III SA/Łd 13/10

III SA/Łd 13/10 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2010-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-01-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Irena Krzemieniewska /sprawozdawca/
Małgorzata Łuczyńska
Monika Krzyżaniak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Sygn. powiązane
II OZ 393/10 - Postanowienie NSA z 2010-05-06
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 104, art. 107
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Dnia 30 czerwca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Protokolant Asystent sędziego Dominika Trella po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2010 roku sprawy ze skargi A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu dostosowania sposobu prezentacji i reklamy w Internecie do warunków ustawy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] numer [...]; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. na rzecz A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. kwotę 457,- (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, art. 46 ust.1 i pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpoznaniu odwołania "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] r. znak: [...] nakazującej Spółce dostosowanie sposobu prezentacji i reklamy w Internecie wprowadzonego do obrotu suplementu diety pn.: "BioMarine 570®" do warunków określonych w ustawie z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia poprzez usunięcie ze stron internetowych treści (tekstu i grafiki) sugerujących właściwości profilaktyczne i lecznicze tego produktu z terminem wykonania obowiązku do dnia 15 listopada 2009 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W toku postępowania ustalono, że w dniach 19 – 27 sierpnia 2009 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ł. zapoznał się z prezentacją i reklamą suplementu diety "BioMarine 570®" na stronie internetowej [...] oraz z dokumentacją dotyczącą tego środka spożywczego, w tym m.in. opinią Instytutu Żywności i Żywienia z dnia [...]r. znak: [...] wydaną dla skarżącej Spółki.
Po przeprowadzeniu analizy zebranego materiału organ I instancji stwierdził, że na stronie internetowej [...] Spółka zamieściła treści (teksty i grafikę), które sugerują lub mogą być rozumiane jako deklaracja właściwości leczniczych, bądź profilaktycznych preparatu "BioMarine570®", co jest niezgodne z definicją środka spożywczego, w tym przypadku suplementu diety, określoną w art. 3 pkt 39 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia.
W związku z powyższym w dniu [...] r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ł. wydał decyzję nakazującą stronie skarżącej dostosowanie sposobu prezentacji i reklamy w internecie wprowadzanego do obrotu suplementu diety pn.: "BioMarine 570®" do warunków określonych w ustawie z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia poprzez usunięcie ze stron internetowych treści (tekstu i grafiki) sugerujących właściwości profilaktyczne i lecznicze tego produktu.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podkreślił, że wśród treści zamieszczonych na stronie internetowej znajdują się m.in. informacje wskazujące na lecznicze właściwości preparatu. Powołał się na następujące sformułowania zawarte na stronie internetowej: "u osób leczonych preparatem BioMarine 570®", "preparat jest bezpieczny i podawany pod kontrolą lekarską, spełnia potrzebne funkcje regulacyjne", " synergizm działania (...) wyróżnia preparat BioMarine 570® pod względem skuteczności działań profilaktycznych i terapeutycznych", stosowanie go przez okres czterech tygodni w dawce (250 mg/kg/mc) zdecydowanie poprawia naturalne mechanizmy obronne organizmu w walce z patogenami bakteryjnymi, wirusami czy komórkami nowotworowymi", które jego zdaniem bezspornie sugerują, że produkt posiada właściwości zapobiegania chorobom i ich leczenia.
Organ podkreślił, że opis właściwości działania wykracza poza definicję suplementu diety określoną w art. 3 pkt 39 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Przypisywanie środkowi spożywczemu właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia, albo odwoływanie się do takich właściwości stanowi naruszenie prawa żywnościowego określonego w art. 46 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Ponadto zgodnie z art. 2 poz. 32 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne "produktem leczniczym jest substancja lub mieszanina substancji, której przypisuje się właściwości zapobiegania lub leczenia chorób występujących u ludzi".
Organ I instancji powołał się na orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 30 listopada 1983 r. w sprawie C-227/82 , w którym orzeczono, że produkt jest prezentowany jako posiadający własności leczenia, bądź zapobiegania chorobom nie tylko gdy zostanie to bezpośrednio wskazane lub zalecane (np. poprzez prezentację), lecz także, gdy średnio zorientowany konsument uzyska wrażenie, iż produkt ten wywołuje skutki, jak opisane jest w definicji produktu leczniczego.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ł. w toku prowadzonego postępowania stwierdził również, że na stronie internetowej prezentowanego preparatu odwoływano się do badań klinicznych przeprowadzonych w Polsce, odwołując się przy tym do treści art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo Farmaceutyczne, wskazał, że "powoływanie się na badania kliniczne jest sprzeczne z obowiązującym prawem żywnościowym.
