III SA/Łd 132/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2020-07-23
NSAAdministracyjneWysokawsa
postępowanie egzekucyjnezabezpieczenie majątkowezwolnienie z zajęciarachunek bankowyspółka z o.o.organ egzekucyjnysąd administracyjnylegitymacja procesowazobowiązany

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę spółki z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o zwolnienie z zajęcia środków na rachunku bankowym, uznając, że spółka nie miała legitymacji do złożenia takiego wniosku.

Spółka z o.o. złożyła wniosek o zwolnienie z zajętego rachunku bankowego środków na wynagrodzenia i daniny publiczne, powołując się na art. 81 Prawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania, a następnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał tę decyzję w mocy. Sąd administracyjny oddalił skargę spółki, stwierdzając, że spółka nie posiadała statusu zobowiązanego w postępowaniu zabezpieczającym, a zatem nie miała legitymacji do złożenia wniosku o zwolnienie środków na podstawie art. 13 u.p.e.a.

Spółka A Sp. z o.o. złożyła wniosek o zwolnienie z zajętego rachunku bankowego środków na wynagrodzenia i daniny publiczne, powołując się na art. 81 Prawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.). Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił wszczęcia postępowania, a Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał tę decyzję w mocy, uznając, że spółka nie miała legitymacji do złożenia wniosku o zwolnienie środków, ponieważ nie była zobowiązanym w postępowaniu zabezpieczającym. Zajęcie zostało dokonane na podstawie postanowienia Prokuratury Regionalnej o zabezpieczeniu majątkowym podejrzanych P. Ś. i K. Ś., przy czym środki na rachunku spółki uznano za należące do podejrzanych na podstawie domniemań prawnych z Kodeksu karnego skarbowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę spółki, podzielając stanowisko organów. Sąd stwierdził, że spółka nie posiadała statusu zobowiązanego w rozumieniu art. 1a pkt 20 u.p.e.a., a zatem nie mogła skorzystać z art. 13 u.p.e.a. dotyczącego zwolnienia z egzekucji. Sąd podkreślił również, że nawet gdyby spółka miała status zobowiązanego, to po przekazaniu środków na rachunek depozytowy organu egzekucyjnego, organ ten nie byłby uprawniony do wyrażenia zgody na wypłatę środków z tego rachunku, zgodnie z art. 166a § 2 u.p.e.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, spółka nie posiada legitymacji do złożenia takiego wniosku, ponieważ nie jest zobowiązanym w rozumieniu przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że spółka nie miała statusu zobowiązanego w postępowaniu zabezpieczającym, gdyż zajęcie dotyczyło środków uznanych za należące do podejrzanych na podstawie domniemań prawnych. Tylko zobowiązany ma prawo do wystąpienia z wnioskiem o zwolnienie z egzekucji na podstawie art. 13 u.p.e.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (28)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.e.a. art. 1a § pkt 20

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 13 § § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 166b

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 81 § § 4

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 81 § § 5

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p.a. art. 61a § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.e.a. art. 13 § § 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 165 § § 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 166a § § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 166a § § 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 166a § § 3

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 18

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.k.s. art. 33 § § 2

Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy

k.k.s. art. 33 § § 3

Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy

k.k.w. art. 195a § § 1

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy

k.k.w. art. 187

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy

P.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Spółka nie posiadała statusu zobowiązanego w postępowaniu zabezpieczającym, co pozbawiało ją legitymacji do złożenia wniosku o zwolnienie środków na podstawie art. 13 u.p.e.a. Organ egzekucyjny nie jest właściwy do rozpatrzenia wniosku o zwolnienie środków z rachunku depozytowego organu egzekucyjnego.

Odrzucone argumenty

Spółka argumentowała, że miała prawo do złożenia wniosku o zwolnienie środków na wynagrodzenia i daniny publiczne na podstawie art. 81 u.p.e.a. Spółka kwestionowała prawidłowość odmowy wszczęcia postępowania i zarzucała naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących wyjaśnienia stanu faktycznego.

Godne uwagi sformułowania

środki pieniężne zgromadzone na rachunku ww. Spółki należą do podejrzanych nie ma statusu zobowiązanego nie przysługiwało prawo do wystąpienia z wnioskiem o zwolnienie spod zajęcia organ egzekucyjny nie posiada zatem kompetencji zarówno, aby odmówić jak i przyznać prawa do zwolnienia spod egzekucji środków przeznaczonych na cele wymienione w tych przepisach organ egzekucyjny nie był uprawniony do wyrażenia zgody na dokonanie wypłat z rachunku bankowego organu egzekucyjnego

Skład orzekający

Monika Krzyżaniak

przewodniczący sprawozdawca

Ewa Alberciak

sędzia

Teresa Rutkowska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie braku legitymacji spółki do wnioskowania o zwolnienie z zajęcia środków na rachunku bankowym, gdy zajęcie nastąpiło na podstawie domniemań o przynależności środków do osób trzecich, oraz brak kompetencji organu egzekucyjnego do zwalniania środków z własnego rachunku depozytowego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zastosowania domniemań prawnych z k.k.s. w postępowaniu egzekucyjnym i przekazania środków na rachunek depozytowy organu egzekucyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje złożoność postępowania egzekucyjnego i zabezpieczającego, szczególnie w kontekście zajęcia środków na rachunku spółki, które mogą należeć do osób trzecich. Wyjaśnia kluczowe kwestie legitymacji procesowej i kompetencji organów.

Czy spółka może odzyskać pieniądze z zajętego konta, jeśli nie jest dłużnikiem?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Łd 132/20 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2020-07-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-02-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak
Monika Krzyżaniak /przewodniczący sprawozdawca/
Teresa Rutkowska
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 1588/20 - Wyrok NSA z 2024-05-22
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1438
art. 81 par. 4, 5, art. 1a pkt 20
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Dnia 23 lipca 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia NSA Teresa Rutkowska, , Protokolant Starszy sekretarz sądowy – Dorota Czubak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2020 roku sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o zwolnienie z zabezpieczenia oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z [...], numer [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej jako: "k.p.a.") oraz w zw. z art. 17 § 1, art. 18, art. 13 § 1 i § 2 i art. 1a pkt 20 i art. 166b ustawy z 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.; dalej: "u.p.e.a."), utrzymał w mocy postanowienie z [...] Nr [...], którym Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z dnia 26.06.2019 r. złożonego przez [...] Sp. z o.o. w [...] "o realizację wynagrodzeń i związanych z wynagrodzeniem danin publicznych w związku z zajęciem środków na rachunku spółki numer [...]".
W sprawie ustalony następujący stan faktyczny:
Prokuratura Regionalna w [...] w dniu [...] wydała postanowienie sygn. akt [...] o zabezpieczeniu majątkowym, którym:
1. zabezpieczyła na mieniu podejrzanych P. Ś. oraz K. Ś. wykonanie grożących im:
a) kary grzywny, w wysokości po 500 stawek dziennych po 20 000 zł stawka,
b) środka karnego przepadku równowartości korzyści majątkowej osiągniętej z przestępstwa w kwocie 689 481 778, 23 zł,
c) uiszczenia należności publicznoprawnej w kwocie 689 481 778, 23 zł uszczuplonej czynem zabronionym,
d) orzeczenia o kosztach sądowych w postępowaniu karnym,
2. powyższego zabezpieczenia dokonała poprzez zajęcie ruchomości w postaci pieniędzy w kwocie 1 919 690, 93 zł znajdujących się na rachunku bankowym w [...] S.A. nr [...], co do którego Prokuratura Regionalna w [...] wydała w dniu [...] postanowienie o blokadzie środków - do dnia 27.07.2017 r.
Na podstawie ww. postanowienia Prokuratura Regionalna w [...] (jako wierzyciel) wystawiła zarządzenie zabezpieczenia z 12.07.2018 r. nr [...], które skierowała do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] wraz z wnioskiem o zabezpieczenie środków pieniężnych w kwocie 1 919 690,93 zł znajdujących się na rachunku prowadzonym na rzecz [...] Sp. z o.o. (nr 23 1020 1055 0000 9602 0381 6014). Wierzyciel wskazał jednocześnie, że zabezpieczenia dokonano przy wykorzystaniu domniemań prawnych z art. 33 § 2 i § 3 kks, które pozwalają na uznanie, iż środki pieniężne zgromadzone na rachunku ww. Spółki należą do podejrzanych: P. Ś. i K. Ś.
Zawiadomieniem z 20.07.2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...], dokonał zajęcia zabezpieczającego wierzytelności z rachunku bankowego w [...] S.A. prowadzonego na rzecz [...] Sp. z o.o. w kwocie 1 919 690, 93 zł. Zawiadomienie zostało doręczone spółce [...] w trybie art. 44 k.p.a.
W dniu 10.05.2019 r. bank [...] S.A. przekazał zabezpieczoną kwotę 1 919 690, 93 zł organowi egzekucyjnemu, który następnie ulokował ww. środki finansowe na rachunku depozytowym.
W dniu 29.05.2019 r. [...] Sp. z o.o. złożyła do organu egzekucyjnego pismo zatytułowane "Wniosek o realizację wynagrodzeń i związanych z wynagrodzeniami danin publicznych w związku z zajęciem środków pieniężnych na rachunku Spółki nr [...]". Postanowieniem z [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] - na podstawie art. 13 § 1 w związku z art. 166b u.p.e.a. - odmówił zwolnienia spod zajęcia środków pieniężnych zabezpieczonych zawiadomieniem z 20.07.2018 r.
Na ww. postanowienie pełnomocnik Spółki złożył zażalenie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...], który w wyniku jego rozpatrzenia postanowieniem z [...] uchylił zaskarżone postanowienie w całości i odmówił wszczęcia postępowania w sprawie pisma z 29.05.2019 r. zatytułowanego: "Wniosek o realizację wynagrodzeń i związanych z wynagrodzeniami danin publicznych w związku z zajęciem środków pieniężnych na rachunku Spółki nr [...]". W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 13 w zw. z art. 166b u.p.e.a., Spółce nie przysługiwało prawo do wystąpienia z wnioskiem o zwolnienie spod egzekucji, gdyż nie jest w tym postępowaniu zobowiązanym.
W dniu 26.06.2019 r. [...] Sp. z o.o. złożyła do organu egzekucyjnego kolejny wniosek "o realizację wynagrodzeń i związanych z wynagrodzeniem danin publicznych w związku z zajęciem środków na rachunku spółki numer [...]". Spółka wniosła o zwolnienie kwoty 1 060 zł na zapłatę podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT4) oraz kwoty 4 940 zł na wynagrodzenia za pracę za czerwiec 2019 r. Jako podstawę wniosku powołano art. 81 § 4 i § 5 u.p.e.a., wskazując, że uzasadnienie żądania zostało zawarte we wniosku z dnia 29.05.2019 r. i pozostaje nadal aktualne.
