III SA/Łd 1110/13

III SA/Łd 1110/13 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2014-01-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-10-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak /sprawozdawca/
Krzysztof Szczygielski /przewodniczący/
Teresa Rutkowska
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 1426/14 - Wyrok NSA z 2016-11-30
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
par 1, par 2 ust. 3, par 4 ust. 2 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
Sentencja
Dnia 30 stycznia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia NSA Teresa Rutkowska, , Protokolant Pomocnik sekretarza – Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2014 roku sprawy ze skargi B. B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowych na 2012 rok oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z [...] r., nr [...] o odmowie przyznania B.B. płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2012.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 10 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. nr 98, poz. 634 ze zm.), art. 21, art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1, art. 31, art. 35 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. nr 173), § 1, § 2 ust. 1 pkt 3, ust. 2, § 4 ust. 2 pkt 2, § 17, § 27 ust. 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objęte Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 33, poz. 262 ze zm.) w związku z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2011r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 55, poz. 289), § 8, § 10 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 maja 2008 r. w sprawie szkoleń dla podmiotów, których dotyczą działania objęte Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 oraz doradzania odnośnie do sporządzania dokumentacji niezbędnej do uzyskania pomocy finansowej (Dz. U. nr 89, poz. 545 ze zm.), art. 39 ust. 3 akapit 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze zm.), art. 4, art. 7 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. L 025, z 28.01.2011, str. 8), art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 2.12.2009r., str. 1, ze zm.), art. 31 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE z 31.01.2009 r. nr L 030 str. 16-99).
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny.
W dniu 15 maja 2012r. B.B. złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012. We wniosku na rok 2012 strona zadeklarowała: pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne, pakiet 8 Ochrona gleb i wód i pakiet 9 Strefy buforowe. W piśmie z dnia 20 lipca 2012r. strona wniosła o przeprowadzenie kontroli w gospodarstwie po dniu 15 października 2012r.
W dniu 6 grudnia 2012r. w gospodarstwie beneficjenta została przeprowadzona kontrola na miejscu w zakresie spełnienia wymogów wzajemnej zgodności programu rolnośrodowiskowego. W toku kontroli stwierdzono nieprawidłowości (str. 4 -5 raportu), w zakresie:
- działki rolnej G - RS mieszanka wieloletnia traw z motylkowatymi drobnonasiennymi, powierzchnia deklarowana 3,45 ha, powierzchnia stwierdzona 3,57 ha. Zastosowano kody: DR52, DR49, DR53, DR13+
- działki rolnej H - RS łąka trwała, powierzchnia deklarowana 0,49 ha, powierzchnia stwierdzona 0,33 ha. Zastosowano kody: DR52, DR53, DR49, DR13+.
Pismem z dnia 7 maja 2013r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. poinformował stronę o korekcie raportu z kontroli na miejscu z dnia 6 grudnia 2012r. w odniesieniu do działek rolnych G, H, polegającej na wykreśleniu kodu nieprawidłowości DR50.
Ponadto w wyniku kontroli (na str. 8 formularza kontroli wymogów wspólnych dla wszystkich pakietów i wariantów), stwierdzono, że rolnik nie posiadał Planu działalności rolnośrodowiskowej sporządzonego na formularzu udostępnionym przez ARiMR przy udziale podmiotu prowadzącego działalność w zakresie doradzania odnośnie sporządzania dokumentacji niezbędnej do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej. Zastosowano kody pokontrolne: 01, 02, 03. Rolnik nie posiadał również Rejestru działalności rolnośrodowiskowej; zastosowano kody pokontrolne: 01,02,03 i nie prowadził Rejestru działalności rolnośrodowiskowej; zastosowano kody pokontrolne: 01, 02, 03.
Organ wyjaśnił, że kontrola na miejscu w gospodarstwie beneficjenta w zakresie realizacji programu rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013, zaplanowana na dzień 10 stycznia 2013r., obejmująca część gruntów rolnych położnych na obszarze województwa [...], nie była możliwa do przeprowadzenia. Strona została powiadomiona o kontroli, nie mogła jednak w ww. terminie osobiście uczestniczyć w kontroli, nie skorzystała również z prawa do ustanowienia pełnomocnika (notatka służbowa sporządzona przez pracownika Biura Kontroli na Miejscu z dnia 14 stycznia 2013r.; e-mail skierowany przez pracownika w dniu 9 stycznia 2013 r. do B.B. zawierający informację o kontroli wraz z pouczeniem o prawie do ustanowienia pełnomocnika oraz o konieczności umożliwienia wstępu na teren gospodarstwa i udostępnienia dokumentów związanych z przedmiotem kontroli, w tym m.in.: Planu działalności rolnośrodowiskowej, Rejestru działalności rolnośrodowiskowej).
W dnia 13 stycznia 2013r. B.B. poinformowała e-mailem pracownika Biura Kontroli na Miejscu o możliwości uczestniczenia w kontroli po dniu 15 marca 2013r. i odmówiła ustanowienia pełnomocnika.
W dniu 14 stycznia 2013r. sporządzono raport z kontroli na miejscu z adnotacją inspektorów terenowych Biura Kontroli na Miejscu [...] OR ARiMR, że kontrola nie została przeprowadzona z uwagi na nieobecność podmiotu kontrolowanego.
Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. decyzją z 25 czerwca 2013r. odmówił przyznania B. B. płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012.
Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W dniu 26 lipca 2013r. strona złożyła uzupełnienie odwołania, w którym wyjaśniła, że Plan sporządzony przez A.G. obowiązuje do 2013r. Ponadto wskazała, że K.F.B. sporządził aneks do Planu na następstwo upraw w latach 2012-2013. Strona załączyła Plan działalności rolnośrodowiskowej na lata 2004-2008 sporządzony w dniu 14 lipca 2006 r. przez A.G.
Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że zgodnie z § 17 ust. 2 rozporządzenia, płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana na wniosek rolnika. Podpisując wniosek producent oświadcza, że zna zasady ich przyznawania (oświadczenie zamieszczone na str. 4/4 wniosku). Przepisy rozporządzenia nakładają na producenta realizującego zobowiązanie rolnośrodowiskowe obowiązek posiadania, prowadzenia i przechowywania dokumentów dotyczących spełniania warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej lub związanych z tą płatnością przez okres realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego oraz przez okres pięciu lat od dnia zakończenia realizacji tego zobowiązania (§ 17 w zw. z § 2 ust. 2 oraz w zw. z § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia). Zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich na stronie ciąży obowiązek przedstawienia dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Odnosząc przedstawione regulacje prawne do stanu faktycznego, jaki zaistniał w rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał, że we wniosku z dnia 15 maja 2012r. strona wskazała, że Plan działalności rolnośrodowiskowej sporządziła A.G. W toku kontroli na miejscu strona nie przedstawiła jednak Planu sporządzonego w terminie do dnia 15 maja danego roku przy udziale podmiotu prowadzącego działalność w zakresie doradzania odnośnie sporządzania dokumentacji niezbędnej do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej, wpisanego przez Dyrektora Centrum na listę doradców rolnośrodowiskowych. W raporcie z kontroli z dnia 6 grudnia 2012r. w polu "Uwagi beneficjenta", str. 20 raportu z kontroli na miejscu, strona wyjaśniła, że Plan sporządził uprawniony do tego rolnik austriacki – K.F.B. Inspektorzy terenowi wykonali w toku kontroli na miejscu fotografię pierwszej strony Planu, z której wynika, że został on sporządzony przez K.F.B. w dniu 21 lutego 2012 r. W treści pisma uzupełniającego odwołanie z dnia 26 lipca 2013r. strona wyjaśniła, że Plan sporządzony przez A.G. obowiązuje do 2013r. Ponadto wskazała, że K.F.B. sporządził aneks do Planu na następstwo upraw w latach 2012-2013. Strona załączyła Plan działalności rolnośrodowiskowej na lata 2004-2008 sporządzony w dniu 14 lipca 2006 r. przez A.G. Opierając się na oświadczeniu doradcy rolnośrodowiskowego – A.G. z dnia 27 lipca 2012r. organ stwierdził, że ww. doradca nie sporządzał Planu dla B.B. w ramach Planu działalności rolnośrodowiskowej dotyczącego realizacji nowego zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Na stronie Centrum Doradztwa Rolniczego dla beneficjenta o numerze [...] (B.B.) Plan nie został zarejestrowany przez żadnego doradcę, w tym K.F.B. Ww. osoba nie została również wpisana przez Dyrektora Centrum na listę doradców rolnośrodowiskowych.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że złożony przez stronę Plan działalności rolnośrodowiskowej na lata 2004-2008 dotyczy zobowiązania rolnośrodowiskowego realizowanego w ramach Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004 - 2006 w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. nr 174, poz. 1809 ze zm.). Zobowiązanie to zostało zakończone w 2011r., znak sprawy: [...]. Strona nie wykazała, że dysponuje Planem działalności rolnośrodowiskowej dotyczącym nowego zobowiązania rolnośrodowiskowego realizowanego w ramach Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013, w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że kod nieprawidłowości 01, tj. "rolnik nie opracował Planu działalności rolnośrodowiskowej lub opracował go bez właściwego podmiotu lub niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu", został prawidłowo zastosowany w toku kontroli na miejscu, co w konsekwencji skutkowało odmową przyznania płatności rolnośrodowiskowej stosownie do treści § 2 ust. 2, § 17 ust. 7 rozporządzenia w związku z art. 35 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich oraz w związku z § 7 i § 10 rozporządzenia w sprawie szkoleń dla podmiotów, których dotyczą działania objęte Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 oraz doradzania odnośnie do sporządzania dokumentacji niezbędnej do uzyskania pomocy finansowej.
Ponadto organ odwoławczy wskazał, że w toku kontroli na miejscu sprawdzana jest dokumentacja i na jej podstawie ustalane jest, czy producent spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Nieokazanie przez producenta rolnego w dniu kontroli wypełnionego Rejestru działalności rolnośrodowiskowej udaremnia cel kontroli, gdyż czyni niemożliwym pełną ocenę realizacji przez producenta programu. W toku kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu 6 grudnia 2012r (ani po jej zakończeniu) strona nie przedstawiła wypełnionego Rejestru działalności rolnośrodowiskowej. Uniemożliwienie wglądu do dokumentacji strona uzasadniła tym, że o kontroli dowiedziała się w dniu 6 grudnia 2012 r. (w raporcie z kontroli na miejscu wskazano, że powiadomiono producenta o kontroli w dniu 4 grudnia 2012r.). W polu "Uwagi beneficjenta" na str. 20 raportu, znajduje się zapis "Rejestr działań agrotechnicznych znajduje się w Wiedniu i prześlę go mailem po powrocie do Austrii - 10 grudnia 2012r. Z Polski wyjeżdżam 7 grudnia 2012 r. i wracam 9 stycznia 2013 r. (...) ". Ponadto ze składanych przez stronę wyjaśnień wynika, że nie zamieszkuje ona w Polsce, przebywa w Austrii, w którym to kraju ma faktyczny adres pobytu stałego (pismo strony z dnia 2 kwietnia 2013 r.), co zdaniem strony usprawiedliwia rozproszenie dokumentacji dotyczącej podjętego zobowiązania.
Organ wyjaśnił, że obowiązkiem producenta zgodnie z art. 14 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2012 r., poz. 86) jest "1) zgłoszenie kierownikowi biura powiatowego Agencji każdej zmiany danych zawartych we wniosku, o którym mowa w art. 11 ust. 1, w terminie 14 dni od dnia zaistnienia zmiany; 2) zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1, dokonuje się na formularzu wniosku o wpis do ewidencji producentów" - w tym miejsca zamieszkania. Stosownie zaś do brzmienia art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy w zw. z art. 33 K.p.a., producent może ustanowić pełnomocnika. Strona nie skorzystała z tej możliwości, a tym samym udaremniła cel kontroli na miejscu, który wyrażać miał się m.in. w sprawdzeniu danych zawartych w Rejestrze działalności rolnośrodowiskowej, tj. m.in. danych dotyczących wykazu działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin.
Organ stwierdził, że, kody nieprawidłowości: 02 "Rolnik nie posiada rejestru działalności rolnośrodowiskowej" oraz 03 "Rolnik nie prowadzi rejestru działalności rolnośrodowiskowej" zostały prawidłowo zastosowane w toku kontroli na miejscu, co skutkowało odmową przyznania płatności rolnośrodowiskowej, stosownie do treści § 4 ust. 2 pkt 2 w zw. z w § 17 ust. 7 i § 27 ust. 6 rozporządzenia.
Ponadto z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 5 sierpnia 2013 r. skarżąca uzupełniła odwołanie. Do pisma załączyła Rejestr działalności rolnośrodowiskowej, dwie faktury VAT oraz Plan działalności rolnośrodowiskowej na lata 2007 – 2012. Powyższe pismo nadane zostało przez stronę w dniu 9 sierpnia 2013 r., więc po wydaniu decyzji przez organ II instancji. Pismo to wpłynęło do Biura Powiatowego ARiMR w P. w dniu 12 sierpnia 2013 r. Natomiast w dniu 14 sierpnia 2013 r. zostało przekazane do [...] Oddziału ARiMR.
W dniu 2 września 2013r. skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie z 31 października 2013 r. skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodu z dokumentu z postaci protokołu z kontroli przeprowadzonej w dniu 21 lipca 2012r. przez Polskie Centrum Badań i Certyfikacji SA r. Oświadczyła jednocześnie, że organy administracji nie przeprowadziły na żadnej z działek wizji lokalnej i nie poczyniły żadnych kroków w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy, ograniczając się jedynie do kontroli administracyjnej. Tymczasem stan faktyczny na wszystkich działkach był zgodny ze złożonym wnioskiem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012.270.) - dalej P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa w sposób, który obligowałoby do uchylenia zaskarżonej decyzji, bądź stwierdzenia jej nieważności.
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia 6 sierpnia 2013 r. utrzymujące w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia 25 czerwca 2013 r. o odmowie przyznania B.B. płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na lata 2012.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2013 r., poz. 173) oraz przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2009 r. nr 33, poz. 262 ze zm.).
W myśl § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. rozporządzenie to określa szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy", zwanej dalej "płatnością rolnośrodowiskową", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, zwanym dalej "Programem", w tym:
1) tryb składania wniosków o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej;
2) szczegółowe wymagania, jakim powinny odpowiadać wnioski o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej; [...].
Stosownie do treści § 2 ust. 1 powołanego rozporządzenia płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:
1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";
2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;
3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych;
4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.
Plan działalności rolnośrodowiskowej sporządza się przed upływem 25 dni od dnia, w którym upływa termin, w jakim składa się wnioski o przyznanie płatności bezpośredniej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przy udziale podmiotu prowadzącego działalność w zakresie doradzania odnośnie do sporządzania dokumentacji niezbędnej do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, zwanej dalej "ustawą", na formularzu udostępnionym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zwaną dalej "Agencją". Jeżeli plan działalności rolnośrodowiskowej został sporządzony w tym terminie, uznaje się, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest realizowane od dnia 15 marca danego roku (§ 2 ust. 2 rozporządzenia).
Natomiast zgodnie z § 2 ust. 3 rozporządzenia zawartość planu działalności rolnośrodowiskowej jest określona w załączniku nr 1 do rozporządzenia.
Z powołanych przepisów wynika, że w sytuacji, gdy plan działalności rolnośrodowiskowej nie został w zakreślonym terminie sporządzony, płatność nie może być przyznana. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, wnioskodawca nie spełnił bowiem wymogu wynikającego z ww. § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r.
Brak planu działalności rolnośrodowiskowej potwierdziła kontrola na miejscu przeprowadzona w dniu 6 grudnia 2012 r. Jak wynika z protokołu kontroli beneficjent nie przedstawił planu działalności rolnośrodowiskowej. Skarżąca w uwagach do protokołu podała, że dokumenty znajdują się zarówno w Warszawie ze względu na planowaną skargę do Ministra Rolnictwa, jak i w Wiedniu ze względu na sporządzenie planu rolnośrodowiskowego przez uprawnionego rolnika austriackiego K.F.B. Skarżąca podała też, że plan ten został przedłożony organowi kontrolnemu, bowiem został w dniu dzisiejszym przesłany mailem przez męża (k. 19 i k. 20 protokołu).
Z ustaleń zaś organu wynika, że Plan działalności rolnośrodowiskowej na lata 2007 - 2012 dla skarżącej nie został zarejestrowany na stronie Centrum Doradztwa Rolniczego przez żadnego doradcę, w tym K.F.B. Przy czym wskazać należy, że zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 maja 2008 r. (Dz.U. z 2008 r. nr 89, poz. 545 ze zm.) - doradzanie w zakresie określonym w § 8 pkt 1 jest wykonywane na podstawie metodyki doradzania opracowanej w Centrum i zatwierdzonej przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi. Doradzanie w zakresie określonym w § 8 pkt 1 mogą wykonywać osoby, które zostały wpisane na listę prowadzoną przez dyrektora Centrum, zwane dalej "doradcami rolniczymi" (§ 9 ust. 2 rozporządzenia). Z akt sprawy nie wynika, że mąż skarżącej jest umieszczony na ww. liście doradców.
Wskazać także należy, że A.G., doradca rolniczy oświadczyła, że nie sporządzała planu działalności rolnośrodowiskowej na lata 2007 - 2013 dla B.B. (notatka służbowa z dnia 27 lipca 2012 r.). Natomiast w uzupełnieniu odwołania, które wpłynęło do Biura ARiMR w P. w dniu 26 lipca 2013 r. skarżąca podała, że doradca rolniczy A.G. poinformowała ją o opłacie za sporządzenie planu rolnośrodowiskowego obowiązującego do 2013 r. w kwocie stanowiącej iloczyn procentu z otrzymanych dopłat za cały okres 5 lat. Nie zgadzając się z tak ustalona opłatą skarżąca odmówiła zapłaty wynagrodzenia. Do ww. pisma skarżąca załączyła Plan działalności rolnośrodowiskowej na lata 2004 – 2008.
Wobec powyższego, orzekające w sprawie organy ARiMR były zobowiązane do odmowy przyznania skarżącej wnioskowanej płatności rolnośrodowiskowej.
Wskazać przy tym należy, że na ocenę legalności tych decyzji nie mogą mieć wpływu argumenty skarżącej dotyczące pozostawienia dokumentów w Austrii, jak również załączenie Planu działalności rolnośrodowiskowej na lata 2007 – 2012, sporządzonego przez jej męża, który nie jest doradcą rolniczym wpisanym na listę doradców. Ponadto powyższy plan został załączony do akt po wydaniu decyzji przez organ II instancji. W rozpoznawanej sprawie istotne jest także to, że niewątpliwie plan działalności rolnośrodowiskowej nie został sporządzony, w terminie określonym w § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r.
Ponadto wskazać należy, że zgodnie z § 4 ust. 2 pkt 2 ww. rozporządzenia rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe prowadzi na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestr działalności rolnośrodowiskowej zawierający wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin, przy czym rejestr ten w zakresie zastosowania nawozów prowadzi się dla całego gospodarstwa rolnego. Natomiast w myśl § 27 ust. 6 ww. rozporządzenia, jeżeli rolnik nie prowadzi rejestru działalności rolnośrodowiskowej, o której mowa w § 4 ust. 2 pkt 2, rolnikowi temu nie przysługuje płatność rolnośrodowiskowa w danym roku.
Deklarując przystąpienie do programu rolnośrodowiskowego producent rolny przyjmuje na siebie zobowiązania do spełnienia wszystkich prawnych wymogów otrzymania płatności. Jednym z nich jest obowiązek prowadzenia na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestru działalności rolnośrodowiskowej. Prowadzone w ramach zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli kontrole administracyjne i kontrole na miejscu, zgodnie z art. 26 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu [...] (Dz.U.UE.L.2009.316.65) przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie istotnych wymogów i norm wzajemnej zgodności.
Celem prowadzenia rejestru rolnośrodowiskowego jest możliwość oceny realizacji przez producenta programu, zweryfikowania działań agrotechnicznych wykonywanych w gospodarstwie rolnym na działkach zadeklarowanych do płatności rolnośrodowiskowych. Brak rejestru, a tym samym brak danych uniemożliwia realizację przyjętego celu oraz kontroli należytego stosowania nawozów na gruntach rolnych.
Nie zmienia tej oceny okoliczność, że rejestr został załączony przez skarżącą po wydaniu decyzji przez organ II instancji. Ponadto w załączonym rejestrze nie są wypełnione wszystkie rubryki. Tymczasem zgodnie z instrukcją wypełniania rejestru działalności rolnośrodowiskowej wypełnianie rejestru należy rozpocząć w dniu wykonania pierwszego zabiegu agrotechnicznego wynikającego z realizacji zadań określonych wybranych pakietach i wariantach. Wpisów należy dokonywać na bieżąco, jednak nie później niż w ciągu 15 dni od wykonania czynności agrotechnicznej związanej z danym pakietem/wariantem, zastosowania nawozów oraz środków ochrony roślin. Rolnik ma obowiązek prowadzenia rejestru przez cały okres uczestnictwa w Programie Rolnośrodowiskowym. W odniesieniu do zastosowania nawozów rejestr prowadzi się dla całego gospodarstwa, tzn. w rejestrze zamieszcza się dane dotyczące zastosowania wszelkich nawozów w całym gospodarstwie rolnym – zarówno na działkach zadeklarowanych do płatności rolnośrodowiskowej, jak i na innych działkach w gospodarstwie. Wskazać też należy, że w Tabeli A - Rejestr działań agrotechnicznych - rejestruje się wykonywanie czynności agrotechnicznych np. siew, koszenie, orka, stosowanie nawozów naturalnych oraz mineralnych i środków ochrony roślin, a także wypas i koszenie. W przypadku, gdy rolnik zleca wykonanie działań agrotechnicznych osobom trzecim należy w kolumnie "Uwagi" wpisać imię i nazwisko wykonawcy. Załączony przez skarżącą rejestr takich adnotacji nie zawiera.
Obowiązkiem beneficjenta programu rolnośrodowiskowego jest więc prowadzenie rejestru na bieżąco (na formularzu udostępnionym przez Agencję), tak aby stosowne informacje mogły zostać zweryfikowane w dniu kontroli na miejscu, pod kątem przyjętych przez rolnika zobowiązań.
W wyniku przeprowadzonej 6 grudnia 2012 r. kontroli podstawowych wymagań związanych z realizacją programu rolnośrodowiskowego stwierdzono, że rolnik nie prowadzi rejestru. Znalazło to wyraz w protokole kontroli. W rubryce uwagi skarżąca oświadczyła, że rejestr rolnośrodowiskowy znajduje się w Wiedniu, prześle go mailem po powrocie do Austrii do 10 grudnia 2012 r. Natomiast w uzupełnieniu odwołania od decyzji organu I instancji z dnia 5 sierpnia 2013 r. skarżąca podała, że rejestr znajdował się w K. i dlatego nie mógł być okazany podczas kontroli w grudniu 2012 r.
Trzeba w tym miejscu zauważyć, że zgodnie art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. nr 173), strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
W rozpoznawanej sprawie, wobec wyżej przedstawionych okoliczności, nie można stwierdzić, że skarżąca dawała wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą.
Wobec powyższego, w ocenie sądu, organy prawidłowo zinterpretowały przepisy uznając, że brak rejestru w dniu kontroli należy zakwalifikować jako przypadek podpadający pod dyspozycję § 27 pkt 6 rozporządzenia. Rejestr działalności rolnośrodowiskowej jest dokumentem potwierdzającym prawidłową realizację zadań zamieszczonych w planie rolnośrodowiskowym, za których wykonanie rolnik otrzymuje dopłaty. Brak rejestru uniemożliwił weryfikację prawidłowości wykonania przyjętych przez beneficjenta zobowiązań. Sankcją zaś za nieprowadzenie rejestru jest odmowa przyznania płatności rolnośrodowiskowej.
Z tych względów sąd uznał, że organ wydając decyzję odmawiającą przyznania płatności rolnośrodowiskowych nie naruszył przepisów prawa.
Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd oddalił skargę.
bg