Organ I instancji w zaskarżonej decyzji wskazał również, iż w linku "opinie klienta" zamieszczonym na stronie internetowej [...] przedstawione zostały opinie (wyłącznie pozytywne) klientów, w tym również lekarzy i pacjentów stosujących produkt "BioMarine 570®" w podziale na następujące jednostki, w tym jednostki chorobowe: alergia, astma, białaczka, chemioterapia, cera, ciąża, choroba wieńcowa serca, kondycja psychiczna i fizyczna, profilaktyka, radioterapia, reumatyzm, skóra, stany zapalne śluzówek, stwardnienie rozsiane, WZW "C", wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaparcia. Zdaniem organu przeważająca większość zamieszczonych opinii zredagowana została w taki sposób, by uwypuklić i podkreślić wszechstronne działanie profilaktyczne i lecznicze "BioMarine 570®".
W ocenie organu I instancji lektura tych opinii wprowadza w błąd osoby spożywające suplement diety "BioMarine 570 ®" lub zamierzające go stosować, co do rzeczywistych jego właściwości, które zostały określone w wydanej dla firmy "A" Sp. z o.o. opinii Instytutu Żywności i Żywienia z dnia [...] r. znak: [...]. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ł. podkreślił, że zgodnie z ww. opinią "preparat "BioMarine570®" zawierający w swoim składzie olej z rekina tasmańskiego w dawce 570 mg w jednej kapsułce posiada właściwości suplementu diety, preparat może być, w ilościach proponowanych przez przedsiębiorcę zalecany do spożycia jako suplement diety".
Organ I instancji zwrócił również uwagę na treść zamieszczonej na stronie internetowej pracy naukowej autorów: dr hab. med. P. L. i prof. dr hab. med. H. T. na temat zalet stosowania olejów rybich " Zalety stosowania olejów rybich (...)", którym przypisuje się liczne korzystne działania przydatne w profilaktyce i leczeniu chorób układu sercowo-naczyniowego, nowotworów i zaburzeń odporności".
Zdaniem organu I instancji przytoczone określenia zawierają wyraźną sugestię dla odbiorcy, że produkt spożywczy, w tym przypadku preparat "BioMarine 570®" jest czymś więcej niż tylko suplementem diety, co jest sprzeczne z definicją suplementu diety zawartą w art. 3 pkt. 39 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia.
W odwołaniu z dnia [...] r. "A" Sp. z o.o. w Ł. podniosła, że dostarczanie organizmowi niezbędnych genetycznie substancji jest fizjologicznie niezbędne do zapewnienia prawidłowego
rozwoju i funkcjonowania, a tym samym zapobiegania powstawaniu chorób z tym związanych, a także ich likwidowania poprzez usuwanie fizjologicznych przyczyn ich powstawania i rozwoju oraz ponownego przywracania stanu homeostazy. Strona wskazała, że wiele naturalnych substancji spożywanych przez ludzi oraz substancji z nich powstających ma silne działania ochronne. Spółka podkreśliła, że mówi o mechanizmach (odżywczych i fizjologicznych), które doprowadzają do stanu równowagi organizmu uznając, że takie fakty naukowe obowiązują obecnie, a spłycanie roli żywności w utrzymaniu i przywracaniu zdrowia można uznać za manipulację wiedzą.
Zdaniem strony nie ujawnianie ww. faktów jest działaniem niezgodnym z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którą "każdy ma prawo do ochrony zdrowia". Ponadto, jeżeli środek spożywczy posiada potwierdzone działania lub /i właściwości, których nie mogą potwierdzić inne tego typu środki spożywcze to obowiązkiem producenta jest poinformowanie o nich tak, aby zgodnie z art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia nie wprowadzać konsumenta w błąd.
Strona podkreśliła, że pomimo poszukiwań nie odnalazła na swoich stronach stwierdzenia "u osób leczonych preparatem "BioMarine 570®", jeżeli zostało użyte niefortunnie, to przy najbliższej okazji zostanie zmienione, ale jeżeli jest fragmentem wypowiedzi eksperta to firma nie ma prawa jej modyfikować w celu zatajenia pewnych faktów.
Strona pokreśliła, iż sformułowanie "preparat jest bezpieczny i podawany
pod kontrolą lekarską, spełnia potrzebne funkcje regulacyjne" zostało użyte, aby przypomnieć klientom oraz w szczególności lekarzom, że należy dbać o odpowiednie zbilansowanie diety. Strona nadmieniła, że przy niektórych dolegliwościach wręcz obowiązkowy jest nadzór lekarski
nad dietą o czym często się zapomina, a zachowanie odpowiednich proporcji w żywności jest niezbędne, zwłaszcza w suplementach diety, których zadaniem jest uzupełnianie niedoborów niezbędnych substancji organizmu.
Spółka zaznaczyła, że sformułowanie "działanie terapeutyczne" było za daleko idącym wnioskiem, ale sformułowanie "o działaniu profilaktycznym" jest jak najbardziej trafne. Spółka powołała się min. na definicję "profilaktyki" ogłoszoną przez Światową Organizację Zdrowia, w myśl której "profilaktyka" - to szereg działań mających na celu zapobieganie chorobie, bądź innemu niekorzystnemu zjawisku zdrowotnemu przed jej rozwinięciem się, poprzez kontrolowanie przyczyn i czynników ryzyka. Polega ona na zapobieganiu poważniejszym konsekwencjom choroby poprzez jej wczesne wykrycie i leczenie. Spółka wskazała, że w związku z powyższą definicją nie ma żadnych wątpliwości naukowych, że spożywanie odpowiednich proporcji owoców, warzyw, mięsa czy ryb - zróżnicowanej diety ma działanie profilaktyczne, mające na celu chronić ludzi przed rozwojem chorób.
Strona skarżąca wskazała, że na stronie internetowej "BioMarine 570®" odwołuje się do badań klinicznych, bo takie zostały przeprowadzone z zastosowaniem preparatu, natomiast polskie prawo dotyczące żywności i suplementów nie zabrania przeprowadzania badań eksperymentalnych. Zdaniem strony powinno wyróżniać się firmy, które inwestują środki finansowe i zasoby ludzkie w rozwój wiedzy i jej precyzowanie.
Strona zaznaczyła, że opinie zamieszczone w linku "opinie klienta" są prawdziwe i nieredagowane. Natomiast fakt, że są same pozytywne świadczy o jakości i skuteczności działania produktu na naturalne procesy fizjologiczne i biochemiczne człowieka.
Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko PPIS w Ł. wskazując, że m.in. użyte na stronie internetowej określenia w postaci: "u osób leczonych preparatem BioMarine 570®", "preparat jest bezpieczny i podawany pod kontrolą lekarską, spełnia potrzebne funkcje regulacyjne", " synergizm działania (...) wyróżnia preparat BioMarine 570® pod względem skuteczności działań profilaktycznych i terapeutycznych", stosowanie go przez okres czterech tygodni w dawce (250 mg/kg/mc) zdecydowanie poprawia naturalne mechanizmy obronne organizmu w walce z patogenami bakteryjnymi, wirusami czy komórkami nowotworowymi" bezspornie sugerują, że produkt posiada właściwości zapobiegania chorobom i ich leczenia.
Organ odwoławczy nie podzielił zdania strony, że sformułowanie "o działaniu profilaktycznym" jest jak najbardziej trafne w stosunku do suplementów diety. Taka ocena organu znajduje potwierdzenie m.in. w przytoczonej przez stronę w odwołaniu definicji "profilaktyki" ogłoszonej przez Światową Organizację Zdrowia.
Organ odwoławczy powołując się na treść art. 3 ust. 3 pkt 39 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia wskazał, że suplement diety jest to środek spożywczy, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety, będący skoncentrowanym źródłem witamin lub składników mineralnych lub innych substancji wykazujących efekt odżywczy lub inny fizjologiczny, pojedynczych lub złożonych, wprowadzany do obrotu w formie umożliwiającej dawkowanie ( ...), z wyłączeniem produktów posiadających właściwości produktu leczniczego w rozumieniu przepisów prawa farmaceutycznego, a więc właściwości zapobiegania lub leczenia chorób
Ponadto w ocenie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. opinie klientów, w tym również lekarzy i pacjentów stosujących produkt "BioMarine 570®" zamieszczone na stronie internetowej [...] w podziale na następujące jednostki, w tym jednostki chorobowe: alergia, astma, białaczka, chemioterapia, cera. ciąża, choroba wieńcowa serca, kondycja psychiczna i fizyczna, profilaktyka, radioterapia, reumatyzm, skóra, stany zapalne śluzówek, stwardnienie rozsiane, WZW "C", wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaparcia, podkreślają wszechstronne działanie profilaktyczne i lecznicze "BioMarine 570®" i u osób spożywających suplement diety "BioMarine 570 * lub zamierzających go stosować mogą wywołać wrażenie, że jest to preparat o właściwościach leczniczych, czyli, że jest to produkt leczniczy.
Odnośnie zamieszczenia na stronie internetowej strony skarżącej pracy naukowej autorów: dr hab. med. P. L. i prof. dr hab. med. H. T. na temat zalet stosowania olejów rybich " Zalety stosowania olejów rybich (...)", którym przypisuje się liczne korzystne działania przydatne w profilaktyce i leczeniu chorób układu sercowo-naczyniowego, nowotworów i zaburzeń odporności", organ odwoławczy podzielił stanowisko Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł., że przytoczone określenie zawiera wyraźną sugestię dla odbiorcy, że ww. produkt posiada właściwości lecznicze. Organ wskazał, że zamieszczonym informacjom tekstowym towarzyszy grafika oraz zdjęcia, co potęguje u odbiorcy wrażenie, że ma do czynienia z produktem leczniczym.
Organ odwoławczy powołał się również na treść art. 2 pkt 32 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne wskazując, że produktem leczniczym jest substancja lub mieszanina substancji, przedstawiana jako posiadająca właściwości zapobiegania lub leczenia chorób (...) lub podawana w celu (...) przywrócenia, poprawienia lub modyfikacji fizjologicznych funkcji organizmu poprzez działanie farmakologiczne, immunologiczne lub metaboliczne". Zgodnie zaś z treścią art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia zabroniona jest reklama i prezentacja środka spożywczego, która może przypisywać mu właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia albo odwoływać się do takich właściwości.
Zdaniem organu II instancji zasadnym jest wskazanie w prezentacji i reklamie suplementu diety "BioMarine 570*" właściwości zawartych w nim składników, bowiem w myśl § 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 9 października 2007 r. w sprawie składu oraz oznakowania suplementów diety wprowadzane do obrotu suplementy diety znakuje się umieszczając na opakowaniu m.in. nazwy kategorii składników odżywczych lub substancji charakteryzujących produkt lub wskazanie ich właściwości, jednakże nie mogą być to właściwości zapobiegania chorobom, ich leczenia lub łagodzenia objawów.
Organ powołał się na definicję suplementu diety, zawartą w art. 3 ust.3 pkt 39 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia, który wyraźnie wskazuje, że celem suplementu diety jest uzupełnienie normalnej diety i określa, iż stanowi on skoncentrowane źródło witamin lub składników mineralnych lub innych substancji wykazujących efekt odżywczy lub inny fizjologiczny ( ...), z wyłączeniem produktów posiadających właściwości produktu leczniczego w rozumieniu przepisów prawa farmaceutycznego.
Zatem, aby konsument uzyskał pełne informacje o danym suplemencie diety w oznakowaniu tego produktu i jego prezentacji powinny być zamieszczone m.in. właściwości jego składników wskazujące na efekt odżywczy lub inny fizjologiczny. Zamieszczanie informacji dotyczących właściwości zapobiegania chorobom, ich leczenia lub łagodzenia objawów jest właściwe dla produktów leczniczych.
W ocenie organu odwoławczego zarówno bezpośrednia prezentacja i reklama suplementu diety BioMarine 570®" zamieszczona na stronie internetowej jak i pośrednia (poprzez wskazanie na właściwości lecznicze produktu w kontekście opinii konsumentów ujętych w linku "opinie klienta") bezsprzecznie narusza przepisy prawa żywnościowego tj. art. 46 ust. l pkt 2 i ust. 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia.
Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. wskazał, że prawo żywnościowe nie zabrania przeprowadzania badań eksperymentalnych. Jednakże odwoływanie się w informacjach na stronie internetowej dot. suplementu diety do przeprowadzonych badań klinicznych, które przeciętnemu konsumentowi kojarzą się z badaniami produktów leczniczych, gdyż badaniem klinicznym, zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne jest każde badanie prowadzone z udziałem ludzi w celu odkrycia lub potwierdzenia klinicznych, farmakologicznych, w tym farmakodynamicznych skutków działania jednego lub wielu badanych produktów leczniczych (...) może wskazywać, iż środek spożywczy, w tym przypadku suplement diety "BioMarine 570®" jest produktem leczniczym.
W ocenie organu odwoławczego analiza zebranego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie bezspornie wskazuje , że w prezentacji i reklamie suplementu diety "BioMarine570®" zostały zamieszczone treści sugerujące właściwości zapobiegania chorobom i ich leczenia.
W skardze z dnia 2 grudnia 2009 r. "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. zarzuciła naruszenie przepisu art. 46 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia poprzez przyjęcie, że prezentacja i reklama w Internecie wprowadzonego do obrotu przez skarżącą suplementu diety o nazwie "BioMarine570®" sugeruje posiadanie przez ten suplement diety właściwości profilaktycznych i leczniczych. Strona skarżąca zarzuciła również naruszenie przez organy przepisów Rozporządzenia (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności , w szczególności przepisu art. 13 i art. 28 ust. 5 poprzez ich niezastosowanie i pominięcie faktu, że do czasu ustalenia wykazu dopuszczalnych oświadczeń zdrowotnych, o których mowa w art. 13 ust. 2 Rozporządzenia, oświadczenie zdrowotne mogą być stosowane na odpowiedzialność podmiotów działających na rynku spożywczym. W ocenie Skarżącej organy administracji naruszyły również art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez uchybienia w zakresie niezbędnych elementów, które powinna zawierać decyzja administracyjna, w szczególności w zakresie rozstrzygnięcia decyzji oraz jej uzasadnienia faktycznego i prawnego. Jednocześnie strona skarżąca wskazała na naruszenie przepisów procedury administracyjnej, tj. art. 7, art. 77, art. 80 w związku z art. 155 k.p.a. poprzez niedochowanie obowiązku całościowej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz nie ustosunkowanie się do twierdzeń podnoszonych przez spółkę w piśmie z dnia 21 września 2009 r. Wniesiono o uchylenie decyzji organów I i II instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę z dnia 4 stycznia 2010 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 powoływanej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach,
3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę bada legalność zaskarżonej decyzji organu administracji.
W przedmiotowej sprawie Sąd stwierdził, że organy administracji obu instancji naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy
Zdaniem Sądu naruszony został przepis art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Przede wszystkim należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 104 k.p.a. decyzja powinna zawierać rozstrzygnięcie. Rozstrzygnięcie to wiążące ustalenie konsekwencji stosowanego przepisu prawa materialnego. W tym sensie decyzja administracyjna rozstrzyga sprawę administracyjną co do jej istoty.
Z orzecznictwa sądów administracyjnych i doktryny wynika, że rozstrzygnięcie (osnowa) decyzji powinna być sformułowana jasno i precyzyjnie, aby była zrozumiała dla stron bez uzasadnienia. Decyzja nakładająca na stronę obowiązek określonego zachowania powinna obowiązek ten wyrażać precyzyjnie, bez niedomówień i możliwości różnych interpretacji, tak ażeby możliwe było następnie wykonanie tej decyzji dobrowolnie lub z zastosowaniem środków egzekucji administracyjnej.
Stosownie do art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. ocena zebranego materiału dowodowego i wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia powinno znaleźć pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Ważnym zagadnieniem w odniesieniu do uzasadnienia faktycznego jest to, by rozstrzygnięcie w sprawie miało swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu , a uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym. Nie jest natomiast dopuszczalne, aby rozstrzygnięcie o części uprawnień lub obowiązków stron było w osnowie decyzji, a o pozostałej części obowiązków w uzasadnieniu.