Postanowieniem z [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] na podstawie art. 61 a § 1 w związku z art. 61 § 1 i § 3 k.p.a. oraz w związku z art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a., odmówił [...] Sp. z o.o. wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z 26.06.2019 r. o "realizację wynagrodzeń i związanych z wynagrodzeniami danin publicznych w związku z zajęciem środków na rachunku Spółki nr [...]". W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że w świetle art. 81 § 4 i § 5 u.p.e.a. - tylko bank, nie zaś organ egzekucyjny - posiada kompetencje zarówno do odmowy, jak i przyznania prawa do zwolnienia z egzekucji środków z zajętego rachunku bankowego na wypłatę bieżących wynagrodzeń i ich pochodnych. Następnie wskazał, że z uwagi na zawarte w art. 166b u.p.e.a. odesłanie w postępowaniu zabezpieczającym do odpowiedniego stosowania przepisów działu I ww. ustawy, do rozpatrzenia żądania Spółki znajduje zastosowanie art. 13 cytowanej ustawy, tj. instytucja zwolnienia z egzekucji składnika majątku. Niemniej jednak organ egzekucyjny uznał, że instytucja zwolnienia nie może służyć niwelowaniu skutków dokonanych wcześniej czynności zabezpieczających w przypadku, gdy zajęte środki zostały już przekazane na poczet zabezpieczenia dochodzonych należności. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] zauważył, że w dniu 10.05.2019 r. bank [...] S.A. przekazał zabezpieczoną kwotę 1 919 690,93 zł na rachunek organu egzekucyjnego, który z kolei ulokował ją na oprocentowanym rachunku depozytowym, zatem w momencie przekazania tych środków nastąpiła całkowita realizacja zajęcia. Zdaniem organu egzekucyjnego, analogicznie do postępowania egzekucyjnego, w postępowaniu zabezpieczającym zakończeniem procesu jest umieszczenie pozyskanych środków na rachunku depozytowym, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] zauważył też, że po dniu 10.05.2019 r. bank automatycznie "zakończył" zabezpieczenie rachunku, a od 13.05.2019 r. Spółka realizowała przelewy na rachunku bez uzyskiwania uprzedniej zgody na dysponowanie środkami pieniężnymi.
Na ww. postanowienie pełnomocnik Spółki złożył w dniu 09.08.2019 r. zażalenie, zarzucając organowi naruszenie:
• art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 i art. 166b u.p.e.a., poprzez niepodjęcie niezbędnych czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, pozwalających na zebranie i rozpoznanie całego materiału dowodowego,
• art. 13, art. 166a § 2 w zw. z art. 166b u.p.e.a., poprzez nieuzasadnioną odmowę zwolnienia spod zajęcia środków zabezpieczonych zawiadomieniem nr [...],
• art. 160 § 1 u.p.e.a., poprzez błędne przyjęcie, że zdeponowanie środków na rachunku depozytowym organu, czyni wniosek o zwolnienie części środków bezprzedmiotowym.
W związku z tym pełnomocnik skarżącej Spółki wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zwolnienie środków w wysokości 6 000 zł.
W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik przytoczył okoliczności faktyczne niniejszej sprawy, podsumowując, że organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] odmówił zwolnienia spod zajęcia środków zabezpieczonych na podstawie zawiadomienia z 20.07.2018 r. z powołaniem się na okoliczność, iż zabezpieczona kwota została przekazana na rachunek depozytowy, zatem nastąpiła całkowita realizacja zajęcia i środki nie mogą podlegać zwolnieniu, bo nie są już objęte egzekucją. Zdaniem pełnomocnika, nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem organu egzekucyjnego, gdyż art. 166a u.p.e.a. ustanawia zakaz rozporządzania składnikami majątku zajętymi w celu zabezpieczenia, jednak z pewnymi wyjątkami. Wskazał w związku z tym, że w myśl art. 166a § 2 ww. ustawy, w okresie zabezpieczenia mogą być dokonywane za zgodą organu egzekucyjnego wypłaty z zajętego w celu zabezpieczenia rachunku bankowego zobowiązanego, po przedstawieniu przez niego wiarygodnych dokumentów świadczących o konieczności poniesienia tych wydatków dla wykonywania działalności gospodarczej. Co więcej § 3 ww. przepisu wskazuje, że samo zajęcie zabezpieczające nie pozbawia zobowiązanego prawa do polecenia zapłaty zabezpieczonej należności pieniężnej ze środków pieniężnych znajdujących się na rachunku, o którym mowa w art. 165 § 2 u.p.e.a. Powyższe - zdaniem pełnomocnika [...] Sp. z o.o. - znajduje potwierdzenie w doktrynie i jest konsekwencją tego, że postępowanie zabezpieczające nie jest właściwą egzekucją, a zarządzenie zabezpieczenia ma jedynie walor zarządzenia tymczasowego. W ocenie strony, stanowisko organu egzekucyjnego, jakoby nastąpiła całkowita realizacja zajęcia, jest merytorycznie nieuzasadnione. Środki te mogą podlegać zwolnieniu, ponieważ nie doszło do całkowitej realizacji dokonanego zajęcia. Zajęte środki wpłaca się na oprocentowany rachunek organu egzekucyjnego (w myśl art. 165 § 2 cytowanej wyżej ustawy), co oznacza, że celem przekazania na rachunek depozytowy jest dalsze zabezpieczenie środków, a nie ich egzekucja. W przekonaniu pełnomocnika żalącej Spółki, prawidłowa analiza orzecznictwa powinna prowadzić do przeciwnego wniosku, tj. wskazywać na możliwość zastosowania zwolnienia na każdym etapie postępowania zabezpieczającego. Pełnomocnik stwierdził, że wykładnia organu egzekucyjnego w sposób nieuzasadniony utożsamia postępowanie zabezpieczające z egzekucyjnym, a ponadto pozbawia stronę jakichkolwiek środków prawnych zmierzających do ochrony jej sytuacji majątkowej, w przypadku niewykonania przez bank obowiązków określonych w art. 81 § 4 u.p.e.a. Wskazał ponadto, że zwolnienie środków powinno być także w interesie organu egzekucyjnego. Pełnomocnik dodał, że środki, jakie obecnie otrzymuje Spółka to 615 zł (z tytułu wynajęcia lokalu), a bieżące zobowiązania są znacznie większe i z każdym miesiącem rosną. Zwrócił też uwagę, że wyrokiem z dnia [...] sygn. akt [...] zasądzono od Spółki, na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] w [...] kwotę 15 198.49 zł wraz odsetkami oraz koszty postępowania w wysokości 4 627 zł.
Po dokonanej analizie materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] stwierdził w zaskarżonym postanowieniu, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] miał podstawy do wydania rozstrzygnięcia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku spółki [...] z [...]. Jednakże, zdaniem organu odwoławczego, o odmowie wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie świadczą inne okoliczności, niż wskazane w zaskarżonym postanowieniu organu pierwszej instancji.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] zauważył, że zgodnie z art. 13 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego. Natomiast w myśl art. 13 § 2 ww. ustawy, na postanowienie w sprawie zwolnienia z egzekucji składników majątkowych zobowiązanego służy zobowiązanemu zażalenie. Stosownie przy tym do treści art. 166b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w postępowaniu zabezpieczającym stosuje się odpowiednio przepisy działu 1 i art. 168d (co w praktyce oznacza, że w postępowaniu zabezpieczającym niektóre z tych przepisów stosuje się wprost, niektóre mają ograniczone zastosowanie, tj. z uwzględnieniem specyfiki postępowania zabezpieczającego, a niektóre w ogóle nie mają zastosowania). Biorąc pod uwagę powołane przepisy organ wskazał, że art. 13 zamieszczony w dziale I ww. ustawy, ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu zabezpieczającym. Niemniej jednak treść tego przepisu wskazuje, że uprawnienie do wystąpienia z żądaniem zwolnienia spod egzekucji (zabezpieczenia) przysługuje wyłącznie zobowiązanemu.
Organ powołując następnie treść art. 1a pkt 20 u.p.e.a. wskazał, że z akt przedmiotowej sprawy wynika, że podstawą wystawienia zarządzenia zabezpieczenia z dnia 12.07.2018 r. jest postanowienie z [...] sygn. akt [...] o zabezpieczeniu majątkowym, którym Prokuratura Regionalna w [...] zabezpieczyła na mieniu podejrzanych P. Ś. oraz K. Ś. wykonanie grożących im: kary grzywny, środka karnego przepadku równowartości korzyści majątkowej osiągniętej z przestępstwa, uiszczenia należności publicznoprawnej oraz orzeczenia o kosztach sądowych w postępowaniu karnym i postanowiła dokonać powyższego zabezpieczenia poprzez zajęcie ruchomości w postaci pieniędzy w kwocie 1 919 690,93 zł znajdujących się na rachunku bankowym w [...] S.A. nr [...]. W ocenie organu, z powyższego postanowienia Prokuratury Regionalnej w [...] (wierzyciela) wynika, że zobowiązanymi (tj. osobami, na których majątku zabezpieczono wykonanie przyszłego obowiązku) są: P. Ś. i K. Ś. To na ich mieniu - jako podejrzanych - zostało zabezpieczone wykonanie orzeczenia z [...] sygn. akt [...] o zabezpieczeniu majątkowym. Przy czym, w postanowieniu tym Prokuratura wskazała, iż dokonane ustalenia pozwalają na uznanie, że środki pieniężne znajdujące się na rachunku bankowym [...] Sp. z o.o. w rzeczywistości należą do podejrzanych P. Ś. oraz K. Ś. W związku z powyższym uznano, że w sprawie zachodzą domniemania prawne, o których mowa w art. 33 § 2 i § 3 ustawy z dnia 10.09.1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2018 r. poz. 1958 ze zm.; dalej jako: "kks").
Organ odwoławczy powołując kolejno treść art. 33 § 2 i 3 u.p.e.a., art. 195a § 1 w związku z art. 187 ustawy z dnia 06.06.1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2019 r., poz. 676 ze zm., dalej jako: "kkw"), wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...], na skutek skierowanego do niego do realizacji zarządzenia zabezpieczenia z 12.07.2018 r. nr [...] wystawionego przez Prokuraturę Regionalną w [...], dokonał zajęcia zabezpieczającego środków pieniężnych w kwocie 1 919 690,93 zł znajdujących się na rachunku bankowym w [...] S.A. prowadzonym na rzecz [...] Sp. z o.o. Jednakże powołane powyżej okoliczności oraz przepisy prawa wskazują, że w niniejszej sprawie [...] Sp. z o.o. nie ma statusu zobowiązanego. To zaś w konsekwencji oznacza, że ww. Spółce nie przysługiwało prawo do wystąpienia z wnioskiem o zwolnienie spod zajęcia zabezpieczonych środków na "realizację wynagrodzeń i związanych z wynagrodzeniami danin publicznych w związku z zajęciem środków na rachunku Spółki nr [...]", na podstawie art. 13 § 1 w związku z art. 166b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dlatego też Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] stwierdził, że w omawianej sprawie nie ma podstaw do merytorycznego rozpatrzenia żądania Spółki z dnia 26.06.2019 r. w oparciu o art. 13 ww. ustawy. Zaistniały zatem przesłanki do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie ww. wniosku, na podstawie art. 61 a § 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
Organ wyjaśnił także, że w sytuacji, gdy ustawa o postępowaniu egzekucyjnym nie zawiera stosownych regulacji, organ egzekucyjny - zgodnie z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - powinien posiłkowo zastosować regulacje zawarte w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego. Odnosząc się do treści art. 61 § 1 i art. 61a § 1 k.p.a. stwierdził, że zasadnym było zastosowanie w niniejszej sprawie trybu określonego w art. 61a § 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, tj. odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z 26.06.2019 r. o "realizację wynagrodzeń i związanych z wynagrodzeniem danin publicznych w związku z zajęciem środków na rachunku spółki numer [...]", potraktowanym jako wniosek o zwolnienie z egzekucji środków pieniężnych zabezpieczonych zawiadomieniem z 20.07.2018 r., ponieważ z wnioskiem tym wystąpił podmiot niebędący zobowiązanym.
Co do argumentacji zawartej w zażaleniu z 09.08.2019 r., a dotyczącej naruszenia art. 13 i art. 166a § 2 w związku z art. 166b u.p.e.a., poprzez nieuzasadnioną odmowę zwolnienia spod zajęcia środków zabezpieczonych zawiadomieniem nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] wyjaśnił, że - wbrew twierdzeniu pełnomocnika Spółki zaskarżonym rozstrzygnięciem z [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] nie odmówił zwolnienia spod zajęcia ww. środków, lecz odmówił wszczęcia postępowania w sprawie żądania Spółki z dnia 26.06.2019 r. Zatem, w zaskarżonym postanowieniu organ egzekucyjny nie oceniał merytorycznie zasadności żądania Spółki, które zostało uznane za wniosek złożony w trybie art. 13 ww. ustawy. Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...], nie znajduje również uzasadnienia zarzut naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., gdyż pełnomocnik Spółki nie wskazał, jakie czynności, służące dokładnemu wyjaśnieniu stanu faktycznego oraz pozwalające na zebranie i rozpoznanie całego materiału dowodowego, nie zostały podjęte w niniejszej sprawie.
