prawa. Odnosząc to do stanu sprawy, ustalono, że w zbiorze aktów publikowanym w ramach BIP, nie ma uchwał Rady Miejskiej w Działoszynie zawierających programy, o których mowa w art. 90t ust.1 lub ust. 2 ustawy o systemie oświaty, czemu zresztą rada nie zaprzeczyła, a nawet potwierdziła słuszność tego zarzutu, akceptując w pełni treść wniesionej przez prokuratora skargi. Rację ma więc prokurator, że w tych okolicznościach, w świetle art. 7 Konstytucji RP, wydanie zaskarżonej uchwały bez uprzedniego podjęcia uchwał programowych stosownie do art. 90t ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o systemie oświaty należy uznać za nadużycie uprawnienia z art. 94 Konstytucji RP. Realizując kompetencję prawotwórcze organ stanowiący samorządu terytorialnego musi dokładnie uwzględniać wytyczne zawarte w upoważnieniu. Nie ma też wątpliwości co do tego, że istnieje zakaz dokonywania wykładni rozszerzającej przepisów kompetencyjnych. W związku z tym należy stwierdzić, że zaskarżona uchwała została podjęta bez podstawy prawnej, co – jak już sąd wcześniej podkreślił – już na tym etapie kontroli jest wystarczającym powodem do stwierdzenia nieważności przedmiotowego aktu w całości. Niezależnie od powyższego, sąd podzielił także pozostałe zarzuty skargi. Po drugie więc, za wadliwe należało uznać zawężenie przepisami zaskarżonej uchwały ustawowego kręgu jej adresatów, poprzez wykluczenie z grona uprawnionych do danej formy wsparcia uczniów klas I-III, a także uczniów pełnoletnich poprzez wykluczenie ich z grona podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku o przyznane takiej pomocy, jak również tych uczniów, którzy pomimo swoich osiągnięć nie promowali Miasta i Gminy Działoszyn lub nie wyrazili zgody na rozpowszechnienie ich wizerunku i przetwarzanie danych osobowych. Zgodnie z przywoływanym już art. 90t ust 4 ustawy o systemie oświaty, organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego określa szczegółowe warunki udzielania pomocy dzieciom i młodzieży pobierającej naukę na terenie danej jednostki samorządu terytorialnego bez względu na miejsce zamieszkania, formy i zakres tej pomocy, w tym stypendia dla uzdolnionych uczniów oraz tryb postępowania w tych sprawach, uwzględniając w szczególności przedsięwzięcia sprzyjające eliminowaniu barier edukacyjnych, a także osoby lub grupy osób uprawnione do pomocy oraz potrzeby edukacyjne na danym obszarze. Ustawodawca wskazując granicę przedmiotową delegacji do tworzenia prawa miejscowego, sprecyzował też grupę jego adresatów. W świetle art. 90t ust. 4 w zw. z ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, jedynie kryteria bycia uczniem uzdolnionym posiadającym konkretne osiągnięcia lub wyniki w nauce, oraz miejsce pobierania nauki, powinny stanowić podstawę do wsparcia jego edukacji. Rada gminy nie może więc wprowadzać żadnych dodatkowych kryteriów, czy też modyfikować tych określonych ustawowo. Szczegółowe warunki udzielania stypendium powinny być ustalone w taki sposób, aby zapewnić realizację wsparcia wszystkich uczniów uzdolnionych i takiej też młodzieży – nie mogą one zatem zawierać w tym zakresie żadnych kryteriów dyskryminujących czy wykluczających. Tymczasem organ uchwałodawczy, w ramach § 2 załącznika Nr 1 do zaskarżonej uchwały, określił krąg jej adresatów w ten sposób, że do otrzymania stypendium motywacyjnego uprawnieni są wprawdzie dzieci i młodzież pobierający naukę na terenie Miasta i Gminy Działoszyn, zawężając jednak w kolejnej jednostce redakcyjnej grupę adresatów tej pomocy poprzez pominięcie uczniów klas I-III szkół podstawowych, bo zgodnie z § 3 ust. 1: Stypendium Motywacyjne przysługuje po ukończeniu klas IV-VIII (...), co wyklucza najmłodszą grupę uczniów z kręgu potencjalnych beneficjentów. Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku przepisu § 3 ust.2 dotyczącego uczniów, którzy posiadają szczególne osiągnięcia w olimpiadach, konkursach, turniejach, zawodach sportowych lub artystycznych. Co więcej, uchwała dodatkowo ogranicza krąg adresatów tylko do tych, którzy promują Miasto i Gminę Działoszyn, podczas gdy ustawa nie przewiduje możliwości wprowadzenia jako dodatkowego kryterium przyznania ww. świadczenia warunku promowania danego miasta i gminy. Zgodnie z § 4 ust. 1 załącznika nr 1 do zaskarżonej uchwały, z wnioskami o przyznanie stypendium dla uczniów klas IV-VIII szkół podstawowych prowadzonych przez Miasto i Gminę Działoszyn oraz innych placówek oświatowych na terenie Miasta i Gminy Działoszyn występują do Burmistrza Miasta i Gminy Działoszyn dyrektorzy szkół lub rodzice uczniów w terminie do 31 lipca danego roku szkolnego. Przepis ten powtarza zatem wykluczenie uczniów klas I-III szkół podstawowych, a ponadto ogranicza krąg osób mogących formalnie złożyć stosowne wnioski do rodziców uczniów i dyrektorów szkół. Takie ograniczenie nie ma jednak żadnego umocowania ustawowego, a ponadto odbiera prawo zwrócenia się ze stosownym wnioskiem samodzielnie przez uczniów pełnoletnich, w konsekwencji mogąc pozbawiać ich prawa do stypendium, gdy spełniają oni ustawowe kryteria do uzyskania tego świadczenia, lecz podmioty wskazane w uchwale pozostają bierne. Na marginesie wypada dodać, że wykluczenie uczniów klas I-III szkół podstawowych oraz uczniów pełnoletnich powielono też w innych przepisach zaskarżonej i zacytowanej na wstępie uchwały. Z kolei w § 5 ust. 2 pkt 6 lit. c i d, dodatkowo wprowadzono wymóg wyrażenia zgody na rozpowszechnianie wizerunku stypendysty oraz przetwarzanie jego danych osobowych, co nie znajduje oparcia w treści ustawowych przepisów upoważniających, prowadząc nadto do tego, że odmowa ze strony uprawnionych oznacza, iż mimo spełnienia kryteriów ustawowych i uszczegółowionych w uchwale, niektórzy uczniowie nie zostaną zaliczeni do kręgu stypendystów. Prowadzi to wprost do naruszenia art. 32 Konstytucji RP oraz art. 7 Konstytucji RP, z którego wynika wymóg, aby władza publiczna działała na podstawie i w granicach prawa. Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP, akty prawa miejscowego są źródłami prawa powszechnie obowiązującego na obszarze działania organów, które je ustanowiły, zaś art. 94 Konstytucji RP stanowi, iż organy samorządu terytorialnego ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Oznacza to, że materia prawa miejscowego nie może wykraczać poza zakres upoważnienia ustawowego i musi być zgodna z treścią przepisów ustawy upoważniającej oraz pozostawać w zgodzie z treścią innych ustaw i przepisów wykonawczych. Prawo miejscowe może jedynie uzupełniać regulacje ustawowe i to wyłącznie w kwestiach wyraźnie wskazanych w upoważnieniu. Przekroczenie granic zakresu upoważnienia ustawowego do wydania aktu prawa miejscowego, zawsze stanowi istotne naruszenie prawa. Ponadto zgodnie z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP wszyscy są wobec prawa równi, wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne i nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. W świetle art. 91 ust. 1 zd. pierwsze w zw. z ust. 4 u.s.g. uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna, chyba że naruszenie prawa ma charakter nieistotny. W rozpoznawanej sprawie istotne naruszenie prawa należy łączyć przede wszystkim z wydaniem zaskarżonej uchwały bez należytej podstawy prawnej. Jednocześnie jednak za istotne naruszenie prawa należy uznać także fakt, że mocą zaskarżonej uchwały doszło de facto do odebrania ustawowych uprawnień do ubiegania się o świadczenie stypendialne uczniom klas I- III szkół podstawowych oraz pośrednio poprzez wymogi proceduralne uczniom pełnoletnim, czy też uczniom niewyrażającym zgody na publikację ich wizerunku lub na przetwarzanie danych osobowych. Wykluczenie tych grup uczniów nastąpiło w wyniku przekroczenia granic upoważnienia ustawowego, co nie może być tolerowane zarówno z punktu widzenia prawnego, ale także niemożliwych do zaakceptowania skutków faktycznych prowadzących do potencjalnego pozbawienia określonych grupy osób prawa do należnego im świadczenia. Wskazane naruszenia mają charakter istotny i rażący, co zdaniem sądu musiało skutkować wyeliminowaniem zaskarżonej uchwały z porządku prawnego poprzez stwierdzenie jej nieważności w całości na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. d.cz.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI