III SA/Łd 124/06

III SA/Łd 124/06 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2006-05-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-03-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Janusz Furmanek /sprawozdawca/
Małgorzata Łuczyńska
Teresa Rutkowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Sygn. powiązane
II OSK 1210/06 - Wyrok NSA z 2007-09-18
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Dnia 17 maja 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Protokolant Asystent sędziego Piotr Pietrasik, po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2006 roku na rozprawie sprawy ze skargi J.K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zameldowania uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Z. z dnia [...] nr [...].
Uzasadnienie
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J.K. od decyzji Wójta Gminy Z. z dnia [...] nr [...], utrzymał w mocy decyzję tego organu o odmowie zameldowania J.K. na pobyt stały w posesji nr 3 przy ul. A w G.
W motywach swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał m.in., iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności z formularza meldunkowego wynika, że w miejscu, w którym powinien znajdować się podpis właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do nieruchomości, potwierdzającym pobyt J.K., brak jest jakiejkolwiek adnotacji. Z akt rozpoznawanej sprawy wynika zaś bezspornie, że zarówno poprzedni jak i obecny właściciel nieruchomości nie wyraża zgody na jego przebywanie na terenie nieruchomości.
Jednocześnie organ ten stwierdził, iż ustalenia poczynione przez organ pierwszej instancji, w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego, potwierdziły, że J.K. zamieszkuje w lokalu przy ul. A 3 w G. z zamiarem stałego pobytu od wielu lat, wbrew twierdzeniom strony przeciwnej, iż w lokalu tym przebywa on sporadycznie.
Ponadto organ odwoławczy podniósł, iż dokonane w dniu 24 stycznia 2006 r. oględziny spornego lokalu wykazały jednoznacznie, że J.K. lokal ten użytkuje wspólnie z konkubiną oraz A.Ł., nad którą od kwietnia 2005 r. sprawują opiekę. Okoliczności te potwierdziły także zeznania sąsiadów, złożone w trakcie dokonanego przez pracowników organu pierwszej instancji wywiadu środowiskowego.
Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia organ odwoławczy przyjął, iż mimo że J.K. przebywa w nieruchomości położonej w G. przy ul. A 3, to jednak, z uwagi na fakt, że pobyt ten jest sprzeczny z wolą właściciela tej nieruchomości - A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w A., należało uznać, że decyzja organu pierwszej instancji o odmowie zameldowania J.K. na pobyt stały w spornej nieruchomości jest w pełni zasadna i tym samym utrzymać ją w mocy.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją, J.K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W skardze tej, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, stwierdził, iż organ nie zapewnił mu technicznej możliwości zapoznania się ze stanem sprawy przed wydaniem decyzji, gdyż w dniu 7 lutego 2006 r. wraz z zawiadomieniem o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, oddzielną przesyłką otrzymał decyzję nr [...] z dnia [...].
Wskazał także, iż wniosek o zameldowanie złożył w celu potwierdzenia stanu faktycznego, a więc swego zamieszkiwania i przebywania w budynku, potocznie zwanym [...], znajdującym się przy ul. A 3 w G.. Podniósł przy tym, że jego miejsce zamieszkania pod wskazanym adresem zostało kilkakrotnie sprawdzone i potwierdzone przez np. kontrolę meldunkową Komisariatu Policji w A. oraz w drodze wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracowników organu pierwszej instancji. Dodał, iż nadal przed Sądem Okręgowym w Ł. toczy się postępowanie, którego celem jest potwierdzenie jego praw właścicielskich nabytych w drodze spadkobrania, a dotyczących posesji przy ul. A 3 w G.. Powołany zaś przez Wojewodę [...] wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2003 r., sygn. akt II CK 318/02 w świetle aktualnie toczącego się postępowania przed Sądem Okręgowym w żaden sposób ostatecznie nie przesądza o jego prawach do spornego terenu i jednocześnie nie potwierdza ostatecznie praw aktualnego dzierżawcy. Sąd Okręgowy w Ł. wydał postanowienie o dokonaniu wpisu ostrzegawczego w księdze wieczystej nieruchomości. Ponadto przed Sądem Rejonowym dla Ł. – W. w Ł. toczyło się postępowanie o jego eksmisję z przedmiotowego lokalu z wniosku poprzedniego dzierżawcy. Sąd ten oddalił powództwo o eksmisję.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, wnosząc o jej oddalenie, wywiódł jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto odnosząc się do zarzutu braku możliwości zapoznania się skarżącego ze zgromadzonym materiałem dowodowym organ ten stwierdził, iż istotnie naruszenie to miało miejsce. Wyjaśnił przy tym, że skarżący został poinformowany przez organ odwoławczy o zakończeniu postępowania dowodowego, jednakże dopiero po wniesieniu skargi organ zorientował się, iż licząc wyznaczony 7-dniowy termin do zapoznania się z aktami sprawy pomylił zwrotne potwierdzenie odbioru i zamiast daty odbioru wskazanego pisma wziął pod uwagę datę odbioru pisma informującego skarżącego o przedłużeniu terminu rozpoznania sprawy. Jednakże uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Organ podkreślił ponadto, iż J.K. w postępowaniu przed organem pierwszej instancji został zapoznany z całością akt sprawy, zaś w uzupełniającym postępowaniu dowodowym, zleconym pierwszej instancji przez organ odwoławczy, brał czynny udział.
Podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi w dniu 17 maja 2006 r. skarżący poparł skargę i wyjaśnił, iż na terenie spornej posesji mieszka od ok. 50 lat, mimo że bywał zameldowany w pewnych okresach gdzie indziej, ale było to spowodowane koniecznością podjęcia pracy. Zameldował się u ciotki J.K. w celu uzyskania przez nią większego mieszkania. Oświadczył przy tym, iż w mieszkaniu ciotki nigdy nie mieszkał. Zdarzały się tylko czasowe pobyty w tym mieszkaniu. Oświadczył także, iż sprawa o sygn. akt [...] tocząca się przed Sądem Okręgowym w Ł. nie został jeszcze zakończona. Wyjaśnił, że ma utrudniony dostęp do domu przez nabywcę nieruchomości A Sp. z o.o. W tej sprawie zawiadomił prokuraturę o popełnieniu przestępstwa przez tę Spółkę. Oświadczył także, iż wystąpi z pozwem przeciwko A Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w A. o przywrócenie naruszonego posiadania.
Z kolei pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlega uwzględnieniu.
Tytułem wstępu podnieść jednak przyjdzie, iż zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest z punktu widzenia kryterium legalności. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uwzględnienie skargi skutkujące uchyleniem zaskarżonej decyzji może nastąpić zaś tylko wówczas, gdy Sąd stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego;
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy /art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a"/.
Podkreślić przy tym trzeba, iż sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
W przedmiotowej sprawie skargę należało uwzględnić, albowiem zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W tym kontekście wskazać przede wszystkim należy, iż w świetle przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm. - zwanej dalej jako: "ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych"), zameldowanie i wymeldowanie z pobytu stałego lub czasowego jest jedynie rejestracją danych o miejscu pobytu osoby (art. 1 ust. 2), a tym samym nie rodzi ani nie pozbawia uprawnień do lokalu. Obowiązek meldunkowy wynika z przepisów ustawy (art. 5, art. 6, art. 10, art. 15) i nie wymaga konkretyzacji w drodze decyzji.
Wykonanie tego obowiązku polega na zgłoszeniu wymaganych danych (art. 9 ust. 1, art. 10, art. 15) właściwemu organowi, który dokonuje rejestracji będącej czynnością materialno-techniczną, rodzącą skutki prawne. Czynności ewidencyjne podejmowane są zatem na podstawie zgłoszenia osoby wykonującej obowiązek meldunkowy, a wyjątki od tej zasady, dopuszczające wydanie decyzji określone zostały w ustawie, w tym m.in. w art. 47 ust. 2 (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 czerwca 2004 r. V SA 519/03, LEX nr 146738). Zgodnie z tym przepisem, właściwy organ gminy rozstrzyga o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania, jeżeli zgłoszone dane zawarte w zgłoszeniu osoby wykonującej obowiązek meldunkowy budzą wątpliwości.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia [...], nr [...], z perspektywy powołanych przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, stwierdzić należy, iż organy orzekające w sprawie, podejmując decyzję o odmowie zameldowania skarżącego na pobyt stały w wyżej opisanej posesji, nie podjęły niezbędnych kroków celem jednoznacznego ustalenia okoliczności braku tytułu prawnego do lokalu i związanej z tym konieczności przedstawienia przez skarżącego potwierdzenia pobytu w spornym lokalu przez podmiot obecnie dysponujący tytułem prawnym do tego lokalu.
W tym względzie przede wszystkim uwagę zwraca brak wyjaśnienia kluczowej dla niniejszej sprawy kwestii - czasookresu przebywania skarżącego w spornej nieruchomości, w tym zwłaszcza ustalenia od kiedy skarżący tam przebywa i czy przebywanie to, z uwagi na zameldowanie w innych miejscach zamieszkania, ma charakter nieprzerwany. Z oświadczenia złożonego przez skarżącego na rozprawie oraz ze skargi wynika przy tym, iż skarżący zamieszkuje w spornej posesji od ok. 50 lat.
Fakt przebywania skarżącego w spornej posesji potwierdzają m.in. protokół z oględzin lokalu przy ul. A 3 w G., zeznania świadków: W.S., J.S., J.R., S.R., Z.W. i W.W. – sąsiadów skarżącego. W zeznaniach tych figurują jednak różne daty początkowe przebywania skarżącego w spornej nieruchomości, a także zawarte są informacje dotyczące okresów, w których nie przebywał on na stałe pod adresem spornej nieruchomości.
Warto przy tym podkreślić, iż na podstawie testamentu z dnia 2 sierpnia 1985 r. otwartego i ogłoszonego w Sądzie Rejonowym w Z. skarżący nabył w całości spadek po W.B. (postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...], sygn. akt [...]). Przed Sądem Okręgowym w Ł. toczy się postępowanie, którego celem jest potwierdzenie jego praw właścicielskich nabytych w drodze tego spadkobrania, a dotyczących posesji przy ul. A 3 w G. (sygn. akt [...]). Ponadto jak wynika ze skargi, Sąd Rejonowy dla Ł.-W. oddalił powództwo poprzedniego dzierżawcy o eksmisję skarżącego ze spornej posesji.
Brak rozważenia powyższych okoliczności w kontekście wymogu przedstawienia przez skarżącego potwierdzenia pobytu w lokalu przy ul. A 3 w G. przez podmiot obecnie dysponujący tytułem prawnym do lokalu, w ocenie Sądu powoduje, iż organ nie wyjaśnił w sposób dostateczny zarówno kwestii czasokresu przebywania skarżącego w spornej nieruchomości, jak i kwestii nielegalności pobytu skarżącego w spornym lokalu mieszkalnym, a tym samym w niezasadny sposób oparł odmowę zameldowania na przesłance braku zgody Spółki A Sp. z o.o. w A. na zameldowanie. Podkreślić przy tym należy, iż decydujące znaczenie dla sprawy ma fakt samego przebywania skarżącego w spornym lokalu z zamiarem stałego pobytu. Z uwagi zaś na oddalenie powództwa o eksmisję skarżącego z tego lokalu oraz toczące się przed Sądem Okręgowym w Ł. postępowanie w sprawie o sygn. akt [...] za nieuzasadnione uznać należy jednoznaczne przypisywanie pobytowi skarżącego w tej posesji cech samowoli.
W dalszej kolejności uwagę Sądu zwraca kwestia braku możliwości zapewnienia skarżącemu możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji. Podkreślić przy tym należy, iż wynikający z art. 10 k.p.a. bezwzględny obowiązek zapewnienia stronie możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji nie podlega uznaniu organu prowadzącego postępowanie. Nie ulega zatem wątpliwości, iż obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie w sprawie niniejszej było pouczenie strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia, a także wstrzymanie się od wydania decyzji do czasu (określonego wyznaczonym stronie terminem) złożenia powyższego oświadczenia. Tymczasem wraz z zawiadomieniem o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym organ odwoławczy w tym samym dniu przesłał skarżącemu decyzję z dnia [...] nr [...], uniemożliwiając mu w sposób bezsporny zajęcie stanowiska w kwestii zebranych w sprawie materiałów i dowodów.
Mając na uwadze powyższe uwagi stwierdzić należy, iż sprawa odmowy zameldowania skarżącego nie została należycie wyjaśniona, a tym samym w toku postępowania doszło do naruszenia przepisów art. 7, art. 10, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ wyjaśni wszystkie okoliczności sprawy w kontekście przesłanek określonych nie tylko w art. 47 ust. 2, ale także w art. 9 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i w zależności od poczynionych ustaleń uzasadni swoje stanowisko zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. bądź podejmie czynności ewidencyjne, zgodnie z wnioskiem skarżącego z dnia 24 maja 2001 r.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Z. z dnia [...] nr [...].