W odniesieniu zaś do uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia, w którym organ pierwszej instancji wskazał na inną, aniżeli organ odwoławczy okoliczność powodującą konieczność odmowy wszczęcia postępowania w sprawie, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] podkreślił, że okoliczność ta nie wpływa na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia z 26.07.2019 r. albowiem organ odwoławczy, w świetle art. 15 k.p.a., oprócz ponownego rozpoznania sprawy, jest też uprawniony do kontroli decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji i konwalidowania uchybień jakich dopuścił się tenże organ. W postanowieniu z [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] wyjaśnił jakie przyczyny w omawianej sprawie decydują o zasadności wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z 26.06.2019 r. o "realizację wynagrodzeń i związanych z wynagrodzeniami danin publicznych w związku z zajęciem środków na rachunku Spółki nr [...]".
W świetle przedstawionych powyżej okoliczności oraz obowiązujących regulacji prawnych, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] nie stwierdził podstaw do uwzględnienia zażalenia pełnomocnika spółki [...] z 09.08.2019 r. i zmiany zaskarżonego postanowienia z [...].
Skargę na powyższe postanowienie organu wniosła [...] Sp. z o.o. w [...], zaskarżając je w całości oraz zarzucając naruszenie przepisów:
1/ art. 1a ust. 20 u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię i wadliwe przyjęcie, że skarżąca nie miała legitymacji do żądania zwolnienia środków spod egzekucji i w konsekwencji wadliwe umorzenie postępowania zainicjowanego pismem z dnia 29 maja 2019 r. złożonym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] ("Wniosek o realizację wynagrodzeń i związanych z wynagrodzeniami danin publicznych w związku z zajęciem środków pieniężnych na rachunku Spółki nr [...]");
2/ art. 7, art. 77 §, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18, art. 166b u.p.e.a. poprzez niepodjęcie niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, pozwalających na wyczerpujące zebranie i rozpoznanie całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, które pozwoliłoby na uznanie iż skarżącemu przysługuje legitymacja do złożenia wniosku o zwolnienie środków na wypłatą wynagrodzenia oraz zażalenia na postanowienie odmawiające zwolnienia środków.
W oparciu o wskazane zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] oraz postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], a także zasądzenie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] i Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Podstawowa zasada sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy dnia z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 zwanej dalej: "p.p.s.a.").
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie, w myśl art. 135 p.p.s.a., następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji (postanowienia) podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.
Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji (postanowienia), stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala w oparciu o art. 151 p.p.s.a.
Przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu jest rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...], który postanowieniem z [...], nr [...], utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z [...] Nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku [...] Sp. z o.o. z dnia 26.06.2019 r. "o realizację wynagrodzeń i związanych z wynagrodzeniem danin publicznych w związku z zajęciem środków na rachunku spółki numer [...]". Jako podstawę wniosku z 26 czerwca 2019 r. spółka [...] wskazała art. 81 § 4 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Art. 81 ust. 4 u.p.e.a. stanowi, iż wynikający z zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zakaz wypłat z tego rachunku bez zgody organu egzekucyjnego nie dotyczy wypłat na bieżące wynagrodzenia za pracę oraz na zasądzone alimenty i renty o charakterze alimentacyjnym zasądzone tytułem odszkodowania. Wypłata na wynagrodzenia za pracę może nastąpić po złożeniu bankowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu, a wypłata alimentów lub renty o charakterze alimentacyjnym - tytułu stwierdzającego obowiązek zobowiązanego do płacenia alimentów lub renty. Bank dokonuje wypłat alimentów lub renty do rąk osoby uprawnionej do tych świadczeń. W myśl natomiast art. 81 § 5 ww. ustawy, przepis § 4 stosuje się również do podatku dochodowego od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie społeczne, należnych od dokonywanych wypłat na bieżące wynagrodzenia.
Wskazać należy, iż zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego skutkuje m.in. powstaniem zakazu dokonywania przez bank wypłat z tego rachunku do wysokości zajętej wierzytelności bez zgody organu egzekucyjnego. Jednakże, jak wynika z § 4 i 5 cytowanego wyżej artykułu, zakaz ten nie jest zakazem bezwzględnym, ponieważ nie obejmuje pewnych kategorii wierzytelności, jeśli spełnione zostaną określone przesłanki. Mianowicie spod zajęcia zostały zwolnione trzy kategorie wypłat:
1) na bieżące wynagrodzenia za pracę wraz z należnymi od nich podatkiem dochodowym od osób fizycznych oraz składkami na ubezpieczenie społeczne;
2) na zasądzone alimenty;
3) na renty o charakterze alimentacyjnym zasądzone tytułem odszkodowania.
Z regulacji tych wynika również, iż wypłaty na bieżące wynagrodzenia za pracę mogą nastąpić jedynie na żądanie zobowiązanego, ponieważ w zakresie zwolnienia zostaje przywrócona zobowiązanemu możność dysponowania przez niego rachunkiem bankowym po złożeniu bankowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu. Obowiązek oceny zarówno wiarygodności dokumentów stanowiących podstawę tych wypłat, jak i zasadności ich dokonania, w szczególności w zakresie ustalenia, czy żądanie zobowiązanego dotyczy rzeczywiście wypłat na bieżące wynagrodzenia, spoczywa na banku, który musi brać pod uwagę ewentualną odpowiedzialność, o której mowa w art. 71b i 168c, a także 168e u.p.e.a. Wypłata na bieżące wynagrodzenia powinna nastąpić do rąk zobowiązanego jako posiadacza zajętego rachunku z uwagi na brak szczególnych uregulowań prawnych w tym zakresie, np. dotyczących wypłat alimentów i rent alimentacyjnych. Oznacza to także, że zobowiązany może zlecić bankowi bezpośrednie przekazanie tych wypłat na poszczególne rachunki bankowe uprawnionych pracowników zobowiązanego. Na takich samych zasadach i w takim zakresie jak wypłata na bieżące wynagrodzenia może być dokonana również wypłata podatku dochodowego od osób fizycznych (a w zasadzie zaliczek na ten podatek) oraz przekazanie składek na ubezpieczenie społeczne, należnych od dokonywanych wypłat na te wynagrodzenia (p. Kijowski Dariusz Ryszard (red.), Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, Lex 2015).
Przenosząc powyższe regulacje prawne na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż nie ulega wątpliwości, iż adresatem wniosku w zakresie, o którym mowa w art. 81 ust. 4 i 5 u.p.e.a. jest bank. Organ egzekucyjny nie posiada zatem kompetencji zarówno, aby odmówić jak i przyznać prawa do zwolnienia spod egzekucji środków przeznaczonych na cele wymienione w tych przepisach. W świetle powyższych regulacji, niejako z mocy samej ustawy, zostały zwolnione środki na bieżące wynagrodzenia za pracę wraz z należnym od nich podatkiem dochodowym od osób fizycznych oraz składkami na ubezpieczenie społeczne. Jedynym warunkiem zwolnienia spod egzekucji rachunku bankowego tej części zdeponowanych na nim środków pieniężnych, które mają być przeznaczone na bieżące wynagrodzenia pracowników, jest zgodnie z art. 81 § 4 ww. ustawy poinformowanie o tym banku poprzez złożenie listy płac lub innego wiarygodnego dowodu. Obowiązek oceny zarówno wiarygodności dokumentów stanowiących podstawę tych wypłat, jak i zasadności ich dokonania spoczywa na banku. Organ egzekucyjny nie nabywa przy tym uprawnień w zakresie zwolnienia omawianych środków w sytuacji odmowy przez bank realizacji złożonego wniosku, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Już zatem chociażby z tego powodu, że wniosek skarżącej spółki sporządzony został przez profesjonalnego pełnomocnika, który jako podstawę żądania skierowanego do organu egzekucyjnego "o realizację wynagrodzeń i związanych z wynagrodzeniem danin publicznych w związku z zajęciem środków na rachunku spółki numer [...]", wskazał cytowane wyżej przepisy art. 81 § 4 i 5 u.p.e.a. - niestanowiące dla tego organu podstawy prawnej do podjęcia jakiegokolwiek działania, brak było uzasadnienia do merytorycznego rozpoznania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] wniosku skarżącej.
Działając jednakże w ramach swoich kompetencji, organ egzekucyjny odniósł się do wniosku skarżącej, przyjmując żądanie strony jako wniosek o zwolnienie z zabezpieczenia, wniesiony na podstawie art. 13 § 1 w zw. z art. 166b u.p.e.a. Przepis art. 166b u.p.e.a. stanowi, iż w postępowaniu zabezpieczającym stosuje się przepisy Działu I tej ustawy i art. 168d. W myśl natomiast art. 13 § 1 u.p.e.a. (zamieszczonego w dziale I ww. ustawy), organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego i ze względu na ważny jego interes, może zwolnić na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub w części określone składniki majątkowa zobowiązanego.
Mając na uwadze powyższy zapis, za zasadne uznać należy stanowisko Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] o braku legitymacji [...] Sp. z o.o. w [...] do wystąpienia z żądaniem zwolnienia z zabezpieczenia środków pieniężnych znajdujących się na rachunku bankowym w [...] S. A. nr [...]. W ocenie Sądu nie ulega bowiem wątpliwości, iż skarżąca spółka nie posiada statusu zobowiązanego w postępowaniu prowadzonym w oparciu o zarządzenie zabezpieczenia z 12.07.2018 r. nr [...], wystawione przez Prokuratora Prokuratury Regionalnej w [...] (wierzyciel) i skierowane do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] wraz z wnioskiem o zabezpieczenie środków pieniężnych w kwocie 1 919 690, 93 zł znajdujących się na rachunku prowadzonym na rzecz [...] Sp. z o.o. (nr [...]). Wierzyciel wskazał bowiem wyraźnie w zarządzeniu, iż zabezpieczenia dokonano przy wykorzystaniu domniemań prawnych z art. 33 § 2 i § 3 kks, które pozwalają na uznanie, iż środki pieniężne zgromadzone na rachunku ww. Spółki należą do podejrzanych: P. Ś. i K. Ś. Biorąc natomiast pod uwagę treść cytowanego wyżej art. 13 u.p.e.a., uprawnienie do wystąpienia z żądaniem zwolnienia spod egzekucji (oraz zabezpieczenia) przysługuje wyłącznie zobowiązanemu.
Zgodnie zaś z art. 1a pkt 20 u.p.e.a., ilekroć w ustawie jest mowa o zobowiązanym - rozumie się przez to osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym, a w postępowaniu zabezpieczającym - również osobę lub jednostkę, której zobowiązanie nie jest wymagalne albo jej obowiązek nie został ustalony lub określony, ale zachodzi obawa, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a odrębne przepisy na to zezwalają.
