III SA/Łd 12/25

III SA/Łd 12/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-03-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Krawczyk /sprawozdawca/
Anna Dębowska
Joanna Wyporska-Frankiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1151
art. 31 ust. 1, art. 33 ust. 1, 2, 3, art. 34 ust. 2
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 262 § 1 pkt 2, art. 263 § 1 i 2, art. 264 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1740
art. 152, art. 153
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 27 marca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Anna Dębowska Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Ł. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 29 października 2024 roku Nr SKO.4133.27.24 w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę. [pic]
Uzasadnienie
Postanowieniem z 29 października 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu (dalej: SKO, organ odwoławczy)), po rozpoznaniu zażalenia M. B. na postanowienie Burmistrza Pajęczna (dalej: Burmistrz, organ I instancji) z 13 września 2024 r. w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, uchyliło postanowienie organu I instancji i ustaliło koszty postępowania rozgraniczeniowego na kwotę 7995 zł oraz określiło udział uczestników postępowania w tych kosztach w następujący sposób: wobec M. B. w kwocie 1665,62 zł, wobec J. S. w kwocie 1665,62 zł, wobec Ł. P. w kwocie 3331,26 zł, wobec Gminy Pajęczno w kwocie 1332,50 zł.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
W dniu 13 grudnia 2023 r. M. B. złożył wniosek o rozgraniczenie nieruchomości położonej w obrębie geodezyjnym miasto Pajęczno, oznaczonej w ewidencji gruntów numerami działek [...] i [...] (stanowiącej współwłasność M. B. oraz J. S.) z nieruchomością sąsiednią oznaczoną jako działka nr [...] (stanowiącą własność Ł. P.). W dalszym toku postępowania ujawniono również, że granice działek [...] i [...] pozostają we wspólnym punkcie granicznym z działkami nr [...] oraz [...], należącymi do Gminy Pajęczno. Postępowanie dotyczyło więc czterech działek sąsiadujących, w tym dwóch stanowiących własność publiczną.
W dniu 12 września 2024 r. Burmistrz wydał decyzję zatwierdzającą rozgraniczenie nieruchomości wraz z ustaleniem przebiegu granic wyżej opisanych nieruchomości. Do czynności przeprowadzenia rozgraniczenia upoważniony został geodeta G. K.. Wynagrodzenie geodety, zgodnie z wystawioną 8 sierpnia 2024 r. fakturą VAT nr [...], określono na kwotę 7995,00 zł.
W dniu 13 września 2024 r. Burmistrz wydał postanowienie przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, obciążając nimi w całości M. B. jako wnioskodawcę postępowania rozgraniczeniowego. Wskazał, że M. B. nie podejmował wcześniej działań, by ustalić granice z udziałem geodety poza postępowaniem rozgraniczeniowym. Wszystkie czynności uprzednio związane z regulacją granic dla działki nr [...] ponosił jej właściciel Ł. P. i jego poprzednicy prawni. Pomimo obowiązujących zasad co do wspólnego utrzymania granicy przez właścicieli nieruchomości sąsiednich, współwłaściciele nieruchomości oznaczonej nr [...] i [...] nie partycypowali w kosztach budowy ogrodzenia. Właściciel działki nr [...] nie dokonał żadnych zmian w przebiegu granic zapisanych w materiałach geodezyjnych.
Na ww. postanowienie M. B. wniósł zażalenie, zarzucając organowi I instancji niewłaściwą wykładnię art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 29 ustawy z 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1151 ze zm. – dalej: p.g.k.). W jego ocenie koszty postępowania powinny zostać rozdzielone pomiędzy wszystkich właścicieli działek sąsiadujących, którzy uzyskali korzyść w postaci ustalenia stabilnej granicy, co wynika również z art. 152 k.c.
Uchylając postanowienie organu I instancji organ odwoławczy wskazał, że po złożeniu przez M. B. wniosku o wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego, Burmistrz zwrócił się do Starosty Pajęczańskiego z pytaniem, czy w zasobie geodezyjnym i kartograficznym znajdują się dokumenty geodezyjne, na podstawie których nastąpiło wyznaczenie punktów granicznych lub został ustalony przebieg granicy między w/w działkami. W dniu 1 lutego 2024 r. Starosta Pajęczański przekazał organowi kopie trzech operatów pomiarowych o numerach: [...], [...] i [...], dotyczących działek nr [...], [...] i [...], położonych w obrębie miasto Pajęczno, wyjaśniając jednocześnie, że działka nr [...] powstała z połączenia działek nr [...], [...] i [...] na podstawie decyzji Starosty Pajęczańskiego z 12 września 2017 r.
Postanowieniem z 1 marca 2024 r. wszczęte zostało postępowanie rozgraniczeniowe pomiędzy nieruchomościami stanowiącymi współwłasność M. B. i J. S. z nieruchomością sąsiednią należącą do Ł. P. W jego uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że nastąpiło zatarcie granicy powodujące wątpliwości co do jej przebiegu.
Z protokołu granicznego wynika, że 16 lipca 2024 r. rozpoczęto czynności ustalenia przebiegu granicy pomiędzy ww. nieruchomościami nr [...] i [...], stanowiącymi współwłasność M. B. i J. S., z nieruchomością sąsiednią, oznaczoną nr [...], stanowiącą własność Ł. P. W protokole granicznym zawarto wykaz dokumentów stanowiących podstawę do ustalenia przebiegu granic. Geodeta ustalił przebieg granicy na odcinkach oznaczonych na szkicu granicznym punktami [...] na podstawie zebranych dowodów, tj. operatów o numerach: [...], [...] i [...] Wobec wyznaczonej przez geodetę granicy M. P. nie zgłosił zastrzeżeń, M. B. zwrócił uwagę, że fundament ogrodzenia murowanego przekracza granicę o ok. 20 cm. W aktach sprawy znajduje się sprawozdanie techniczne, z którego wynika szczegółowy opis prac dokonanych przez geodetę w celu ustalenia przebiegu granicy pomiędzy sąsiadującymi nieruchomościami.
Następnie decyzją z 12 września 2024 r. Burmistrz orzekł o rozgraniczeniu ww. nieruchomości w ten sposób, że przebieg granic pomiędzy nieruchomościami został ustalony jako linia prosta łącząca punkty [...], zgodnie z treścią protokołu granicznego stanowiącego część operatu rozgraniczeniowego, przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego Starostwa Powiatowego w Pajęcznie 31 lipca 2024 r. pod nr [...].
W aktach sprawy znajduje się faktura nr [...], wystawiona przez Kancelarię Geodezyjną G. K., na kwotę 7995,00 zł oraz umowa nr [...] zawarta pomiędzy wyżej wskazanym podmiotem a Gminą Pajęczno. Z akt sprawy wynika, że koszty ww. usługi geodezyjnej w całości uiściła Gmina Pajęczno. W oparciu o wskazany wyżej rachunek organ I instancji ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego i orzekł jak w zaskarżonym postanowieniu.
Następnie SKO wskazało, że stosownie do art. 29 p.g.k. rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Rozgraniczeniu podlegają w miarę potrzeby wszystkie albo niektóre granice określonej nieruchomości z przyległymi nieruchomościami lub innymi gruntami. Zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy, organem prowadzącym rozgraniczenie z urzędu lub na wniosek strony jest wójt (burmistrz, prezydent miasta). W myśl art. 31 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy, czynności przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wójta (burmistrza, prezydenta), który przy ustalaniu przebiegu granic bierze pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej. Jeżeli brak jest danych, o których mowa powyżej, lub są one niewystarczające albo sprzeczne, ustala się przebieg granicy na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej strony, gdy druga strona w toku postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy. W razie sporu co do przebiegu granicy geodeta nakłania strony do zawarcia ugody. W świetle art. 31 ust. 4 ustawy, zawarta przed geodetą ugoda ma wówczas moc ugody sądowej. Przez ugodę zawartą w sprawie o rozgraniczenie właściciele sąsiadujących gruntów czynią sobie wzajemne ustępstwa co do zasięgu prawa własności każdego z nich, mając na celu rozwiązanie sporu wynikłego z braku możliwości jednoznacznego ustalenia położenia granic prawnych nieruchomości.
SKO wskazało, że z powołanych przepisów wynika zasada udziału geodety w postępowaniu dotyczącym rozgraniczenia nieruchomości. Zatem koniecznymi kosztami postępowania rozgraniczeniowego są koszty związane z czynnościami geodety w tym postępowaniu. Koszty postępowania rozgraniczeniowego należą więc do kosztów postępowania administracyjnego. Przepisy p.g.k. oraz przepisy rozporządzenia wykonawczego w sprawie rozgraniczania nieruchomości nie zawierają norm dotyczących kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego i sposobu ich rozliczenia. Zasady rozdziału kosztów postępowania administracyjnego pomiędzy stronę a organ administracji określa art. 262 § 1 k.p.a., zgodnie z którym stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z jej winy lub zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Koszty postępowania obciążające stronę postępowania obejmują wynagrodzenie geodety, koszty sporządzenia map i innych niezbędnych dla rozgraniczenia nieruchomości dokumentów oraz znaków granicznych, a także wydatki związane z przeprowadzeniem dowodów w postępowaniu rozgraniczeniowym. Po określeniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego obciążających strony, organ administracji zobowiązany jest, w trybie art. 264 k.p.a., wydać postanowienie, w którym ustala wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia.
Nie budziło wątpliwości organu odwoławczego ustalenie wysokości kosztów postępowania rozgraniczeniowego w kwocie 7 995,00 zł, stanowiących wyłącznie wynagrodzenie wyłonionego w procedurze ofertowej geodety i wynikających z wystawionego przez geodetę rachunku. Geodeta upoważniony do przeprowadzenia czynności technicznych związanych z ustaleniem przebiegu granic, został wyłoniony w trybie rozeznania rynku i zapytania o cenę. W aktach sprawy znajduje się dokumentacja, z której wynika, że tylko dwóch geodetów było zainteresowanych wykonaniem zlecenia. Geodeta G. K. złożył ofertę na kwotę 7 995,00 zł brutto, a drugi podmiot wskazał wynagrodzenie w kwocie 8000,00 zł brutto. Organ zlecił wykonanie przedmiotu zamówienia firmie, która przedstawiła korzystniejszą ofertę cenową. Upoważniony przez organ geodeta wykonał szereg czynności służących ustaleniu przebiegu granic nieruchomości, które podzielić można na analityczne, polegające na analizie informacji zawartych w dokumentach pozyskanych z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego oraz znajdujących się w księgach wieczystych, i procesowe, związane z ustaleniem przebiegu granic na gruncie oraz przeprowadzeniem rozprawy granicznej z udziałem stron. Rezultatem pracy geodety jest operat rozgraniczeniowy, przyjęty do powiatowego zasobu geodezyjno-kartograficznego Starostwa Powiatowego w Pajęcznie 31 lipca 2024 r. za numerem [...].
Następnie SKO wskazało, że orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego co do zasady organ administracji ma obowiązek obciążyć tymi kosztami strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, z której inicjatywy wszczęto postępowanie. Taki sposób rozliczenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego oparty został na zasadach określonych w art. 152 k.c. Stanowisko to jest zgodne z orzecznictwem sądów administracyjnych, a istniejące wcześniej rozbieżności zostały wyjaśnione uchwałą 7 sędziów NSA z 11 grudnia 2006 r., I OPS 5/06. Zdaniem SKO, udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że to postępowanie toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Interes prawny bowiem jest kategorią obiektywną. Twierdzenie, że posiada go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, że postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym, w tym przypadku postępowaniu rozgraniczeniowym. Decyzja w sprawie rozgraniczenia dotyczy interesu prawnego wszystkich właścicieli rozgraniczanych nieruchomości, nie można więc twierdzić, że rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w interesie właściciela nieruchomości sąsiadującej, który nie składał wniosku o rozgraniczenie i nie kwestionował przebiegu granicy. Reasumując, Kolegium stwierdziło, że art. 152 k.c. stanowi podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia o kosztach rozgraniczenia także wówczas, gdy rozgraniczenie następuje w postępowaniu przed organem administracji publicznej.
W ocenie organu II instancji materiał zgromadzony w toku postępowania rozgraniczeniowego nie uzasadnia przyjęcia sposobu rozliczenia kosztów zaprezentowanego w zaskarżonym postanowieniu organu I instancji, ponieważ nie uwzględnił on wszystkich właścicieli nieruchomości przyległych do nieruchomości podlegającej rozgraniczeniu, tj. Gminy Pajęczno oraz Ł. P. Brak jest również uzasadnienia dla wyłączenia z obowiązku poniesienia kosztów współwłaścicielki nieruchomości oznaczonej nr [...] i [...], tj. J. S. Stroną niniejszego postępowania jest także właścicielka nieruchomości oznaczonej nr [...] i [...], tj. Gmina Pajęczno, ze względu na punkty [...] i [...], które zostały ujęte na szkicu granicznym stanowiącym załącznik do protokołu granicznego. Jeżeli w postępowaniu rozgraniczeniowym będzie podlegało ustaleniu położenie chociażby jednego punktu granicznego, to stroną tego postępowania będą podmioty praw przysługujących do tych nieruchomości, których przebieg granicy będzie zależny od położenia tego punktu. Położenie tego punktu będzie bowiem wyznaczało zasięg prawa własności tych nieruchomości.
SKO podkreśliło, że procedura rozgraniczenia nieruchomości służy ustaleniu przebiegu granicy między sąsiednimi nieruchomościami poprzez jednoznaczne jej ustalenie i w sposób dla właścicieli sąsiadujących nieruchomości wiążący. Ustalenie stabilnej granicy pomiędzy nieruchomością oznaczoną nr [...] i [...], a nieruchomością sąsiednią oznaczoną nr [...] oraz nieruchomością oznaczoną nr [...] (jeden punkt stanowiący trójmiedzę) i nieruchomością oznaczoną nr [...] (jeden punkt stanowiący trójmiedzę) leżało zatem w interesie zarówno wnioskodawcy rozgraniczenia, jak i właścicieli sąsiednich nieruchomości. Skoro został osiągnięty cel postępowania rozgraniczeniowego w postaci trwałego, jednoznacznego i ostatecznego ustalenia przebiegu granicy pomiędzy ww. działkami, to wszyscy uczestnicy powinni odpowiednio partycypować w pokryciu kosztów tego postępowania, w tym Gmina Pajęczno. Zgodnie z ustaleniami geodety granica przebiega odpowiednio przez pkt [...], który stanowi trójmiedzę dla nieruchomości oznaczonej nr [...] stanowiącej współwłasność M. B. i J. S., a także nieruchomości oznaczonej nr [...], stanowiącej własność Ł. P. oraz nieruchomości oznaczonej nr [...], stanowiącej własność Gminy Pajęczno, i [...], który stanowi trójmiedzę dla nieruchomości oznaczonej nr [...], stanowiącej współwłasność M. B. i J. S., a także nieruchomości oznaczonej nr [...], stanowiącej własność Ł. P. oraz nieruchomości oznaczonej nr [...], stanowiącej własność Gminy Pajęczno, zostały ustalone podczas postępowania rozgraniczeniowego. Geodeta w protokole granicznym wskazał, że w punkcie [...] odnaleziono znak graniczny, jednak co do punktu [...] takiego znaku granicznego nie odnaleziono, zaś przebieg granicy ustalono na podstawie zebranych dokumentów. Zatem punkty te stanowią podstawę ustalenia przebiegu granicy pomiędzy sąsiadującymi nieruchomościami, a w konsekwencji powyższego również Ł. P., J. S., jak i Gmina Pajęczno powinni ponieść koszty związane z postępowaniem rozgraniczeniowym.
W związku z powyższym SKO uchyliło zaskarżone postanowienie i orzekło o kosztach postępowania rozgraniczeniowego z odpowiednim uwzględnieniem korzyści, jakie dzięki rozgraniczeniu uzyskały wszystkie uczestniczące w postępowaniu strony. Całkowity koszt podlegający rozgraniczeniu wyniósł 7995 zł. Jak wynika ze szkicu granicznego geodeta wyznaczył na gruncie 4 punkty graniczne, a zatem koszt ustalenia jednego punktu to 1 998,75 zł. (7995,00 zł / 4). Rozliczenia dokonano w sposób następujący: 1/ punkt nr 23-11815 (trójmiedza) – M. B. i J. S. po 333,12 zł, Gmina Pajęczno - 666,25 zł, Ł. P. - 666,25 zł, 2/ punkt nr 23-11844 – M. B. i J. S. po 499,69 zł, Ł. P. - 999,38 zł, 3/ punkt nr 23-11845, - M. B. i J. S. po 499,69 zł, Ł. P. - 999,38 zł, 4/ punkt nr 23-11846 (trójmiedza) – M. B. i J. S. po 333,12 zł, Gmina Pajęczno - 666,25 zł, Ł. P. - 666,25 zł. Zgodnie z przedstawionym rozliczeniem udział w kosztach postępowania rozgraniczeniowego właścicieli poszczególnych sąsiadujących ze sobą nieruchomości stanowi obciążenie: 1/ wobec M. B. w kwocie 1665,62, 2/ wobec J. S. w kwocie 1665,62, 3/ wobec Ł. P. w kwocie 3331,26 zł, 4/ wobec Gminy Pajęczno w kwocie 1332,50 zł.
W ocenie organu taki sposób rozliczenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego najpełniej odzwierciedla wymiar korzyści, jakie osiągnęli poszczególni właściciele rozgraniczonych nieruchomości w wyniku tego postępowania.
Na to postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniósł Ł. P. (dalej: skarżący), zarzucając organowi odwoławczemu m.in. naruszenie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 29 p.g.k. oraz błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że istnieje spór graniczny, który leżałby także w interesie skarżącego. W ocenie skarżącego rozgraniczenie nie było konieczne, gdyż znaki graniczne były zachowane i niekwestionowane, a rzeczywistą przyczyną wszczęcia postępowania była błędna ocena sytuacji przez M B. Skarżący podniósł, że nie inicjował postępowania, nie kwestionował granic i nie ponosi winy za konieczność przeprowadzenia rozgraniczenia, a zatem nie powinien być obciążony jego kosztami. W ocenie skarżącego wnioskodawcy winni zainicjować postępowanie w zakresie wznowienia znaków granicznych, gdyż ostateczny spór o granicę był wynikiem zaniedbań ze strony wnioskodawców, polegających na mylnym przyjęciu, że granica w ogóle jest sporna.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie o ustaleniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości położonej w obrębie geodezyjnym miasto Pajęczno, oznaczonej w ewidencji gruntów numerami działek [...] i [...], stanowiącą współwłasność M. B. oraz J. S., z nieruchomością sąsiednią oznaczoną jako działka nr [,,,], stanowiącą własność skarżącego. W toku postępowania ujawniono również, że granice działek nr [...] i [...] pozostają we wspólnym punkcie granicznym z działkami nr [...] oraz [...], należącymi do Gminy Pajęczno. Organ ustalił wysokość kosztów na kwotę 7995 zł, obciążając ww. kosztami: M. B. w kwocie 1665,62 zł, J. S. w kwocie 1665,62 zł, skarżącego w kwocie 3331,26 zł, Gminę Pajęczno w kwocie 1332,50 zł.
Przepisy ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne nie określają zasad ponoszenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W związku z tym przy ustalaniu wysokości kosztów tego postępowania zastosowanie mają przepisy działu IX k.p.a., to jest przepisy zawarte w jego art. 262–267.
Zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Stosownie natomiast do art. 263 § 1 k.p.a. do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, koszty spowodowane oględzinami na miejscu, koszty doręczenia stronom pism urzędowych, a także koszty mediacji. Organ administracji publicznej może zaliczyć do kosztów postępowania także inne koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy (art. 263 § 2 k.p.a.). Organ ustala wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia, w drodze postanowienia, jednocześnie z wydaniem decyzji (art. 264 § 1 k.p.a.).
Z przytoczonych przepisów wynika, że koszty postępowania administracyjnego to wyłącznie koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 11 grudnia 2006 r., I OPS 5/06 (ONSAiWSA 2007 nr 2 poz. 26), wyraził pogląd, że organ administracji publicznej, orzekając na podstawie przepisu art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, może – uwzględniając normę art. 152 k.c. – obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Uzasadniając takie stanowisko, wskazał, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony (art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a.), a w wypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 k.c.
Rozgraniczanie nieruchomości, w podstawowym zakresie, uregulowane zostało w p.g.k. Obejmuje ono dwa stadia postępowania: pierwsze - administracyjne i ewentualnie drugie - sądowe. Postępowanie administracyjne jest wszczynane na wniosek lub z urzędu. W postępowaniu administracyjnym czynności rozgraniczeniowe dotyczące ustalenia przebiegu granic wykonuje geodeta (art. 31 ust. 1 p.g.k.). Rozgraniczenie kończy się w postępowaniu administracyjnym, gdy zainteresowani właściciele zawrą ugodę, albo gdy organ prowadzący postępowanie wyda w sprawie decyzję administracyjną (art. 33 ust. 1 i art. 34 ust. 2 p.g.k.). Stosownie do art. 33 ust. 1 p.kg., wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron. W myśl ust. 2 wydanie decyzji poprzedza: 1) dokonanie przez wójta, burmistrza (prezydenta miasta) oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez upoważnionego geodetę oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami; w wypadku stwierdzenia wadliwego wykonania czynności upoważnionemu geodecie zwraca się dokumentację do poprawy i uzupełnienia; 2) włączenie dokumentacji technicznej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać, w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi (ust. 3).
W niniejszej sprawie postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte na wniosek M. B. Decyzją z 12 września 2024 r. organ I instancji zatwierdził postępowanie w sprawie rozgraniczenia opisanych wyżej nieruchomości, zgodnie z art. 33 p.g.k. Postępowanie administracyjne w sprawie rozgraniczenia zostało zatem zakończone, a organ miał podstawy do wydania postanowienia w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Należy zaznaczyć, że choć postępowanie rozgraniczeniowe może przebiegać w dwóch stadiach: administracyjnym i sądowym, to sama instytucja prawna "rozgraniczenia nieruchomości", choć została uregulowana kompleksowo w dwóch aktach prawnych, stanowi jedną całość.
Zgodnie z art. 153 k.c. rozgraniczenie przeprowadza się, jeżeli granice gruntów stały się sporne. M. B., nie zgadzając się z przebiegiem granic działki stanowiącej współwłasność jego i J. S. (z działką należącą do skarżącego), wystąpił do Burmistrza z wnioskiem o ich rozgraniczenie - tym samym przebieg granic okazał się sporny, co znalazło również potwierdzenie w toku samego postępowania, zakończonego decyzją o zatwierdzeniu postępowania rozgraniczeniowego.
Jak wskazał NSA w powołanej uchwale, udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że toczy się ono w interesie każdej ze stron postępowania. Interes prawny jest bowiem kategorią obiektywną. Twierdzenie, że posiada go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, bo postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. W rozpoznanej sprawie spór dotyczył przebiegu linii granicznej między działkami nr [...] i [...], a działką nr [...], której właścicielem jest skarżący. Działki nr [...] i [...], jak się okazało w trakcie postępowania rozgraniczeniowego, posiadały także wspólne punkty graniczne z działkami nr [...] oraz [...], należącymi do Gminy Pajęczno. Zatem postępowanie rozgraniczeniowe toczyło się w interesie wszystkich właścicieli sąsiednich nieruchomości, czyli nie tylko w interesie uczestnika postępowania, który wniósł o jego wszczęcie, ale także w interesie skarżącego i Gminy Pajęczno.
Należy przy tym podkreślić, że w postępowaniu rozgraniczeniowym organ ustala materialnoprawne przesłanki rozgraniczenia. Innymi słowy postępowanie to rozstrzyga o zasięgu prawa własności danego podmiotu. Prawo własności do nieruchomości stanowiącej przedmiot rozgraniczenia równoznaczne jest więc z posiadaniem interesu prawnego w postępowaniu rozgraniczeniowym. W rozpoznanej sprawie, jak wynika z jej akt, ewidentnie istniał spór co do przebiegu granicy. Przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego przy udziale geodety leżało w interesie wszystkich stron tego postępowania. Sama ta okoliczność decyduje o rozłożeniu pomiędzy strony kosztów postępowania na podstawie art. 152 k.c. Przepis ten stanowi, że właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych; koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie.
Wyliczenie składników kosztów postępowania zostało zawarte w art. 263 § 1 k.p.a., który stanowi, że do tych kosztów zalicza się koszty podroży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych.
W toku postępowania rozgraniczeniowego, zakończonego decyzją z 12 września 2024 r., kosztami postępowania rozgraniczeniowego, które zostały poniesione w interesie właścicieli wszystkich rozgraniczanych nieruchomości, były koszty stanowiące wynagrodzenie geodety, wyłonionego procedurze ofertowej. Kwota wynagrodzenia za czynności rozgraniczeniowe wynika z umowy Nr [...] z 20 maja 2024 r. zawartej przez organ administracji z geodetą oraz wystawionej przez geodetę faktury Nr [...] z 8 sierpnia 2024 r. Procedura wyłonienia geodety G. K. nie wzbudziła przy tym zastrzeżeń Sądu, również skarżący nie podnosił zarzutów w tym zakresie.
Przepisy prawa nie określają wysokości stawek za wykonanie usług geodezyjnych, polegających na rozgraniczaniu nieruchomości. Ceny te kształtują zasady wolnego rynku. Geodeta G. K. złożył ofertę zawierającą rynkową (w ocenie Sądu niezawyżoną) cenę za wykonanie czynności ustalenia przebiegu granic. Była to zresztą jedna z dwóch ofert, niższa od drugiej, opiewającej na kwotę 8000,00 zł. Wobec powyższego w ocenie Sądu zawarcie przez organ administracji umowy na wykonanie czynności ustalenia przebiegu granic z tym geodetą było racjonalne i zgodne z interesem właścicieli rozgraniczanych nieruchomości.
Wobec powyższego w ocenie Sądu zawarcie przez organ administracji umowy na wykonanie czynności ustalenia przebiegu granic z tym geodetą było racjonalne i zgodne z interesem właścicieli rozgraniczanych nieruchomości.
Przyjąć zatem należy, że Burmistrz dokonał trafnej oceny prawidłowości wykonania czynności geodezyjnych i zasadnie uznał, że dokumentacja została sporządzona zgodnie z obowiązującymi przepisami i standardami. Geodeta ustalił przebieg granicy na odcinkach oznaczonych na szkicu granicznym punktami 23-11815, 23-11844, 23-11845, 23-11846 na podstawie zebranych dowodów, tj. operatów o numerach: P.1009.1968.102, P.1009.1995.75 i P.1009.2000.62. Wobec wyznaczonej przez geodetę granicy M. P. (w imieniu skarżącego) nie zgłosił zastrzeżeń, M. B. zwrócił jedynie uwagę, że fundament ogrodzenia murowanego przekracza granicę o ok. 20 cm. W aktach sprawy znajduje się sprawozdanie techniczne, z którego wynika szczegółowy opis prac dokonanych przez geodetę w celu ustalenia przebiegu granicy pomiędzy sąsiadującymi nieruchomościami. Następnie decyzją z 12 września 2024 r. Burmistrz orzekł o rozgraniczeniu ww. nieruchomości w ten sposób, że przebieg granic pomiędzy nieruchomościami został ustalony jako linia prosta łącząca punkty 23-11815, 23-11844, 23-11845, 23-11846, zgodnie z treścią protokołu granicznego stanowiącego część operatu rozgraniczeniowego, przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego Starostwa Powiatowego w Pajęcznie 31 lipca 2024 r. pod nr [...].
Wykonanie przez upoważnionego geodetę opisanych czynności generowało powstanie kosztów w łącznej wysokości 7995,00 zł, co jest zgodne z zawartą umową nr [...] z 20 maja 2024 r.
Z uwagi na fakt, że właściciele działek rozgraniczanych powinni ponosić koszty ustalenia granicy w równych częściach, organ odwoławczy słusznie uchylił postanowienie organu I instancji, który kosztami w całości obciążył M. B. jako wnioskodawcę postępowania rozgraniczeniowego. Równocześnie SKO dokonało logicznego i zgodnego z prawem podziału kosztów postępowania. Jak słusznie podkreślił organ w zaskarżonym postanowieniu, ze szkicu granicznego wynika, że geodeta wyznaczył na gruncie 4 punkty graniczne, a zatem koszt ustalenia jednego punktu to 1 998,75 zł. (7995,00 zł / 4). Kolegium dokonało prawidłowo, przedstawionego w zaskarżonym postanowieniu rozliczenia za każdy punkt. Zgodnie z tym rozliczeniem udział w kosztach postępowania rozgraniczeniowego właścicieli poszczególnych sąsiadujących ze sobą nieruchomości stanowi obciążenie: wobec M. B. w kwocie 1665,62, wobec J. S. w kwocie 1665,62, wobec skarżącego w kwocie 3331,26 zł, a wobec Gminy Pajęczno w kwocie 1332,50 zł.
Sąd zgadza się z konkluzją organu odwoławczego, że taki sposób rozliczenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego najpełniej odzwierciedla wymiar korzyści, jakie osiągnęli poszczególni właściciele rozgraniczonych nieruchomości w wyniku tego postępowania.