W przedmiotowej sprawie osnowa decyzji organu I instancji nakazuje stronie skarżącej dostosowanie sposobu prezentacji i reklamy w internecie wprowadzanego do obrotu suplementu diety pn.: "BioMarine 570®" do warunków określonych w ustawie z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia poprzez usunięcie ze stron internetowych treści (tekstu i grafiki) sugerujących właściwości profilaktyczne i lecznicze tego produktu. Natomiast w uzasadnieniu powołane są fragmenty treści tej reklamy z zaznaczeniem, iż "wśród tych treści na szczególną uwagę zasługują".
Nie wiadomo zatem czy strona ma usunąć ze strony internetowej tylko wskazane w uzasadnieniu treści, czy są to jedynie przykłady.
Jeżeli przyjąć, że strona miała usunąć z reklamy właśnie te treści – to jak wyżej wskazano tego rodzaju sformułowanie treści decyzji, w której część obowiązku jest w osnowie decyzji, a część w uzasadnieniu - jest niedopuszczalne i narusza art. 107 k.p.a.
Jeżeli przyjąć, że podane w uzasadnieniu fragmenty reklamy są jedynie przykładem niezgodnej (zdaniem organu) z prawem reklamy – to brak w decyzji dokładnie sprecyzowanego nałożonego na stronę obowiązku również narusza art. 107 k.p.a.
Przede wszystkim jednak brak jest w decyzji załącznika – wydruku ze strony internetowej. W aktach administracyjnych znajduje się wprawdzie plik wydruków luzem – ale nie jest wiadome kto, kiedy i w jakim celu tego wydruku dokonał.
Decyzja administracyjna odnosząca się do reklamy umieszczonej w Internecie powinna mieć załącznik stanowiący wydruk ze strony, na której tę reklamę umieszczono z podaniem daty, w której tego dokonano. Załączenie do decyzji takiego wydruku pozwoliłoby na sprecyzowanie w osnowie decyzji jaką treść i jaką grafikę organ nakazuje usunąć stronie. Pozwoliłoby to również na dokonanie kontroli legalności wydanej decyzji organowi II instancji i Sądowi. Samo odesłanie w osnowie decyzji do strony internetowej nie wystarczy.
O tym, że dla strony nie była zrozumiała zależność pomiędzy osnową decyzji a jej uzasadnieniem świadczy fakt, iż w odwołaniu odnosząc się do konkretnych zarzucanych treści reklamy strona stwierdziła: "w odpowiedzi na uwagi ad. 1" itd., a więc strona nie potraktowała tego jako dalszego ciągu nakazu z osnowy decyzji , ale jako uwagi organu, z którymi można polemizować.
Brak załącznika do decyzji w postaci wydruku komputerowego doprowadził również do tego, iż sporne pomiędzy stronami jest to czy w reklamie umieszczonej na stronie internetowej było stwierdzenie "u osób leczonych preparatem BioMarine570". Strona w odwołaniu wskazuje, że pomimo poszukiwań na stronie internetowej nie odnalazła takiego stwierdzenia. Organ II instancji nie odniósł się do tego zarzutu, choć w uzasadnieniu decyzji organu II instancji to sformułowanie jako niezgodne z prawem jest w dalszym ciągu cytowane. Nie wiadomo, czy organowi II instancji udało się odnaleźć to sformułowanie na stronie internetowej czy też cytuje jedynie sformułowanie przedstawione przez organ I instancji.
Trzeba zwrócić również uwagę na to, że reklama w Internecie może ulec i ulega – jak to wskazuje strona w odwołaniu – ciągłym zmianom. Stąd konieczne jest przedstawienie w formie załącznika do decyzji wydruku ze strony internetowej z podaniem daty dokonania tego wydruku.
Reasumując: aby można było dokonać oceny legalności pod kątem prawa materialnego decyzji nakładającej obowiązek na stronę określonego zachowania organ I instancji winien sporządzić wydruk reklamy ze strony internetowej jako załącznik do decyzji z podaniem konkretnej daty, następnie sprecyzować w osnowie decyzji w jaki sposób strona ma dostosować sposób prezentacji i reklamy w Internecie np. poprzez usunięcie ze stron internetowych określonych treści ze wskazaniem tych treści w odniesieniu do załącznika. Z uzasadnienia decyzji winno wynikać następnie dlaczego organ uważa, iż treści wskazane w osnowie decyzji sugerują właściwości profilaktyczne i lecznicze tego produktu.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Na podstawie art. 152 orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).
D.T.