Z akt przedmiotowej sprawy wynika natomiast bezspornie, że podstawą wystawienia zarządzenia zabezpieczenia z 12.07.2018 r. nr [...] jest postanowienie z [...] sygn. akt [...] o zabezpieczeniu majątkowym, którym Prokuratura Regionalna w [...] zabezpieczyła na mieniu podejrzanych P. Ś. oraz K. Ś. wykonanie grożących im: kary grzywny, środka karnego przepadku równowartości korzyści majątkowej osiągniętej z przestępstwa, uiszczenia należności publicznoprawnej oraz orzeczenia o kosztach sądowych w postępowaniu karnym i postanowiła dokonać powyższego zabezpieczenia poprzez zajęcie ruchomości w postaci pieniędzy w kwocie 1 919 690,93 zł znajdujących się na rachunku bankowym w [...] S.A. nr [...]. A zatem z powyższego postanowienia Prokuratury Regionalnej w [...] (która w analizowanej sprawie posiada status wierzyciela) wynika, że zobowiązanymi (tj. osobami, na których majątku zabezpieczono wykonanie przyszłego obowiązku) są: P. Ś. i K. Ś. To na ich mieniu - jako podejrzanych - zostało zabezpieczone wykonanie orzeczenia z dnia [...] sygn. akt [...] o zabezpieczeniu majątkowym. Zatem to P. Ś. i K. Ś. są zobowiązanymi w postępowaniu prowadzonym w oparciu o zarządzenie zabezpieczenia z 12.07.2018 r. nr [...]. W postanowieniu tym Prokuratura wskazała jednocześnie, iż dokonane przez nią ustalenia pozwalają na uznanie, że środki pieniężne znajdujące się na rachunku bankowym [...] Sp. z o.o. w rzeczywistości należą do podejrzanych P. Ś. oraz K. Ś., a w sprawie zachodzą domniemania prawne, o których mowa w art. 33 § 2 i § 3 kks.
W myśl art. 33 § 2 kks, w razie skazania za przestępstwo skarbowe, z którego popełnienia sprawca osiągnął, chociażby pośrednio, korzyść majątkową dużej wartości, albo przestępstwo skarbowe, z którego sprawca osiągnął lub mógł osiągnąć, chociażby pośrednio, korzyść majątkową, zagrożone karą pozbawienia wolności, której górna granica jest wyższa niż 3 lata, lub popełnione w zorganizowanej grupie albo związku mających na celu popełnienie przestępstwa skarbowego, za korzyść uzyskaną z popełnienia przestępstwa uważa się mienie, które sprawca objął we władanie lub do którego uzyskał jakikolwiek tytuł w okresie 5 lat przed popełnieniem przestępstwa skarbowego do chwili wydania chociażby nieprawomocnego wyroku, chyba że sprawca lub inna zainteresowana osoba przedstawi dowód przeciwny. Z kolei art. 33 § 3 ww. ustawy stanowi, że jeżeli mienie stanowiące korzyść uzyskaną z popełnienia przestępstwu o którym mowa w § 2, zostało przeniesione na osobę fizyczną, prawną lub jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej, faktycznie lub pod jakimkolwiek tytułem prawnym, uważa się, że rzeczy będące w samoistnym posiadaniu tej osoby lub jednostki oraz przysługujące jej prawa majątkowe należą do sprawcy, chyba że na podstawie okoliczności towarzyszących ich nabyciu nie można było przypuszczać, że mienie to, chociażby pośrednio, pochodziło z czynu zabronionego.
Jak wynika ponadto z art. 195a § 1 w zw. z art. 187 ustawy Kodeks kamy wykonawczy, jeżeli jednym postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek, czy grzywnę, to prokurator, który wydał to postanowienie, może zlecić jego wykonanie w całości urzędowi skarbowemu właściwemu ze względu na siedzibę sądu pierwszej instancji, czyli organowi egzekucyjnemu w rozumieniu art. 1a pkt 7 u.p.e.a., co miało miejsce w niniejszej sprawie. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...], na skutek skierowanego do niego do realizacji zarządzenia zabezpieczenia z 12.07.2018 r. nr [...] wystawionego przez Prokuraturę Regionalną w [...], dokonał zatem zajęcia zabezpieczającego środków pieniężnych w kwocie 1 919 690.93 zł znajdujących się na rachunku bankowym w [...] S.A. prowadzonym dla [...] Sp. z o.o.
Trzeba zatem przyznać rację Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w [...], iż powołane powyżej okoliczności oraz przepisy prawa wskazują, że w niniejszej sprawie [...] Sp. z o.o. nie ma statusu zobowiązanego, co w konsekwencji oznacza, że ww. Spółce nie przysługuje prawo do wystąpienia z wnioskiem o zwolnienie spod zajęcia zabezpieczonych środków na "realizację wynagrodzeń i związanych z wynagrodzeniami danin publicznych w związku z zajęciem środków na rachunku Spółki nr [...]", na podstawie art. 13 § 1 w związku z art. 166b u.p.e.a.
Dlatego też w omawianej sprawie słusznie organy przyjęły, iż nie ma podstaw do merytorycznego rozpatrzenia żądania Spółki z dnia 26.06.2019 r. w oparciu o art. 13 u.p.e.a. Zaistniały zatem przesłanki do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie ww. wniosku, na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 18 u.p.e.a., w postępowaniu egzekucyjnym w administracji posiłkowo znajdują zastosowanie regulacje zawarte w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego. W myśl natomiast art. 61 § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stosownie zaś do art. 61a § 1 ww. ustawy, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Organ administracji publicznej ma wobec tego obowiązek odmówić wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy jego wszczęcie uniemożliwiają uzasadnione przyczyny o charakterze formalnym, zarówno podmiotowym jak i przedmiotowym. Jedną z przesłanek do zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. będzie niewątpliwie sytuacja, w której przepisy prawa nie przewidują możliwości merytorycznego rozpatrzenia żądania wniesionego przez podmiot, który nie ma legitymacji do wystąpienia z tego rodzaju żądaniem.
Warto również zwrócić uwagę na treść art. 165 § 2 u.p.e.a., który stanowi, że pieniądze zajęte w celu zabezpieczenia wpłaca się na wydzielony oprocentowany rachunek bankowy organu egzekucyjnego z oprocentowaniem udzielonym przez bank dla wkładów wypłacanych na każde żądanie, z zastrzeżeniem § 3. Według art. 165 § 4 u.p.e.a. zajęta wierzytelność po nadejściu terminu jej płatności przez dłużnika tej wierzytelności zrealizowana jest w celu zabezpieczenia przez przekazanie jej na rachunek, o którym mowa w § 2. Tak samo przekazywane są zajęte w celu zabezpieczenia wynagrodzenia za pracę i inne należności płatne w przyszłości, bez ponawiania ich zajęcia aż do wysokości należności zabezpieczonej.
Zgodnie natomiast z art. 166a § 1 u.p.e.a., zobowiązany nie może rozporządzać składnikiem majątkowym zajętym w celu zabezpieczenia, z zastrzeżeniem § 2 i 3. Według § 2 w okresie zabezpieczenia mogą być dokonywane za zgodą organu egzekucyjnego wypłaty z zajętego w celu zabezpieczenia rachunku bankowego zobowiązanego, po przedstawieniu przez niego wiarygodnych dokumentów świadczących o konieczności poniesienia tych wydatków dla wykonywania działalności gospodarczej. Nadto stosownie do § 3 zajęcie zabezpieczające nie pozbawia zobowiązanego prawa do polecenia zapłaty zabezpieczonej należności pieniężnej ze środków pieniężnych znajdujących się na rachunku, o którym mowa w art. 165 § 2.