Podsumowując, Sąd w toku kontroli zaskarżonego postanowienia nie stwierdził naruszenia prawa materialnego i procesowego, które by dawało podstawę do uwzględnienia skargi. Organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności sprawy. Rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy. Zaskarżone postanowienie zawiera szczegółową argumentację i wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia.
Odnosząc się do argumentacji skarżącego, że wnioskodawcy winni zainicjować postępowanie w zakresie wznowienia znaków granicznych, gdyż ostateczny spór o granicę był wynikiem ich zaniedbań, a granica w ogóle nie była sporna, Sąd zgadza się z przedstawioną w odpowiedzi na skargę argumentacją organu. Wznowienie znaków granicznych, o którym mowa w art. 39 p.g.k. ma charakter czynności technicznej dokonywanej na zlecenie. Przeprowadzenia tej czynności nie dokonuje się w trybie administracyjnym, a w konsekwencji nie wydaje się żadnego władczego rozstrzygnięcia, które mogłoby podlegać kontroli sądowoadministracyjnej. Wznowienie w powyższym trybie znaków granicznych (a nie granic działek) może nastąpić tylko przy braku sporu właścicieli sąsiednich nieruchomości co do pierwotnego położenia tych znaków i przy istnieniu dokumentów potwierdzających to położenie. Przesłanką wznowienia znaków granicznych jest zabezpieczenie przebiegu granicy działek, aby zapobiec przyszłym wątpliwościom i sporom co do jej przebiegu (wyrok NSA z 30 kwietnia 2020 r., I OSK 1108/19). Wznowienie znaków granicznych nie może polegać na ponownym utrwaleniu punktów granicznych, lecz na przywróceniu położenia przesuniętych, uszkodzonych lub zniszczonych znaków granicznych (wyrok NSA z 28 listopada 2019 r., I OSK 3000/18).
W opinii technicznej sporządzonej na potrzeby postępowania rozgraniczeniowego w niniejszej sprawie geodeta zaznaczył, że przy pkt 23-11846 nie odnaleziono znaku granicznego, istnieje on jedynie w pkt 23-11815, zatem postępowanie w zakresie wznowienia znaków granicznych byłoby postępowaniem niewystarczającym i nie zabezpieczyłoby granic pomiędzy sąsiadującymi nieruchomościami oraz nie wykluczyłoby sporu granicznego pomiędzy uczestnikami postępowania. Procedura rozgraniczeniowa nieruchomości opisana w art. 29 ust. 1 i 2 p.g.k. polega na ustaleniu przebiegu granic nieruchomości przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwaleniu tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzeniu odpowiednich dokumentów, przy czym rozgraniczeniu podlegają granice określonej nieruchomości z przyległą nieruchomością. Służy zatem ustaleniu przebiegu granicy między sąsiednimi nieruchomościami poprzez jednoznaczne jej ustalenie i w sposób dla właścicieli sąsiadujących nieruchomości wiążący.
Zgodnie z ustaleniami geodety granica przebiega odpowiednio przez pkt [...]. Granicę ustalono na podstawie zebranych dowodów, tj. operatów nr: [...]. Zatem nie ma wątpliwości, że postępowanie rozgraniczeniowego było zasadne, a stan faktyczny sprawy, wbrew twierdzeniom skarżącego, został przez organ ustalony prawidłowo. Istniał spór co do przebiegu granicy, a także nie zidentyfikowano położenia wszystkich znaków granicznych świadczących o tym, że granica została wcześniej ustalona. Nie toczyło się wcześniej żadne postępowanie rozgraniczeniowe wobec działek objętych niniejszym postępowaniem. Pomiędzy stronami przedmiotowego rozgraniczenia do ugody nie doszło, a także nie doszło do ustalenia przebiegu spornej granicy w oparciu o zgodne oświadczenie stron. Istotą rozgraniczenia jest ustalenie przebiegu granic poprzez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Ustalenie to odbywa się na datę dokonania rozgraniczenia (por wyrok WSA w Łodzi z 4 października 2018 r., III SA/Łd 604/18). Zatem wszyscy uczestnicy postępowania rozgraniczeniowego - skarżący, M. B. i J. S. oraz Gmina Pajęczno, mieli interes prawny w ustaleniu granicy ich nieruchomości i wobec tego winni zostać obciążeni kosztami postępowania rozgraniczeniowego w odpowiedniej części, co też organ zasadnie uczynił.
W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).
ak