III SA/Łd 1153/21

III SA/Łd 1153/21 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-05-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Janusz Nowacki /przewodniczący/
Małgorzata Kowalska /sprawozdawca/
Paweł Dańczak
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Gry losowe
Sygn. powiązane
II GSK 1533/22 - Wyrok NSA z 2023-03-10
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 165
art. 1 ust. 2, art. 2 ust. 2 i 2a, art. 3, art. 6 ust. 3 i 4, art. 14 ust. 3, art. 32 ust. 2, art. 89 ust. 1, ust. 4 pkt 2 lit.a
Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Dnia 17 maja 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), Sędzia WSA Paweł Dańczak, , po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2022 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w związku z urządzaniem gier hazardowych z naruszeniem warunków zatwierdzonego regulaminu i udzielonego zezwolenia oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 10 listopada 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi z 17 czerwca 2021 r. w przedmiocie nałożenia na L Sp. z o.o. kary pieniężnej w wysokości 5.000 zł w związku z urządzaniem zakładów wzajemnych-bukmacherskich na podstawie udzielonego zezwolenia z naruszeniem warunków zatwierdzonego regulaminu oraz udzielonego zezwolenia w punkcie przyjmowania zakładów wzajemnych, zlokalizowanym w Ł. al. [...].
Z akt sprawy wynika, że 15 i 16 stycznia 2019 r. Naczelnik Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi przeprowadził kontrolę w punkcie przyjmowania zakładów wzajemnych-bukmacherskich znajdującym się w Ł. al. [...] w zakresie przestrzegania przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier hazardowych, o których mowa w ustawie z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 165) - dalej "u.g.h.", zakończoną protokołem kontroli z 30 stycznia 2019 r. Kontrolą objęto okres od 10 do 30 stycznia 2019 r.
Podczas przeprowadzanych czynności kontrolnych funkcjonariusze ustalili, że spółka L Sp. z o. o. decyzją Ministra Finansów z 13 maja 2016 r. zmienioną decyzją z 6 czerwca 2017 r. otrzymała zezwolenie na urządzanie zakładów wzajemnych-bukmacherskich w kontrolowanym punkcie (punkt II ppkt 146 decyzji), zaś decyzją Ministra Finansów z 13 maja 2016 r. otrzymała również zezwolenie na urządzanie zakładów wzajemnych-bukmacherskich przez sieć Internet. W kontrolowanym punkcie przyjmowania zakładów znajdował się m.in. "Regulamin zakładów wzajemnych-bukmacherskich organizowanych przez spółkę L. z siedzibą w K." dotyczący zakładów przyjmowanych w punktach stacjonarnych zatwierdzony przez Ministra Finansów decyzją z 13 maja 2016 r., który był dostępny dla uczestników zakładów zgodnie
z art. 61 ust. 4 u.g.h., jak również regulamin Zasady Specjalne dla każdego sportu. Ponadto ustalono, że zakłady wzajemne w kontrolowanym punkcie przyjmowane były przez podmiot V. Sp. z o.o. Sp.k. z siedzibą w K. na podstawie zawartej z kontrolowaną spółką umową agencyjną z 7 października 2016r. (zgodnie z art. 28 ust. 2 u.g.h.). Przed wejściem do miejsca urządzania gier (punktu przyjmowania zakładów wzajemnych) oraz w miejscu urządzania gier stwierdzono informacje o zakazie wstępu i uczestnictwa w grach osób, które nie ukończyły 18 roku życia. Dostępny na terminalach Regulamin Zasady Specjalne dla każdego sportu zawierał część zatytułowaną: Zasady specjalne dla każdego sportu - zgodnie z § 18 pkt 2 Regulaminu, w której m.in. umieszczono opis wyścigów wirtualnych. Ustalono nadto, że w kontrolowanym punkcie przyjmowania zakładów wzajemnych znajdowały się informacje zawierające wykaz miejsc wystawiania imiennych zaświadczeń o uzyskanej wygranej i o prowadzeniu ewidencji wygranych, których wartość wynosi co najmniej 2280 zł oraz zatwierdzony przez Ministra Finansów regulamin zakładów wzajemnych - bukmacherskich organizowanych przez Spółkę L. W miejscu kontroli, oferta zakładów wzajemnych bukmacherskich, była wyświetlana na: 1) ekranach telewizyjnych, 2) stronie https://terminal.lvbet.pl/pl ekranów telewizyjnych - stanowisk komputerowych (udostępnionych grającym m.in do przeglądania i wyboru zakładów oraz drukowania kuponów poglądowych), 3) ekranie stanowiska obsługi punktu oraz 4) terminalach.
Zgodnie z § 7 ust. 2 ww. Regulaminu zakładów wzajemnych - bukmacherskich, na terenie kontrolowanych punktów przyjmowania zakładów wzajemnych, umożliwiono grającym zawarcie zakładu z wykorzystaniem terminali lub bezpośrednio u obsługi. W kontrolowanym punkcie znajdowały się dwa terminale służące do zawierania zakładów wzajemnych. Podczas czynności kontrolnych, sprawdzono możliwość zawarcia zakładu wzajemnego na zdarzenia wirtualne, z wykorzystaniem terminali. W protokole kontroli opisano w sposób szczegółowy wygląd terminali i sposób zawarcia zakładu oraz przebieg obstawionego zdarzenia wirtualnego.
W toku kontroli ustalono, że sposób zawierania zakładów na zdarzenia wirtualne z wykorzystaniem terminali, w typach stwierdzonych podczas kontroli (multisingiel, 1 z 4, Kolor, Zwycięzca, Rząd, Tuzin, Parzyste/Nieparzyste), nie został opisany w zatwierdzonym regulaminie. Nie został opisany również w udostępnionym grającym na terminalu regulaminie zatytułowanym Regulamin Zasady specjalne dla każdego sportu.
W czasie kontroli w punktach, nie stwierdzono udostępnienia oferty kursowej zakładów wzajemnych na zdarzenia wirtualne - co jest niezgodne z § 5 ust. 9 pkt c oraz § 7 ust. 4, zatwierdzonego przez MF w dniu 12 września 2018 r. Regulaminu. Na terminalu prezentowane jest jedno zdarzenie wirtualne - wyścig psów, a oferta kursu na to zdarzenie pojawia się po wskazaniu przez gracza stawki i typu. Po zakończeniu bieżącego wyścigu, następuje kolejny wyścig. Nie stwierdzono oferty kursowej kilku kolejnych wyścigów pozwalającej na wybór konkretnego wyścigu. Dostępne na terminalu, wirtualne wyścigi psów, nie są odwzorowaniem realnych zawodów, co uchybia przepisom § 5 ust. 9 pkt. f ww. Regulaminu.
Przystępując do gry na terminalu gracz wkłada gotówkę do terminala, wybiera stawkę, naciska dowolny przycisk znajdujący się na klawiaturze. Następuje automatyczne przypisanie kursu, podatku, potencjalnej wygranej. Wysokość wygranej pieniężnej stanowi iloczyn stawki (pomniejszonej o 12% podatek) i kursu. Naciśnięcie przez gracza klawisza OBSTAW powoduje wydrukowanie kuponu - potwierdzenia zakładu, na którym znajduje się kwota maksymalnej potencjalnej wygranej w PLN. Następnie pojawia się animacja wyścigu komputerowo generowany jest wynik. Taki sposób prowadzenia gry na terminalu odpowiada grze liczbowej keno zdefiniowanej w art. 2 ust. 1 pkt 1 ww. u.g.h. Gracz uczestniczący w grze na terminalu, określonej jako wirtualne wyścigi psów, wybiera (alternatywnie): liczbę, kolor, zestaw liczb i w ten sposób typuje wynik gry, określonej jako wirtualne wyścigi psów. Wynik generowany jest automatycznie, a gracz nie ma na niego wpływu. Gracz uzyskuje wygraną pieniężną przez prawidłowe wytypowanie jednej liczby (lub koloru tła na jakim jest ona prezentowana), która po zakończeniu wyścigu znajdzie się pod pozycją 1. Wysokość wygranej pieniężnej stanowi iloczyn stawki i mnożnika ustalonego dla poszczególnych stopni wygranych (tj. 0,88 x kurs). Taki rodzaj gry hazardowej oferowanej na terminalu w punkcie przyjmowania zakładów wzajemnych wykracza poza zakres udzielonego przez Ministra Finansów w dniu 13 maja 2016 r. zezwolenia na urządzanie zakładów wzajemnych-bukmacherskich udzielonego L. Sp. z o.o.
Postanowieniem z 18 marca 2019 r. Naczelnik Łódzkiego Urzędu Celno - Skarbowego w Łodzi wszczął wobec spółki – L.
Sp. z o.o. postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia przepisów ustawy o grach hazardowych w związku z protokołem kontroli z 30 stycznia 2019 r. dot. kontroli przeprowadzonej w punkcie przyjmowania zakładów wzajemnych w Ł., przy al. [...].
Następnie decyzją z 17 czerwca 2021 r. Naczelnik Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi wymierzył spółce karę pieniężną w kwocie 5000 zł z tytułu urządzania gier hazardowych (zakładów wzajemnych - bukmacherskich), na podstawie udzielonego zezwolenia z naruszeniem warunków zatwierdzonego regulaminu oraz udzielonego zezwolenia, opisanych w protokole kontroli z 30 stycznia 2019 r.
Pismem z 2 lipca 2021 r. spółka złożyła odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu strona zarzuciła:
- błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że w kontrolowanym punkcie strona nie udostępniała oferty kursowej zakładów wzajemnych na zdarzenia wirtualne, co jest niezgodne z regulaminem oraz nie dokonała wywieszenia wyników w sposób zgodny z regulaminem;
- błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że w kontrolowanym punkcie strona z naruszeniem regulaminu przyjmowała zakłady wzajemne przez terminale, na zasadach nieopisanych w zatwierdzonym regulaminie;
- naruszenie prawa materialnego, a to art. 89 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 4 pkt 2 lit. a u.g.h., poprzez nałożenie na stronę kary pieniężnej w sytuacji, w której nie zostały spełnione przesłanki jej nałożenia określone w powyższych przepisach;
- błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że kara pieniężna w wysokości
5000 zł jest zgodna z wytycznymi określonymi w art. 90 ust. 1b pkt 1 u.g.h.
Przywołaną na wstępie decyzją z 10 listopada 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi prawidłowo Naczelnik Łódzkiego Urzędu Celno- Skarbowego w Łodzi przyjął, że Spółka urządzała gry hazardowe z naruszeniem warunków udzielonego zezwolenia i zatwierdzonego regulaminu w punkcie przyjmowania zakładów wzajemnych - bukmacherskich zlokalizowanym w Ł., al. [...]. Urządzanie zakładów wzajemnych na podstawie udzielonego zezwolenia, ale z naruszeniem udzielonego zezwolenia czy zatwierdzonego regulaminu, zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. podlega karze pieniężnej. Wysokość kary, wynosi do 200 tys. zł (art. 89 ust. 4 pkt 2 lit. a u.g.h.), a przy jej ustalaniu naczelnik urzędu celno-skarbowego bierze pod uwagę sytuację finansową podmiotu podlegającego karze, skalę prowadzonej działalności oraz czas trwania naruszenia (art. 90 ust. 1b pkt 1 u.g.h.). Na Spółkę została nałożona kara pieniężna w wysokości 5000 zł. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że organ wziął pod uwagę słabą sytuację finansową spółki L. Sp. z o.o., dużą liczbę punktów stacjonarnych objętych zezwoleniem (Spółka uzyskała zezwolenie na urządzanie zakładów wzajemnych w 211 punktach stacjonarnych), a także krótki czas trwania naruszeń zatwierdzonego regulaminu w punkcie przyjmowania zakładów wzajemnych-bukmacherskich znajdującym się w Ł., przy al. [...] pomieszczenie nr 0.155 oraz fakt, iż mimo licznych kontroli w zakresie przestrzegania przez stronę przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier hazardowych, o których mowa w ustawie o grach hazardowych, podczas których stwierdzono naruszenie przez stronę warunków udzielonego zezwolenia oraz zatwierdzonego regulaminu zakończonych decyzjami wymierzającymi stronie kary pieniężne, strona dalej dopuszczała się takich naruszeń Organ wziął pod uwagę także fakt, iż stwierdzone naruszenia regulaminów nie skutkowały uszczupleniami dla budżetu Państwa.
Odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego błędu w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że w kontrolowanym punkcie Spółka nie udostępniała oferty kursowej zakładów wzajemnych na zdarzenia wirtualne, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi podkreślił, że jak wynika z protokołu kontroli, w punkcie, nie stwierdzono udostępnienia oferty kursowej zakładów wzajemnych na zdarzenia wirtualne - co jest niezgodne z § 5 ust. 9 pkt c oraz § 7 ust. 4 zatwierdzonego przez Ministerstwa Finansów w dniu 12 września 2018 r. Regulaminu zakładów wzajemnych - bukmacherskich, które organizowane są przez L. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na terenie punktów przyjmowania zakładów. Na terminalu prezentowane jest jedno zdarzenie wirtualne - wyścig psów, a oferta kursu na to zdarzenie pojawia się po wskazaniu przez gracza stawki i typu (np. liczby). Gracz nie dysponował ofertą, nie wiedział, jakie kursy kryją się pod innymi możliwymi do wyboru klawiszami na klawiaturze dla nadchodzącego zdarzenia - wyścigu psów, nie wiedział jakie konkretnie zdarzenie będzie powodowało wygraną w chwili jego zaistnienia. W związku z tym, nie można uznać, że oferta kursowa dla zdarzenia wirtualnego (chociażby na najbliższy wyścig) była publikowana w punkcie. Po zakończeniu bieżącego wyścigu, następuje kolejny wyścig. Jak wynika z treści protokołu, nie stwierdzono oferty kursowej kilku kolejnych wyścigów pozwalającej na wybór konkretnego wyścigu (jak to opisano w Zasadach specjalnych dla każdego sportu w części dotyczącej Wyścigów wirtualnych). Udostępnione grającym Zasady Specjalne dla każdego sportu informują uczestnika gry o zasadach gry zawartych w Regulaminie innym niż ten, zatwierdzony przez Ministra Finansów w dniach 12 września 2018 r. i 2 marca 2018 r. Dostępne na terminalu, wirtualne wyścigi psów, nie są odwzorowaniem realnych zawodów, co uchybia przepisom § 5 ust. 9 pkt f ww. Regulaminu. Gracz nie ma możliwości odgadywania wyniku. Zdaniem Spółki, organ nie wziął pod uwagę celu umieszczenia w punkcie przyjmowania zakładów wzajemnych terminala, którym jest zapewnienie graczom niczym nieograniczonego i swobodnego dostępu do opublikowania ofert, kursów oraz wyników, a postęp techniczny powoduje, że nie wszystkie ważne informacje, komunikaty muszą być publikowane i podawane do wiadomości za pomocą kartek papieru. Strona podkreśliła, że jest autorem własnego regulaminu, a wdrażając w życie jego zapisy przestrzegała wszystkich jego postanowień.
Mając na uwadze powyższe, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji, że tylko zapisy regulaminu są punktem odniesienia do stwierdzenia, że urządzający gry hazardowe na podstawie udzielonej koncesji, udzielonego zezwolenia lub dokonanego zgłoszenia, narusza warunki zatwierdzonego regulaminu. W stwierdzonym podczas kontroli sposobie zorganizowania przez Spółkę przyjmowania zakładów na zdarzenia wirtualne za pośrednictwem terminali nie stwierdzono publikacji oferty chociażby na jedno zdarzenie. Na terminalu prezentowane jest jedno zdarzenie wirtualne - wyścig psów, a oferta kursu na to konkretne zdarzenie pojawia się po wskazaniu przez gracza stawki i typu. Gracz ofertą nie dysponuje, nie ma wiedzy jakie konkretne zdarzenie będzie powodowało wygraną w chwili jego zaistnienia. W związku z powyższym nie można uznać, że oferta kursowa dla zdarzenia wirtualnego była w kontrolowanym punkcie w Ł., al. [...] w pomieszczeniu nr 0.155 publikowana. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi stwierdził, że Spółka formułując zarzuty i uzasadniając swoje stanowisko w sprawie nie zauważyła, że organ I instancji uwzględnił zapisy § 7 ust. 18 Regulaminu, tj. za publikowanie, ogłaszanie, wywieszanie kursów zakładów oraz wyników przyjmuje się udostępnianie ich Klientom na terenie Punktów w formie papierowej lub elektronicznej - na ekranach telewizyjnych. Bezzasadne jest więc zarzucanie Naczelnikowi Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi, że organ nadal zarzuca Spółce, że ta nie udostępnia oferty, kursów oraz wyników w formie papierowej. Spółka powiela zarzuty zgłoszone już wcześniej w innych postępowaniach, w innych stanach faktycznych. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi podzielił stanowisko organu I instancji, że Spółka przyjmowała zakłady na zdarzenia wirtualne z wykorzystaniem terminali na zasadach nieopisanych w zatwierdzonym regulaminie. Sposób prowadzenia gry na terminalu odpowiadał grze liczbowej keno zdefiniowanej w art. 2 ust. 1 pkt 1 u.g.h. Urządzane przez Spółkę zakłady na zaistnienie zdarzeń wirtualnych - wyścigów psów nie spełniały zasadniczego elementu ustawowej definicji zakładów wzajemnych – bukmacherskich, tj. warunku polegającego na odgadywaniu zaistnienia różnych zdarzeń. Urządzane przez spółkę zakłady na wirtualne wyścigi psów są w istocie grą losową (grą liczbową keno) określoną w art. 2 ust. 1 pkt. 1 u.g.h. Podstawowym bowiem elementem tej gry jest właśnie wytypowanie liczb, a wynik w szczególności zależy od przypadku, wygraną zaś uzyskuje się przez prawidłowe wytypowanie liczb, a wysokość wygranej stanowi iloczyn wpłaconej stawki i mnożnika ustalonego dla poszczególnych stopni wygranych. W grach losowych grający nie ma żadnego wpływu na ostateczny wynik, bowiem zależy on w szczególności od przypadku, zaś w zakładach wzajemnych (totalizatory, bukmacherstwo) wyniki, czy to współzawodnictwa, czy zaistnienia jakiegoś zdarzenia, uzależnione są od szeregu czynników, których znajomość wpływa na prawdopodobieństwo trafnego jego odgadnięcia. Jak wynika z treści protokołu kontroli, gracz uczestniczący w grze na terminalu, określonej jako wirtualne wyścigi psów, wybiera (alternatywnie): liczbę, kolor, zestaw liczb, i w ten sposób typuje wynik gry, określonej jako wirtualne wyścigi psów. Wynik generowany jest automatycznie, a gracz nie ma na niego wpływu. Gracz uzyskuje wygraną pieniężną przez prawidłowe wytypowanie jednej liczby (lub koloru tła na jakim jest ona prezentowana), która po zakończeniu wyścigu znajdzie się pod pozycją 1. Wysokość wygranej pieniężnej stanowi iloczyn stawki i mnożnika ustalonego dla poszczególnych stopni wygranych (tj. 0,88 x kurs) ( str. 11 protokołu).
Rodzaj gry hazardowej oferowanej na terminalu w punkcie przyjmowania zakładów wzajemnych wykracza poza zakres udzielonego przez Ministra Finansów w dniu 13 maja 2016 r. zezwolenia na urządzanie zakładów wzajemnych -bukmacherskich udzielonego L. Sp. z o.o. Tym samym zasadnie stwierdzono, że Spółka działała niezgodnie z art. 14 ust. 3 u.g.h, który stanowi, iż przyjmowanie zakładów wzajemnych jest dozwolone stosownie do udzielonego zezwolenia, wyłącznie w punktach przyjmowania zakładów wzajemnych lub przez sieć Internet na zasadach i warunkach określonych w zatwierdzonym regulaminie i udzielonym zezwoleniu, a także wynikającym z przepisów ustawy.
Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, wszelkie wątpliwości dotyczące organizowania działalności dotyczącej zakładów wzajemnych - bukmacherskich, winny być także interpretowane w zgodzie z celami ustawy.
Celem ustawy, jak to wyżej opisano, jest upowszechnienie społecznej świadomości w zakresie hazardu. Stąd tak ważne jest to, by podmioty posiadające zezwolenie i zatwierdzony regulamin, tak jak w przypadku Spółki z o.o. L. z siedzibą w K., w ww. punkcie przyjmowania zakładów wzajemnych-bukmacherskich, urządzały gry hazardowe przestrzegając ściśle postanowień regulaminu.
Ujawnione podczas kontroli nieprawidłowości, w swej istocie dotyczą rodzaju oferowanej przez Spółkę gry hazardowej. Spółka oferując generowane komputerowo zdarzenia - wyścigi psów, nie zapewniła by zdarzenia te dotyczyły sportowego współzawodnictwa zwierząt w sposób umożliwiający graczowi odgadywanie zaistnienia zdarzeń wirtualnych.
Spółka wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ze skargą na powyższą decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, zarzucając:
• naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 191 O.p., prowadzące do błędu w ustaleniach faktycznych, poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i dokonanie oceny całkowicie dowolnej, wyrażające się w przyjęciu, iż spółka L. Sp. z o.o. urządzała gry hazardowe z naruszeniem warunków udzielonego zezwolenia i zatwierdzonego regulaminu,
• naruszenie prawa materialnego, a to art.89 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 u.g.h., poprzez nałożenie na stronę obowiązku zapłaty kary pieniężnej pomimo braku udowodnienia jakiekolwiek winy po stronie spółki L. sp. z o.o.
• błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że kara pieniężna w wysokości 5000 zł jest zgodna z wytycznymi określonymi w art. 90 ust. 1b pkt 1 u.g.h.
W oparciu o powyższe zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Ponadto wniosła o zasądzenie od strony przeciwnej na swą rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga podlegała oddaleniu.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.), zgodnie z którym przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021 poz. 137 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022 poz. 329. ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sąd uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd natomiast oddala skargę odpowiednio w całości albo w części – art. 151 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Odnosząc się do istoty problemu w rozpatrywanej sprawie, tj. nieprawidłowości w zakresie przestrzegania przez spółkę przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier hazardowych na podstawie udzielonego zezwolenia oraz zatwierdzonego regulaminu, dotyczących urządzanych przez spółkę zakładów na zdarzenia wirtualne - wyścigi psów w punktach przyjmowania zakładów wzajemnych, wskazać należy, że sąd zasadniczo podziela stanowisko prezentowane w sprawie przez organy administracji celno-skarbowej.
Materialnoprawną podstawę wydania kontrolowanych w sprawie decyzji organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 165 ze zm.) – dalej "u.g.h." w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli w należącym do spółki punkcie przyjmowania zakładów wzajemnych - bukmacherskich zlokalizowanym w Ł. przy ul. [...]. Zgodnie z art. 1 ust. 2 u.g.h. grami hazardowymi są gry losowe, zakłady wzajemne, gry w karty, gry na automatach. Stosownie zaś do art. 2 ust. 2 u.g.h. zakładami wzajemnymi są zakłady o wygrane pieniężne lub rzeczowe, polegające na odgadywaniu:
1) wyników sportowego współzawodnictwa ludzi lub zwierząt, w których uczestnicy wpłacają stawki, a wysokość wygranej zależy od łącznej kwoty wpłaconych stawek - totalizatory;
2) zaistnienia różnych zdarzeń, w tym zdarzeń wirtualnych, w których uczestnicy wpłacają stawki, a wysokość wygranych zależy od umówionego, między przyjmującym zakład a wpłacającym stawkę, stosunku wpłaty do wygranej - bukmacherstwo.
Z kolei przez zdarzenia wirtualne rozumie się generowane komputerowo zdarzenia dotyczące sportowego współzawodnictwa ludzi lub zwierząt 9art. 2 ust. 2a u.g.h.). Urządzanie gier losowych, zakładów wzajemnych, gier w karty i gier na automatach oraz prowadzenie działalności w tym zakresie jest dozwolone na podstawie właściwej koncesji, zezwolenia lub dokonanego zgłoszenia (art. 3 u.g.h.). Natomiast zgodnie z art. 6 ust. 3 u.g.h. działalność w zakresie zakładów wzajemnych może być prowadzona - stosownie do udzielonego zezwolenia - wyłącznie w punktach przyjmowania zakładów wzajemnych albo przez sieć Internet po uzyskaniu zezwolenia na urządzanie zakładów wzajemnych. Działalność ta jest prowadzona na zasadach i warunkach określonych w zatwierdzonym regulaminie i udzielonej koncesji lub udzielonym zezwoleniu, a także wynikających z przepisów ustawy (art. 6 ust. 4 u.g.h.).
Stosownie do art. 14 ust. 3 u.g.h. przyjmowanie zakładów wzajemnych jest dozwolone - stosownie do udzielonego zezwolenia - wyłącznie w punktach przyjmowania zakładów wzajemnych lub przez sieć Internet na zasadach i warunkach określonych w zatwierdzonym regulaminie i udzielonym zezwoleniu, a także wynikających z przepisów ustawy. Zezwolenia na urządzanie zakładów wzajemnych udziela minister właściwy do spraw finansów publicznych (art. 32 ust. 2 u.g.h.).
W myśl art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. karze pieniężnej podlega urządzający gry hazardowe na podstawie udzielonej koncesji, udzielonego zezwolenia lub dokonanego zgłoszenia, który narusza warunki zatwierdzonego regulaminu, udzielonej koncesji, udzielonego zezwolenia lub dokonanego zgłoszenia lub prowadzi gry na automatach do gier, urządzeniu losującym lub urządzeniach do gier bez wymaganej rejestracji automatu do gier, urządzenia losującego lub urządzenia do gry. Wysokość kary pieniężnej w przypadku gier urządzanych na podstawie koncesji lub zezwolenia wynosi do 200 tyś zł. (art. 89 ust. 4 pkt 2 lit.a u.g.h.).
W pierwszej kolejności wskazać należy, że jak wynika z akt sprawy w dniach 15 i 16 stycznia 2019 r. funkcjonariusze Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi przeprowadzili kontrolę w punkcie przyjmowania zakładów wzajemnych – bukmacherskich mieszczącym się w łodzi przy ul. [...]. W toku kontroli ustalono, że L. Sp. z o.o. w K. posiada ważne zezwolenie na urządzanie zakładów wzajemnych udzielone decyzją Ministra Finansów z 13 maja 2016 roku zmienioną decyzją tego organu z 6 czerwca 2017 r
Odnosząc się do stwierdzonych przez organy administracji naruszeń przepisów u.g.h. w pierwszej kolejności podkreślić należy, że sąd podziela stanowisko organów administracji skarbowej, iż w sprawie doszło do naruszenia § 5 ust. 9 lit. f zatwierdzonego regulaminu zakładów wzajemnych, który stanowi, że w zakładach na zdarzenia wirtualne klient ma możliwość obstawiania wyników wirtualnych zdarzeń będących odwzorowaniem realnych zawodów i rywalizacji sportowych. Podzielić przy tym trzeba ustalenia zawarte w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji, wskazujące m.in., iż w trakcie przeprowadzonej kontroli stwierdzono, że prezentowane na terminalu dane nie odwzorowywały realnych zawodów i rywalizacji sportowych. W rozpatrywanej sprawie istotne znaczenie ma również sposób obstawiania zakładów i rodzaj stosowanej na terminalu klawiatury. Z dokonanych ustaleń wynika, że układ i oznaczenie klawiszy wykazuje duże podobieństwo do układu stołu do gry w ruletkę. Rodzaje zakładów bardziej przypominają oznaczenie zakładów w ruletce (np. czerwone/czarne, parzyste/ nieparzyste, niskie (Iow) - 1-18/wysokie (high) - 19-36, tuziny, kolumny, 6 numerów) niż na wyścigi psów odbywające się w realnym świecie.
Zgodnie zaś z § 5 ust. 9 lit. f regulaminu, "w zakładach na zdarzenia wirtualne klient ma możliwość obstawiania wyników wirtualnych zdarzeń będących odwzorowaniem realnych zawodów i rywalizacji sportowych". Ponadto z treści decyzji Ministra Finansów z 12 września 2018 r. zatwierdzającej przedmiotowy regulamin, która również wiąże spółkę, wynika wprost, że "(...) warunki uczestnictwa w zakładach wzajemnych dotyczących odgadywania zaistnienia zdarzeń wirtualnych, muszą odpowiadać formule uczestnictwa w odgadywaniu wyników zdarzeń rzeczywistych (...) Wprowadzenie innych rodzajów zdarzeń wirtualnych lub zmiana formuły zdarzeń wirtualnych oferowanych w ramach zatwierdzonych regulaminów, zobowiązuje Spółkę do niezwłocznego powiadomienia Ministra Finansów o planowanych zmianach. Wprowadzenie takich zmian może bowiem wymagać zatwierdzenia". Wobec powyższego za słuszne należało uznać zastrzeżenia organów administracji, że oferta spornych zakładów wzajemnych na zdarzenia w postaci wirtualnych wyścigów psów, mimo obowiązku wynikającego z decyzji zatwierdzającej regulamin oraz bezpośrednio z jego postanowień nie odzwierciedlała zdarzeń rzeczywistych i nie odpowiadała realnej formule wyścigów psów. Wobec tego za prawidłowy uznać należy wniosek organów o naruszeniu przez spółkę zasad określonych w § 5 ust. 9 lit. f regulaminu.
Nie przeczy trafności ustaleń poczynionych przez organy okoliczność, że skoro wynik określonego zdarzenia w przypadku spornych zakładów na wirtualne wyścigi psów jest generowany komputerowo (losowo), a więc w istocie zależy od przypadku, to wykluczone jest, aby w takiej sytuacji dokonanie zakładu mogło odbywać się przez gracza na podstawie posiadanej wiedzy o uczestnikach i innych warunkach wyścigu. Nawet jeśli by przyjąć taką retorykę, to nie może umykać uwadze, że ocena stanu faktycznego sprawy musi następować przez pryzmat treści aktów prawnych i dokumentów będących podstawą prowadzonej przez spółkę działalności. Inaczej rzecz ujmując, oferując zakłady w ustalonej w toku kontroli formule, spółka powinna była zadbać, aby obowiązujący regulamin w pełni odzwierciedlał charakterystykę oferowanych przez nią zakładów wirtualnych. Względnie, spółka mogła też dostosować oprogramowanie służące oferowaniu takich zakładów, aby było ono zgodne z udzielonym zezwoleniem, oraz brzmieniem obowiązującego regulaminu i zatwierdzającą go decyzją. Nie uczyniła żadnej z powyższych czynności.
Sąd podziela także zastrzeżenia organów dotyczące naruszenia przez skarżącą § 5 ust. 9 lit. c regulaminu. Zgodnie z brzmieniem tego postanowienia oferta kursowa dla zdarzeń wirtualnych oraz ich wyniki będą publikowane w punktach. Z ustaleń kontroli organów celno-skarbowych wynika natomiast, że na terminalu prezentowane było jedno zdarzenie wirtualne - wyścigi psów, a oferta kursowa na to zdarzenie pojawiała się dopiero po wskazaniu przez gracza stawki i typu (liczby/koloru). Zasadnie zatem organ administracji wskazuje, że do momentu zawarcia zakładu oferta kursowa de facto nie była graczowi znana, a więc nie można uznać, że była publikowana w punkcie. Wbrew bowiem stanowisku spółki, nie wyczerpuje w ocenie sądu wymogu publikacji oferty kursowej dla zdarzeń wirtualnych informacja dotycząca kursu na dane pojedyncze zdarzenie wyświetlane tuż przed zawarciem zakładu, skoro przedmiotowe postanowienie regulaminu wprost stanowi o zdarzeniach a nie tylko jednym zdarzeniu. Co więcej, rację należy przyznać organowi, że taka formuła przyjmowania zakładów nie odpowiada regulaminowemu wymogowi, aby klient miał możliwość obstawiania wyników wirtualnych zdarzeń będących odwzorowaniem realnych zawodów i rywalizacji sportowych. W rzeczywistości taki wynik obstawia się na podstawie szeregu znanych graczowi zmiennych, podczas gdy w omawianym przypadku decydował w zasadzie przypadek (element losowości), bowiem wiedza gracza sprowadzała się tylko do rodzaju zdarzenia wirtualnego, czyli nierzeczywistego wyścigu psów, natomiast nieznane mu było, co konkretnie jest przedmiotem zakładu, czyli czy jest to np. zajęcie określonego miejsca, czy też inny rodzaj wyniku (zdarzenia).
W pełni należy zgodzić się także z wnioskami organów, że w sprawie doszło do naruszenia przez spółkę warunków zezwolenia poprzez urządzenie zakładów wzajemnych na zdarzenia wirtualne z wykorzystaniem terminali, w typach nieopisanych w zatwierdzonym regulaminie, tj. multisinigiel, 1 z 4, Kolor, Zwycięzca, Rząd, Tuzin, Parzyste/Nieparzyste). Kwestia ta, zdaniem sądu, ma charakter bezsporny, bowiem powyższego nie opisuje i nie odnosi do niego żadne postanowienie regulaminu, ani także – jak wynika z ustaleń kontroli – żadne z postanowień regulaminów udostępnionych w punkcie przyjmowania zakładów wzajemnych, czego spółka skutecznie zresztą nie zakwestionowała.
Analizując kwestię sposobu zawierania zakładów na sporne wirtualne wyścigi psów oraz ustalania wyników tych zdarzeń, organ doszedł do konstatacji, że zakłady te nie spełniały przesłanki zakładu wzajemnego, lecz wypełniały przesłanki gry losowej (liczbowej), w sposób najbardziej przypominający keno. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą stanowiska tego nie podziela. W tym zakresie sąd podziela stanowisko oraz przywołaną na jego poparcie argumentację zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 listopada 2020 r. w sprawie sygn. akt V SA/Wa 618/20 (LEX nr 3173963). W wyroku tym sąd analizując zmiany w przepisach ustawy o grach hazardowych obowiązujące od 1 kwietnia 2017 roku dotyczące "zdarzeń wirtualnych" stanął na stanowisku, że zakłady na wirtualne wyścigi psów organizowane przez skarżącą są zakładami wzajemnymi w rozumieniu ustawy o grach hazardowych, ale urządzanymi niezgodnie z zatwierdzonym regulaminem zakładów, o czym świadczą ustalenia poczynione w trakcie objętej niniejszym postępowaniem kontroli u skarżącej w zakresie naruszenia § 5 ust. 9 lit. c i f zatwierdzonego regulaminu zakładów wzajemnych. Sąd podkreślił, że oczywistym jest, że w sytuacji kiedy wynik określonego zdarzenia jest generowany komputerowo (losowo) to w zakładach na wirtualne wyścigi psów brak jest elementu wiedzy, który pozwalałby na dokonanie zakładu na podstawie posiadanej wiedzy o uczestnikach i innych warunkach wyścigu. Tym jednak różni się zakład wzajemny -bukmacherski polegający na odgadywaniu zaistnienia zdarzeń wirtualnych od klasycznego zakładu wzajemnego-bukmacherskiego, iż wytypowanie wyniku zdarzenia wirtualnego zależy w istocie wyłącznie od przypadku, jest bowiem wytworem oprogramowania terminala. To, że urządzane przez skarżącą wirtualne wyścigi psów nie były odwzorowaniem realnych zawodów i rywalizacji sportowej zgodnie z przedłożonym przez stronę do zatwierdzenia i zatwierdzonym przez Ministra Finansów regulaminem zakładów wzajemnych nie jest równoznaczne z tym, że nie stanowiły zakładów wzajemnych lecz grę liczbową keno.
Zdaniem sądu dywagacje w tym zakresie nie miały zasadniczego znaczenia dla sprawy o tyle, że poczynione ustalenia w sposób wyraźny i dostateczny wskazują na działanie spółki z naruszeniem warunków udzielonego zezwolenia i regulaminu, wszak opisane wcześniej, jak również wyczerpująco omówione w analizowanych decyzjach i protokole kontroli typy (sposoby) zawierania wirtualnych zakładów wzajemnych zostały przemilczane w postanowieniach adekwatnych dla sprawy regulaminów. Niezależnie zatem, czy oferowane przez spółkę zdarzenie wirtualne oceniono by jako grę losową, czy też przypisano by jej charakter wirtualnego zakładu wzajemnego, w świetle wcześniej wskazanych okoliczności, stanowiłoby to w obu przypadkach działanie z naruszeniem warunków udzielonego spółce zezwolenia oraz zatwierdzonego regulaminu, co w konsekwencji czyni wystarczającym do uznania, że w sprawie zachodzą przesłanki opisane dyspozycją art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., zgodnie z którym karze pieniężnej podlega urządzający gry hazardowe na podstawie udzielonej koncesji, udzielonego zezwolenia lub dokonanego zgłoszenia, który narusza warunki zatwierdzonego regulaminu. Dodać trzeba, że powyższy przepis ustanawia dla organu obowiązek wymierzenia kary w przypadku stwierdzenia wskazanych w nim uchybień, wobec czego decyzja w tym zakresie ma charakter związany i zależy wyłącznie od obiektywnie ustalonych faktów, a nie od uznania organu administracji.
Sąd nie podzielił również poglądu zaprezentowanego w skardze, jakoby odpowiedzialność za delikt administracyjny można było łączyć z odpowiedzialnością karną. O ile bowiem ostatnia z wymienionych oparta jest na zasadzie winy, którą można przypisać osobie fizycznej, to druga oparta jest już na przesłance obiektywnego naruszenia prawa. Podkreślić więc należy, że kary pieniężne przewidziane w art. 89 u.g.h. są karami administracyjnymi, które cechuje m.in. to, że są nakładane niezależnie od winy podmiotu naruszającego prawo oraz jego świadomości co do bezprawności czynu. Uregulowana tym przepisem odpowiedzialność nie jest więc zależna od elementu zawinienia, ale jest odpowiedzialnością obiektywną. Dla zastosowania powyższego przepisu decydujące znaczenie ma zatem sam obiektywny fakt naruszenia prawa.
W powyższym kontekście wskazać także trzeba, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut, iż organy administracji nie uwzględniły przy wymiarze kary sytuacji finansowej spółki. Wymierzając tę karę organ bierze pod uwagę sytuację finansową podmiotu podlegającego karze, skalę prowadzonej działalności oraz czas trwania naruszenia (art. 90 ust. 1b u.g.h.). Skoro ustawodawca nie związał orzekających w takim przypadku organów konkretną kwotą kary, to uznać należy, że jej wysokość pozostawiona jest uznaniu tych organów. Jak wynika z decyzji organy uwzględniły sytuację finansową spółki w oparciu o przedstawione przez nią dokumenty finansowe. Uwzględniły skalę prowadzonej działalności oraz czas trwania naruszeń, co znalazło obszerny wyraz w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji. Co więcej, dostrzec należy, że organ wymierzył spółce karę w dolnej granicy przewidzianego prawem wymiaru, a więc nie można także zarzucić organom administracji celno-skarbowej działania z naruszeniem reguł proporcjonalności. Końcowo wskazać jeszcze należy, że co prawda skarżąca spółka od kilku lat notuje ujemny wynik finansowy jednak jak sama wskazała w swojej skardze złożonej w sprawie sygn. akt V SA/Wa 618/20 jej roczny obrót wynosi około 300 milionów złotych, wysokość płaconych przez spółkę podatków przekracza 30 milionów złotych rocznie, a rynkowa wartość jej przedsiębiorstwa przekracza 20 milionów euro. Uznać zatem należało, że wymierzona spółce kara jest adekwatna do wagi popełnionych naruszeń oraz możliwości finansowych strony.
Wbrew zarzutom skargi w sprawie nie doszło do naruszenia art. 191 O.p. poprzez błąd w ustaleniach faktycznych oraz przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów wyrażającej się w przyjęciu, iż skarżąca spółka urządzała zakłady wzajemne z naruszeniem warunków udzielonego zezwolenia i zatwierdzonego regulaminu w punkcie przyjmowania zakładów wzajemnych-bukmacherskich, zlokalizowanym w Ł. przy ul. [...]. W rozpoznawanej sprawie organy w sposób prawidłowy zebrały niezbędny do rozstrzygnięcia materiał dowodowy, dokonały oceny zgromadzonych dowodów w oparciu o cały materiał dowodowy, przeprowadziły ją w sposób pełny, wszechstronny, rozpatrując poszczególne dowody w powiązaniu z innymi dowodami oraz w całokształcie okoliczności sprawy, Zdaniem sądu organy prawidłowo oceniły materiał dowodowy zgodnie z zasadami wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego, wskazując na dowody, które przeczą twierdzeniu strony o legalności prowadzonej działalności tj prowadzeniu jej zgodnie z udzielonymi zezwoleniami i zatwierdzonym regulaminem.
Mając powyższe na uwadze, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
d.j.