Wobec powyższego stwierdzić należy, iż przywołane przepisy jednoznacznie wskazują, że wniosek o wypłaty z zajętego w celu zabezpieczenia rachunku bankowego może dotyczyć jedynie rachunku bankowego zobowiązanego, a nie rachunku bankowego organu egzekucyjnego, na który przekazuje się pieniądze i wierzytelności zajęte na zabezpieczenie. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują bowiem możliwości wyrażenia przez organ egzekucyjny zgody na wypłatę środków z rachunku depozytowego organu egzekucyjnego. W przypadku rachunku depozytowego organu egzekucyjnego zobowiązany ma jedynie prawo do polecenia zapłaty zabezpieczonej należności pieniężnej ze zgromadzonych tam środków. Nawet zatem w sytuacji, gdyby skarżącej spółce przysługiwał w ocenianym postępowaniu egzekucyjnym status zobowiązanego, to wobec tego, że w dniu 10.05.2019 r. bank [...] S.A. przekazał zabezpieczoną kwotę 1 919 690, 93 zł organowi egzekucyjnemu, który następnie ulokował tę kwotę na rachunku depozytowym, brak byłoby podstaw do merytorycznego rozpoznania wniosku z 26.06.2019 r. o realizację wynagrodzeń i związanych z wynagrodzeniem danin publicznych, gdyż Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] nie był uprawniony do wyrażenia zgody na dokonanie wypłat z rachunku bankowego organu egzekucyjnego. Art. 166a § 2 u.p.e.a. w sposób wyraźny odnosi się bowiem do rachunku bankowego zobowiązanego, a nie do rachunku depozytowego organu egzekucyjnego.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie w dniu 10.05.2019 r. bank [...] S.A. przekazał zabezpieczoną kwotę 1 919 690, 93 zł na rachunek organu egzekucyjnego, który z kolei ulokował ją na oprocentowanym rachunku depozytowym, to w momencie przekazania tych środków nastąpiła całkowita realizacja zajęcia. Po dniu 10.05.2019 r. bank automatycznie "zakończył" zabezpieczenie rachunku, a od 13.05.2019 r. Spółka mogła realizować przelewy na tym rachunku bez uzyskiwania uprzedniej zgody na dysponowanie środkami pieniężnymi.
W ocenie Sądu, organy administracji prawidłowo zastosowały zatem w niniejszej sprawie tryb określony w art. 61a § 1 k.p.a. i odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie wniosku [...] Sp. z o.o. w [...] z dnia 26.06.2019 r. "o realizację wynagrodzeń i związanych z wynagrodzeniem danin publicznych w związku z zajęciem środków na rachunku spółki numer [...]", potraktowanym jako wniosek o zwolnienie z egzekucji środków pieniężnych zabezpieczonych zawiadomieniem z 20.07.2018 r. nr [...], ponieważ z wnioskiem tym wystąpił podmiot niebędący zobowiązanym.
Odnosząc się do argumentacji zawartej w skardze, a dotyczącej naruszenia art. 1a ust. 20 u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię i wadliwe przyjęcie, że skarżąca nie miała legitymacji do żądania zwolnienia środków spod egzekucji i w konsekwencji wadliwe umorzenie postępowania zainicjowanego pismem z dnia 29 maja 2019 r. złożonym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] ("Wniosek o realizację wynagrodzeń i związanych z wynagrodzeniami danin publicznych w związku z zajęciem środków pieniężnych na rachunku Spółki nr [...]") należy wyjaśnić, iż wbrew twierdzeniu pełnomocnika Spółki - rozstrzygnięciem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] nie umorzył postępowania zainicjowanego wnioskiem strony z 29 maja 2019 r., lecz odmówił wszczęcia postępowania w sprawie żądania Spółki z dnia 26 czerwca 2019 r. Wniosek skarżącej spółki z 29 maja 2019 r., jak wynika z akt sprawy, rozpatrzony został przez organy w odrębnym postępowaniu.
Nie znajduje również uzasadnienia zarzut naruszenia art. 7, art. 77 §, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18, art. 166b u.p.e.a. poprzez niepodjęcie niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, pozwalających na wyczerpujące zebranie i rozpoznanie całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, które pozwoliłoby na uznanie iż skarżącemu przysługuje legitymacja do złożenia wniosku o zwolnienie środków na wypłatą wynagrodzenia oraz zażalenia na postanowienie odmawiające zwolnienia środków. Pełnomocnik Spółki nie wskazał, jakie czynności, służące dokładnemu wyjaśnieniu stanu faktycznego oraz pozwalające na zebranie i rozpoznanie całego materiału dowodowego, nie zostały podjęte w niniejszej sprawie. Niemniej jednak Sąd stoi na stanowisku, że organy obu instancji dokonały ustaleń w sposób wystarczający do wydania w niniejszej sprawie prawidłowego rozstrzygnięcia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z dnia 26.06.2019 r. Art. 1a pkt 20 u.p.e.a. zawiera kompleksową i precyzyjną definicję zobowiązanego, a dokumenty znajdujące się w aktach sprawy bezspornie dowodzą, iż spółka [...] w postępowaniu prowadzonym w oparciu o zarządzenia zabezpieczenia z 12.07.2018 r. nr [...] wystawione przez Prokuraturę Regionalną w [...], takiego statusu nie posiada. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] nie odmówił przy tym skarżącej legitymacji do wniesienia zażalenia na postanowienie odmawiające zwolnienia środków, gdyż w niniejszej sprawie, co już wyżej zaznaczono, rozpatrywał zażalenie Spółki na postanowienie Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] z [...] Nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku [...] Sp. z o.o. w [...] z dnia 26.06.2019 r. "o realizację wynagrodzeń i związanych z wynagrodzeniem danin publicznych w związku z zajęciem środków na rachunku spółki numer [...]".
Z powyższych względów Sąd, uznał zarzuty skargi za nieuzasadnione. Rozpoznając niniejszą sprawę Sad nie dopatrzył się również innych naruszeń prawa, które mogłyby uzasadniać uchylenie zaskarżonego postanowienia (art. 134 p.p.s.a.). Z tych przyczyn, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga została oddalona.
R.T.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI