III SA 414/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2004-08-26
NSApodatkoweWysokawsa
podatek dochodowynieujawnione źródła przychodówdarowiznypożyczkipostępowanie podatkowekontrola skarbowadowodyustalenie stanu faktycznegouchylenie decyzji

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje Izby Skarbowej dotyczące zryczałtowanego podatku od dochodów z nieujawnionych źródeł, stwierdzając istotne naruszenia przepisów postępowania przez organy podatkowe.

Sprawa dotyczyła zaskarżenia decyzji Izby Skarbowej utrzymujących w mocy decyzje Inspektora Kontroli Skarbowej w przedmiocie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za lata 1999 i 2000. Skarżący kwestionowali sposób ustalenia ich sytuacji finansowej i zakwestionowanie przez organy podatkowe darowizn jako źródeł pokrycia wydatków. Sąd uchylił zaskarżone decyzje, wskazując na istotne naruszenia przepisów postępowania, w tym zasady prawdy obiektywnej i zupełności postępowania dowodowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpoznał skargi małżonków K. na decyzje Izby Skarbowej dotyczące zryczałtowanego podatku dochodowego od dochodów z nieujawnionych źródeł za lata 1999 i 2000. Organy podatkowe ustaliły niedobór środków finansowych u skarżących, nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów, a następnie zakwestionowały wiarygodność i możliwość dokonania darowizn, które miałyby stanowić pokrycie tych wydatków. Skarżący zarzucili organom naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej oraz błędną interpretację dowodów. Sąd, analizując materiał dowodowy i argumentację stron, stwierdził istotne naruszenia przepisów postępowania przez organy podatkowe, w szczególności zasady prawdy obiektywnej i zupełności postępowania dowodowego (art. 122, 187 § 1, 191 Ordynacji podatkowej). Wskazano na uchybienia dotyczące ustalenia pożyczki od R. D. (brak protokołu z przesłuchania, niejasności co do jej wpływu na sytuację finansową), oceny niektórych darowizn (np. od J. R., E. Z., A. Z.), pominięcie darowizny od B. R. w uzasadnieniu decyzji dotyczących roku 2000, a także niepełne ustalenie wydatków na utrzymanie rodziny. Z tych powodów Sąd uchylił zaskarżone decyzje, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazanych przez Sąd uchybień.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organy podatkowe dopuściły się istotnych naruszeń przepisów postępowania, w szczególności zasady prawdy obiektywnej i zupełności postępowania dowodowego, co miało wpływ na wynik sprawy.

Uzasadnienie

Sąd wskazał na uchybienia w ocenie dowodów dotyczących darowizn i pożyczek, brak należytego wyjaśnienia okoliczności faktycznych oraz niepełne ustalenie stanu faktycznego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

u.p.d.o.f. art. 20 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Za przychody z innych źródeł należy rozumieć m.in. przychody nie znajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach.

u.p.d.o.f. art. 30 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Podatek od dochodu z nieujawnionych źródeł ustala się przy zastosowaniu 75% stawki.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa – Prawo o postepowaniu przed sadami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej.

Pomocnicze

Ord.pod. art. 121 § 1

Ordynacja podatkowa

Postępowanie powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.

Ord.pod. art. 122

Ordynacja podatkowa

Obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Ord.pod. art. 187 § 1

Ordynacja podatkowa

Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Ord.pod. art. 191

Ordynacja podatkowa

Zasada swobodnej oceny dowodów.

Ord.pod. art. 126

Ordynacja podatkowa

Zasada pisemności.

Ord.pod. art. 195

Ordynacja podatkowa

Zasady przeprowadzania dowodu z przesłuchania świadka.

Ord.pod. art. 172 § 2

Ordynacja podatkowa

Obowiązek sporządzenia protokołu.

Ord.pod. art. 190

Ordynacja podatkowa

Prawo strony do udziału w przeprowadzaniu dowodu.

P.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa – Prawo o postepowaniu przed sadami administracyjnymi

Zakres kontroli sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa – Prawo o postepowaniu przed sadami administracyjnymi

Orzeczenie o wstrzymaniu wykonania uchylonej decyzji.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa – Prawo o postepowaniu przed sadami administracyjnymi

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.

p.p.s.a. art. 205

Ustawa – Prawo o postepowaniu przed sadami administracyjnymi

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez organy podatkowe przepisów postępowania, w szczególności zasady prawdy obiektywnej i zupełności postępowania dowodowego. Brak należytego wyjaśnienia okoliczności faktycznych dotyczących darowizn i pożyczek. Nieprawidłowa ocena dowodów i niepełne ustalenie stanu faktycznego.

Godne uwagi sformułowania

istotne naruszenie przepisów postępowania zasada prawdy obiektywnej zasada zupełności postępowania dowodowego naruszenie zasady pisemności postępowanie powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych niepełna i dowolna ocena dowodów

Skład orzekający

Andrzej Błesiński

przewodniczący sprawozdawca

Włodzimierz Kędzierski

członek

Tadeusz Piskozub

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dochodów z nieujawnionych źródeł, oceny dowodów w postępowaniu podatkowym, zasad prowadzenia postępowania dowodowego oraz kontroli sądowej decyzji administracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w latach 1999-2000. Nacisk na procedury dowodowe.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego przez organy podatkowe i jak sądowa kontrola może korygować ich błędy. Dotyczy powszechnego problemu dochodów z nieujawnionych źródeł.

Sąd uchyla decyzje podatkowe: Organy źle oceniły darowizny i pożyczki!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA 414/03 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2004-08-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-03-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Andrzej Błesiński /przewodniczący sprawozdawca/
Tadeusz Piskozub
Włodzimierz Kędzierski
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Błesiński (spr.) Sędzia NSA - Włodzimierz Kędzierski Sędzia WSA - Tadeusz Piskozub Protokolant - Katarzyna Lenartowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2004r. sprawy ze skarg A. K. na decyzje Izby Skarbowej z dnia "[...]" r. Nr "[...]" i Nr "[...]" oraz M. K. na decyzje Izby Skarbowej z dnia "[...]" r. Nr "[...]" i Nr "[...]" w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodu z nieujawnionych źródeł przychodów za 1999 i 2000 rok 1. uchyla zaskarżone decyzje; 2. określa, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane do uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej, na rzecz każdego ze skarżących kwotę po 3.356,80 (trzy tysiące trzysta pięćdziesiąt sześć 80/100) zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Ostatecznymi decyzjami z dnia 27 stycznia 2003r. : nr "[...]" dotyczącej A. K. i nr "[...]" dotyczącej M. K. , Izba Skarbowa w O. utrzymała w mocy decyzje Inspektora Kontroli Skarbowej w O. z dnia 27 czerwca 2002r. nr "[...]" i nr "[...]" w przedmiocie ustalenia , każdemu z małżonków , zryczałtowanego podatku dochodowego od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 1999 rok w wysokości 29.709,00 zł.
W jednobrzmiących uzasadnieniach obu wydanych decyzji organ II instancji stwierdził , iż zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych ( D.U.z 1993r.Nr 90,poz.416 ze zm.,dalej jako u.p.d.o.f.) źródłami dochodów są również inne źródła . Za przychody z innych źródeł należy rozumieć zaś , stosownie do treści art. 20 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy m.in. przychody nie znajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach . Wysokość tych przychodów ustala się przyjmując za podstawę sumę poniesionych w roku podatkowym wydatków i wartość zgromadzonych w tym roku zasobów finansowych , nie znajdujących pokrycia w już opodatkowanych bądź wolnych od opodatkowania źródłach przychodów i posiadanych przedtem zasobach majątkowych . Zaś na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 7 w/w ustawy podatek od tego dochodu ustala się przy zastosowaniu 75 % stawki .
Inspektor Kontroli Skarbowej stwierdził , że małżonkowie w 1999r. ponieśli wydatki w łącznej wysokości 191.104 zł , z czego kwota 75.029 zł dotyczyła nabycia lokalu mieszkalnego położonego w E. przy ul. "[...]" , kwota 400 zł uiszczonej prowizji od zaciągniętego kredytu mieszkaniowego , kwota 13.140 spłaconych rat kredytowych wraz z odsetkami , kwota 25.150 zł kosztów utrzymania rodziny oraz kwota 77.385 zł straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej .
Na pokrycie tych wydatków przyjął dochody pochodzące ze źródeł opodatkowanych bądź wolnych od opodatkowania w wysokości 111.881 zł , które obejmowały wynagrodzenie ze stosunku pracy A. K. w kwocie 18.045 zł , kredyt mieszkaniowy w kwocie 40.000 zł , wydatkowane oszczędności w kwocie 17.366 zł oraz otrzymane w roku podatkowym darowizny w łącznej kwocie 36.500 zł .
W wyniku zsumowania powstał niedobór środków w wysokości 79.223 zł , z czego na każdego z małżonków przypadła kwota 39.612 zł , od której ustalił zryczałtowany podatek dochodowy od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów w kwocie 29.709 zł .
Przy ponownym przeanalizowaniu sytuacji finansowej małżonków Izba Skarbowa badała czy faktycznie skarżący , stwierdzoną przez organ I instancji różnicę , pokryli ze zgromadzonych na dzień 31.12.1998r. oszczędności w wysokości 218.835,65 zł oraz otrzymanymi w ciągu roku darowizn w wysokości 54.000 zł .
Na podstawie wezwania dokonanego przez Inspektora Kontroli Skarbowej skarżący złożyli pisemne oświadczenie o stanie majątkowym na dzień 31.12.1998 r. , w którym wskazali oszczędności zgromadzone na rachunkach bieżących i książeczce obiegowej w kwotach : 343,63 zł , 20.700 zł i 1.296,57 zł , nie byli jednak w stanie podać wysokości posiadanej gotówki .
Wobec powyższego Izba Skarbowa stwierdziła , iż przy dokładnym wskazaniu zdeponowanych na rachunkach bankowych stosunkowo niewielkich kwot nie jest prawdopodobne , aby małżonkowie zdołali uzyskać , podawaną w późniejszym czasie , kwotę 218.835,65 zł stanowiącą wysokość posiadanych środków w gotówce , tym bardziej , że od czasu posiadania tak dużej kwoty minęły niespełna 3 lata .
Prawdziwość powyższych stwierdzeń potwierdzona została ponadto przez , zgromadzone w postępowaniu pierwszoinstancyjnym , okoliczności świadczące o złej kondycji finansowej przedsiębiorstwa prowadzonego przez M. K. , a także fakt zadłużenia się A. K. na rachunku bieżącym oraz korzystania przez małżonków z kredytu długoterminowego na zakup mieszkania .
Na podstawie zeznań podatkowych za lata 1997 – 1999 stwierdzono , iż prowadzona przez M. K. działalność gospodarcza przyniosła straty , co więcej zaciągnął on , w celu pokrycia zobowiązań przedsiębiorstwa pożyczki od R. D. w wysokości 95.800 zł , której do dnia 05.04.2002 r. nie spłacił .
Ponadto skarżący w dniu 07.12.1996r. zawarł z "[...]" Funduszem Leasingowym Sp. z o.o. w W. umowę leasingu finansowego nr "[...]" , której przedmiotem był samochód "[...]" o wartości ofertowej wynoszącej 20.040,98 zł . Z harmonogramu finansowego umowy wynika , że przy spłacie w przeciągu 36 m–cy kapitału wynoszącego 18.036,72 zł odsetki za ten okres wynoszą 8.617,64 zł.
Sytuacja finansowa nie uległa również polepszeniu w latach następnych , o czym świadczy zaciągnięty na podstawie umowy nr "[...]" z dnia 20.11.1998r. w "[...]" Bank "[...]" S.A. z siedzibą w W. kredyt w wysokości 49.037,52 na zakup samochodu "[...]" . Warunki umowy określały spłatę kredytu w przeciągu trzech lat przy zmiennym oprocentowaniu wynoszącym w dniu podpisania umowy 22 % oraz prowizji w kwocie 961,52 zł .
O złej kondycji finansowej świadczy również fakt , iż A. K. na dzień 31.12.1998r. posiadała zadłużenie w rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowym prowadzonym przez "[...]" S.A. "[...]" w kwocie 1.296,57 zł .
Również w tym samym banku skarżący zaciągnęli kolejny kredyt na podstawie umowy z dnia 02.06.1999r. w kwocie 40.000 zł , na sfinansowanie zakupu lokalu mieszkalnego , z przewidywaną spłatą do 01.06.2019r. i oprocentowaniem wynoszącym w dniu zawarcia umowy 16,40 % . Od owego kredytu obowiązani byli uiścić prowizję w kwocie 400 zł , natomiast zabezpieczenie stanowiły : weksel in blanco i hipoteka .
W świetle przedstawionych dowodów Izba Skarbowa doszła do wniosku , iż zdecydowanie nieprawdopodobnym i niewiarygodnym jest, aby małżonkowie byli w posiadaniu jakichkolwiek środków finansowych przechowywanych w gotówce w dniu 01.01.1999r. . Sprzeczne z doświadczeniem życiowym i zasadami logicznego rozumowania byłoby bowiem postępowanie skarżących , którzy mając do dyspozycji gotówkę , korzystaliby z obcego kapitału na tak niekorzystnych warunkach , narażając się jednocześnie na dodatkowe koszty i trudności związane z obsługą zaciągniętych kredytów .
Mając powyższe na uwadze , według organu II instancji , bez wpływu na rozstrzygnięcie sytuacji finansowej za lata 1992 – 1998 , pozostaje pominięcie w rozliczeniu pożyczek , darowizn oraz kredytu na zakup samochodu "[...]" . Nie zmieniają one bowiem faktu , iż małżonkowie nie posiadali w gotówce kwoty 218.835,65 zł .
Wskazany kredyt z dnia 20.11.1998r. niepodważalnie dowodzi , że skarżący nie mogli posiadać w tej dacie środków pochodzących z otrzymanych pożyczek od R. D. oraz dowodzonych darowizn . W sytuacji , bowiem posiadania owych środków spłaciliby oni zaciągnięte w 1993 r. pożyczki oraz nabyliby samochód "[...]" za gotówkę .
Izba podzieliła twierdzenia skarżących , iż prawo polskie nie zobowiązuje obywateli do gromadzenia oszczędności na rachunkach bankowych . Niemniej jednak w świetle zaciągniętych zobowiązań oraz przechowywanych wolnych środków pieniężnych na książeczce obiegowej , trzymanie tak dużych kwot w mieszkaniu należy uznać za nieracjonalne .
Organ II instancji zakwestionował twierdzenie skarżących , iż to organ kontroli powinien wystąpić do właściwych banków o wydanie historii zapisów rachunków bankowych. W interesie strony leży bowiem , aby w toku prowadzonego postępowania przedłożyła ona wszystkie posiadane dowody , które mogłyby się przyczynić do ustalenia stanu faktycznego sprawy . Skarżący przedstawili stosowne wydruki dopiero na skutek wezwania poczynionego przez Izbę Skarbową . Wynika z nich zaś , iż z kont pobierane były nawet niewielkie kwoty tj. 50 i 100 pochodzące na bieżące potrzeby . Tym samym niewiarygodne jest , aby w tym okresie małżonkowie posiadali w mieszkaniu jakiekolwiek inne oszczędności .
Na podstawie zaświadczeń i przedłożonych wydruków oraz kserokopii książeczki obiegowej Izba Skarbowa stwierdziła nieprawidłowości popełnione przez Inspektora a polegające na błędnym przyjęciu stanu oszczędności , którymi finansowane były wydatki . Prawidłowa kwota wyniosła 16.578,74 zł . Przyjęcie owej kwoty skutkowałoby jednak zwiększeniem zobowiązania podatkowego , na co nie pozwalają unormowania zawarte w art. 234 Ordynacji Podatkowej .
Brak zasięgnięcia informacji od Urzędu Statystycznego w S. w zakresie wydatków na pokrycie bieżących kosztów utrzymania rodziny , przy wydawaniu decyzji przez organ I instancji , według Izby nie stanowi błędu . Tym bardziej , że informacje taką uzyskano od Urzędu Statystycznego w O. oraz wzięto pod uwagę przedłożone dowody i zeznania złożone przez skarżących w tym zakresie .
Przy ponownym przeanalizowaniu sytuacji finansowej małżonków Izba Skarbowa przeprowadziła postępowanie uzupełniające dotyczące zakwestionowanych darowizn dokonanych na rzecz małżonków przez :
1. J. R. , umowa z dnia 20.02.1999r. na łączną kwotę 7.600 zł ;
2. M. J. , umowa z dnia 20.03.1999r. na łączną kwotę 20.000 zł ;
3. B. R. , umowa z dnia 29.05.1999r. na łączną kwotę 7.6000 zł ;
4. J. R. , umowa z dnia 29.05.1999r. na łączną kwotę 9.400 zł ;
5. L. R. , umowa z dnia 29.05.1999r. na łączną kwotę 9.400 zł .
W odniesieniu do darowizny dokonanej przez J. R. Izba zakwestionowała spełnienie świadczenia z uwagi na to, że przy wynagrodzeniu za pracę w wysokości 1.200 zł miesięcznie i posiadaniu na utrzymaniu trójki dzieci , wraz z domem mieszkalnym o pow. 120 m2 nie zdołałaby ona zgromadzić oszczędności w kwocie 2.000 USD i przekazać z nich następnie kwotę 7.600 zł jako darowiznę dla skarżących . Wprawdzie wskazała , oprócz tego dochody uzyskane w Szwecji , jednak odmówiła wskazania ich wysokości , nie wykazała ich również w zeznaniach podatkowych złożonych do Urzędu Skarbowego za lata 1997 – 1999 . Tym samym nieprawdopodobne jest, żeby rozstawała się z rodziną i podejmowała pracę za granicą po to , aby następnie zarobione w ten sposób pieniądze przekazać w formie darowizny innym osobom .
Izba Skarbowa zakwestionowała także darowiznę dokonaną przez M. J., z uwagi na fakt, iż nie przedłożyła ona dowodów świadczących o tym , że była w owym czasie w posiadaniu jakichkolwiek oszczędności .
Ustaliła , iż dochody uzyskiwane z emerytury nie pozwoliłyby na zgromadzenie oszczędności w wysokości 20.000 zł . Nie potwierdziła również tego , iż kwota ta mogła pochodzić ze sprzedaży 9ha gospodarstwa rolnego . Z informacji przekazanej przez Urząd Miejski w N. wynika , że na podstawie decyzji z dnia 05.07.1984r. przekazała ona gospodarstwo rolne na działki budowlane , za co otrzymała odszkodowanie w wysokości 4.649.137 zł ( przed denominacją ) . Decyzją z dnia 08.03.1989r. kwota odszkodowania została podwyższona o 413.313 zł ( przed denominacją ) . W ocenie Izby Skarbowej niewiarygodne jest , aby nie rozdzieliła tej kwoty pośród siedmiorga dzieci , lecz przechowywała ją przez okres 15 lat , by przekazać ją następnie w formie darowizny .
Za prawidłowością takiego twierdzenia przemawiają zeznania S. J. ( syna ) , który oświadczył , iż w 1984r. otrzymał " spadek po gospodarstwie rodziców" . Racjonalnie rozumując wydaje się , iż gdyby posiadała ona taką kwotę przechowywałaby ją na lokatach terminowych , rachunkach rozliczeniowo – oszczędnościowych itp. , licząc na odsetki , a nie narażałaby się na ich utratę . Nie bez znaczenia pozostaje fakt , iż M. J. ponosi wydatki leczniczo – rehabilitacyjne i w roku ustanowienia spornej darowizny była już w wieku 78 lat .
Organ II instancji zakwestionował także darowiznę dokonaną przez B. R. w wysokości 7.600 zł . O tym , iż nie byłaby ona w stanie dokonać darowizny świadczy to , iż sama pomimo rozwodu wspomagana jest przez byłego męża J. R., jak również to ,że jest poważnie chora na epilepsję .
Prawdziwość tej tezy potwierdzają także informacje podatkowe PIT – 40 A , według których w 1998r. otrzymała ona świadczenie emerytalno – rentowe zaledwie w wysokości 3.311,84 zł ( po odliczeniu zaliczek na podatek dochodowy ) . Natomiast w 1999r. nie złożyła zeznania podatkowego w ogóle .
Nie uwzględniono także darowizny w kwocie 9.400 zł ustanowionej przez J. R. pomimo , iż zdaniem Izby wykazane w zeznaniach podatkowych dochody wydawać by się mogło wystarczały na udzielenie darowizny w takiej kwocie . Zdaniem organu przeczy temu nabycie domu mieszkalnego w stanie surowym , a następnie zaciągnięcie kredytu w "[...]" S.A. w wysokości 200.000 zł na wykończenie domu . Ponadto posiada on na utrzymaniu troje dzieci i wspiera byłą żonę .
Tym samym , w ocenie Izby sprzeczne jest z doświadczeniem życiowym , aby planując takie wydatki z perspektywą sfinansowania ich w części kredytem , miałyby przekazać bez żadnego celu kwotę 9.400 zł .
W odniesieniu do darowizny dokonanej przez L. R. w kwocie 9.400 zł Izba podjęła wątpliwości na skutek wyjaśnień samego darczyńcy , który stwierdził , iż wymienioną darowiznę ustanowił początkowo jako pożyczkę .
W tej sytuacji przedłożona umowa powinna nosić nazwę pożyczki a nie darowizny .
Na przekazanie takich środków nie pozwala również sytuacja finansowa darczyńcy . Co prawda L. R. twierdził , że posiada oszczędności w wysokości 30.000 zł , jednak nie przedłożył żadnych dowodów na poparcie tego faktu . O trudnej sytuacji finansowej świadczy również to , że nabył on w systemie sprzedaży ratalnej telewizor . Trudno zatem zgodzić się na to , iż posiadając gotówkę narażałby się na dodatkowe koszty i trudności związane z tą formą sprzedaży . Z zeznań podatkowych złożonych przez podatnika wynika , iż za lata 1998 – 1999 uzyskiwane przez niego dochody są niższe od przeciętnych statystycznych wydatków przyjętych za ten okres . Ponadto posiada on na utrzymaniu dwoje dzieci .
Za zasadnością pozorności ustanowienia darowizn przemawiają również sprzeczności w zakresie dowodzonych środków na zakup mieszkania . Na podstawie aktu notarialnego skarżący nabyli lokal mieszkalny na zasadach spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego położonego w E. przy ul. "[...]" , za łączną kwotę 75.029 zł . Jednak, jak ustalono na podstawie : umowy kredytowej , umów darowizn i zeznań świadków skarżący zgromadzili na ten cel środki w wysokości 93.600 zł .
Izba Skarbowa zarzuciła również fakt , iż darowizny sporządzone zostały według tego samego wzoru i w kwotach nie powodujących powstania obowiązku w podatku od spadków i darowizn . Tym samym niezrozumiałe jest , zawarte w umowach zobowiązanie obdarowanych do ponoszenia opłat związanych z umową . Nie można pominąć faktu , iż w dużej części darowizny ustanowiono na prośbę skarżących , tym samym dziwi więc sytuacja w której małżonkowie ograniczaliby wysokość otrzymanych świadczeń .
W świetle dowodzenia posiadania na dzień 31.12.1998r. oszczędności w wysokości 218.835,65 zł , w ocenie Izby , nagannym i niemoralnym byłoby zwracanie się z prośbą i przyjmowanie darowizn od członków rodziny , którzy uzyskując niewielkie dochody , ponosili wydatki związane z leczeniem , rehabilitacją i utrzymaniem rodziny .
Na potwierdzenie prawidłowości zakwestionowania darowizn wpływa również to , iż zarówno organ I jak i II instancji, nie zakwestionowały wszystkich darowizn . Odwołując się bowiem do doświadczenia życiowego oraz analizując dochody rodziców , za wiarygodne uznały , iż mogli oni w 1999r. przekazać łącznie 36.500 zł . Taka też kwota ujęta została przy ustalaniu źródeł pokrycia wydatków .
Izba Skarbowa wskazała ponadto , iż nie jest co prawda upoważniona do badania ważności umów z punktu widzenia skutków cywilnoprawnych , jednak ma prawo dokonywania oceny umów z punktu widzenia przepisów prawa podatkowego , a zwłaszcza w celu ustalenia czy umowy te nie zmierzają do obejścia prawa .
W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego , w niniejszej sprawie , organ II instancji doszedł do wniosku , iż sporne darowizny nie mogły zostać spełnione , natomiast powoływanie się na ich otrzymanie miało na celu wyłącznie uniknięcie negatywnych konsekwencji podatkowych . Tym samym skarżący nie tylko nie dowiedli , że oprócz zasobów wynikających z historii rachunków bankowych , posiadali na dzień 01.01.1999r. środki w kwocie 218.835,65 zł , ale przede wszystkim nie wykazali , że zdołali je zgromadzić i przechowywać do tej daty .
Izba Skarbowa stwierdziła , iż w przedmiotowej sprawie zebrano i w sposób wyczerpujący rozpatrzono cały materiał dowodowy .
Jedynym uchybieniem stwierdzonym przez organ II instancji było nie sporządzenie protokołu przesłuchania R. D. przez Inspektora , które miało miejsce w dniu 21.06.2002r. , a dotyczyło okoliczności udzielenia w 1993r. pożyczek . Takim postępowaniem Inspektor dopuścił się naruszenia zasady pisemności unormowanej w art. 126 Ordynacji podatkowej , według Izby nie jest jednak sporne to , iż do takiej czynności w ogóle doszło . Zostało to bowiem potwierdzone protokołem z badania dokumentów i ewidencji za lata 1992 – 1993 z dnia 28.01.1994r. , jak również kontrolą nr "[...]" z dnia 01.02.1994r. . Ponadto pożyczki zgłoszono do opłaty skarbowej w Urzędzie Skarbowym w E. , a ich udzielenie dodatkowo potwierdziła sama R. D. w oświadczeniu z dnia 17.12.2002r. . Tym samym nie zaistniała potrzeba przesłuchiwania świadków na tą okoliczność .
Decyzjami z dnia 27 stycznia 2003r. : nr "[...]" dotyczącą A. K. i nr "[...]" dotyczącą M. K. , Izba Skarbowa w O. utrzymała w mocy decyzje Inspektora Kontroli Skarbowej w O. z dnia 27 czerwca 2002r. nr "[...]" i nr "[...]" w przedmiocie ustalenia , każdemu z małżonków , zryczałtowanego podatku dochodowego od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2000 rok w wysokości 18.127,50 zł.
Obie te decyzje mają ścisły związek z wydanymi wcześniej decyzjami z dnia 27 stycznia 2003 r. nr "[...]" i nr "[...]" .
U ich podstaw legły , bowiem ustalenia faktyczne uzasadnione tymi samymi argumentami co w przypadku decyzji w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodu z nieujawnionych źródeł za 1999 rok .
Z ustaleń dokonanych przez Inspektora Kontroli Skarbowej wynika , iż małżonkowie w 2000r. ponieśli wydatki w łącznej wysokości 83.300 zł , z czego kwota 41.243 zł dotyczyła nabycia nieruchomości położonej w N. , kwota 17.480 zł spłaty kredytu wraz z odsetkami , kwota 18.999 zł kosztów utrzymania rodziny , kwota 5.478 zł zapłaconych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz kwota 100 zł przekazanej darowizny .
Na pokrycie tych wydatków skarżący wykazali dochody pochodzące ze źródeł opodatkowanych bądź wolnych od opodatkowania w wysokości 34.960,28 zł , które obejmowały : dochód M. K. z prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie 12.901 zł , wynagrodzenie ze stosunku pracy A. K. w kwocie 18.999,28 zł oraz oszczędności zgromadzone na rachunkach oszczędnościowo – rozliczeniowych w kwocie 3.060 zł .
W wyniku powyższego Inspektor stwierdził niedobór środków w wysokości 48.339,79 zł , od której ustalił zryczałtowany podatek dochodowy od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów w kwocie 18.127,50 zł .
Przy ponownej analizie sytuacji majątkowej Izba Skarbowa badała czy rzeczywiście małżonkowie stwierdzoną przez Inspektora różnicę pokryli środkami zgromadzonymi w latach ubiegłych w wysokości 171.119,71 zł oraz z otrzymanych w ciągu roku darowizn w łącznej kwocie 38.000 zł .
Dokonując analizy finansowej organ II instancji oparł się na identycznych okolicznościach faktycznych jak w decyzjach w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodu z nieujawnionych źródeł za 1999 r. .
Różnice pomiędzy decyzjami za rok 1999 i 2000 polegają jedynie na zakwestionowaniu innych umów darowizn .
Izba Skarbowa zakwestionowała cztery umowy darowizn z 2000 roku dokonane na rzecz małżonków K. przez :
- I. S. , umowa z dnia 08.07.2000 r. na łączną kwotę 11.000 zł ;
- B. K. , umowa z dnia 10.08.2000 r. na kwotę 9.000 zł ;
- E. Z. , umowa z dnia 25.08.2000 r. na łączną kwotę 9.000 zł;
- A. Z. , umowa z dnia 01.09.2000 r. na łączną kwotę 9.000 zł .
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego okazało się , iż ze względu na sytuację finansową owych osób nie były one w stanie dokonać darowizn w wskazanych wyżej wysokościach .
W wyniku porównania dochodów uzyskanych przez I. S. za okres od 1995r. do 30.06.2000r. w wysokości 39.824 zł z wydatkami z tego samego okresu w wysokości 39.311,91 zł , okazało się , iż niewiarygodnym jest aby ze zgromadzonej w czasie pięcioletniego okresu nadwyżki wynoszącej 512,09 zł mogła ona udzielić darowizny w kwocie 11.000 zł . Co prawda mąż I. S. otrzymał w 2000r. odprawę górniczą , jednak w ocenie Izby , sprzeczne z doświadczeniem życiowym jest , aby mając na utrzymaniu dwoje dzieci i perspektywę utraty stałego źródła utrzymania przez męża , pozbywała się oszczędności .
O prawdziwości tej tezy świadczy również to , iż darowizna została przeznaczona , zgodnie z twierdzeniami darczyńcy , na nabycie mieszkania , zaś kwota 11.000 zł stanowiła brakującą różnicę . Z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wynika jednak , iż nie mogło dojść do przekazania darowizny w 2000r. na zakup mieszkania , ponieważ małżonkowie nabyli je faktycznie już w 1999r. .
Organ II instancji zakwestionował również darowiznę dokonaną przez B. K. Po przeanalizowaniu dochodów darczyńcy za okres od 1995r. do 31.07.2000r. w wysokości 64.642 zł z wydatkami w wysokości 60.920,73 zł uznano , iż nieprawdopodobnym jest , aby z nadwyżki wynoszącej 3.721,27 zł mogła ona udzielić darowizny w kwocie 9.000 zł . Tym bardziej , iż na okoliczność posiadanych w owym czasie oszczędności nie przedłożyła ona żadnych dowodów , a oprócz darowizny z 2000 r. dokonała zaledwie rok wcześniej – w 1999r. , pierwszej darowizny w kwocie 15.000 zł . Tym samym nieprawdopodobnym jest aby , w okresie od czerwca 1999r. do lipca 2000r. zdołała zgromadzić kwotę 9.000 zł w sytuacji , gdy wolne środki w owym okresie wynosiły zaledwie 2.222,25 zł .
W odniesieniu do E. Z., ustalono iż w okresie do grudnia 1993r. do 29 lipca 2000r. mieszkała ona w Stanach Zjednoczonych , przy czym w międzyczasie przebywała w kraju na przełomie stycznia – w trakcie którego poznała małżonków K. - oraz maja 2000r. . Wysokość posiadanych w owym czasie oszczędności określiła na kwotę 5.000 USD . W ocenie Izby wątpliwym jest , aby zdecydowała się ona przekazać niemal połowę swoich oszczędności zupełnie obcym osobom .
Ostatnia z zakwestionowanych w 2000r. darowizn została przekazana skarżącym przez A. Z . W oparciu o jego zeznania ustalono , iż w okresie od lata 1992r. do 13.12.1999r. mieszkał on w Stanach Zjednoczonych . Małżonków K. poznał w miesiącu grudniu 1999r. . W tym czasie posiadał oszczędności w wysokości 10.000 USD , jak również kilkakrotnie otrzymywał od matki kwoty po 2.000 USD . Nieprawdopodobnym wydaje się zatem fakt , iż przekazał tytułem darowizny 9.000 zł zupełnie obcym osobom , tym bardziej iż po dokonanej analizie finansowej okazało się , iż zgromadzone oszczędności faktycznie zostały wydane na zakup samochodu osobowego "[...]" z 1997r. za kwotę 35.000 zł oraz działki rolnej o pow. 30 arów położonej we wsi K. za kwotę 30.000 zł .
Ponadto w lutym 2001r. E. G. i A. Z. zawarli związek małżeński , tym samym wątpliwe jest , aby w ocenie organu II instancji , będąc w wieku 22 i 23 lat , mając w perspektywie założenie rodziny pozbyli się oszczędności .
Tym samym , identycznie jak miało to miejsce w decyzjach za 1999r. , Izba Skarbowa uznała , iż wszystkie z wymienionych darowizn nie mogły zostać spełnione , a powoływanie się na nie miało na celu wyłącznie uniknięcie negatywnych konsekwencji podatkowych .
Powyższe cztery decyzje ( z 27 stycznia 2003 r. : nr "[...]" , nr "[...]" , nr "[...]" i nr "[...]" ) Izby Skarbowej w O. zostały zaskarżone przez małżonków K.
W jednobrzmiących skargach zarzucili oni naruszenie art. 20 ust. 1 i 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych , a także art. 121 § 1 , 122 , 124 , 126 Ordynacji podatkowej i wnieśli o uchylenie zaskarżonych decyzji .
W uzasadnieniu wniesionych skarg skarżący podnieśli , iż zaskarżone decyzje skupiają się na wykazaniu , że małżonkowie nie mogli zgromadzić kwoty 218.835,65 zł w 1999r i 171.119,71 zł w 2000 r. , gdy tymczasem powinny wskazać czy posiadali oni środki na poniesione wydatki , a nie jakie nadwyżki powstały po ich poniesieniu .
Zarzucili również , iż organy podatkowe :
- zakwestionowały , iż skarżący nie pamiętają ilości przechowywanej na rachunkach bankowych gotówki , podczas gdy wskazanie ilości posiadanej gotówki wynikało z przedłożonych zaświadczeń z banku , a nie z dobrej pamięci małżonków ,
- błędnie zinterpretowały przedłożony przepływ strumieni pieniężnych jako informację o posiadanych środkach w danym okresie ,
- źle oceniły kondycje finansową firmy prowadzonej przez M. K. , gdyby była ona bowiem rzeczywiście taka zła nie otrzymałby on kredytu ,
- uznały , iż brak przechowywania gotówki na rachunku bankowym stanowi dowód przeciwko skarżącym , gdy w rzeczywistości taki obowiązek narusza zasadę wolności dysponowania własnymi środkami , a co za tym idzie narusza art. 31 ust. 2 Konstytucji ,
- zarzuciły brak przedstawienia historii rachunku bankowego , podczas gdy skarżący złożyli wszystkie dokumenty jakich żądały organy podatkowe ,
- błędnie oceniły , iż wpłaty na poszczególne rachunki nie dokumentują posiadanych oszczędności a świadczą tylko o tym , iż skarżący na bieżąco korzystali z posiadanych środków , tym samym pominięto istotny element – to , iż kolejne wpłaty ( terminy i wysokość kwot ) są zbieżne z terminami i wielkością otrzymanych darowizn ,
- nie uwzględniły rzeczywistej sytuacji finansowej darczyńców , co spowodowało zakwestionowanie dokonanych przez nich darowizn , m. in. poprzez przyjęcie , że nie mogli oni dokonać darowizn ponieważ sami korzystali z kredytów , podczas gdy ogólnie wiadomym jest , iż kredyty biorą zarówno ci którzy pieniędzy nie mają jak i ci którzy je posiadają ,
- w sposób stronniczy odrzuciły darowiznę otrzymaną przez L. R. , skoro bowiem uznały iż nie jest to darowizna tylko pożyczka powinny obciążyć skarżących podatkiem od czynności cywilnoprawnych a nie odrzucać otrzymaną kwotę , tym bardziej , że niezależnie od nazwy pieniądze te zostały fizycznie przekazane ,
- odrzuciły możliwość otrzymania darowizny od J. R. z uwagi na jej sytuację finansową i rodzinną , podczas gdy w rzeczywistości z uwagi na pieniądze uzyskane z pracy w Szwecji stać ją było na ustanowienie darowizny ,
- zakwestionowały darowiznę uzyskaną od M. J. , przyjmując błędnie , iż nie byłaby ona w stanie wyasygnować takiej kwoty ,
- zarzuciły , iż J. R. nie był w stanie ustanowić darowizny , z uwagi na zaciągnięty przez niego kredyt i fakt łożenia na utrzymanie byłej żony i dwójki dzieci , podczas , gdy w rzeczywistości pełniąc obowiązki prezesa "[...]" S.A. otrzymywał bardzo wysokie wynagrodzenie oraz dodatkowo posiadał udziały finansowe w innych firmach, a tym samym był w stanie przekazać darowiznę na rzecz skarżących w podanej wysokości ,
- zakwestionowały dokonane darowizny, ponieważ zostały one sporządzone według tego samego wzoru i w kwotach nie powodujących obowiązku podatkowego , podczas gdy skarżący nie posiadają wiedzy prawniczej i woleli korzystać z dostępnego wzoru , aby nie popełnić błędu , a kwoty zostały tak ustalone , aby nie obciążać darczyńców dodatkowymi opłatami ,
- nie uwzględniły w zestawieniu darowizny od B. R. ,
- nie uwzględniły w rozliczeniu tabelarycznym kredytu na zakup samochodu , tłumacząc się brakiem jego wpływu na sytuację finansową , natomiast ujęły jego spłatę.
Izba Skarbowa w odpowiedziach na skargi podtrzymała swoje decyzje , jak również wcześniejszą argumentację zawartą w zaskarżonych decyzjach i wniosła o oddalenie skarg .
Odnosząc się do zarzutów przedstawionych w skargach Izba ponownie wskazała , iż przepływ strumieni pieniężnych w 1999 i 2000r. wskazuje na nadwyżkę środków pieniężnych, dlatego też przeprowadzono analizę wpływów i wydatków .
Wskazała , iż nigdy nie twierdziła , że kondycja finansowa prowadzonego przez M. K. przedsiębiorstwa była na tyle zła , iż nie mógł on zaciągnąć kredytów .
Przychyliła się do argumentacji skarg , iż w obowiązującym stanie prawnym nie ma obowiązku przechowywania gotówki na rachunku bankowym . Niemniej jednak w świetle zaciągania pożyczek i kredytów na niekorzystnych warunkach brak jest wiarygodności , iż skarżący posiadali oszczędności w mieszkaniu w tak znacznej kwocie .
Po raz kolejny organ II instancji podtrzymał stanowisko , iż przedłożone historie rachunków nie potwierdzają prawdziwości twierdzenia skarżonych , iż dokonane wpłaty na konto pochodzą ze środków uzyskanych z darowizn . Tym bardziej , że z przedłożonych dowodów bankowych wynika , iż małżonkowie niemal w dacie rzekomego otrzymania darowizn , podejmowali środki zgromadzone na rachunkach . Żaden ze świadków , pomimo dwukrotnego przesłuchania nie potwierdził , iż środki objęte umowami wpłacił na konto skarżących .
Izba Skarbowa przyznała , iż rzeczywiście w przedstawionych w zaskarżonych decyzjach zestawieniach pominięto darowiznę otrzymaną od B. R. Tym samym stwierdziła , iż skarżący mieliby otrzymać od kilkudziesięciu osób nie jak wskazano kwotę 241.100 zł , lecz 248.700 zł .
Niemniej jednak okoliczności ustanowienia tej darowizny były przedmiotem badania i tym samym w decyzji ustalającej zobowiązanie za 1999r. obojgu ze skarżących znajduje ona swoje odzwierciedlenie .
Izba podtrzymała wcześniejsze stanowisko dotyczące oceny zdolności finansowej wszystkich darczyńców powtórzyła , iż są to osoby nie posiadające stałego źródła zatrudnienia , w młodym wieku , pozostające na utrzymaniu rodziców , planujące założenie rodziny , w podeszłym wieku ponoszące wydatki na leczenie i rehabilitację , wyjeżdżające za granicę w celu zapewnienia bytu rodzinie , otrzymujące niewielką pomoc od rodziny , korzystające z kredytów w celu realizacji planów związanych z budową domu i zakupem sprzętu gospodarstwa domowego , a przede wszystkim osoby, które niejednokrotnie znajdowały się w gorszej sytuacji materialnej niż sami małżonkowie .
O pozorności darowizn świadczy również fakt , iż niektóre z nich miały zostać przekazane bez żadnego celu , a w sytuacji gdy był on określony np. na zakup mieszkania , to przeprowadzone przez organ postępowanie wykazało , że cel ten został spełniony jeszcze przed datą ustanowienia świadczenia lub łączna wartość zgromadzonych na ten cel środków przewyższa wartość mieszkania .
Podsumowując w odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa stwierdziła , iż w spornych rozstrzygnięciach organ podatkowy II instancji odniósł się od poszczególnych kwestii , wskazał fakty , które uznał za udowodnione , dowody którym dał wiarę , oraz przyczyny dla których innym dowodom odmówił wiarygodności .
Tym samym organy obu instancji podjęły wszelkie niezbędne działania celem dokładnego wyjaśnienia sprawy .
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje :
Zgodnie z art. 97§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postepowaniu przed sadami administracyjnymi ( D.U. nr 153, poz. 1271 ) sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępo-
wanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd admi-
nistracyjny na podstawie ustawy " Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi"
( D.U. nr153 z 2002 r., poz. 1270; dalej w skrócie : p.p.s.a.).
Stosownie do art. 1§1i2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( D.U. nr 153 , poz.1269 ) i art.3 §1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem aktów i czynności tych organów.
Warunkiem wydania decyzji odpowiadającej prawu materialnemu i przesłanką konieczną do prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego jest przeprowadzenie postępowania w sposób zgodny z przepisami procesowymi. Dopiero pełne , wykazane zebranym materiałem dowodowym, wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy umożliwia bowiem zgodność decyzji z prawem materialnym. Naruszenie
przepisów postępowania w sposób mający wpływ na treść rozstrzygnięcia prowadzi zatem do oceny ,że zaskarżona decyzja narusza prawo.
Przedstawione poniżej rozważania i stanowisko sądu odnosić się będą do wszystkich czterech zaskarżonych decyzji a to ze względu na tożsamość większości okoliczności oraz zarzutów wniesionych skarg.
W rozpoznawanej sprawie, dla prawidłowego zastosowania reguł zawartych w art. 20 ust.3 i art.30 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f., zasadnicze znaczenie ma poczynienie pełnych i zgodnych z zasadą prawdy obiektywnej ustaleń co do -z jednej strony- wydatków poczynionych przez podatników w poszczególnych latach objętych decyzjami oraz co do – z drugiej strony- pokrycia tych wydatków w przychodach w mieniu zgromadzonym w danym roku podatkowym oraz w latach poprzednich, pochodzącym z przychodów opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania.
W ocenie sądu zaskarżone decyzje nie odpowiadają postawionym wyżej wymogom. Wydane bowiem zostały z istotnym naruszeniem przepisów postępowania a w szczególności zasad wyrażonych w art. 122 i 187§1 oraz art.191 Ordynacji podatkowej. Przepisy te , statuując zasadę zupełności postępowania dowodowego i prawdy obiektywnej, nakładają na organy podatkowe obowiązek podejmowania w toku postępowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego a także wykazania na pod stawie zebranego materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona.
Wprawdzie z znacznej mierze ustalenia poczynione przez organy podatkowe są trafne i oparte na prawidłowo dokonanej ocenie dowodów zebranych co do poszczególnych okoliczności , jednakże w ocenie sądu doszło także do naruszeni wymienionych reguł postępowania i to w sposób mający wpływ na wynik sprawy.
W szczególności rozważyć należy uchybienia związane z ustaleniami dotyczącymi pożyczki udzielonej przez R. D. i sposobu przeprowadzenia dowodów na tę okoliczność. Odnosząc się do zastrzeżeń podnoszonych w tej kwestii w toku postępowania przez podatników , Izba Skarbowa przyznała ,że inspektor kontroli skarbowej dopuścił się naruszenia zasady pisemności unormowanej w art. 126 Ordynacjo podatkowej. Uznała jednak, że skoro fakt udzielenia pożyczki jest bezsporny i wynika z dokumentów , to nie zachodziła potrzeba przesłuchiwania świadka na tę okoliczność a sama pożyczka nie miała wpływu na ustalenia co do wysokości zasobów pieniężnych posiadanych na początek 1999 i 2000 roku.
Z taką oceną nie można jednak się zgodzić. Już ze stanowiska Izby skarbowej zdaje się wynikać, że przesłuchanie R. D. faktycznie się odbyło a tylko nie zostało zaprotokołowane. Wątpliwości dotyczące tej kwestii nie zostały przez organ odwoławczy należycie wyjaśnione mimo ,że zwrócono na nie uwagę. Wyjaśnienie udzielone przez inspektora pozostaje bowiem w sprzeczności z oświadczeniem R. D., która jednoznacznie stwierdza, że była przesłuchiwana w charakterze świadka w Urzędzie Skarbowym w E. i że był sporządzony protokół ,który podpisała. Jeśli tak było , to powstaje pytanie co stało się z tym protokołem i dlaczego nie został dołączony do akt sprawy? Co się w nim znajdowało ,że doszło do takiej sytuacji? Należy przy tym wskazać ,że tego typu działania stanowią zaprzeczenie zasady wyrażonej w art. 121§1 Ordynacji podatkowej, który nakazuje prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
Jeśli więc przesłuchanie R. D. miało miejsce , to brak protokołu stanowi nie tyle naruszenie zasady pisemności z art.126 Ordynacji pod. , jak to oceniła Izba skarbowa , co naruszenie zasad przeprowadzania dowodu z przesłuchania świadka. Przepis przywołany przez organ odwoławczy odnosi się bowiem do sposobu formułowania rozstrzygnięć . Zasady
przesłuchiwania świadków regulują zaś przepisy art. 195 i 196 Ordynacji pod. a o obowiązku
sporządzenia protokołu stanowi art. 172§2 pkt2 Ordynacji pod. Natomiast w przepisach art.173 i 174 zawarto uregulowania dotyczące sposobu sporządzania protokołów. Szczególne znaczenie ma przy tym obowiązek odczytania i podpisania protokołu prze osobę zeznającą. Istotne znaczenie w aspekcie prawidłowości przeprowadzenia omawianego dowodu ma nadto
pouczenie świadka o prawie odmowy zeznań lub odpowiedzi na pytania ( art. 196§3 Ord.pod.).Ponadto zgodnie z art.190 Ordynacji pod. strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka, ma prawo brać w nim udział i zadawać pytania ( art. 190 Ord.pod.).
Nie można również podzielić stanowiska zaskarżonych decyzji co do braku znaczenia udzielonej przez R.D. pożyczki dla rozstrzygnięć zapadłych w sprawie. Stwierdzenia Izby w tym zakresie są ogólnikowe i nie uwzględniają wszystkich okoliczności, nie odnosząc się w należyty sposób do zarzutów podnoszonych przez podatników. Należy bowiem zauważyć ,że stosunkowo znaczna kwota pożyczona przez R. D. tylko w części przeznaczona była na pokrycie straty w działalności gospodarczej a przeznaczanie jej na zakupy służące tej działalności przyczyniało się do uzyskiwania efektów z tej działalności . Część z pożyczonej kwoty wchodziła bowiem do zasobu środków , którymi skarżący mogli dysponować. Prawidłowe poczynienie ustaleń w tej mierze wymagać więc będzie nie tylko przesłuchania R. D. ( w tym na okoliczności co do przyczyn nieubiegania się o zwrot pożyczki, co może mieć znaczenie dla oceny dowodów i twierdzeń skarżących) a także uzyskania dokładnych wyjaśnień od podatników.
Także ocena niektórych dowodów i okoliczności związanych z udzielonymi skarżącym darowiznami nie odpowiada powołanym wyżej przepisom postępowania. W przeważającym zakresie ,w ocenie sądu, ocena darowizn dokonana w zaskarżonych decyzjach jest wyczerpująca i wszechstronna , pozostając w zgodzie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Dotyczy to w szczególności tych darowizn przy których dokonano dokładnego rozważenia sytuacji majątkowej darczyńców , ich możliwości finansowych, stanu rodzinnego
i realnych możliwości zgromadzenia oszczędności (np. J. R., M. J., B. R., I. S. i B. K.).
Niepełna i dowolna jest jednak ocena dotycząca darowizny udzielonej przez J. R., który osiągał bardzo wysokie dochody roczne i mimo własnych wydatków był niewątpliwie w stanie pomagać finansowo członkom swojej rodziny , do których należeli skarżący. Podobnie niepełna jest ocena co do darowizn udzielonych przez E. Z. i A. Z. Usunięcie stwierdzonego przez sąd naruszenia przepisów postępowania w tym zakresie wymagać będzie dokładnego przesłuchania wymienionych osób w charakterze świadków i uzyskania od nich odpowiedzi na pytania dotyczące motywów jakimi kierowali się , dokonując darowizn a więc świadcząc swoje oszczędności jako bezzwrotne. Świadkowie powinni bowiem ustosunkować się do okoliczności , które Izba Skarbowa ( a wcześniej decyzja organu I instancji) przywołuje jako
przesłanki odmówienia im wiarygodności i dotyczy to wszystkich darczyńców , których wiarygodność zakwestionowano.
Nieprawidłowością , która wymagać będzie usunięcia przy ponownym rozpatrzeniu sprawy jest pominięcie w uzasadnieniu decyzjach dot.2000r. darowizny od B. R. , co świadczy o niepełności ustaleń i uzasadnienia oraz niespójności rozstrzygnięć.
Kolejne braki postępowania dowodowego i oceny zebranego materiału dowodowego sąd stwierdził w zakresie dotyczącym ustalenia wydatków podatników na utrzymanie rodziny w poszczególnych latach objętych decyzjami. Mimo zarzutów podnoszonych przez podatników organy podatkowe w głównej mierze oparły się na danych statystycznych, które z natury rzeczy mogą mieć znaczenie pomocnicze nie oddając faktycznego poziomu życia i wydatków
konkretnej rodziny. Wydatki te należy więc ustalać na podstawie dokumentów związanych z zaspakajaniem potrzeb bytowych rodziny podatnika . Obowiązek przedstawienia stosownych dowodów w tym zakresie spoczywa na podatniku, co nie zwalnia organu podatkowego z obowiązku ich żądania i przedstawienia a także zweryfikowania i odpowiedniej oceny , która powinna znaleźć odbicie w uzasadnieniu decyzji. Ponadto istotnym dowodem, źródłem informacji o wymienionych okolicznościach jest niewątpliwie przesłuchanie strony. W rozpoznawanej sprawie przesłuchanie takie się odbyło, lecz okoliczności z niego wynikające nie zostały w istocie rzeczy rozważone. Decyzje organu I instancji tylko ogólnikowo się do nich odwołały zaś decyzje Izby Skarbowej w ogóle je pomijają.
W świetle powyższych ustaleń ,oceń i wniosków sądu na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a orzec należało o uchyleniu zaskarżonych decyzji.
O wstrzymaniu wykonania uchylonych decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.
O kosztach postępowania sądowego rozstrzygnięto na mocy art.200 w związku z art. 205 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI