III SA 3424/03

III SA 3424/03 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-11-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-12-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grażyna Nasierowska /przewodniczący sprawozdawca/
Hanna Kamińska
Małgorzata Jarecka
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grażyna Nasierowska (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Sędzia WSA Hanna Kamińska, Protokolant Anna Zientara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2004 r. sprawy ze skargi K. S., Firma Handlowa "A." na postanowienie Minister Finansów z dnia [...] listopada 2003 r. Nr [...] w przedmiocie: czynności egzekucyjnych oddala skargę.
Uzasadnienie
Na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] kwietnia 2002 r. obejmującego zaległości z tytułu nieuiszczonych należności celnych przez K. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "A", Dyrektor Izby Celnej w P. , działając jako organ egzekucyjny, wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego. Odpis tytułu wykonawczego doręczono K. S. [...] kwietnia 2002 r. W toku postępowania egzekucyjnego dokonano zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanego, któremu jednocześnie doręczano odpis zawiadomienia skierowanego do banku.
Pismem z [...] lutego 2003 r. pełnomocnik zobowiązanego złożył skargę na czynności egzekucyjne podjęte w celu przymusowego wyegzekwowania należności wskazanych w tytule wykonawczym nr [...]. W uzasadnieniu skargi postawił zarzut rażącego naruszenia przez organ egzekucyjny przepisów art. 26 § 5 pkt 1, art. 32 i art. 80 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.).
Podstawą skargi było stwierdzenie, że postępowanie egzekucyjne nie zostało wszczęte, gdyż dłużnikowi nie doręczono odpisu tytułu wykonawczego. Pełnomocnik K. S. przedstawił obszerny wywód w celu wykazania, że niedoręczenie dłużnikowi przez organ egzekucyjny odpisu tytułu wykonawczego stanowi rażące naruszenie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wyraził również przekonanie, że właściwy sąd administracyjny uchyli wszystkie decyzje Dyrektora Izby Celnej w P. , które stanowią podstawę wystawienia tytułu egzekucyjnego. Zdaniem pełnomocnika skarżącego zastosowano zbyt uciążliwy środek egzekucyjny, a dokonane czynności mogą doprowadzić do utraty płynności finansowej zobowiązanego i negatywnie wpłynąć na dalszą działalność gospodarczą. Podniesiono ponadto, że działania organu egzekucyjnego przyczyniły się do pogorszenia sytuacji majątkowej dłużnika i jego rodziny.
Organowi egzekucyjnemu zarzucono również naruszenie przepisu § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.), gdyż jednym tytułem wykonawczym objęto 13 należności.
Postanowieniem z[...] kwietnia 2003 r. Dyrektor Izby Skarbowej w P. oddalił skargę. Uzasadniając swoje stanowisko, organ nadzoru stwierdził, że zobowiązanemu skutecznie doręczono zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego oraz odpis tytułu wykonawczego. Podniósł również, że pismem z [...] marca 2003 r. organ egzekucyjny zawiadomił dłużnika o zmianie kwoty należności objętej przedmiotowym tytułem wykonawczym. W związku z wyrokami NSA z dnia 8 lutego 2002 r. (sygn. akt SA/Po 1068 - 1070/01) uchylającymi decyzje Prezesa Głównego Urzędu Ceł, egzekwowana należność uległa zmniejszeniu i wynosi [...] zł.
Odnosząc się do przypuszczeń pełnomocnika K. S. w kwestii poprawności zaskarżonych decyzji, w których określono wartość celną importowanego towaru oraz wymierzono należności celne, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że organ egzekucyjny bada jedynie dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.
Pismem z [...] kwietnia 2003 r. pełnomocnik zobowiązanego złożył zażalenie na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z [...] kwietnia 2003 r., wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu podniesiono, że skuteczne doręczenie dłużnikowi odpisu tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego "nie przesądza jednak o tym, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte zgodnie z obowiązującymi przepisami". Zdaniem skarżącego, organ egzekucyjny naruszył przepisy § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż dłużnikowi doręczono tylko jeden tytuł wykonawczy, natomiast postępowanie egzekucyjne dotyczy należności w wysokości [...] zł wynikających z 13 decyzji Dyrektora Izby Celnej w P. Zdaniem pełnomocnika zobowiązanego, organ egzekucyjny obowiązany był do wystawienia i doręczenia dłużnikowi "co najmniej 5 (pięciu) tytułów wykonawczych". Prowadzenie egzekucji na podstawie jednego tytułu wykonawczego, który obejmuje sumę 10 należności (po aktualizacji w kwocie [...] zł), rażąco narusza przepisy postępowania egzekucyjnego.
Stwierdzono ponadto, że "postępowanie egzekucyjne zostało formalnie nieprawidłowo wszczęte, zajęcie wierzytelności zostało dokonane nieprawidłowo i nie wywołuje żadnych skutków prawnych".
Postanowieniem z [...] listopada 2003 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 17, art. 18, art. 23 § 5 i art. 54 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P.
W uzasadnieniu postanowienia podniesiono, że skarga na czynności organu egzekucyjnego dotyczyć może czynności o charakterze wykonawczym. W ocenie Ministra Finansów, z akt sprawy jednoznacznie wynika, że organ egzekucyjny [....] kwietnia 2002 r. prawidłowo doręczył zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego nastąpiło przez przesłanie do banku stosownego zawiadomienia, o czym powiadomiono K. S. Zastosowany środek egzekucyjny przewidziany został w art. 80 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Minister Finansów zauważył ponadto, że akty administracyjne rozstrzygające o prawach i obowiązkach uczestników postępowania nie podlegają zaskarżeniu na podstawie art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podniósł również, że "zarzut zastosowania przez organ egzekucyjny zbyt uciążliwego środka poprzez zajęcie rachunków bankowych oraz zarzut naruszenia § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.11.2001 r. nie mogą być przedmiotem niniejszego postępowania".
Pismem z [...] grudnia 2003 r. pełnomocnik zobowiązanego wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Ministra Finansów z [...] listopada 2003 r., ponownie stawiając zarzuty naruszenia przepisów art. 26 § 5 i art. 80 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Pełnomocnik K. S. podkreślił, że jego zdaniem zajęcie rachunków bankowych zostało dokonane na podstawie wadliwie sporządzonego odpisu tytułu wykonawczego. Postawił również zarzut naruszenia art. 124 w związku z art. 126 i art. 107 § 3 Kpa, a także w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Stwierdził, że powołane przepisy nie zostały właściwie zastosowane, nie wyjaśniono również odpowiednio podstawy faktycznej rozstrzygnięcia w świetle zarzutów podnoszonych przez skarżącego w zażaleniu z [...] kwietnia 2004 r.
W odpowiedzi na skargę, Minister Finansów podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie, gdyż jego zdaniem zarzuty podnoszone przez pełnomocnika skarżącego okazały się bezzasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), z dniem 1 stycznia 2004 r. utraciła moc ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.), zaś weszła w życie ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy - Przepisy wprowadzające (...), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zgodnie z kolei z art. 1 § i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku postanowień) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając skargę zgodnie z zakresem swojej właściwości, nie stwierdził podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia Ministra Finansów.
Stan faktyczny sprawy jest bezsporny. Podstawą wniesienia skargi na czynności egzekucyjne było błędne założenie, iż zobowiązanemu nie doręczono odpisu tytułu wykonawczego. Oddalając skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w P. wykazał, że K. S. osobiście odebrał [...] kwietnia 2002 r. przesyłkę pocztową zawierającą odpis tytułu wykonawczego, wszczynając tym samym postępowanie egzekucyjne. Pełnomocnik skarżącego przyznał, że organ egzekucyjny prawidłowo doręczył zobowiązanemu tytuł wykonawczy nr [...] z [...] kwietnia 2004 r., obejmujący zaległości z tytułu nieuiszczonych należności celnych.
W tej sytuacji, z inicjatywy pełnomocnika skarżącego kontynuowano spór dotyczący konsekwencji wystawienia przez wierzyciela jednego tytułu wykonawczego, gdy postępowanie egzekucyjne prowadzone było w celu wyegzekwowania 13 należności wynikających z 13 decyzji wydanych przez Dyrektora Urzędu Celnego w P.
W ocenie pełnomocnika zobowiązanego, na podstawie przepisów § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.), należało wystawić co najmniej 5 tytułów wykonawczych. Prowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie prawidłowo doręczonego tytułu wykonawczego nr [...], obejmującego jednak sumę 13 należności, zdaniem adwokata reprezentującego interesy zobowiązanego, rażąco narusza przepisy postępowania egzekucyjnego w administracji. W związku z wadliwym wszczęciem postępowania egzekucyjnego, zajęcie wierzytelności nastąpiło bezpodstawnie i jego zdaniem nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Z takim poglądem nie zgodził się Minister Finansów.
Zauważyć ponadto należy, że w trakcie postępowania egzekucyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił 3 decyzje Prezesa Głównego Urzędu Ceł, w związku z czym zmniejszeniu uległa wartość dochodzonych w drodze egzekucji należności. Zobowiązanego prawidłowo zawiadomiono jednak pismem z 6 marca 2003 r. o zmianie kwoty należności objętej tytułem wykonawczym nr [...].
Na podstawie art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora. W ramach środka zaskarżenia wskazanego w powołanym przepisie, rozpatrzeniu podlegają zarzuty formalnoprawne, dotyczące ewentualnej wadliwości czynności o charakterze wykonawczym organu egzekucyjnego bądź egzekutora (por. wyrok NSA z 12 stycznia 1999 r., sygn. akt 4503/97, publ. ONSA 2000/1/20, POP 2000/4/129).
W ramach skargi na czynności egzekucyjne nie podlegają rozpatrzeniu zarzuty materialnoprawne. Wniesiony przez pełnomocnika skarżącego środek zaskarżenia nie przysługuje, gdy w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjny w administracji przewidziano inne środki zaskarżenia (zarzuty, zażalenia na postanowienia, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego). Skład orzekający Sądu podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z 17 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 827/99; LEX nr 43032.
Pismem z [...] lutego 2003 r., profesjonalny pełnomocnik zobowiązanego wniósł skargę na czynności egzekucyjne, zatem przedmiotem postępowania była ocena zasadności przedstawionych zarzutów, w celu ustalenia, czy zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanego obarczone było uchybieniami formalnymi. Organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny przewidziany w art. 1a pkt 1 lit. a) ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z akt sprawy wynika, że działał zgodnie z dyspozycjami art. 80 tej ustawy, wykonując wszystkie czynności wskazane w tym przepisie. Zobowiązanemu prawidłowo doręczono odpis tytułu wykonawczego oraz odpis zawiadomienia o zajęciu wierzytelności.
W tej sytuacji zarzut naruszenia przepisów art. 26 § 5 pkt 1 i art. 32 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie znajduje uzasadnienia. Warto także zauważyć, że skarżący nie wniósł zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Z akt sprawy wynika natomiast, że w skutecznie doręczonym zobowiązanemu odpisie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] kwietnia 2002 r., zamieszczono pouczenie o możliwości zgłoszenia w przewidzianym terminie zarzutów.
Skład orzekający Sądu nie podzielił również zarzutów dotyczących naruszenia przez Ministra Finansów wskazanych w skardze przepisów art. 124 w związku z art. 126 i art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zaskarżone postanowienie zawiera bowiem elementy wskazane w powołanych wyżej przepisach.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia § 5 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (profesjonalny pełnomocnik skarżącego błędnie wskazuje we wszystkich pismach procesowych art. 5, gdyż w powołanym rozporządzeniu nie zamieszczono artykułów), Sąd uznał je za oczywiście bezzasadne.
Przypomnieć należy, że organy orzekające rozpatrywały skargę na czynności egzekucyjne, a nie zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Poza tym, przytoczona przez pełnomocnika skarżącego argumentacja nie może zasługiwać na aprobatę choćby z tej przyczyny, że § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji otrzymał brzmienie, na które powołuje się adwokat reprezentujący interesy skarżącego, dopiero z dniem 1 lutego 2003 r., zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 19 grudnia 2002 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tytuł wykonawczy został wystawiony przez wierzyciela [...] kwietnia 2002 r., zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami.
Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.