III SA 4503/97

I SA/Łd 314/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-08-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-05-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Grzegorz Potiopa
Joanna Grzegorczyk-Drozda
Paweł Janicki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 33 par 1, art. 33 par 2 pkt 1, art. 54 par 1, art. 110c par 2.
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1984
art. 110  (1).
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece
Sentencja
Dnia 6 sierpnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.), Sędziowie : Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda, Asesor WSA Grzegorz Potiopa, , po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. H. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 13 marca 2024 roku, nr 1001-IEE.7192.76.2024.3.ACU w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę.
Uzasadnienie
I SA/Łd 314/24
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 13 marca 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie z 15 stycznia 2024 r., na mocy którego - po rozpatrzeniu skargi B. H. na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu zawiadomieniem z 21 kwietnia 2022 r. nieruchomości gruntowej zabudowanej, położonej w Z. przy ul. [...], objętej księgą wieczystą nr [...], którą jest udział wynoszący 1/2 części tej nieruchomości obciążony wpisem hipoteki przymusowej - Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zgierzu, uwzględnił złożoną skargę w części dotyczącej zajęcia przedmiotowej nieruchomości na podstawie tytułu wykonawczego o numerze [...], zaś w pozostałej części skargę tę oddalił jako nieuzasadnioną.
Jak wynika z akt sprawy, w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec B. H., NUS w Zgierzu wystawił 3 stycznia 2022 r. tytuły wykonawcze z 17 lutego 2015 r. o numerach; [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], które obejmują zaległości w podatku od towarów i usług za okres; grudzień 2008 r. oraz od stycznia do sierpnia i październik 2009 r. w łącznej kwocie 63.501,20 zł wraz z odsetkami za zwłokę. W tej samej dacie wystawił także tytuł wykonawczy z 24 października 2012 r. o numerze [...], który obejmuje zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r., w kwocie 28.507,98 zł wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi do 14 października 2018 r. w kwocie 25.964,00 zł.
NUS w Zgierzu wnioskiem z 8 października 2018 r. wystąpił do Sądu Rejonowego w Z. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych o wpis hipoteki przymusowej do księgi wieczystej nr [...], prowadzonej dla nieruchomości położonej w Z. przy ul. [...], stanowiącej w 1/2 części własność B. H.. Wpisu dokonano na podstawie wymienionych wyżej tytułów wykonawczych z 17 lutego 2015 r. i 24 października 2012 r.
Aktem notarialnym z 5 lipca 2019 r. B. H. darowała swojej córce P. H. swój udział wynoszący 1/2 części opisanej wyżej nieruchomości (obciążony wpisem hipoteki przymusowej).
Kolejno Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zgierzu działając jako organ egzekucyjny zawiadomieniem z 21 kwietnia 2022 r., dokonał zajęcia ww. udziału w 1/2 części wyżej opisanej nieruchomości, obciążonego wpisem hipoteki przymusowej zabezpieczającym wykonanie zobowiązań podatkowych ciążących na B. H., a który w dniu zajęcia stanowił własność P. H..
W dniu 27 kwietnia 2022 r. Sąd Rejonowy w Z. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych wpisał w dziale III księgi wieczystej nr [...], wzmiankę o wszczęciu postępowania egzekucyjnego z nieruchomości przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z., z udziału w 1/2 jej części, której właścicielem jest P. H..
Pismem z 17 maja 2022 r. B. H. wniosła sprzeciw, którym zaskarżyła w całości zajęcie ww. nieruchomości podnosząc, że nie było zarówno faktycznych, jak i prawnych podstaw do objęcia zajęciem nieruchomości. Wskazała po pierwsze na skierowanie zajęcia do jej udziału w 1/2 części nieruchomości objętej w/w KW, podczas gdy ona nie jest współwłaścicielem tej nieruchomości.
Po drugie, wskazała na dokonanie zajęcia na kwotę 230.895,82 zł, podczas gdy egzekucja z udziału wynoszącego 1/2 części nieruchomości, na którym została ustanowiona hipoteka przymusowa, może być prowadzona wyłącznie do sumy tej hipoteki przymusowej, która wynosi 210.366,72 zł.
Postanowieniem z 25 sierpnia 2022 r. NUS w Zgierzu oddalił powyższą skargę jako nieuzasadnioną.
W dniu 31 sierpnia 2022 r. NUS w Zgierzu wydał postanowienie, którym umorzył na żądanie wierzyciela postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o kolejny tytuł wykonawczy nr [...]. Przyczyną jego żądania był brak zamieszczenia w tym tytule wykonawczym danych właściciela przedmiotu hipoteki przymusowej niebędącego zobowiązanym.
Zawiadomieniem z 19 września 2022 r. organ egzekucyjny poinformował skarżącą, P. H., wierzyciela oraz Sąd Rejonowy w Z. o zmianie wysokości zajęcia. W jego treści organ uaktualnił wysokość dochodzonych należności do łącznej kwoty 220.153,16 zł (w której nie zostały ujęte należności dotyczące kolejnego tytułu wykonawczego nr [...]) oraz doprecyzował treść zamieszczoną na zawiadomieniu o zajęciu nieruchomości z 21 kwietnia 2022 r.
Ponadto, pismem z 19 września 2022 r. organ egzekucyjny wystąpił do Sądu Rejonowego w Z. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych o aktualizację wpisu w księdze wieczystej.
Wskutek rozpoznania zażalenia skarżącej na postanowienie NUS w Zgierzu
z dnia 25 sierpnia 2022 r. o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną, DIAS postanowieniem z 30 stycznia 2023 r. uchylił zakwestionowane postanowienie
w części odnoszącej się do zajęcia nieruchomości gruntowej zabudowanej położonej w Z. przy ul. [...], objętej księgą wieczystą nr [...], na podstawie kolejnego tytułu wykonawczego o numerze [...] i w tej części uwzględnił skargę z 17 maja 2022 r., w pozostałej zaś części utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W wyniku rozpatrzenia skargi Pani B. H. na ww. orzeczenie organu odwoławczego, wyrokiem z 29 sierpnia 2023 r. (sygn. akt I SA/Łd 298/23) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi m.in. stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia NUS w Zgierzu z 25 sierpnia 2022 r.
W dniu 15 stycznia 2024 r. NUS w Zgierzu wydał postanowienie którym po rozpatrzeniu skargi z 17 maja 2022 r. (uzupełnionej pismem z 30 listopada 2023 r.) na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu zawiadomieniem z 21 kwietnia 2022 r. nieruchomości gruntowej zabudowanej położonej w Z. przy ul. [...], objętej księgą wieczystą nr [...], którą jest udział wynoszący 1/2 części tej nieruchomości obciążony wpisem hipoteki przymusowej, uwzględnił złożoną skargę w części dotyczącej zajęcia przedmiotowej nieruchomości na podstawie tytułu wykonawczego o numerze [...], a w w pozostałej części skargę tę oddalił jako nieuzasadnioną. Postanowieniem z dnia 13 marca 2024 r. DIAS utrzymał powyższe rozstrzygnięcie w mocy.
W uzasadnieniu wskazanego postanowienia organ odwoławczy podniósł,
że kwestia przedawnienia dochodzonych od skarżącej należności podatkowych, objętych wymienionymi na wstępie tytułami wykonawczymi, jest przedmiotem badania DIAS w Łodzi w ramach postępowania odwoławczego dotyczącego umorzenia postępowania egzekucyjnego, które zostało zainicjowane przez zobowiązaną zażaleniem z 26 marca 2024 r. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zgierzu z 28 lutego 2024 r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Dalej organ odwoławczy uznał, że wobec skarżącej zostały spełnione wszystkie przesłanki zastosowania środka egzekucyjnego w postaci egzekucji
z nieruchomości wskazane w art. 110c § 2, § 2b, § 3 i § 4 u.p.e.a. Ponadto, przyznał, że treść zawiadomienia o zajęciu nieruchomości z 21 kwietnia 2022 r. nie została precyzyjnie sformułowana, błędnie wskazano w nim bowiem stan prawny przedmiotowej nieruchomości, jako współwłasność, podczas gdy w dniu zajęcia udział w tej nieruchomości w 1/2 jej części obciążony wpisem hipoteki przymusowej, stanowił już własność P. H., której również błędnie określono status poprzez umieszczenie jej osoby w pozycji przeznaczonej dla zobowiązanego.
Ostatecznie jednak w ocenie DIAS w Łodzi, uchybienia te nie świadczą
o nieprawidłowości dokonanej czynności egzekucyjnej w stopniu, który miałby skutkować jej uchyleniem, tym bardziej, że wątpliwości co do przedmiotu zajęcia nie miał zarówno organ odwoławczy, jak i Sąd Rejonowy w Z., który wpisując w KW ostrzeżenie o wszczęciu egzekucji z udziału 1/2 części P. H., wskazała, że chodzi o udział nr 3. Ponadto, treść zakwestionowanego zawiadomienia o zajęciu organ egzekucyjny doprecyzował w zawiadomieniu z 19 września 2022 r.,
jak również uaktualnił wysokość dochodzonych należności do łącznej kwoty 220.153.16 zł. Wystąpił również o aktualizacje wpisu w KW do Sądu Rejonowego w Z..
DIAS nie podzielił także stanowiska skarżącej, że błędem było wskazanie w zawiadomieniu z dnia 21 kwietnia 2024 r. dochodzonych należności w kwocie wyższej niż suma hipoteki przymusowej ujawniona w księdze wieczystej.
Po pierwsze, obowiązkiem organu egzekucyjnego było wskazanie
w zawiadomieniu o zajęciu z 21 kwietnia 2022 r. wszystkich dochodzonych od skarżącej należności, objętych tytułami wykonawczymi, które stanowiły podstawę wpisu hipoteki przymusowej i które w momencie wystawienia tego zawiadomienia stanowiły łączną kwotę 230.895,82 zł, a po drugie z uwagi na treść art. 1101 ustawy
o księgach wieczystych i hipotece, wskazanie w zawiadomieniu o zajęciu należności dochodzonych od Pani B. H. w żaden sposób nie wpływa na zwiększenie zakresu odpowiedzialności dłużnika rzeczowego, czyli P. H..
Skargę od powyższego postanowienia wywiodła skarżąca zaskarżając zapadłe rozstrzygnięcie w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania:
a/ art. 7 § 3 w zw. z art. 29 § 1, art. 110c § 1 i § 2, art. 114 u.p.e.a. poprzez zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia 1/2 części nieruchomości podczas gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym objęty doręczonymi tytułami wykonawczymi był bezprzedmiotowy wobec jego przedawnienia, a co skutkowało niedopuszczalność egzekucji.
b/ art. 110c w zw. z art. 114 u.p.e.a. w zw. z art. 1 ust. 1, art. 25 ust. 1 pkt 2, z art. 65 ust. 1 i 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, poprzez skierowanie zajęcia do udziału części B. H. we współwłasności nieruchomości objętej księgą wieczystą KW nr [...], podczas gdy skarżąca B. H. nie była w chwili zajęcia współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości;
c/ art. 65 ust. 1 i 3, art. 68 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy o księgach wieczystych
i hipotece, poprzez dokonanie zajęcia udziału części B. H. we współwłasności nieruchomości objętej księgą wieczystą KW nr [...]
- na kwotę 230.895,82 zł przekraczającą wartość hipoteki przymusowej, podczas gdy suma hipoteki w przedmiotowej sprawie wynosi 210.366,72 zł i wyznacza zakres odpowiedzialności dłużnika hipotecznego.
W konkluzji postawionych zarzutów, skarżąca wniosła o uchylenie zakwestionowanego postanowienia i w konsekwencji o uchylenie zaskarżonej czynności zajęcia nieruchomości oraz wstrzymanie dalszej realizacji egzekucji
z nieruchomości do czasu rozpoznania skargi.
W odpowiedzi na powyższą skargę, organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie jest uzasadniona.
W pierwszym rzędzie rozważenia wymagała zasadność przedstawionego przez stronę skarżącą zarzutu przedawnienia egzekwowanego obowiązku.
W ocenie sądu I instancji zarzut ten jest nietrafny.
Podstawą prawną akcji procesowej skarżącej w przedmiotowej sprawie stał się art. 54 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2022 r. Zgodnie z § 1 cytowanego przepisu zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest:
1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy;
2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.
Obok skargi zobowiązanemu przysługuje po myśli art. 33 § 1 u.p.e.a. prawo wniesienia zarzutu, którego podstawą zgodnie z § 2 punkt 1 jest nieistnienie egzekwowanego obowiązku.
Doktryna i judykatura są zgodne co do tego, że skarga na czynności egzekucyjne ma charakter środka subsydiarnego i nie jest dopuszczalne jej wniesienie w sytuacjach, gdy ustawa przewiduje inne środki zaskarżenia, np. zarzut, zażalenie na postanowienie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego, albo w sytuacjach gdy istnieje możliwość wniesienia pozwu do sądu (wyrok NSA z 12 stycznia 1999 r., III SA 4503/97, ONSA 2000/1, poz. 20; wyrok NSA z 17 kwietnia 2000 r., III SA 827/99, LEX nr 43032; wyrok WSA w Warszawie z 18 stycznia 2007 r., III SA/Wa 3474/06, LEX nr 304097). Nie ma znaczenia, czy zobowiązany nie wykorzystał innych środków prawnych, czy nie przyniosły one żądanego rezultatu (vide P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz do art. 54 u.p.e.a., wyd. Lex 2024).
Równie jednolite jest stanowisko doktryny i nowszego nurtu judykatury co do tego, że nie jest dopuszczalne podnoszenie w skardze na czynności egzekucyjne okoliczności stanowiących podstawę zarzutu wskazanych w art. 33 u.p.e.a. również po upływie terminu do wniesienia zarzutu (por. wyrok NSA z 6 grudnia 2013 r., II FSK 2988/11, LEX nr 1413364, P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz do art. 54 u.p.e.a., wyd. Lex 2024). W szczególności w postępowaniu prowadzonym w sprawie skargi na czynności egzekucyjne nie może być rozważane istnienie egzekwowanego obowiązku (por. wyrok WSA w Warszawie z 18 stycznia 2007 r., III SA/Wa 3474/06, LEX nr 304097).
Sąd I instancji w pełni akceptuje powyższe stanowisko, wobec czego nie znajduje podstaw do uwzględnienia omawianego zarzutu.
Powyższa konstatacja jest tym bardziej uzasadniona, że w chwili wyrokowania kwestia przedawnienia egzekwowanego obowiązku była przedmiotem postanowienia NUS w Zgierzu z dnia 28 lutego 2024 r., odmawiającego umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu nieistnienia przedmiotowego obowiązku.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia zaskarżonym zajęciem z dnia
21 kwietnia 2022 r. art. 110c w związku z art. 114 u.p.e.a. w związku z art. 1 ust. 1, art. 25 ust.1 punkt 2 i art. 65 ust. 1 i 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece poprzez skierowanie zajęcia do udziału skarżącej we współwłasności przedmiotowej nieruchomości w sytuacji, gdy w chwili zajęcia skarżąca nie była współwłaścicielem tego udziału podnieść należy, co następuje.
Poza sporem pozostaje okoliczność, że w zawiadomieniu z dnia 21 kwietnia 2022 r. błędnie wskazano status prawny przedmiotowej nieruchomości jako współwłasność, podczas gdy w istocie chodziło o udział w tej nieruchomości wynoszący 1/2 części, obciążony wpisem hipoteki przymusowej. Organ przyznał także, iż w zawiadomieniu o zajęciu błędnie oznaczono jako zobowiązaną P. H., (która jako nabywca udziału była dłużnikiem rzeczowym), a nie skarżącą.
Zauważyć jednak należy, że powyższe błędy w zaskarżonym zawiadomieniu pozostały bez wpływu na prawidłowość zajęcia. I tak na podstawie zaskarżonego zajęcia sąd księgowowieczysty wpisał w KW [...] ostrzeżenie
o wszczęciu egzekucji z udziału wynoszącego 1/2 części należącego do P. H. wskazując przy tym, że chodzi o udział nr 3 nabyty przez P. H. w drodze darowizny od skarżącej w dniu 5 lipca 2019 r.
Ponadto, w omawianym zakresie treść zawiadomienia o zajęciu została prawidłowo sprecyzowana w piśmie z dnia 19 września 2022 r. Doszło więc do wyjaśnienia i naprawienia błędnego zapisu.
W ocenie sądu, wskazane uchybienia proceduralne pozostawały bez wpływu na wynik sprawy, wobec czego nie mogły spowodować wyeliminowania zaskarżonej czynności z obrotu prawnego
Z kolei odnośnie do zarzutu naruszenia art. 6, 7, 8 § 1 k.p.a. w związku z art. 18, 110c i art. 114 u.p.e.a. w związku z art. 65 ust. 1 i 3 i art. 68 ust. 2 zdanie drugie ustawy o księgach wieczystych i hipotece poprzez zajęcie udziału 1/2 części nieruchomości na kwotę 230.895,82 zł, która przekracza sumę hipoteki przymusowej wynoszącą 210.366,72 zł należy stwierdzić, że jest on bezprzedmiotowy.
Zgodnie z art. 110c § 2 u.p.e.a. zajęcie następuje przez wezwanie zobowiązanego, aby zapłacił egzekwowaną należność pieniężną wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. W świetle treści cytowanego przepisu obowiązkiem organu było wskazanie w zawiadomieniu całości należności egzekwowanych od skarżącej objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi na łączną kwotę 230.895,82 zł. Jednak co wynika wprost z art. 1101 ustawy o księgach wieczystych i hipotece wierzyciel może żądać wpisu hipoteki przymusowej na sumę nie wyższą niż wynikająca z treści dokumentu stanowiącego podstawę jej wpisu do księgi wieczystej. Oznacza to, że odpowiedzialność dłużnika rzeczowego to jest P. H. jest ograniczona do wysokości hipoteki to jest do kwoty 210.366,72 zł.
W związku z tym przyjąć należy, że wskazanie w zawiadomieniu o zajęciu nieruchomości kwoty należnej od skarżącej nie zwiększa zakresu odpowiedzialności P. H..
Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi po myśli art. 151 p.p.s.a. należało orzec, jak w sentencji.
ds