III SA/Łd 12/20

III SA/Łd 12/20 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2020-07-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-01-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak /przewodniczący/
Krzysztof Szczygielski /sprawozdawca/
Małgorzata Kowalska
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Gry losowe
Sygn. powiązane
II GSK 599/21 - Wyrok NSA z 2023-05-26
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 847
art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - t.j.
Sentencja
Dnia 29 lipca 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Kowalska, , Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Renata Tomaszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2020 roku sprawy ze skargi D. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r., nr [...] wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 900) – dalej: o.p.; art. 2 ust. 3-5 , art. 3, art.4 ust. 2, art.8, art. 14 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 847)- dalej: u.g.h., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. z dnia [...] r., nr [...] o wymierzeniu D.S. kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, w łącznej wysokości 24.000 zł.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:
W dniu 14 września 2015 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego II w Ł. przeprowadzili kontrolę lokalu (kiosku) "A." zlokalizowanego w Ł. przy ul. B. 23. W wyniku dokonanych czynności funkcjonariusze stwierdzili obecność dwóch podłączonych do sieci i udostępnionych grającym urządzeń o nazwach MIDNIGHT FRUITS nr [...] oraz APEX nr [...]. Przeprowadzony eksperyment odtworzenia gier na zastanych automatach wykazał ich losowy i komercyjny charakter, w rozumieniu art. 2 ust. 3-5 u.g.h. W wyniku dokonanych oględzin urządzeń kontrolujący ustalili, że właścicielem urządzenia o nazwie MIDNIGHT FRUITS jest firma C. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł., a urządzenia o nazwie APEX firma D. Sp. z o.o. z siedzibą w W. Ponadto w ocenie kontrolujących brak w lokalu osoby uprawnionej do kontrolowania wieku grających, jak również umieszczenie na ścianach lokalu reklamy z symbolami widocznymi na bębnach znajdujących się w lokalu stanowi naruszenie art. 27 ust. 2 i art. 29 u.g.h. Przesłuchana w charakterze świadka R.M.N.- obsługująca kontrolowany lokal oświadczyła, że do jej obowiązków należy parzenie kawy, sprzątanie oraz otwieranie drzwi klientom. W lokalu jest zatrudniona od dnia 1 września 2015 r., na podstawie umowy zlecenia zawartej z firmą E. D.S. Świadek wyjaśniła, że w przypadku wygranej zapisuje imię i nazwisko gracza oraz wysokość wygranej o czym informuje telefonicznie szefa – pana T., który wypłaca wygrane. Świadek zeznała, że na podstawie własnych obserwacji doszła do wniosku, że aby móc zagrać trzeba wpłacić do automatu pieniądze oraz, że gra na automatach nie gwarantuje wygranej, co wskazuje, że są to urządzenia o charakterze losowym.
Z przeprowadzonych czynności kontrolnych sporządzony został protokół kontroli nr [...] z dnia 15 września 2015 r.
Na podstawie informacji administratora nieruchomości przy ul. B. 23 w Ł. – F., zawartej w piśmie z dnia 19 września 2019 r. organ celny ustalił, że najemcą kontrolowanego lokalu jest D.S. prowadząca działalność gospodarczą pod firmą "E." w Ł. Do pisma dołączono umowę najmu z dnia 20 lutego 2015 r., z której wynika, że przedmiotowy lokal o powierzchni 12,5 m2 został wynajęty D.S. w zamian za czynsz miesięczny ustalony na kwotę 200 zł netto miesięcznie, powiększoną do kwoty 600 zł netto miesięcznie począwszy od dnia 1 czerwca 2015 r., plus koszy dodatkowe (energia elektryczna). Umowa została zawarta na czas nieokreślony.
Natomiast jak wynika z wyjaśnień D.S. zawartych w pismach z dnia 22 listopada 2015 r. i z dnia 15 lutego 2016 r. przedmiotowy lokal podnajmuje innej firmie i nie jest właścicielem zastanych w nim , w dniu przeprowadzonej kontroli, automatów. Charakter wykonywanej przez nią działalności gospodarczej polega na wyszukiwaniu lokali wymagających remontu, przeprowadzeniu niezbędnych prac remontowych i dalszemu ich podnajęciu, za wyższą cenę.
Ponadto pismem datowanym na dzień 9 listopada 2015 r. firma C. poinformowała organ celny, iż jest dysponentem urządzeń o nazwach MIDNIGHT FRUITS nr [...] oraz APEX nr [...], które to urządzenia wstawiła do przedmiotowego lokalu na podstawie zawartej z D.S. ramowej umowy dzierżawy powierzchni, obowiązującej od dnia 1 czerwca 2015 r. Z tytułu zawartej umowy D.S. miała otrzymywać miesięczny czynsz dzierżawny w kwocie 2.200 zł brutto, zależny od eksploatacji wstawionych urządzeń, płatny w dniu wyjęcia gotówki przez przedstawiciela dzierżawcy. Obowiązkiem wydzierżawiającej było między innymi informowanie dzierżawcy o każdorazowym fakcie włamania do lokalu bądź też awarii urządzenia. Natomiast dzierżawca zobowiązał się do zapewnienia stronie obsługi prawnej związanej z funkcjonowaniem i eksploatacją w niezbędnym zakresie, uzgodnionym wcześniej między stronami.
Postanowieniem z dnia 19 lutego 2016 r. Naczelnik Urzędu Celnego II w Ł. wszczął wobec D.S. postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, w lokalu "A." przy ul. B. 23 w Ł.
W toku postępowania postanowieniem z dnia 16 października 2018 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. (który z dniem 1 marca 2017 r., w związku z wprowadzeniem ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej stał się właściwym organem do prowadzenia przedmiotowej sprawy) włączył do akt sprawy jako dowód materiały z prowadzonych w stosunku do skarżącej innych postępowań w sprawie wymierzenia kar pieniężnych z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, między innymi w lokalach usytuowanych przy ul. G. 49 w Ł., H. 8/7 w Ł., B. 23 w Ł., róg ul. I. /J. w Ł.
Mając powyższe na uwadze Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. decyzją z dnia [...] r. wymierzył D.S. karę pieniężną za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, w łącznej wysokości 24.000 zł Uzasadniając wydane rozstrzygniecie organ I instancji wskazał, iż zgromadzony materiał dowodowy dotyczący przedmiotowych automatów, jak i załączony do akt sprawy materiał dowodowy z innych prowadzonych w stosunku do skarżącej postępowań w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h., w sposób bezsporny wskazuje, że skarżąca urządzała nielegalne gry na automatach poza kasynem gry.
W odwołaniu od powyższej decyzji D.S., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła:
- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia poprzez niewłaściwą i sprzeczną z zasadami logicznego rozumowania ocenę zebranego materiału dowodowego, polegającą na błędnym przyjęciu, że: odpowiedzialność za urządzanie gier na przedmiotowych automatach ponosi skarżąca, w sytuacji gdy urządzenia te nie należały do skarżącej, skarżąca nie była użytkownikiem, ani konserwatorem tych urządzeń, jak również nie czerpała z nich korzyści, a który to błąd w ustaleniach faktycznych doprowadził do bezzasadnego przyjęcia, że skarżąca wypełniła dyspozycje art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., w sytuacji gdy była głównym najemcą lokalu przy ul. B. 23 w Ł., a podnajmowała go innemu podmiotowi, a na urządzeniach wskazani byli ich właściciele,
- naruszenie prawa materialnego tj. art. 89 ust. 1 pkt. 2 u.g.h. obowiązującej na dzień 14 września 2015., poprzez błędną wykładnię prowadzącą do ustalenia, że odpowiedzialność na podstawie niniejszego przepisu ponosi skarżąca,
- naruszenie prawa materialnego tj. art. 6 ust. 4 u.g.h. obowiązującej na dzień 14 września 2015 r., poprzez jego niezastosowanie i pominięcie okoliczności, że odpowiedzialność na podstawie art. 89 ustawy mogą ponosić podmioty wskazane w art. 6 ust. 4 u.g.h.
Z uwagi na powyższe strona wniosła o uchylenie decyzji I instancji i o umorzenie postępowania.
Zaskarżoną niniejszą skargą decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie przedstawił dotychczas dokonane w sprawie ustalenia faktyczne oraz wskazał na podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia w tym na art. 3, art. 6 ust. 1, art. 14 ust. 1, art. 129 ust. 1, art. 2 ust. 3, 4 i ust. 5, art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 u.g.h. Przy czym w tym zakresie organ odwoławczy podkreślił, że na mocy art. 1 punkt 67 ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2017 r. poz. 88) ustawodawca dokonał zmiany brzmienia art. 89 u.g.h., w wyniku której rozszerzono katalog podmiotów podlegających karze pieniężnej za naruszenie przepisów regulujących rynek gier hazardowych, oraz zwiększono wysokość nakładanych kar. Odnosząc się do orzecznictwa sądowego wskazał, że zasadą jest stosowanie tych przepisów materialnego prawa podatkowego, które obowiązywały w momencie powstania obowiązku podatkowego, co oznacza, że wszelkie obowiązki i prawa podatnika związane z powstaniem po jego stronie obowiązku powinny być oceniane według przepisów obowiązujących w momencie powstania tego obowiązku, chociażby w późniejszym czasie przepisy te ulegały zmianie. Organ podkreślił dalej, że okoliczności sprawy wypełniają znamiona przepisu, penalizującego zachowanie sprawcy deliktu administracyjnego ustawy o grach hazardowych w brzmieniu do 31 marca 2017 r., jak również od 1 kwietnia 2017 r. Działanie sprawcy deliktu administracyjnego było i jest nadal zabronione, przy czym wysokość wymierzonej kary, na podstawie przepisów obowiązujących do dnia 31 marca 2017 r., jest korzystniejsza dla strony. Zatem organ zobowiązany jest w niniejszej sprawie do stosowania przepisów dotyczących kary pieniężnej, które obowiązywały w dniu stwierdzenia działania niezgodnego z prawem, to jest w dniu 14 września 2015 r.
Dalej organ odwoławczy stwierdził, iż w sprawie w sposób bezsporny ustalono, iż w pozostającym w dyspozycji skarżącej lokalu "A." przy ul. B. 23 w Ł. urządzane były gry na dwóch wstawionych do lokalu automatach do gier hazardowych, o nazwach: MIDNIGHT FRUITS nr [...] oraz APEX nr [...]. Powyższe potwierdza protokół nr [...] z przeprowadzonej w dniu 14 września 2015 r. kontroli lokalu oraz opisany w nim przebieg przeprowadzonego w jej trakcie eksperymentu odtworzenia gier na przedmiotowych automatach, w wyniku których potwierdzono ich losowy i komercyjny charakter odpowiadający przepisom u.g.h. Ponadto jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego lokal przy ul. B. 23 w Ł. jest przez skarżącą podnajmowany firmie C. sp. z o.o. z siedzibą w Ł. (dysponenta przedmiotowych urządzeń), w zamian za miesięczny czynsz dzierżawny ustalony na kwotę 2.200 zł brutto miesięcznie, zależny od funkcjonowania wstawionych do lokalu urządzeń. Bezspornym pozostaje także, że skarżąca nie posiada zezwolenia na prowadzenie i urządzenie gier hazardowych. Ponadto ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że przeprowadzona w dniu 14 września 2015 r. kontrola w lokalu skarżącej nie była jedyną kontrolą przeprowadzaną w lokalach pozostających w jej dyspozycji. W wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych w tych lokalach ustalono w sposób bezsporny, że skarżąca świadomie, w sposób niezgodny z prawem współuczestniczyła w organizowaniu gier na automatach poza kasynem gry, czyniąc z powyższego wieloletnie stałe źródło dochodu. Prowadzone w stosunku do strony postępowania zakończone zostały wydaniem 16 decyzji wymiarowych o wymierzeniu kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, w tym również według nowego brzmienia art. 89 u.g.h. Powyższe okoliczności, a także łączący skarżącą stosunek prawny z dysponentem przedmiotowych automatów, jak i z dysponentami automatów ujawnionych w toku innych przeprowadzonych w jej lokalach kontroli, nie pozwalają na uznanie, co wywodzi strona skarżąca, iż zawierała ona zwykłe umowy najmu lokalu. Wręcz przeciwnie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, że łączący skarżącą stosunek prawny z właścicielem automatów wykraczał poza ramy zwyklej umowy najmu i miał na celu organizację wspólnego przedsięwzięcia polegającego na niezgodnym z prawem organizowaniem gier hazardowych, które skarżąca realizowała poprzez stworzenie odpowiednich warunków do funkcjonowania tych urządzeń.
Tym samym organ I instancji prawidłowo orzekł o nałożeniu na stronę kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt i ust. 2 pkt 2 u.g.h., a podniesione zarzuty odwołania, co do wadliwego ustalenia stanu faktycznego uznać należało za nieuzasadnione.
Natomiast, co do zarzutu polegającego na błędnym ustaleniu, że skarżąca ponosi odpowiedzialność za urządzanie gier na przedmiotowych automatach, w sytuacji gdy urządzenia nie należały do skarżącej, a nadto odpowiedzialność na podstawie art. 89 u.g.h mogą ponosić podmioty wskazane w art. 6 ust. 4 u.g.h. wskazał, że zwrot "urządzanie gier" należy rozumieć szeroko, gdyż obejmuje on nie tylko fizyczne jej prowadzenie ale także organizowanie gry czy nawet zapewnienie warunków dla gry, co może być związane z udostępnieniem. Dlatego też podniesione przez skarżącą okoliczności, że prowadzi działalność jako osoba fizyczna i nie jest właścicielem wskazanych w decyzji automatów nie może podważać prawidłowości ustaleń organu co do tego, że jest podmiotem urządzającym gry, skoro zapewniła warunki do korzystania z automatów poprzez wydzielenie powierzchni swojego lokalu do zainstalowania oraz użytkowania urządzeń do gier. Odwołując się do uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16 organ odwoławczy stwierdził, że art. 89 u.g.h. nie ogranicza kręgu podmiotów, które podlegają karze pieniężnej za urządzanie gier hazardowych i gier na automatach, a w szczególności nie wskazuje, aby kara ta mogła być nałożona tylko i wyłącznie na podmioty, które mogłyby uzyskać koncesję, zgodnie z art. 6 ust. 4 u.g.h., a nie na pozostałe podmioty, które urządzałyby nielegalnie gry hazardowe i gry na automatach poza kasynem gry. Karze podlega bowiem urządzający gry w warunkach określonych w art. 89 u.g.h. i może nim być każdy podmiot dysponujący tą cechą. Z powyższego wynika, że przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest adresowany do każdego, kto w sposób w nim opisany, a więc sprzeczny z ustawą, urządza gry na automatach.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. nie zgodził się również ze stanowiskiem strony, co do braku notyfikacji przepisów ustawy o grach hazardowych, która została rozstrzygnięta w powołanej wyżej uchwale z 16 maja 2016 r. Podkreślił również, że przewidziana ustawą o grach hazardowych możliwość nałożenia odpowiedzialności finansowej na osobę fizyczną za urządzanie gier na automatach poza kasynem, potwierdzona została wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2015 r., w sprawie P 32/12.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego D.S., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła naruszenie:
- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia w sposób jasny i zrozumiały przesłanek jakimi kierował się organ przy wydawaniu rozstrzygnięcia, szczątkowe uzasadnienie decyzji oraz brak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wszechstronnego rozważenia przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. wszystkich przepisów i okoliczności związanych z przedmiotową sprawą,
- art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. polegające w szczególności na niedostatecznym wyjaśnieniu podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. z dnia [...] r., a także na wybiórczej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału oraz oczywiście błędne ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia, pozostające w opozycji do zgromadzonych materiałów oraz dowolności w wydaniu decyzji poprzez niedostateczne i niepełne uzasadnienie skarżonej decyzji,
- art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez nierozpoznanie sprawy przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. w sposób wszechstronny i wyczerpujący,
- art. 107 § 3 k.p.a. i art. 77 § 4 k.p.a. poprzez nieuzasadnione powtórzenie stanowiska organu I instancji i niewyjaśnienie podstawy prawnej decyzji oraz niewskazanie dowodów, na których oparł się przy wydaniu rozstrzygnięcia,
- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia poprzez niewłaściwą i sprzeczną z zasadami logicznego rozumowania ocenę zebranego materiału dowodowego, polegający na błędnym przyjęciu, że odpowiedzialność za urządzenie gier na przedmiotowych automatach ponosi skarżąca, w sytuacji gdy urządzenia te nie należały do skarżącej, skarżąca nie była użytkownikiem, ani konserwatorem tych urządzeń, jak również nie czerpała z nich korzyści, a który to błąd w ustaleniach faktycznych doprowadził do bezzasadnego przyjęcia, że skarżąca wypełniła dyspozycje art. 89 ust. 1 pkt. 2 u.g.h., w sytuacji gdy skarżąca była głównym najemcą lokalu, a podnajmowała go zaś innemu podmiotowi, a na urządzeniach wskazani byli ich właściciele,
- art. 89 ust. 1 pkt. 2 u.g.h. poprzez błędną wykładnię prowadzącą do ustalenia, że odpowiedzialność na podstawie niniejszego przepisu ponosi skarżąca,
- art. 6 ust. 4 u.g.h. poprzez jego niezastosowanie i pominięcie okoliczności, że odpowiedzialność na podstawie art. 89 ustawy mogą ponosić jedynie podmioty wskazane w art. 6 ust. 4 ustawy, tj. także poprzez wymierzenie skarżącej kary pieniężnej w wysokości 24.000 zł tj. na podstawie nowych przepisów, które nie obowiązywały w chwili dokonywanych w lokalu przy ul. B. 23 w Ł. kontroli w przedmiotowym postępowaniu.
W oparciu o wskazane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wnosił o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019, poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Natomiast, w myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) – dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Z wymienionych przepisów wynika zatem, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Przy czym, co wymaga podkreślenia, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
W niniejszej sprawie przeprowadzona przez Sąd kontrola w wyżej zakreślonym zakresie nie wykazała, aby zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r., jak i poprzedzająca ją decyzja Naczelnika [...] Urzędu Celno – Skarbowego w Ł. z [...] r. orzekające o wymierzeniu D.S. kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, wydane zostały z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.
Tytułem wstępu wskazać należy, że z dniem 1 kwietnia 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 88), która zmieniła m.in. brzmienie art. 89 u.g.h. W niniejszej sprawie podstawę prawną decyzji obu instancji stanowiły jednak przepisy ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych (Dz.U. nr 201, poz. 1540 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 marca 2017 r. tj. jak wyjaśnił organ, w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli. Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie organ prawidłowo przyjął, że ocena zachowania podmiotu urządzającego gry hazardowe z naruszeniem przepisów prawa winna odbywać się w oparciu o przepisy obowiązujące w okresie objętym kontrolą, w sytuacji gdy zachowanie skarżącego polegające na urządzaniu gier w lokalu bez wymaganej przez ustawodawcę przepisami u.g.h. koncesji, a więc poza kasynem gry, nadal podlega penalizacji w znowelizowanym art. 89 ust. 1 pkt 1, tyle, że zagrożone jest surowszą karą. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 października 2012 r., sygn. II GSK 1354/11 (dostępny www.cbois.nsa.gov.pl) stwierdził, że zasada bezpośredniego działania nowego prawa polega na tym, że nowe przepisy należy stosować do wszelkich stosunków prawnych i zdarzeń, które powstaną po ich wejściu w życie, jak również tych, które powstały wcześniej, ale nadal - pod ich rządami - trwają. Stosowanie nowego prawa do stosunków prawnych i zdarzeń, które zostały w pełni ukształtowane w trakcie obowiązywania poprzedniej regulacji, jest zaś możliwe jedynie wtedy, gdy ustawodawca wprowadził stosowne przepisy przejściowe, czego nie uczynił odnośnie regulacji zawartej w art. 89 u.g.h. Co do zasady więc, w sytuacjach, kiedy ustawodawca nie wypowiada się wyraźnie w tej kwestii w przepisach przejściowych należy przyjąć, że nowa ustawa ma z pewnością zastosowanie do zdarzeń prawnych powstałych po jej wejściu w życie, jak i do tych, które miały miejsce wcześniej ale trwają dalej - po wejściu w życie nowej ustawy. Taka sytuacja nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie, w której kontrola została przeprowadzona w dniu 14 września 2015 r. i zakończyła się zatrzymaniem w tym dniu spornych automatów. A zatem zachowanie skarżącej polegające na urządzaniu w lokalu gier na automatach bez wymaganej przez ustawodawcę przepisami u.g.h. koncesji, a więc poza kasynem gry rozpoczęło się i zakończyło pod rządami u.g.h. ustawy obowiązującej do dnia 31 marca 2017 r. Zasadnie zatem organy uznały, że podstawę prawną decyzji obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 marca 2017 r. W konsekwencji należy przyjąć, że organy prawidłowo zastosowały w niniejszej sprawie - obowiązujący w dacie stwierdzenia naruszenia prawa przez skarżącego - art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. stanowiący, że karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry oraz że wysokość tej kary wynosi 12 000 zł od każdego automatu.
Dalej wskazać należy że zgodnie z art. 2 ust. 3 u.g.h., grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. W myśl art. 2 ust. 4 ustawy, wygraną rzeczową w grach na automatach jest również wygrana, polegająca na możliwości przedłużania gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej, uzyskanej w poprzedniej grze. Stosownie do art. 2 ust. 5 u.g.h. grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy. Z treści art. 3 u.g.h. wynika natomiast, że urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach jest dozwolone wyłącznie na zasadach określonych w ustawie. Stosownie do art. 6 ust. 1 u.g.h. działalność w zakresie gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości oraz gier na automatach może być prowadzona na podstawie udzielonej koncesji na prowadzenie kasyna gry. Z kolei, w myśl art. 14 ust. 1 u.g.h., urządzanie gier cylindrycznych, gier w karty, w tym turniejów gry pokera, gier w kości oraz gier na automatach jest dozwolone wyłącznie w kasynach gry na zasadach i warunkach określonych w zatwierdzonym regulaminie i udzielonej koncesji lub udzielonym zezwoleniu, a także wynikających z przepisów ustawy. Ustawodawca w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a u.g.h. określił kasyno gry, jako wydzielone miejsce, w którym prowadzi się, między innymi, gry na automatach, na podstawie zatwierdzonego regulaminu, przy czym liczba zainstalowanych automatów wynosi od 5 do 70 sztuk. Na dzień dokonania kontroli i zatrzymania przedmiotowych automatów, tj. na dzień 14 września 2015 r., przepis art. 14 ust. 1 ustawy również stanowił, że urządzanie gier na automatach dozwolone jest wyłącznie w kasynach gry. Wyjaśnić przy tym trzeba, że dla stwierdzenia odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 u.g.h. i istnienia podstaw do nałożenia kary pieniężnej, przewidzianej w art. 89 ust. 2 ustawy, nie jest konieczne nawiązywanie wprost do art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 u.g.h. Jakkolwiek bowiem przepis określający obowiązek dla urządzającego grę pozostaje w związku z przepisem określającym sankcję za jego naruszenie, to jednak art. 89 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.g.h. samodzielnie określa działanie mające postać deliktu administracyjnego, podlegającego ustalonej w nim odpowiedzialności administracyjnej. Odpowiedzialność ta nie jest uzależniona od winy i ma charakter obiektywny, a dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie naruszenia, o którym mowa w art. 89 ust. 1 pkt 1 lub 2 u.g.h. Istotą kary wskazanej w tej regulacji jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów wynikających z przepisów prawa. Dla stwierdzenia, w postępowaniu prowadzonym przez właściwe organy wskazanej odpowiedzialności administracyjnej konieczne jest zatem ustalenie, czy gry prowadzone poza kasynem spełniały przesłanki z art. 2 ust. 3 lub art. 2 ust. 5 u.g.h, a nie rozstrzyganie o obowiązku wynikającym z art. 6 ust. 1 lub art. 14 ust. 1 ustawy.
W niniejszej sprawie organy dokonały takiej kwalifikacji, uznając, że gry urządzane na automatach objętych postępowaniem wypełniają definicję gier opisaną w art. 2 ust. 3 u.g.h. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że na spornych automatach: MIDNIGHT FRUITS nr [...] oraz APEX nr [...] prowadzone były gry, spełniające kryteria określone tym przepisem. Należy zauważyć, że podczas czynności kontrolnych podjętych w celu sprawdzenia przestrzegania przez skarżącą przepisów regulujących urządzanie gier hazardowych, które poprzedzały wszczęcie postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej wykazano w sposób bezsporny, że przedmiotowe automaty są urządzeniami elektronicznymi, w których zainstalowano gry komputerowe. Materiał dowodowy potwierdza też, że wygrana w grze na przedmiotowych automatach nie zależy od umiejętności (zręczności) grającego bądź jego zdolności psychomotorycznych, a gracz nie ma wpływu na jej wynik. Wnioski wyprowadzone z ustaleń poczynionych przez organy znajdują wsparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (także wojewódzkich sądów administracyjnych), gdzie stwierdza się, że cechę losowości ma gra, której wynik jest nieprzewidywalny dla grającego, przy czym nieprzewidywalność taką należy oceniać według warunków standardowych, w jakich znajduje się grający, nie zaś przez pryzmat warunków szczególnych (atypowych). Wykładnia użytego w art. 2 ust. 5 u.g.h. określenia "charakter losowy" pozwala twierdzić, że odnosi się ono nie tylko do sytuacji, w której wynik gry zależy od przypadku, ale także do sytuacji, w której wynik gry jest nieprzewidywalny dla gracza, choć nie jest obiektywnie przypadkowy, gdyż powstał jako pochodna zaprogramowania urządzenia w określony sposób. Podkreślić w tym miejscu należy, że organy celno-podatkowe przeprowadzając postępowanie dowodowe w oparciu o unormowania zawarte w Ordynacji podatkowej są uprawnione, w sytuacji jaka zaistniała w niniejszej sprawie, do samodzielnego dokonywania ustaleń, czy dana gra jest grą na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 i 5 u.g.h.
Bezsporne w sprawie jest również to, że skarżąca urządzała gry na automatach poza kasynem gry, tj. w kiosku oznaczonym "A." mieszczącym się w Ł., przy ul. B. 23, co wypełniało znamiona czynu opisanego w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Powołany powyżej przepis stanowi, że karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem, przy czym co istotne przepisy u.g.h. nie definiują pojęcia "urządzanie gier". W tym zakresie, tak jak zasadnie przyjęły organy administracji publicznej procedujące w niniejszej sprawie , odwołać się do znaczenia słowa "urządzać" w potocznym języku. "Urządzić" to m.in. zorganizować jakąś imprezę, jakieś przedsięwzięcie. Pojęcie "urządzanie" rozumiane jest jako synonim pojęć takich jak "utworzyć, uporządkować zagospodarować", "zorganizować, przedsięwziąć, zrobić" (Słownik poprawnej polszczyzny, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994). W tym kontekście "urządzanie gier" obejmuje niewątpliwie podejmowanie (aktywnych) działań, czynności dotyczących zorganizowania i prowadzenia przedsięwzięcia w zakresie gier hazardowych (eksploatacji automatów), w znaczeniu art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h. Urządzający gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h., to podmiot realizujący (wykonujący) te działania, czynności. Uznać należy, że w praktyce w odniesieniu do takiej działalności jak urządzanie gier na automatach obejmuje ono w szczególności zachowania aktywne polegające na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowania go do danego rodzaju działalności, nadzór i utrzymywanie automatów w stanie aktywności, umożliwiające ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych (w stosunku do automatów o jakich mowa w art. 2 ust. 3 u.g.h.), związane z obsługą urządzeń czy zatrudnieniem odpowiedniego przeszkolonego personelu (jego szkolenie), ale także umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy.
Zdaniem Sądu, materiał dowodowy zebrany w niniejszej sprawie potwierdza, iż takie aktywne działania były przez skarżącą podejmowane. Jak wynika z akt sprawy wśród dowodów zgromadzonych w przedmiotowej sprawie znajduje się umowa dzierżawy powierzchni, z treści której wynika, że D.S. posiadająca tytuł prawny do władania lokalem przy ul. B. 23 w Ł., zawarła w dniu 1 czerwca 2015 r. umowę z C. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. (dysponentem przedmiotowych automatów MIDNIGHT FRUITS nr [...] oraz APEX nr [...]), w zamian za miesięczny czynsz dzierżawny ustalony na kwotę 2.200 zł brutto, zależny od eksploatowania wstawionych do lokalu urządzeń. Z treści wskazanego dokumentu wynika również, że dzierżawca powierzchni zobowiązał się do zapewnienia skarżącej obsługi prawnej związanej z funkcjonowaniem i eksploatacją wstawianych o lokalu automatów w niezbędnym zakresie, uzgodnionym wcześniej między stronami. Ponadto na mocy zawartej umowy skarżąca przyjęła na siebie dodatkowe obowiązki polegające na niezwłocznym informowaniu dzierżawcy o każdorazowym fakcie włamania lub jakiegokolwiek istotnego uszkodzenia automatów. Natomiast jak wynika z załączonego do akt sprawy protokołu kontroli z dnia 15 września 2015 r., nr [...], dokumentującego przebieg przeprowadzonych w dniu 14 września 2015 r. czynności kontrolnych w lokalu przy ul. B. 23 w Ł., przesłuchana w charakterze świadka R.M.N. (pracownik zatrudniony przez skarżącą) wyjaśniła, że do jej obowiązków, poza parzeniem kawy, sprzątaniem i otwieraniem drzwi klientom lokalu, należy również spisywanie danych gracza i wysokości wygranej kwoty, a następnie telefoniczne poinformowanie o zaistniałym fakcie szefa – "pana T.", który wypłaca wygrane. W ocenie Sądu powyższe okoliczności pozwalają na stwierdzenie, iż działanie skarżącej polegało na świadomym współorganizowaniu z dysponentem przedmiotowych urządzeń D. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł., w lokalu (kiosku) przy ul. B. 23 w Ł. gier na automatach poza kasynem gry. Wiedza skarżącej, co do charakteru prowadzonej przez dzierżawcę działalności gospodarczej, udostępnienie lokalu, zapewnienie dostępu do energii elektrycznej , a także zakres obowiązków skarżącej, przyjmujący de facto charakter nadzoru nad prawidłowym działaniem wstawionych urządzeń, jak również wysokość umówionej kwoty czynszu, którego wypłata uzależniona była od funkcjonowania automatów przeczy twierdzeniu skarżącej, iż przedmiotem umowy z dnia 1 czerwca 2015 r. była jedynie dzierżawa części powierzchni pozostającego w jej dyspozycji lokalu położonego w Ł. przy ul. B. 23. Na zasadność powyższego twierdzenia wskazują także załączone do akt sprawy, jako dowód materiały z innych prowadzonych w stosunku do skarżącej postępowań w sprawie wymierzenia kar pieniężnych z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry (między innymi w lokalach usytuowanych przy ul. G. 49 w Ł., H. 8/7 w Ł., B. 23 w Ł., róg ul. I. /J. w Ł.), a także posiadana przez Sąd wiedza z urzędu, co do zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi spraw ze skarg D. S. na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. o wymierzeniu skarżącej kar pieniężnych z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Z treści załączonych do akt sprawy dokumentów wynika bezspornie, że najmowane przez skarżącą lokale przeznaczane były wyłącznie na instalowanie w nich urządzeń do gier, w drodze zawieranych przez stronę umów dzierżawy powierzchni z dysponentami wstawianych automatów. Ponadto skarżąca jako posiadacz lokali miała sprawować stałą opiekę nad automatami oraz informować niezwłocznie o wszystkich stwierdzonych w nich uszkodzeniach i nieprawidłowościach funkcjonowania. Nie ulega zatem wątpliwości, że D.S. dbała o pozyskanie odpowiednich miejsc do zamontowania urządzeń z dostępem do nich nieograniczonej liczby graczy (wynajęcie powierzchni), a także utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności (powiadamianie o nieprawidłowościach, uszkodzeniach). Na automatach prowadzone były gry hazardowe, które miały charakter komercyjny, tj. prowadzone były w celu osiągnięcia zysku przez urządzającego.
W ocenie Sądu za słuszne uznać należy stanowisko organu II Instancji, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostaje fakt, iż skarżąca nie była właścicielem kontrolowanych urządzeń, ich użytkownikiem, czy konserwatorem. Zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. kara pieniężna może być nałożona zarówno na właściciela automatu, jak i na inną osobę, która zorganizowała przedsięwzięcie polegające na urządzeniu gier na automatach poza kasynem, w sytuacji gdy osoba taka była zaangażowana w proces urządzenia gier, w tym czerpała z nich zyski. Przepis ten jest bowiem adresowany do każdego, kto w sposób w nim opisany, a więc sprzeczny z ustawą urządza gry na automatach. Przepis art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.h. stanowi podstawę wymierzenia kary każdemu kto urządza gry na automatach, bez względu na formę prowadzonej działalności, poza miejscem wyznaczonym treścią art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a u.g.h. Przedsiębiorca chcąc legalnie prowadzić działalność gospodarczą o wskazanym profilu powinien zgodnie z zapisami ustawy o grach hazardowych posiadać koncesję na prowadzenie kasyna gry, co z kolei wiąże się z koniecznością uzyskania odpowiedniego statusu prawnego (spółka akcyjna lub spółka z ograniczoną odpowiedzialnością mająca siedzibę na terytorium RP), warunkującego możliwość starania się o koncesję. Zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna powyższych przepisów nie daje podstaw do przyjęcia, że określonej w nich odpowiedzialności nie podlegają podmioty prowadzące działalność gospodarczą jako osoby fizyczne. Karze podlega bowiem urządzający gry w warunkach określonych w art. 89 u.g.h. i może nim być każdy podmiot dysponujący tą cechą (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2019 roku, II GSK 1499/18, Lex numer 2740365).
W tym miejscu również wskazać na stanowisko zaprezentowane przez NSA w uchwale z dnia 16 maja 2016 r. (II GPS 1/16), w którym uznał, że "podmiotem, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność za omawiany delikt, jest każdy (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), kto urządza grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry i to bez względu na to, czy legitymuje się koncesją na prowadzenie kasyna gry, której przecież – jak to wynika z art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. – nie może uzyskać ani osoba fizyczna, ani jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, ani też osoba prawna niemająca formy spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, które to spółki prawa handlowego, jako jedyne, o koncesję taką mogą się ubiegać (p. wyrok NSA z 25.07.2019 r., II GSK 176/17). Z powyższego wynika, że przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych jest adresowany do każdego, kto w sposób w nim opisany, a więc sprzeczny z ustawą, urządza gry na automatach". Penalizowane jest zatem zachowanie naruszające zasady dotyczące miejsca urządzania gier na automatach, nie zaś zachowanie naruszające zasady dotyczące warunków, od spełnienia których w ogóle uzależnione jest rozpoczęcie, a następnie prowadzenie działalności polegającej na organizowaniu i urządzaniu gier hazardowych, w tym gier na automatach.
Z uwagi na powyższe Sąd za nieuzasadnione uznał zarzuty skargi, co do naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 2 i art. 6 ust. 4 u.g.h.
Sąd nie podziela również pozostałych zarzutów skargi, odnoszących się do naruszenia wskazanych przez stronę przepisów proceduralnych. Zdaniem Sądu, w kontrolowanej sprawie organy podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu, dokonanej ocenie zebranego materiału dowodowego nie sposób zarzucić dowolności. Z wyrażonej w art. 191 o.p. zasady swobodnej oceny dowodów wynika, że organ podatkowy - przy ocenie stanu faktycznego - nie jest skrępowany żadnymi regułami ustalającymi wartość poszczególnych dowodów. Organ ten, według swej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania, ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych i wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne. Wyciągnięte w sprawie wnioski są logicznie poprawne i merytorycznie uzasadnione. Pomimo przeciwnych sugestii strony skarżącej zaskarżona decyzja zawiera pełne uzasadnienie faktyczne i prawne. Poszczególne dowody poddano szczegółowej analizie i ocenie, dowody zostały także ocenione we wzajemnej łączności. Organ dokonał również oceny argumentów i dowodów przedstawianych przez stronę. Postępowanie zostało przeprowadzone w sposób budzący zaufanie do tych organów, które udzielały stronie niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania. Organy wyjaśniły też stronie zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwianiu sprawy. Reasumując Sąd uznał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie budzi wątpliwości w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy i pozwala na stwierdzenie, że skarżąca była podmiotem urządzającym gry na automatach.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
bg