III SA/Łd 1184/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie płatności rolnośrodowiskowych, uznając, że organ nieprawidłowo zastosował art. 61a § 1 K.p.a.
Skarżąca B. W.-G. wniosła o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2012. Po wezwaniu do uzupełnienia braków wniosku, strona uzupełniła je z opóźnieniem, a organ odmówił przywrócenia terminu. Następnie odmówiono wszczęcia postępowania, co zostało utrzymane w mocy przez Dyrektora ARiMR. WSA uchylił zaskarżone postanowienie, uznając, że odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. była nieuzasadniona, gdyż organ nie powinien rozstrzygać merytorycznych kwestii na tym etapie.
Sprawa dotyczyła skargi B. W.-G. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł., które utrzymało w mocy postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowych na rok 2012. Skarżąca złożyła wniosek w maju 2012 r., została wezwana do uzupełnienia braków formalnych w lipcu 2012 r., a uzupełniła je w sierpniu 2012 r. Organ odmówił przywrócenia terminu, a następnie odmówił wszczęcia postępowania, uznając wniosek za złożony po terminie. WSA w Łodzi uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd uznał, że organy obu instancji nieprawidłowo zastosowały art. 61a § 1 K.p.a. Podkreślono, że odmowa wszczęcia postępowania może nastąpić z powodu braku strony lub "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Sąd stwierdził, że organy nie powinny rozstrzygać merytorycznych kwestii związanych z terminem złożenia wniosku na etapie formalnym odmowy wszczęcia postępowania. Wskazano, że organ powinien rozpoznać sprawę merytorycznie, a nie wydawać postanowienia o charakterze formalnym, które zawierało analizę prawa materialnego. Sąd podkreślił, że postępowanie administracyjne de facto już się toczyło, a rozważania organów miały charakter merytoryczny, co było sprzeczne z celem art. 61a § 1 K.p.a. WSA uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji i zasądził koszty postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organ nie może rozstrzygać merytorycznych kwestii związanych z prawem materialnym na etapie formalnym odmowy wszczęcia postępowania. Odmowa wszczęcia postępowania ma charakter formalny i nie może zastępować merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy obu instancji nieprawidłowo zastosowały art. 61a § 1 K.p.a., ponieważ w uzasadnieniach postanowień dokonały wykładni przepisów prawa materialnego i oceny merytorycznej wniosku, co wykracza poza ramy formalnego etapu wszczęcia postępowania. Postępowanie administracyjne de facto już się toczyło, a rozważania organów miały charakter merytoryczny.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (17)
Główne
k.p.a. art. 61a § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 61a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 61 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 64 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.s.b. art. 18 § 1
Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 art. 17 § 1
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 art. 17 § 2
Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 art. 23 § 1
k.p.a. art. 61 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 61 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 144
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ nieprawidłowo zastosował art. 61a § 1 K.p.a., ponieważ odmowa wszczęcia postępowania powinna opierać się na przesłankach formalnych, a nie merytorycznych. Rozważania organów dotyczące prawa materialnego i terminu złożenia wniosku wykraczają poza ramy formalnego etapu wszczęcia postępowania. Postępowanie administracyjne de facto już się toczyło, a rozważania organów miały charakter merytoryczny, co jest sprzeczne z celem art. 61a § 1 K.p.a. Organ odwoławczy wykazał wewnętrzną sprzeczność, uznając możliwość merytorycznego rozpatrzenia pisma po uzupełnieniu braków, a następnie odmawiając wszczęcia postępowania.
Odrzucone argumenty
Wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych został złożony po terminie, co stanowiło podstawę do odmowy wszczęcia postępowania. Uzupełnienie braków formalnych wniosku nastąpiło po terminie, a odmowa przywrócenia terminu była zasadna. Brak było podstaw do merytorycznego rozpatrzenia wniosku, gdyż nie spełniał on wymogów formalnych w wymaganym terminie.
Godne uwagi sformułowania
Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się bowiem aktem formalnym, a nie merytorycznym. Na tym wstępnym i formalnym etapie - nie tylko dokonał ustalenia stanu faktycznego, ale również przeprowadził wykładnię przepisów będących podstawą merytorycznego rozstrzygnięcia w zakresie praw i obowiązków strony składającej wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. Rozważania prowadzone w uzasadnieniu postanowienia organu pierwszej instancji oraz organu odwoławczego nie mają charakteru formalnego bowiem dotyczą oceny obowiązków i uprawnień skarżącej w świetle prawa materialnego.
Skład orzekający
Małgorzata Łuczyńska
przewodniczący sprawozdawca
Janusz Nowacki
sędzia
Janusz Furmanek
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja stosowania art. 61a § 1 K.p.a. w kontekście odmowy wszczęcia postępowania, zwłaszcza gdy organ dokonuje oceny merytorycznej na etapie formalnym."
Ograniczenia: Dotyczy spraw administracyjnych, w których organ odmawia wszczęcia postępowania, a skarżący kwestionuje tę odmowę, wskazując na merytoryczne aspekty sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie procedur administracyjnych i jak sąd administracyjny kontroluje organy w tym zakresie. Pokazuje pułapki formalizmu i potrzebę merytorycznego rozpatrywania spraw.
“Czy organ może odmówić wszczęcia postępowania, analizując sprawę 'od tyłu'?”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Łd 1184/13 - Wyrok WSA w Łodzi Data orzeczenia 2014-02-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2013-11-14 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Sędziowie Janusz Furmanek Janusz Nowacki Małgorzata Łuczyńska /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6550 Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Skarżony organ Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Treść wyniku Uchylono postanowienie I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2013 poz 267 art. 61a par. 1, art. 64 par. 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędzia NSA Janusz Furmanek Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2014r. sprawy ze skargi B. W. – G. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...], nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej B. W. – G. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie III SA/Łd 1184/13 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...] r., nr [...] wydane w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania B. W.-G. płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny: B. W.-G. złożyła w dniu 15 maja 2012 r. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2012. Pismem z dnia 5 lipca 2012 r. strona została wezwana do uzupełnienia braków formalnych wniosku. W odpowiedzi na powyższe wezwanie strona w dniu 2 sierpnia 2012 r. wniosła o przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku z dnia 15 maja 2012 r. Następnie w dniu 3 sierpnia 2013 r. strona uzupełniła braki formalne, do których wezwana została pismem z dnia 5 lipca 2012 r., składając "zmianę do wniosku" o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych. Postanowieniem z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. odmówił przywrócenia uchybionego terminu. W skutek rozpatrzenia zażalenia strony Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. postanowieniem z dnia [...] r. utrzymal w mocy postanowienie organu I instancji. Na powyższe postanowienie B. W.-G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który prawomocnym wyrokiem z dnia 8 marca 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 1113/12 oddalił skargę. Następnie postanowieniem z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania stronie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2012. Uzasadniając wskazał, że przedmiotowy wniosek został złożony po upływie określonym prawem terminu do składania wniosków o przyznanie płatności. Tym samym wniosek strony uznać należało za niedopuszczalny. Na powyższe postanowienie B. W.-G. wniosła zażalenie. Uzasadniając pełnomocnik strony wskazał, że w przedmiotowej sprawie uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku z dnia 15 maja 2012 r. powstały wskutek nieprawidłowych działań Biura Powiatowego ARiMR w S. Działania te miały na celu doprowadzenie do sytuacji, w której zachowując pozory prawidłowego postępowania organu, można by było nie przyznać wnioskodawczyni płatności rolnośrodowiskowych na rok 2012.Podniósł, że wniosek był złożony osobiście w siedzibie agencji i przyjęty został przez jej pracownika, który nie zgłaszał uwag co do jego poprawności. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Powołując przepis § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2009 r. Nr 33 poz. 262 ze zm.) wskazał, że płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana na wniosek rolnika, którego elementy szczegółowo określają przepisy § 17-20 powołanego rozporządzenia. Natomiast w myśl § 17 ust. 2 rozporządzenia wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych składa się do kierownika biura powiatowego ARiMR, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę rolnika, w terminie określonym do składania wniosków o przyznanie płatności bezpośredniej w rozumieniu przepisów ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego – tj. Dz.U. z 2012 r. poz. 1164). Powyższe oznacza, że wniosek ten składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja. Termin ten nie podlega przywróceniu. Jednocześnie przepis art. 23 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U. L z 2009 r. Nr 316 s. 65) dopuszcza złożenie wniosku o przyznanie płatności po upływie wyznaczonego terminu. Powyższe powoduje zmniejszenie kwoty płatności, do której uprawniony byłby rolnik gdyby złożył wniosek w terminie, o 1% za każdy dzień roboczy. Jeżeli opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych wniosek uznaje się za niedopuszczalny. W niniejszej sprawie termin, o którym mowa w art. 23 rozporządzenia upłynął 11 czerwca 2012 r Dalej organ odwoławczy powołał przepis art. 61 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2013 r. poz. 267), w myśl którego postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony. Datą wszczęcia postępowania jest dzień doręczenia organowi żądania strony (§ 3). Organ wskazał jednak, że nie każdy wniosek powoduje wszczęcie postępowania administracyjnego z dniem doręczenia go organowi administracji. Powołując orzecznictwo sądów administracyjnych oraz stanowisko doktryny organ odwoławczy podniósł, że skuteczne wszczęcie postępowania na wniosek strony następuje z chwilą złożenia przez stronę wniosku pozbawionego wad, tj. spełniającego wszystkie wymogi formalne. Wniosek obarczony brakami formalnymi winien być uzupełniony na wezwanie organu w terminie 7 dni. Nieuzupełnienie pisma w wskazanym terminie skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że uzupełnienie braków formalnych pisma po upływie 7 dniowego terminu, nie upoważnia organu administracji do pozostawienia pisma bez rozpoznania, a zobowiązuje organ do merytorycznego rozpatrzenia wniosku. W tym przypadku za datę wniesienia pisma przyjmuje się datę uzupełnienia jego braków. W niniejszej sprawie wniosek strony z dnia 15 maja 2012 r. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2012 obarczony był brakami formalnymi, do uzupełnienia których, w terminie 7 dni, strona została wezwana pismem z dnia 5 lipca 2012 r. W zakreślonym terminie strona nie uzupełniła braków formalnych wniosku. Braki wniosku zostały uzupełnione w dniu 3 sierpnia 2012 r. Jednoczenie stronie odmówiono przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku z dnia 15 maja 2012 r. Zasadność tego rozstrzygnięcia potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi prawomocnym wyrokiem z dnia 8 marca 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 1113/12. Tym samym mając na uwadze wyżej powołane stanowisko sądów administracyjnych należało uznać, że wniosek B. W.-G. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2012 został wniesiony w dniu 3 sierpnia 2012 r., a więc po upływie terminu określonego § 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. oraz w art. 23 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. Z powyższych względów wniosek skarżącej uznać należało za niedopuszczalny. Zgodnie bowiem z art. 61a § 1 K.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ odwoławczy uznał je z bezzasadne. Wskazał, że organ I instancji wzywając stronę do uzupełnienia braków formalnych wniosku z dnia 15 maja 2012 r. nie mógł przewidzieć, że strona nie uzupełni tych braków w ustawowym 7 dniowym terminie. Wezwanie to zawierało wszelkie wskazówki co do podmiotu zobowiązanego do uzupełnienia braków, zakresu braków formalnych wniosku, terminu ich uzupełnienia, a także skutków nieuzupełnienia braków w terminie. Co do zarzutu przyjęcia wniosku przez nieprzygotowanego pracownika organu, który nie wskazywał na konieczność uzupełnienia braków formalnych wniosku, organ odwoławczy wskazał, że pełna weryfikacja składanych wniosków następuje na etapie kontroli ich kompletności. W przypadku stwierdzenia uchybień wnioskodawcy są wzywani do uzupełnienia braków formalnych złożonego wniosku na podstawie przepisów K.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi B. W.-G. zarzuciła naruszenie: - art. 61a § 1 K.p.a. poprzez błędne jego zastosowanie i uznanie, że w sprawie wystąpiła przesłanka do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania; - art. 8 K.p.a. poprzez naruszenie przez organy obu instancji zasady zaufania obywateli do organów państwa; - art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, wydanego z rażącym naruszeniem prawa; - art. 138 § 2 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Wniosła także o przeprowadzenie przez organ II instancji postępowania autokontrolnego w trybie art. 54 p.p.s.a. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej wskazał, że B. W.-G. niewątpliwie posiada przymiot strony postępowania administracyjnego. W sprawie nie zachodzi więc pierwsza z przesłanek odmowy wszczęcia postępowania określona w art. 61 a § 1 K.p.a. Natomiast co do drugiej z przesłanek określonej w powołanym przepisie, tj. wystąpienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania, pełnomocnik skarżącej podniósł, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto pogląd, że za inne przyczyny uznaje się sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę wszczęcia postępowania np. gdy w tej samej sprawie postępowanie toczy się lub zostało już zakończone. Odmowa wszczęcia postępowania następuje zatem wyłącznie z przyczyn o charakterze formalnym. W ocenie pełnomocnika skarżącej ewentualny upływ terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności nie może stanowić przesłanki określonej w art. 61a § 1 K.p.a. W takiej sytuacji organ administracji powinien rozstrzygnąć sprawę merytorycznie. Termin do złożenia tego wniosku jest bowiem terminem prawa materialnego. Ponadto w uzasadnieniach zaskarżonych postanowień organy obu instancji obszernie odnoszą się merytorycznie do kwestii materialnoprawnych i związanych z nimi uprawnień skarżącej. Wywodząc w sposób charakterystyczny dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, wykraczają poza formalnoprawne ramy dopuszczalne w postanowieniu wydawanym na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. Wskazał także, że przedmiotowy wniosek został złożony w dniu 15 maja 2013 r. Wniosek został przyjęty i sprawdzony przez pracownika organu, za pokwitowaniem. Pismem dnia 5 lipca 2012 r., wysłanym do skarżącej w dniu 20 lipca 2012 r. wezwano stronę do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Tym samym w ocenie pełnomocnika, w sprawie toczyło się już postępowanie. Brak było zatem podstaw do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Pismem procesowym z dnia 11 grudnia 2013r. pełnomocnik skarżącej wystąpił z wnioskiem o powołanie wskazanych w pkt a wniosku osób w charakterze świadków w sprawie, umożliwienie wykorzystania w sprawie opinii biegłych specjalistów z dziedzin wskazanych w punkcie b wniosku, zobligowanie Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. oraz Biura Powiatowego ARiMR w S. do dołączenia do akt sprawy wszystkich dokumentów w związku z prowadzoną w sprawie korespondencją od 2012 roku do dnia rozprawy oraz wniosek o audiowizualizację rozprawy. Pismem procesowym z dnia 7 stycznia 2014 r. pełnomocnik skarżącej poinformował Sąd, że Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. postanowieniem z dnia [...] r., wydanym w niemal identycznej sprawie- w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania O. G. (córce skarżącej) płatności rolnośrodowiskowych na rok 2012 – uznał takie argumenty jak zaprezentowane przez skarżącą w niniejszej sprawie i uchylił postanowienie organu I instancji o odmowie wszczęcia postępowania oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Do pisma pełnomocnik załączył kserokopię w/w postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że wykonywana kontrola polega na weryfikacji decyzji lub postanowienia organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Rozpatrując sprawę pod kątem zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdza, że skarga jest zasadna. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w rozpoznawanej sprawie było postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymujące w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...] r., nr [...] wydane w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania B. W.-G. płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012. Sprawa wymaga więc odpowiedzi na pytanie czy właściwie zastosowano dyspozycję art. 61a § 1 K.p.a., który to przepis stanowił podstawę zaskarżonego postanowienia. Z mocy art. 61a § 1 K.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 K.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W doktrynie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się (por. Andrzej Wróbel w: Komentarz aktualizowany do art.61(a) Kodeksu postępowania administracyjnego, w: baza LEX; por. wyrok WSA w Olsztynie z 13 grudnia 2011r. w sprawie II SA/Ol 893/11, opubl. w: LEX nr 109448; wyrok WSA w Gdańsku z 19 stycznia 2012r., III SA/Gd 464/11, LEX 1109900; wyrok WSA w Krakowie z 22 lutego 2012r., II SA/Kr 1356/11, LEX 1138530; wyrok WSA w Warszawie z 6 marca 2012r., VII SA/Wa 2356/11, LEX 1139835, WSA w Łodzi z 13 marca 2012r., II SA/Łd 46/12, LEX 1145960), że przepis ten, obowiązujący od dnia 11 kwietnia 2011 r., dodany ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 6,poz. 18) pozwala na wyraźniejsze niż dotychczas, rozróżnienie wstępnego etapu postępowania administracyjnego tj. jego wszczęcia, od etapu merytorycznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia żądania strony co do istoty przez wydanie decyzji administracyjnej. Ustawodawca wprowadził w przepisie art. 61a § 1 K.p.a. dwie samodzielne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z ich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Drugą i niezależną przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 K.p.a. jest zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Mając na uwadze treść uzasadnienia skarżonego postanowienia przyjąć należy, że podstawą skarżonego postanowienia jest, zdaniem organu, istnienie w przedstawionym stanie sprawy przesłanki drugiej. W literaturze uzasadniając pojęcie "innych uzasadnionych przyczyn" przywołuje się takie okoliczności jak: cywilny charakter sprawy, wynikanie praw bądź obowiązków z mocy samego prawa, brak przepisu stanowiącego podstawę materialnoprawną do wydania decyzji. W orzecznictwie sądów administracyjnych wśród ww. przyczyn wskazuje się takie, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie bądź gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 13 grudnia 2011 r., w sprawie sygn. akt II SA/Ol 893/11, LEX 1094438). Zdaniem sądu przez "inne uzasadnione przyczyny" należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty i niezaprzeczalny stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania - na przykład - gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. W rozpoznawanej sprawie z taką sytuacją nie mamy do czynienia. Należy pamiętać, że na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. Oznacza to, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 K.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się bowiem aktem formalnym, a nie merytorycznym. Tymczasem organ – na tym wstępnym i formalnym etapie - nie tylko dokonał ustalenia stanu faktycznego, ale również przeprowadził wykładnię przepisów będących podstawą merytorycznego rozstrzygnięcia w zakresie praw i obowiązków strony składającej wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. Na podkreślenie zasługuje również fakt, że przed podjęciem zaskarżonego postanowienia organ wzywał stronę do uzupełnienia wniosku, rozstrzygnął w przedmiocie uchybienia terminu, a sprawa w tym zakresie zakończyła się wydaniem wyroku przez WSA w Łodzi. W ocenie sądu, na wstępnym i formalnym etapie sprawy jakim jest rozważanie zasadności wszczęcia postępowania, w sytuacji gdy istnieje podstawa prawna merytorycznego rozpatrzenia wniosku strony, przeprowadzenie procesu wykładni prawa materialnego w oparciu o przyjęty (ustalony) stan sprawy nie jest możliwe, bowiem w nieuprawniony sposób organ na tymże wstępnym etapie przeprowadził już fazę postępowania charakterystyczną dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Należało zatem przyjąć, że organy obu instancji, w sposób nieuprawniony przyjęły, że postępowanie administracyjne z uzasadnionych przyczyn nie może być wszczęte. Reasumując należy stwierdzić, że postępowanie administracyjne toczyło się z naruszeniem art. 61 a § 1 kpa. Ocen dotyczących kwestii materialnoprawnych stanowiących podstawę rozpoznania wniosku skarżącej organ winien bowiem dokonać we wszczętym postępowaniu, a nie w uzasadnieniu postanowienia o charakterze formalnym, tym bardziej, że jak wynika z ustalonego stanu faktycznego, opisanego wyżej, postępowanie takie de facto się już toczyło. Rozważania prowadzone w uzasadnieniu postanowienia organu pierwszej instancji oraz organu odwoławczego nie mają charakteru formalnego bowiem dotyczą oceny obowiązków i uprawnień skarżącej w świetle prawa materialnego. Słusznie też skarżący wskazał na wewnętrzną sprzeczność uzasadnienia organu odwoławczego, który po zaprezentowaniu stanowiska, że w przypadku uzupełnienia przez stronę braków pisma z uchybieniem terminu, o jakim mowa w art. 64 § 2 k.p.a. pismo powinno zostać rozpatrzone merytorycznie, z tym zastrzeżeniem, że termin jego wniesienia powinien być liczony od daty wniesienia pisma uzupełniającego braki (str. 6 uzasadnienia), wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przy ponownym rozpoznaniu wniosku skarżącej, organ będzie zobowiązany do rozpoznania żądania strony z uwzględnieniem powyższej oceny. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. e.o.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI