III SA/Gd 13/25

III SA/Gd 13/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-03-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Adam Osik
Bartłomiej Adamczak
Janina Guść /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 135,  art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Asesor WSA Adam Osik, Protokolant: Referent Agnieszka Gross, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2025 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 15 listopada 2024 r. nr SKO/Gd 5732/23 w przedmiocie obowiązku zapłaty kosztów wynikających z usunięcia, przechowywania, oszacowania i zniszczenia pojazdu uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty Tczewskiego z dnia 2 października 2023 r. nr WKD.7132.50.2023.AG.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 15 listopada 2024 r. nr SKO/Gd 5732/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, po rozpatrzeniu odwołania P. W., utrzymało w mocy decyzję Starosty Powiatu Tczewskiego z dnia 2 października 2023 r. nr WKD.7135.50.2023.AG nakładającą na skarżącego obowiązek zapłaty kwoty 67 653,05 zł tytułem kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i zniszczeniem pojazdu marki Volkswagen Golf nr rej [...] usuniętego z ul. [...] w T. w dniu 16 lutego 2018 r.
W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Dyspozycją nr [...] z dnia 16 lutego 2018 r. wydaną przez funkcjonariusza Komendy Powiatowej Policji w Tczewie usunięto z ul. [...] w T. pojazd marki Volkswagen Golf nr rej [...], w związku z kierowaniem nim przez osobę nieposiadającą przy sobie wymaganych dokumentów uprawniających do kierowania lub używania pojazdu. W dniu wydania dyspozycji właścicielem pojazdu był skarżący, co potwierdza umowa sprzedaży zawarta 10 lutego 2018 r. z T. K.
Pojazd został odholowany na parking strzeżony firmy "D." położony w P. przy ul. [...]. O usunięciu pojazdu na wskazany parking skarżący powiadomiony został pismem KP w Tczewie z dnia 16 lutego 2018 r.
Następnie pismem z dnia 11 września 2018 r. Starosta Tczewski wezwał P. W. do odebrania pojazdu marki Volkswagen Golf nr rej [...] z parkingu firmy "D.". 19 lutego 2019 r. i 8 marca 2019 r. Starosta Tczewski został powiadomiony przez firmę "D." o nieodebraniu przedmiotowego pojazdu z parkingu strzeżonego.
Pismem z dnia 3 lipca 2019 r. Starosta Tczewski ponownie wezwał P. W. do odbioru pojazdu z parkingu, wskazując, że po upływie 3 miesięcy od doręczenia wezwania wystąpi do Sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz Powiatu. Do 19 grudnia 2019 r. właściciel nie odebrał pojazdu.
Postanowieniem z dnia 15 lutego 2023 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I NS 593/22 Sąd Rejonowy w Tczewie orzekł przepadek przedmiotowego pojazdu na rzecz Powiatu Tczewskiego. W celu oszacowania wartości pojazdu organ zlecił biegłemu rzeczoznawcy samochodowemu wydanie opinii zawierającej jego wycenę oraz opis stanu technicznego. 7 czerwca 2023 r. rzeczoznawca samochodowy sporządził opinię techniczną pojazdu, w której ustalił jego wartość na kwotę 700 zł.
Następnie 8 sierpnia 2023 r. przedmiotowy pojazd został przekazany do demontażu, a 1 września 2023 r. decyzją Starosty Tczewskiego został wyrejestrowany.
Zawiadomieniem z dnia 30 sierpnia 2023 r. Starosta Tczewski powiadomił P. W. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie obciążenia kosztami związanymi z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem wyżej wskazanego pojazdu. Wezwanie zostało przez skarżącego odebrane w dniu 7 września 2023 r.
Decyzją z dnia 2 października 2023 r. nr WKD.7135.50.2023.AG Starosta Tczewski nałożył na skarżącego obowiązek zapłaty kwoty 67653,05 zł tytułem kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i zniszczeniem przedmiotowego pojazdu.
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ I instancji wskazał, że na powyższą kwotę składają się: koszt usunięcia pojazdu (486 zł), koszty parkowania (67835 zł) i koszt szacowania wartości pojazdu (150 zł) pomniejszony o kwotę uzyskaną z kasacji pojazdu w wysokości 817,95 zł
W odwołaniu od tej decyzji P. W. podniósł, że nie stać go na zapłatę kwoty nałożonej decyzją z dnia 2 października 2023 r.
Decyzją z dnia 15 listopada 2024 r. nr SKO/Gd 5732/23, wydaną na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 572), art. 130a ust. 10h, ust. 10i i art. 130a ust. 2 pkt 1 lit.a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1251), powoływanej dalej także jako "p.r.d." Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że Starosta Tczewski ustalając koszty parkowania zastosował stawki wynikające z uchwał Rady Powiatu Tczewskiego w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie pojazdu z drogi i jego parkowanie na parkingu strzeżonym oraz wysokości kosztów związanych z zamiarem usunięcia pojazdu w razie odstąpienia od tej czynności: Nr XllI/95/2015 z dnia 29 grudnia 2015 r., Nr XXVIll/203/2017 z dnia 28 marca 2017 r., Nr XXXVI/267/2017 dnia 19 grudnia 2017, Nr XXX/ 197/2021 z dnia 30 marca 2021 r. i Nr XXXVIII/233/2021 z dnia 7 grudnia 2021 r.
Odnosząc się do argumentów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu Kolegium wyjaśniło, że opłata uiszczana za usunięcie pojazdu z drogi w wypadkach określonych w art. 130a ust. 1 i 2 ustawy oraz za parkowanie na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym stanowi opłatę publiczną w rozumieniu art. 60 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych i zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 2 tej ustawy stanowi należności, które organ właściwy, jakim w tej sprawie jest Starosta Tczewski, na wniosek zobowiązanego, może umorzyć w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym lub umarzać w części, odroczyć termin spłaty całości albo części należności lub rozłożyć na raty płatność całości albo części - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego.
W skardze na wyżej wskazaną decyzję organu odwoławczego skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, P. W. wniósł o jej uchylenie, wskazując, że przedmiotowa opłata została naliczona w nadmiernej wysokości i nie uwzględnia uzasadnionego i adekwatnego czasu przechowywania pojazdu.
Zdaniem skarżącego, czas ten powinien zostać zweryfikowany i skrócony ponieważ jest za długi, a w związku z tym naliczono zbyt wysoką opłatę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku nie powinno przychylać się do wydanej przez Starostę decyzji lecz ją zmienić i obniżyć określoną tam kwotę.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j.: Dz. U. z 2024, poz. 1267 ) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Badając legalność zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji sąd stwierdził naruszenie przez organy administracji obu instancji przepisów prawa w stopniu powodującym konieczność uchylenia decyzji organów obu instancji.
Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym.
Zgodnie z art. 130a ust.10 p.r.d., starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. Starosta występuje z wnioskiem nie wcześniej niż przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia (a). Przepisu ust. 10 nie stosuje się, gdy okoliczności wskazują, że nieodebranie pojazdu nastąpiło z przyczyn niezależnych od właściciela lub osoby uprawnionej (c). Koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10 i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. W myśl art.130a ust. 2 pkt 1b p.r.d. Pojazd może być usunięty z drogi na koszt właściciela, jeżeli nie ma możliwości zabezpieczenia go w inny sposób, w przypadku gdy kierowała nim osoba nieposiadająca przy sobie wymaganych dokumentów uprawniających do kierowania lub używania pojazdu. Zgodnie zaś z art. 130a ust. 5c. p.r.d. pojazd usunięty z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1-2 oraz art. 140ad ust. 7 umieszcza się na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie, z uwzględnieniem ust. 7. Natomiast zgodnie z art. 130a ust. 7 pkt 2 wydanie pojazdu następuje po okazaniu dowodu uiszczenia opłaty, dowodu uiszczenia kaucji, a także po usunięciu przyczyny umieszczenia pojazdu na parkingu.
Z kolei zgodnie z treścią art.130a ust. 6 p.r.d. rada powiatu, biorąc pod uwagę konieczność sprawnej realizacji zadań, o których mowa w ust. 1-2, oraz koszty usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze danego powiatu, ustala corocznie, w drodze uchwały, wysokość opłat, o których mowa w ust. 5c, oraz wysokość kosztów, o których mowa w ust. 2a. Wysokość kosztów, o których mowa w ust. 2a, nie może być wyższa niż maksymalna kwota opłat za usunięcie pojazdu, o których mowa w ust. 6a. Stosownie do treści art.130a ust. 6a pkt c p.r.d. ustala się maksymalną wysokość stawek kwotowych opłat, o których mowa w ust. 5c; pojazd o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 t - za usunięcie - 440 zł; za każdą dobę przechowywania - 33 zł. Zgodnie z treścią art.130a ust.6c p.r.d. na każdy rok kalendarzowy minister właściwy do spraw finansów publicznych ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" maksymalne stawki opłat, o których mowa w ust. 6a, z uwzględnieniem zasady określonej w ust. 6b, zaokrąglając je w górę do pełnych złotych. Zgodnie z treścią art.130a ust.10e p.r.d., w sprawach o przepadek pojazdu sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
W realiach rozpatrywanej sprawy skarżący przedmiotem skargi uczynił decyzję zobowiązującą do zapłaty kwoty 67 653,05 zł. Na łączny koszt złożyły się:
1. Koszty związane z usunięciem pojazdu z drogi - 486,00 zł;
2. Koszty związane z parkowaniem pojazdu (w okresie od dnia usunięcia pojazdu z drogi do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o orzeczeniu przepadku pojazdu na rzecz Powiatu):
a) Rok 2018 - 319 dni x 40,00 zł = 12 760,00 zł (z uwzględnieniem opłaty za parkowanie określone Uchwałą Nr XXXVI/267/2017 Rady Powiatu Tczewskiego z dnia 19 grudnia 2017 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie pojazdu z drogi i jego parkowanie na parkingu strzeżonym oraz wysokości kosztów związanych z zamiarem usunięcia pojazdu w razie odstąpienia od tej czynności).
b) Rok 2019 - 365 dni x 40,00 zł 14 240,00 zł (z uwzględnieniem opłaty za parkowanie określone Uchwałą Nr XXXVI/267/2017 Rady Powiatu Tczewskiego z dnia 19 grudnia 2017 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie pojazdu z drogi i jego parkowanie na parkingu strzeżonym oraz wysokości kosztów związanych z zamiarem usunięcia pojazdu w razie odstąpienia od tej czynności).
c) Rok 2020 - 365 dni x 40,00 zł = 14 600,00 zł (z uwzględnieniem opłaty za parkowanie określone Uchwałą Nr XXXVI/267/20l7 Rady Powiatu Tczewskiego z dnia 19 grudnia 2017 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie pojazdu z drogi i jego parkowanie na parkingu strzeżonym oraz wysokości kosztów związanych z zamiarem usunięcia pojazdu w razie odstąpienia od tej czynności).
d) Rok 2021-124 dni x 40 zł = 4 960,00 zł (z uwzględnieniem opłaty za parkowanie określone Uchwałą Nr XXXVI/267/2017 Rady Powiatu Tczewskiego z dnia 19 grudnia 2017 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie pojazdu z drogi i jego parkowanie na parkingu strzeżonym oraz wysokości kosztów związanych z zamiarem usunięcia pojazdu w razie odstąpienia od tej czynności).
e) Rok 2021 - 241 dni x 20,00 zł = 4 820,00 zł (z uwzględnieniem opłaty za parkowanie określone Uchwałą Nr XXX/197/2021 Rady Powiatu Tczewskiego z dnia 30 marca 2021 r. w sprawie ustalenia na 2021 rok wysokości opłat za usunięcie i parkowanie pojazdów oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdów z drogi).
f) Rok 2022 - 365 dni x 35,00 zł = 12 775,00 zł (z uwzględnieniem opłaty za parkowanie określone Uchwałą Nr XXXVII1/233/2021 Rady Powiatu Tczewskiego z dnia 7 grudnia 2021 r. w sprawie ustalenia na 2022 rok wysokości opłat za usunięcie i parkowanie pojazdów oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdów z drogi).
g) Rok 2023 - 83 dni x 40,00 zł = 3 320,00 zł (z uwzględnieniem opłaty za parkowanie określone Uchwałą Nr L/281/2022 Rady Powiatu Tczewskiego z dnia 25 października 2022 r. w sprawie ustalenia na 2023 rok wysokości opłat za usunięcie i parkowanie pojazdów oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdów z drogi).
3. Koszty związane z oszacowaniem wartości pojazdu - 150,00 zł:
Wyliczone koszty zostały pomniejszone o kwotę 817,95 zł pozyskaną z tytułu kasacji pojazdu.
Z akt sprawy wynika, że dyspozycja usunięcia pojazdu marki Volkswagen Golf z dnia 16 lutego 2018 r. wydana została na podstawie art. 130 ust. 4 p.r.d., który stanowi, że dyspozycję przemieszczenia lub usunięcia pojazdu z drogi wydaje:
1) policjant – w sytuacjach, o których mowa w ust. 1-3;
2) strażnik gminny (miejski) – w sytuacjach, o których mowa w ust. 1 pkt 1, 4 i 5;
3) osoba dowodząca akcją ratowniczą – w sytuacji, o której mowa w ust. 3.
Zgodnie z art. 130a ust. 1 pkt 6 p.r.d. pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela m.in. w przypadku kierowania nim przez osobę nieposiadającą uprawnienia do kierowania pojazdami albo której zatrzymano prawo jazdy i nie ma możliwości zabezpieczenia pojazdu przez przekazanie go osobie znajdującej się w nim i posiadającej uprawnienie do kierowania tym pojazdem; przepisu nie stosuje się, jeżeli kierujący posiada pokwitowanie, o którym mowa w art. 135 ust. 4 lub 5 albo w art. 135a ust. 5 lub 6, upoważniające do kierowania pojazdem.
Stosownie zaś do treści art. 130a ust. 2 i ust. 2a pkt 1 lit. b p.r.d. pojazd może być usunięty z drogi na koszt właściciela, jeżeli nie ma możliwości zabezpieczenia go w inny sposób, w przypadku gdy: kierowała nim osoba nieposiadająca przy sobie wymaganych dokumentów uprawniających do kierowania lub używania pojazdu. Jeżeli wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadkach, o których mowa w ust. 1-2, spowodowało powstanie kosztów, do ich pokrycia jest obowiązany właściciel pojazdu (art.130a ust.10h p.r.d.).
Intencją ustawodawcy w odniesieniu do przepisu art.130a ust.10h p.r.d. było niewątpliwie to aby koszty te ponosiła osoba, której niewłaściwe i niezgodne z prawem zachowania spowodowały powstanie tych kosztów. Zatem wskazać należy, że właściciela pojazdu powinny obciążać tylko koszty uzasadnione a więc takie, które są normalnym skutkiem jego niewłaściwego zachowania a nie takie, które są wynikiem zaniechań czy bezczynności ze strony organu administracji publicznej (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 13 kwietnia 2022 r. sygn. akt III SA/Łd 1158/21).
Wskazana kwestia ma istotne znaczenie w przypadku powstania kosztów przechowywania pojazdu usuniętego z drogi na parking strzeżony. Przepis art.130a ust.10 p.r.d. jak już wyżej wskazano, przewiduje bowiem, że starosta występuje do sądu powszechnego z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu jeżeli właściciel prawidłowo powiadomiony nie odebrał pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia, przy czym z wnioskiem takim może wystąpić nie wcześniej niż przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia.
W ocenie Sądu, starosta występując z wnioskiem do sądu powszechnego o orzeczenie przepadku pojazdu winien tego dokonać w rozsądnym terminie. Naruszenie przez organ administracji powinności sprawnego prowadzenia postępowania nie może powodować negatywnych skutków dla strony. Zasada ta znajduje normatywne uregulowanie w art. 2 Konstytucji RP. Naruszałoby standardy rzetelności prawa, gdyby ocenę zachowania administracji oprzeć na założeniu, że ryzyko zaniedbań, błędów czy opieszałości administracji należy umiejscowić w sferze interesów i praw stron postępowania (por. E. Łętowska, glosa do wyroku NSA z dnia 26 lutego 2003 r., V SA 1131/02, OSP 2003/7-9/93).
Ponadto w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, że nie jest dopuszczalna w państwie prawa sytuacja, w której organ administracji nie wykonuje czynności, do których jest zobowiązany w racjonalnym terminie i wskutek jego bezczynności generowane są koszty obciążające zobowiązanego w stopniu mogącym spowodować jego finansową ruinę (por. wyroki NSA z dnia 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2331/17; z dnia 25 maja 2018 r. sygn. akt I OSK 2990/17).
W rozpoznawanej sprawie skarżący został obciążony kosztami usunięcia pojazdu, kosztami przechowywania pojazdu, kosztami oszacowania pojazdu oraz kosztami zniszczenia pojazdu. Nie ulega wątpliwości, że skarżący jest zobowiązany do ich poniesienia na podstawie art.130a ust.10h p.r.d. Treść tego przepisu w wskazuje, że koszty te ponosi osoba będąca właścicielem pojazdu w dniu dyspozycji jego usunięcia z drogi.
W ocenie Sądu, w sprawie nie wyjaśniono jednak, czy wszystkie koszty, którymi obciążono skarżącego są kosztami uzasadnionymi.
Skarżący został obciążony kosztami przechowywania pojazdu za okres od dnia 16 lutego 2018 r. do dnia 24 marca 2023 r., czyli za okres 5 lat od dnia wydania dyspozycji usunięcia pojazdu do dnia uprawomocnienia się orzeczenia Sądu Rejonowego w Tczewie o przepadku pojazdu na przecz Powiatu Tczewskiego.
Niewątpliwie okres taki nie jest zwyczajnym czasem pozostawania pojazdu na parkingu w tego typu sprawach i nie było wolą ustawodawcy obciążanie właściciela pojazdu kosztami takiego wieloletniego przechowywania pojazdu.
Należy zwrócić uwagę, że przechowawca pojazdu już pismem z dnia 20 maja 2018 r. poinformował organ, że pojazd odholowany w dniu 16 lutego 2018 r. nie został odebrany z parkingu mimo upływu 3 miesięcy. Ponownie informacja ta została przesłana organowi pismem z dnia 8 marca 2019 r. a następnie pismem z dnia 19 grudnia 2019 r.
Organ wzywał skarżącego do odebrania pojazdu z parkingu w dniu 11 września 2018 r. a następnie w dniu 3 lipca 2019 r.
Z pisma Naczelnika Wydziału Komunikacji, Transportu i Dróg z dnia 30 lipca 2020 r. kierowanego do Zespołu Radców Prawnych wynika, że dopiero wówczas zwrócono się o sporządzenie wniosku do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu. Już na tym etapie widoczne jest znaczne opóźnienie w działaniu organu. Data wystąpienia do sądu nie została ustalona, znana jest tylko data wydania orzeczenia (15 lutego 2023 r.) oraz jego prawomocności.
Organ nie ustalił kiedy poznano dane właściciela pojazdu i dlaczego wezwanie do skarżącego wystosowano dopiero we wrześniu 2018 r. Nie ustalił też dlaczego dopiero w drugiej połowie 2020 r., a więc po upływie prawie dwóch lat, wystąpiono o wystosowanie wniosku o orzeczenie przepadku pojazdu, ani kiedy taki wniosek do sądu złożono. Niewątpliwie czas podjęcia tych czynności miał istotny wpływ na okres pozostawiania pojazdu na parkingu i związane z tym koszty. Zaniechanie organu generowało dodatkowe koszty przechowywania, bowiem pojazd skarżącego, z nieznanych przyczyn, pozostawał na parkingu strzeżonym przez kilka lat.
Przepis art.130a ust.10 p.r.d. w brzmieniu obowiązującym od dnia 4 września 2010 r. przewiduje możliwość wystąpienia starosty do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu, jeżeli właściciel nie odebrał pojazdu w ciągu 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Przepis ten nie ustanawia dla organu terminu, w jakim powinien on zwrócić się do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu. Nie można jednak zgodzić się z poglądem, że starosta nie jest związany żadnym terminem do wystąpienia z wnioskiem do sądu cywilnego o orzeczenie przepadku pojazdu. Brak wyznaczonego terminu na dokonanie tej czynności nie oznacza całkowitej dowolności organu w tym zakresie. Termin na złożenie takiego wniosku nie powinien być nadmiernie wydłużony. Nie można tracić z pola widzenia przepisów art. 7 i art. 8 k.p.a. regulujących dyrektywy zobowiązujące organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli, a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa. Co oczywiste, przechowywanie pojazdu na parkingu strzeżonym generuje określone koszty. Jest zatem rzeczą zrozumiałą, że organ powinien podjąć takie działania aby je maksymalnie zminimalizować. Powinien zatem wystąpić z wnioskiem, o którym mowa w art.130a ust.10 p.r.d., bez zbędnej zwłoki (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 2 lipca 202 r. sygn. akt III SA/Gd 113/20).
Obowiązek pokrycia kosztów przechowywania pojazdu jest wynikiem niewłaściwego zachowania skarżącego, niemniej w niniejszej sprawie na wysokość tych kosztów miał zasadniczy wpływ okres pozostawiania pojazdu na parkingu, wynikający z długotrwałej zwłoki organu w uregulowaniu stanu prawnego pojazdu. W wydanych decyzjach całymi związanymi z tym kosztami został obciążony skarżący. Oznacza to, że obecnie skarżący ma ponieść zarówno koszty swojego niewłaściwego zachowania jak i koszty długotrwałego zaniechania Starosty Tczewskiego w podjęciu działań mających na celu uregulowanie kwestii własnościowej pojazdu.
Jak już wcześniej wskazano, koszty obciążające właściciela pojazdu, o których mowa w art.130a ust.10h p.r.d., muszą być uzasadnione, a więc właściciel winien ponieść koszty będące normalnym następstwem jego nagannego zachowania. Nie można natomiast obciążać właściciela takimi kosztami, które są skutkiem bezczynności organu. W ocenie Sądu, nie można uznać, że całe koszty przechowywania pojazdu przez okres od dnia 16 lutego 2018 r. do dnia 24 marca 2023 r. są normalnym następstwem usunięcia pojazdu skarżącego. Należy podkreślić, że w demokratycznym państwie prawa nie jest dopuszczalna sytuacja, w której organ administracji nie wykonuje czynności, do których jest zobowiązany w racjonalnym terminie i wskutek jego bezczynności generowane są koszty obciążające obywatela w stopniu mogącym spowodować jego finansową ruinę (por. wyrok NSA z dnia 25 maja 2018 r. sygn. akt I OSK 2990/17, wyrok WSA w Łodzi z dnia 29 czerwca 2017 r. sygn. akt III SA/Łd 303/17).
Konstatując, należy stwierdzić, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, by wszystkie koszty wieloletniego przechowywania pojazdu, którymi został obciążony skarżący, były kosztami uzasadnionymi. W szczególności nie wyjaśniono, kiedy złożono do sądu wniosek o orzeczenie przepadku pojazdu ani dlaczego wniosek ten został złożony nie wcześniej niż w lipcu 2020 r. Wyjaśnienie tych okoliczności pozwoli na dokonanie oceny, czy koszty przechowywania spornego pojazdu można w całości uznać za uzasadnione i w całości obciążyć nimi skarżącego, czy też część tych kosztów nie powinna podlegać uiszczeniu z uwagi na ich powstanie z winy organu.
W uzasadnieniu wydanych decyzji brak jest rozważań w tym zakresie, co oznacza, że zostały one wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a, mającym wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Wskazać należy, że opłata pobierana na podstawie art. 130a ust. 10h p.r.d. stanowi nieopodatkowaną należność budżetową o charakterze publicznoprawnym, co oznacza, że do umorzenia tej należności zastosowanie ma art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1530; por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 4 lipca 2019 r. sygn. akt I SA/Ol 246/19). Zatem uznać należy, że starosta, na wniosek zobowiązanego, może umorzyć w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym lub umorzyć w części, odroczyć termin spłaty całości albo części należności lub rozłożyć na raty płatność całości albo części - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego. Rozpoznanie wniosku w tym zakresie odbywa się jednak w odrębnym postępowaniu.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a., uchylił decyzje organów obu instancji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organy wezmą pod uwagę argumentację przedstawioną przez Sąd w niniejszym wyroku, dokonają niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy ustaleń, dotyczących przyczyn przedłużenia czasu wystąpienia przez organ z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu, a przy ocenie prawnej ustalonego w sprawie stanu faktycznego zobowiązane będą uwzględnić dokonaną wykładnię znajdujących w sprawie zastosowanie przepisów prawa materialnego.
Sąd nie orzekł o obowiązku zwrotu kosztów postępowania. Wyrok uwzględniający skargę wydano na rozprawie a skarżący, prawidłowo pouczony, nie zgłosił wniosku o zwrot kosztów postępowania (art. 210 § 1p.p.s.a.).
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym orzeczenia.nsa.gov.pl.