III SA 632/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2004-01-21
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek dochodowyPITodliczeniarentadarowiznaKodeks cywilnyOrdynacja podatkowaalimentyniedostatek

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatnika, uznając, że jednorazowa renta ustanowiona na rzecz bratanicy, mimo nazwania jej 'rentą', stanowiła darowiznę niepodlegającą odliczeniu od dochodu.

Podatnik próbował odliczyć od dochodu kwotę 1800 zł, którą nazwał rentą, ustanowioną aktem notarialnym na rzecz swojej bratanicy w celu pokrycia kosztów jej nauki. Organy podatkowe zakwestionowały to odliczenie, uznając świadczenie za darowiznę, a nie rentę w rozumieniu przepisów podatkowych. Sąd administracyjny zgodził się z organami, podkreślając, że odliczenie renty jest możliwe tylko w przypadku niedostatku lub szczególnych okoliczności, których w tej sprawie nie stwierdzono.

Sprawa dotyczyła próby odliczenia przez podatnika H. W. kwoty 1800 zł od dochodu za rok 1997, którą nazwał rentą, ustanowioną aktem notarialnym na rzecz swojej bratanicy E. W. w celu pokrycia kosztów jej nauki. Organy podatkowe, w tym Izba Skarbowa, utrzymały w mocy decyzję Urzędu Skarbowego, odmawiając prawa do odliczenia. Uznano, że dobrowolne świadczenie, mimo nazwania go rentą, w rzeczywistości stanowiło darowiznę, ponieważ nie spełniało kryteriów renty w rozumieniu art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który dopuszcza odliczenie rent i alimentów. Sąd administracyjny w Olsztynie, rozpoznając skargę podatnika, podzielił stanowisko organów. Sąd podkreślił, że kluczowym kryterium dla odliczenia renty jest sytuacja rentobiorcy, a w szczególności jego niedostatek, zgodnie z art. 133 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W ocenie Sądu, bratanica nie znajdowała się w stanie niedostatku, a ustanowienie renty nie było uzasadnione żadną nadzwyczajną okolicznością. W związku z tym, świadczenie zostało prawidłowo zakwalifikowane jako darowizna, która nie podlega odliczeniu od dochodu. Sąd oddalił skargę jako niezasadną, powołując się na art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, takie świadczenie nie może być odliczone od dochodu, ponieważ nie spełnia kryteriów renty lub alimentów w rozumieniu przepisów podatkowych i cywilnych, a stanowi darowiznę.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że odliczenie renty jest możliwe tylko w przypadku niedostatku rentobiorcy lub wystąpienia szczególnych okoliczności. W tej sprawie bratanica nie znajdowała się w stanie niedostatku, a ustanowienie renty było dobrowolnym zobowiązaniem podatnika, które należy traktować jako darowiznę, a nie świadczenie alimentacyjne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

u.p.d.o.f. art. 26 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Dopuszcza odliczenie od dochodu rent i alimentów, ale wymaga oceny sytuacji rentobiorcy i charakteru świadczenia.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.c. art. 903

Kodeks cywilny

Reguluje umowę renty, ale organy i sąd oceniły, że w tym przypadku czynność miała charakter darowizny.

k.r.o. art. 133 § § 2

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Określa kryterium niedostatku jako podstawę do świadczeń alimentacyjnych, które zostało zastosowane przez sąd do oceny renty.

o.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 187 § § 1

Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Świadczenie nazwane rentą, ustanowione dobrowolnie na rzecz bratanicy w celu pokrycia kosztów nauki, nie spełnia kryteriów renty lub alimentów podlegających odliczeniu od dochodu. Brak niedostatku po stronie rentobiorczyni. Ustanowienie renty miało charakter darowizny, a nie świadczenia alimentacyjnego.

Odrzucone argumenty

Renta ustanowiona na rzecz bratanicy w celu pokrycia kosztów nauki powinna być odliczona od dochodu na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.f.

Godne uwagi sformułowania

dobrowolne zobowiązanie się podatnika w drodze umowy do ponoszenia określonych świadczeń taka renta nie może być trwałym ciężarem w rozumieniu powołanego art.26 ust.1 pkt 1 ustawy dobrowolne świadczenie na rzecz rentobiorczyni jest darowizną, nazywaną tylko rentą dla potrzeb skorzystania z odliczenia od dochodu przez niedostatek rozumie się sytuację, w której osoba na rzecz której ustanowiona jest renta umowna mogłaby się ubiegać o świadczenie z pomocy społecznej.

Skład orzekający

Grzegorz Borkowski

przewodniczący

Andrzej Błesiński

członek

Tadeusz Piskozub

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odliczania od dochodu świadczeń nazwanych rentą, zwłaszcza gdy nie ma miejsca niedostatek u świadczeniobiorcy."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji podatkowej i cywilnoprawnej, gdzie kluczowe jest ustalenie rzeczywistego charakteru świadczenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje, jak organy podatkowe i sądy analizują rzeczywisty charakter świadczeń, nawet jeśli są one formalnie nazwane inaczej, co jest istotne dla zrozumienia zasad odliczania podatkowego.

Czy 'renta' na studia dla bratanicy to darowizna? Sąd wyjaśnia, co można odliczyć od podatku.

Dane finansowe

WPS: 3112,6 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA 632/02 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2004-01-21
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2002-03-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Andrzej Błesiński
Grzegorz Borkowski /przewodniczący/
Tadeusz Piskozub /sprawozdawca/
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Sygn. powiązane
FSK 1263/04 - Wyrok NSA z 2004-11-23
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Grzegorz Borkowski Sędziowie WSA - Andrzej Błesiński - Tadeusz Piskozub (spr.) Protokolant - Robert Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi H. W. na decyzję Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 1997 skargę oddala.
Uzasadnienie
Izba Skarbowa decyzją z dnia 05 lutego 2002 roku, utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego z dnia 5 listopada 2001 roku w sprawie określenia H. W. podatku dochodowego od osób fizycznych za 1997 rok w wysokości 3.112,60 zł, zaległości w tym podatku w kwocie 360,0 zł. i należnych odsetek za zwłokę w wysokości 241,80 zł.
Zaległość w podatku wystąpiła wskutek zakwestionowania przez Urząd Skarbowy wykazanego w zeznaniu za 1997 roku, na formularzu PIT-30, odliczenia od dochodu na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz. U. nr 90 z 1993r., poz.416 i zm./- renty w wysokości 1800 zł, ustanowionej aktem notarialnym na rzecz bratanicy, płatnej jednorazowo.
Jak wynikało z aktu notarialnego renta miała być przeznaczona na pokrycie części kosztów utrzymania i kosztów nauki E. W.
Izba Skarbowa przyjęła, że taka renta nie może być trwałym ciężarem w rozumieniu powołanego art.26 ust.1 pkt 1 ustawy, gdyż jej źródłem jest dobrowolne zobowiązanie się podatnika w drodze umowy do ponoszenia określonych świadczeń.
Pismem z dnia 04.03.2002 r. H. W. zaskarżyła decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie art.26 ust.1 pkt 1 cyt. ustawy z dnia 26.07.1991, w związku art.903 KC. W ocenie Skarżącej ustalenia Izby Skarbowej w sposób istotny naruszają postanowienia art.903 KC, a przyczyną ustanowienia renty była chęć umożliwienia rentobiorczyni dokończenie nauki.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi, podnosząc że decyzja Izby Skarbowej została podjęta zgodnie z art.26 ust.1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podkreślając w uzasadnieniu, iż w świetle zebranego materiału dowodowego zasadne jest twierdzenie organów podatkowych, że dobrowolne świadczenie na rzecz rentobiorczyni jest darowizną, nazywaną tylko rentą dla potrzeb skorzystania z odliczenia od dochodu, stąd kwota ta nie podlega odliczeniu od podstawy opodatkowania za 1997 rok.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpoznając sprawę, zważył co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
W ocenie Sądu ustalenia faktyczne w sprawie nie są kwestionowane przez Strony, a przedmiotem sporu jest ocena tych zdarzeń.
Organy skarbowe obu instancji w sposób wszechstronny i wyczerpujący zbadały sprawę, zgodnie z art.122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej, kierując się przy tym oceną zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 maja 2001 roku, sygn. akt III SA 216/00, który uchylił decyzje obu instancji w tym przedmiocie za l997 i 1998 rok albowiem organy skarbowe nie ustaliły jaka była przyczyna ustanowienia renty i czy czynność ta nie miała pozornego charakteru.
W przedmiotowej sprawie Skarżąca umową zawartą w dniu 20 grudnia 1997 roku, formie aktu notarialnego "[...]", ustanowiła rentę bratanicy E, W, płatną w trzech ratach rocznych , uiszczanych do końca każdego roku poczynając od 1997 roku, odpowiednio w kwotach 1.800 zł, 2.400 zł, 3.000 zł. Z § 2 umowy wynikało, że pierwsza rata w wysokości 1.800 zł. została wypłacona rentobiorczyni w 10.12.1997 roku.
Aneksem z dnia 14.08.1999 r. w zwykłej formie trzecią ratę renty podwyższono do kwoty 3.600 zł.
W toku postępowania podatkowego Skarżąca oświadczyła, że powodem ustanowienia renty była chęć pomocy w ukończeniu studiów przez rentobiorczynię studiującą, nie posiadającą własnych dochodów i będącą na utrzymaniu rodziców, których dochody w 1997 roku kształtowały się w granicach 18.626,96 zł.
Natomiast z oświadczenia rentobiorczyni wynika, że rentę w wysokości 1800 zł, otrzymała dnia 10 grudnia 1997 roku.
Organy skarbowe na podstawie art. 26 ust.1 pkt 1 ustawy, który dopuszcza możliwość odliczenia rent i alimentów, przy ocenie przyczyn ustanowienia renty biorą pod uwagę sytuację rentobiorcy.
Zdaniem Sądu, takie postępowanie organów skarbowych zmierzało do pełnego wyjaśnienia okoliczności sprawy.
W ocenie Sądu, słusznie organy skarbowe przy ocenie przyczyny ustanowienia renty posłużyły się kryterium właściwym dla świadczeń alimentacyjnych, zgodnie z art.133 § 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zacytowany przepisów wskazuje, że takim kryterium jest niedostatek.
Z kolei, zasadnie organy skarbowe oceniły to kryterium, przyjmując, że przez niedostatek rozumie się sytuację, w której osoba na rzecz której ustanowiona jest renta umowna mogłaby się ubiegać o świadczenie z pomocy społecznej.
Zatem wsparcie rentą, która następnie byłaby odliczona od dochodu przed opodatkowaniem, może mieć miejsce tylko w przypadkach wyjątkowych, uzasadnionych szczególnymi okolicznościami.
Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd organów skarbowych w niniejszej sprawie, że nie można dopatrzyć się niedostatku po stronie rentobiorczyni oraz że nie wystąpiła jakaś nadzwyczajna okoliczność, która uzasadniałaby konieczność jej wsparcia, dlatego też słusznie określono, iż to dobrowolne świadczenie Skarżącej na rzecz rentobiorczyni jest darowizną nazwaną rentą dla potrzeb skorzystania z odliczenia od dochodu.
Zatem w świetle przepisu art.903 Kodeksu cywilnego, organy podatkowe prawidłowo oceniły stan faktyczny i wyciągnęły prawidłowe kryteria oceny tzw. renty, jako darowizny, o charakterze alimentacyjnym, nie podlegającej regulacji z art.26 ust.1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Dlatego Sąd mając powyższe na uwadze, nie stwierdził by zaskarżona decyzja naruszała prawo, dlatego skargę jako nie zasadną postanowił oddalić, na podstawie art.151 ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI