III SA 2993/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2004-12-14
NSApodatkoweŚredniawsa
VATzaległość podatkowanieważność decyzjiTrybunał Konstytucyjnyzakład pracy chronionejOrdynacja podatkowaprawo materialneprawo procesowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargi spółki "P." S.A. na decyzje Ministra Finansów odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji określających zaległość podatkową w VAT, uznając, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący zakładów pracy chronionej nie miał zastosowania do sprawy, gdyż decyzje dotyczyły niewpłacenia zadeklarowanego podatku.

Spółka "P." S.A. wniosła skargi na decyzje Ministra Finansów odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji naczelnika urzędu skarbowego, które określały zaległość podatkową w podatku od towarów i usług za kilka miesięcy 2001 roku. Spółka argumentowała, że decyzje te zostały wydane bez podstawy prawnej w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego dotyczącym niekonstytucyjności przepisów o zmianie ustawy o VAT w zakresie ochrony zakładów pracy chronionej. Minister Finansów i WSA uznali, że wyrok TK nie miał zastosowania, ponieważ pierwotne decyzje dotyczyły niewpłacenia zadeklarowanego podatku VAT, a nie kwestii preferencji podatkowych dla zakładów pracy chronionej.

Sprawa dotyczyła skarg spółki "P." S.A. na decyzje Ministra Finansów, które utrzymały w mocy decyzje Izby Skarbowej odmawiające stwierdzenia nieważności ostatecznych decyzji naczelnika urzędu skarbowego. Decyzje te określały spółce zaległość podatkową w podatku od towarów i usług za okresy od lutego do listopada 2001 roku, z uwagi na fakt, że spółka wykazała podatek do zapłaty w deklaracjach VAT-7, ale nie wpłaciła go w całości na rachunek urzędu skarbowego, naruszając tym samym art. 26 ustawy o VAT. Skarżąca spółka wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 czerwca 2002 r. (sygn. akt K 45/01), który stwierdził niekonstytucyjność niektórych przepisów ustawy zmieniającej ustawę o VAT w zakresie braku regulacji przejściowych dla zakładów pracy chronionej. Spółka argumentowała, że wydane decyzje pozbawione zostały podstawy prawnej. Minister Finansów oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznali jednak, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie miał zastosowania w tej sprawie. Podkreślono, że wyrok TK dotyczył przepisów zmieniających zasady wyliczania kwoty podatku podlegającej zwrotowi na rzecz zakładu pracy chronionej, podczas gdy podstawą wydania zaskarżonych decyzji były przepisy Ordynacji podatkowej oraz art. 26 ustawy o VAT, dotyczące obowiązku zapłaty zadeklarowanego podatku. Decyzje te nie odnosiły się do sposobu wyliczania kwoty podatku podlegającej zwrotowi dla zakładów pracy chronionej. WSA oddalił skargi, stwierdzając, że nie doszło do naruszenia prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji, a przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji (wydanie bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa) nie zostały spełnione. Sąd wskazał, że podatek niewpłacony w terminie staje się zaległością podatkową, od której naliczane są odsetki za zwłokę, a kwestia ta nie była związana z preferencjami podatkowymi dla zakładów pracy chronionej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli przepis ten nie stanowił podstawy wydania zaskarżonej decyzji, a decyzja dotyczy innych kwestii, np. niewpłacenia zadeklarowanego podatku.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący przepisów o zmianie ustawy o VAT w zakresie ochrony zakładów pracy chronionej nie miał zastosowania, ponieważ pierwotne decyzje podatkowe dotyczyły niewpłacenia zadeklarowanego podatku VAT, a nie kwestii preferencji podatkowych dla zakładów pracy chronionej. Podstawą decyzji były przepisy Ordynacji podatkowej i art. 26 ustawy o VAT.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (24)

Główne

O.p. art. 247 § 1 pkt 2

Ordynacja podatkowa

Decyzja wydana bez podstawy prawnej.

O.p. art. 247 § 1 pkt 3

Ordynacja podatkowa

Decyzja wydana z rażącym naruszeniem prawa.

u.p.t.u. i p.a. art. 26

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Obowiązek zapłaty podatku VAT w terminie.

u.p.t.u. i p.a. art. 26

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Podatnik jest obowiązany do zapłaty podatku w terminie.

Pomocnicze

Ustawa o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw art. 23

u.p.t.u. i p.a. art. 14a

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Przepisy dotyczące preferencji podatkowych dla zakładów pracy chronionej (nie miały zastosowania w sprawie).

O.p. art. 233 § 1 pkt 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 250 § 1

Ordynacja podatkowa

Termin do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji.

k.p.a. art. 156 § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

O.p. art. 190 § 4

Ordynacja podatkowa

Konstytucja RP art. 190 § 4

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

O.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 210 § 1 pkt 4

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 210 § 4

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 249 § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 120

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187 § 1

Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2

Ustawa - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § 1

Ustawa o Naczelnym Sadzie Administracyjnym

O.p. art. 21 § 3

Ordynacja podatkowa

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 4 maja 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa art. 10 § 1 pkt 1 i ust. 3

Argumenty

Odrzucone argumenty

Decyzje ostateczne zostały wydane bez podstawy prawnej w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego K 45/01. Decyzje zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 26 ustawy o VAT. Decyzje zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej. Nie przeprowadzono postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy strona mogła skorzystać z orzeczenia TK. Naruszenie art. 120, 122, 187 § 1, 191 Ordynacji podatkowej oraz art. 26 ustawy o VAT.

Godne uwagi sformułowania

brak podstawy prawnej stanowi o nieważności wydanych decyzji skutkiem orzeczenia stwierdzającego niekonstytucyjność zaskarżonego przepisu w zakresie, w jakim pomija określone regulacje, nie jest utrata mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu, ale potwierdzenie - wynikające z Konstytucji - obowiązku ustanowienia regulacji prawnych niezbędnych dla realizacji norm konstytucyjnych podatek niewpłacony w terminie staje się zaległością podatkową

Skład orzekający

Jerzy Płusa

przewodniczący

Grażyna Nasierowska

sprawozdawca

Sylwester Golec

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji podatkowych, w szczególności w kontekście wyroków Trybunału Konstytucyjnego dotyczących przepisów podatkowych i rozróżnienia między wadami powodującymi nieważność a kwestiami merytorycznymi."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której wyrok TK dotyczący innych przepisów nie wpływa na decyzje dotyczące niewpłacenia zadeklarowanego podatku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważną zasadę proceduralną w prawie podatkowym: wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie zawsze prowadzi do nieważności wcześniejszych decyzji, jeśli nie dotyczą one bezpośrednio zakwestionowanych przepisów. Jest to istotne dla zrozumienia granic stosowania prawa.

Wyrok TK nie zawsze oznacza unieważnienie decyzji podatkowej – kluczowe znaczenie ma podstawa prawna.

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA 2993/03 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-12-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-10-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grażyna Nasierowska /sprawozdawca/
Jerzy Płusa /przewodniczący/
Sylwester Golec
Sygn. powiązane
I FSK 195/05 - Wyrok NSA z 2005-06-10
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Płusa, Sędzia WSA Grażyna Nasierowska (spr.), Asesor WSA Sylwester Golec, Protokolant Łukasz Duda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2004 r. sprawy ze skarg "P." S.A. na decyzje Ministra Finansów z dnia [...] października 2003 r. Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie o podatek od towarów i usług za luty, maj, lipiec, wrzesień, październik, listopad 2001 roku oddala skargi
Uzasadnienie
Minister Finansów sześcioma decyzjami z [...] października 2003 r. na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 oraz art. 247 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) w związku z art. 23 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 169, poz. 1387) utrzymał w mocy sześć decyzji Izby Skarbowej w K. Ośrodek Zamiejscowy w C. z [...] września 2002 r. odmawiających stwierdzenia nieważności ostatecznych decyzji [...] Urzędu Skarbowego w C. z [...] lipca 2001r., z [...] grudnia 2001 r., [...] października 2001 r., [...] marca 2002 r. (dwie decyzje) i [...] lipca 2002 r. określających zaległość podatkową oraz odsetki za zwłokę w podatku od towarów i usług odpowiednio za luty 2001 r., maj 2001 r., lipiec 2001 r., wrzesień 2001 r., październik 2001 r. i listopad 2001 r.
[...] Urząd Skarbowy w C. ostatecznymi decyzjami określił P. S.A. zaległość podatkową oraz odsetki za zwłokę w podatku od towarów i usług za wskazane miesiące 2001 roku, z uwagi na fakt, że Spółka w deklaracjach VAT-7 za poszczególne miesiące wykazała podatek do zapłaty w wysokości prawidłowej, tj. za luty 2001 r. - w kwocie 548.413 zł, za maj 2001 r. - w kwocie 760.826 zł, za lipiec 2001 r. - w kwocie 608.736 zł, za wrzesień 2001 r. - w kwocie 414.557 zł, za październik 2001 r. - w kwocie 407.831 zł i za listopad 2001 r. - w kwocie 228.958 zł jednakże nie wpłaciła go w całości na rachunek urzędu skarbowego, co spowodowało naruszenie art. 26 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym.
Wnioskiem z 5 sierpnia 2002 r. skarżąca spółka wystąpiła o stwierdzenie nieważności podanych wyżej decyzji ostatecznych na podstawie art. 247 § 1 pkt 2 w związku z art. 250 ustawy Ordynacja podatkowa.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 25 czerwca 2002 r., sygn. akt K 45/01 orzekł o niekonstytucyjności niektórych przepisów ustawy z dnia 20 listopada 1999 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym w zakresie dotyczącym braku przepisów przejściowych, które stanowiłyby ochronę podatników prowadzących zakłady pracy chronionej w okresie obowiązywania decyzji nadającej podatnikom status zakładów pracy chronionej. Skutkiem opublikowania tego wyroku w Dzienniku Ustaw jest spełnienie przesłanki z art. 247 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, ponieważ wydane decyzje pozbawione zostały podstawy prawnej, zaś brak podstawy prawnej stanowi o nieważności wydanych decyzji. Zgodnie z treścią art. 250 O.p. termin do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji został dochowany.
Izba Skarbowa w K. decyzjami z [...] września 2002 r. odmówiła stwierdzenia nieważności zaskarżonych decyzji, wobec tego strona złożyła odwołanie do Ministra Finansów.
Minister Finansów utrzymał w mocy decyzje Izby Skarbowej w K. nie znajdując podstaw do ich uchylenia.
W uzasadnieniach zaskarżonych decyzji Minister Finansów stwierdził, że celem przedmiotowego postępowania jest zbadanie, czy zaskarżone decyzje są dotknięte jedną z wad enumeratywnie wymienionych w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej. Strona jako podstawę wniosku wskazała art. 247 § 1 pkt 2 ustawy zgodnie, z którym organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, jeżeli została wydana bez podstawy prawnej. Strona skarżąca zarzuca, że decyzja ostateczna została wydana na podstawie przepisu, którego niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 25 czerwca 2002 r. sygn. akt K 45/01. Minister Finansów zauważył, iż wyrokiem tym Trybunał Konstytucyjny rozpatrując wniosek o zbadanie zgodności z Konstytucją RP art. 1 pkt 8 w związku z art. 3 ustawy z dnia 20 listopada 1999 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 95, poz. 1100) w zakresie, w jakim zmienia on zasady wyliczania kwoty podatku od towarów i usług podlegającej zwrotowi na rzecz zakładu pracy chronionej określone w art. 14a ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym ( Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.), przed upływem trzyletniego okresu, przewidzianego w art. 30 ust. 1 zdanie drugie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, w brzmieniu obowiązującym w dniu 30 listopada 1999r. ( Dz. U. Nr 123, poz.776 ze zm.), orzekł, iż ww. przepis jest niezgodny z zasadą ochrony praw nabytych i zasadą ochrony interesów w toku wyrażonymi w art. 2 Konstytucji, w zakresie, w jakim nie przewiduje regulacji przejściowych niezbędnych dla zapewnienia ochrony interesów prowadzących zakłady pracy chronionej, którzy - w zaufaniu do dotychczasowych przepisów - rozpoczęli realizację długookresowych przedsięwzięć na rzecz osób niepełnosprawnych zatrudnionych w ich zakładach. Ponadto Minister dodał, iż w uzasadnieniu wyroku Trybunał podkreślił, iż skutkiem orzeczenia stwierdzającego niekonstytucyjność zaskarżonego przepisu w zakresie, w jakim pomija określone regulacje, nie jest utrata mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu, ale potwierdzenie - wynikające z Konstytucji - obowiązku ustanowienia regulacji prawnych niezbędnych dla realizacji norm konstytucyjnych. W konkluzji Minister Finansów stwierdził, iż biorąc pod uwagę tezę zawartą w pkt 1 wyroku Trybunału Konstytucyjnego, a przede wszystkim fakt, iż przepis art. 14 a ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym nie stanowił podstawy wydania zakwestionowanych decyzji ostatecznych, bowiem podstawę prawną decyzji [...] Urzędu Skarbowego w C. stanowiły wyłącznie przepisy ustawy Ordynacja podatkowa - art. 21§ 3, art. 51 § 1, art. 53 § 1 i przepisy wykonawcze do tej ustawy tj. § 10 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 maja 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2001 r. Nr 40, poz. 463), a także art. 26 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym ( Dz. U. Nr 11, poz.50 z późn. zm.) brak jest podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego tych decyzji. Decyzje ostateczne zarówno w sentencji, jaki i uzasadnieniu nie odnoszą się do sposobu wyliczania kwoty podatku od towarów i usług podlegającej zwrotowi na rzecz zakładu pracy chronionej, określonego w art. 14a ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym natomiast dotyczą ona faktu naruszenia przepisu art. 26 ustawy o VAT, który zobowiązuje każdego podatnika składającego deklarację VAT- 7 z wykazanym zobowiązaniem podatkowym do uiszczenia go w terminie określonym w tym przepisie.
W skargach do Naczelnego Sądu Administracyjnego, a także pismach stanowiących uzupełnienie skarg, pełnomocnik strony zarzuca decyzjom Ministra Finansów:
- naruszenie prawa materialnego, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w szczególności przepisu art. 14 a ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym poprzez przyjęcie, że skarżący nie ma uprawnienia do żądania stwierdzenia nieważności decyzji [...] Urzędu Skarbowego w C. po wejściu w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 czerwca 2002 r., sygn. akt K 45/01 w związku z ustawą z dnia 20 listopada 1999 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym;
- naruszenie prawa procesowego poprzez jego wadliwe zastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności przepisu art. 247 § 1 pkt 2 i 3 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, naruszenie art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie decyzji na podstawie niepełnego materiału dowodowego, art. 210 § 1 pkt 4 i § 4 Ordynacji podatkowej poprzez niepowołanie podstawy prawnej decyzji i nie przytoczenie przepisów prawa;
- wydanie decyzji na podstawie niepełnego materiału dowodowego, poprzez niewyjaśnienie, czy skarżący podejmował realizację długookresowych inwestycji na rzecz osób niepełnosprawnych u niego zatrudnionych.
Powołując się na powyższe zarzuty pełnomocnik strony skarżącej wniósł o uchylenie decyzji organu II instancji i stwierdzenie nieważności decyzji [...] Urzędu Skarbowego w C., ewentualnie o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W odpowiedziach na zarzuty skarg Minister Finansów podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko i wniósł o ich oddalenie. Dodatkowo wyjaśnił, iż zarzut naruszenia art. 191 i art. 210 pkt 4 i §4 Ordynacji podatkowej w zakresie prowadzonego postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji, którego podstawę stanowił powołany przez pełnomocnika wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 czerwca 2002r. jest bezzasadny, ponieważ decyzja Ministra Finansów zawiera zarówno uzasadnienie faktyczne i prawne w ramach zakreślonych prowadzonym postępowaniem. Ponadto w tym trybie organ podatkowy nie ocenia po raz kolejny merytorycznej poprawności rozstrzygnięcia podjętego w decyzji ostatecznej poprzez analizę stanu faktycznego, lecz bada decyzję pod kątem zaistnienia przesłanek wymienionych w art. 247 §1 Ordynacji podatkowej. Zarzut dotyczący, zatem wydania decyzji na podstawie niepełnego materiału dowodowego, poprzez niewyjaśnienie, czy skarżący podejmował realizację długookresowych inwestycji na rzecz osób niepełnosprawnych u niego zatrudnionych również jest chybiony.
W uzupełnieniu skarg z 6 grudnia 2004 r. pełnomocnik strony skarżącej stwierdził, szeroko uzasadniając swoje stanowisko, że zaskarżone decyzje :
1) są dotknięte wadą umożliwiającą stwierdzenie nieważności z powodu wydania ich bez podstawy prawnej,
2) są dotknięte wadą umożliwiającą stwierdzenie nieważności z powodu wydania z rażącym naruszeniem art. 26 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym,
3) są dotknięte wadą umożliwiającą stwierdzenie nieważności z powodu wydania z rażącym naruszeniem art. 249 §1 Ordynacji podatkowej,
4) zostały wydane bez przeprowadzenia postępowania dowodowego w niezbędnym zakresie w celu ustalenia czy strona była podmiotem, który może skorzystać z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 czerwca 2002 r.
W pismach procesowych z 13 grudnia 2004 r. Minister Finansów podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyjaśnił, że w kwestionowanych decyzjach nie doszło do rażącego naruszenia art. 249 §1 O.p.
W pismach procesowych strony skarżącej z 13 grudnia 2004 r., stanowiących kolejne uzupełnienia wcześniej wniesionych skarg pełnomocnik stwierdził, że w sprawie doszło do rażącego naruszenia art. 120, 122, 187§1, 191 Ordynacji podatkowej oraz art. 26 ustawy o podatku VAT.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1271 z późn. zm.) z dniem 1 stycznia 2004 r. utraciła moc ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sadzie Administracyjnym ( Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.), zaś weszła w życie ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające (...) sprawy, w których skargi zostały wniesione do NSA przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Z kolei przepis art. 1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269) stanowi, iż Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych ( w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się, więc do zbadania czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Oceniając zaskarżone decyzje Ministra Finansów z punktu widzenia tego kryterium stwierdzić należy, że nie naruszają one prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Przedmiotem oceny Sądu są decyzje wydane w trybie weryfikacji ostatecznych decyzji, a mianowicie w trybie stwierdzenia nieważności decyzji.
Stwierdzenie nieważności decyzji jest instytucją prawa procesowego dającą możliwość wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji ostatecznych obciążonych najpoważniejszymi wadami. Pełne wyliczenie przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji zawiera art. 247 §1 Ordynacji podatkowej. Stwierdzenie nieważności decyzji następuje m.in., gdy decyzja została wydana bez podstawy prawnej - art. 247 § 1 pkt 2 ustawy, co zarzuca strona decyzjom ostatecznym. Należy przyjąć, iż decyzja jest wydana bez podstawy prawnej wtedy, gdy na gruncie systemu prawa nie ma normy prawnej, która w odniesieniu do danego stanu faktycznego uzasadniałaby wydanie tej decyzji.
Kolejną przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji jest wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa - art. 247 §1 pkt 3 O.p. Z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wówczas, gdy jest oczywiste, iż z faktami ustalonymi w toku postępowania obowiązująca norma prawna nie wiąże konsekwencji, które organ podatkowy określił w decyzji.
Oceniając zarzut naruszenia przepisu art. 247 §1 pkt 2 i pkt 3 podniesiony przez stronę, należy stwierdzić, iż przesłanki wymienione w ww. przepisie w niniejszej sprawie nie występują.
Strona skarżąca żądała stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 czerwca 2002 r., sygn. akt K 45/01, w którym Trybunał uznał, że niektóre przepisy ustawy z dnia 20 listopada 1999r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym są niekonstytucyjne, z zatem uzasadnione jest stwierdzenie nieważności decyzji, które zostały wydana na podstawie tych niekonstytucyjnych przepisów.
Ustawa z dnia 20 listopada 1999r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym ( Dz. U. Nr 95, poz. 1100), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2000 r. pozbawiła zakłady pracy chronionej określonych przywilejów podatkowych, przewidzianych w art. 14a ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym ( Dz. U. Nr 11, poz.50 z późn. zm.), który to przepis przewidywał korzystniejszy sposób rozliczania się z tego podatku.
Nowa regulacja spowodowała zmniejszenie wielkości zwracanej kwoty podatku w porównaniu z kwotą, którą podatnik prowadzący zakład pracy chronionej mógł zatrzymać na podstawie przepisów obowiązujących do 31 grudnia 1999 r. Zmiany te polegały m.in. na:
- zastąpieniu możliwości zatrzymania kwoty należnego podatku od towarów i usług prawem do uzyskania częściowego lub całkowitego zwrotu podatku tej kwoty na wniosek zainteresowanego;
- przesunięciu terminu, w którym prowadzący zakład pracy chronionej uzyskuje zwrot podatku;
- wprowadzeniu mechanizmów zmniejszających kwotę zwracaną prowadzącemu zakład pracy chronionej przez obniżenie stosownego mnożnika dla osób o lekkim lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności.
W uzasadnieniu wyroku z dnia 25 czerwca 2002 r. Trybunał Konstytucyjny nie kwestionując istoty wprowadzonych zmian, stwierdza jedynie niezgodność z Konstytucją RP zaskarżonych przepisów w zakresie, w jakim pomijają one niezbędne regulacje. Skutkiem orzeczenia stwierdzającego niekonstytucyjność zaskarżonego przepisu w zakresie, w jakim pomija określone regulacje, nie jest utrata mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu, ale potwierdzenie - wynikające z Konstytucji- obowiązku ustanowienia regulacji prawnych niezbędnych dla realizacji norm konstytucyjnych ( pkt 8 uzasadnienia).
Powołując się na powyższe ustalenia należy stwierdzić, iż decyzje ostateczne [...] Urzędu Skarbowego w C. nie dotyczyły preferencji w zakresie podatku VAT przewidzianych dla podatników prowadzących zakład pracy chronionej lub aktywności zawodowej objętych przepisem art. 14 a ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Podstawą prawną zaskarżonych decyzji stanowił m.in. przepis art. 26 ustawy o VAT, art. 21 §3 O.p. z uwagi na okoliczność, iż podatnik nie wpłacił do urzędu skarbowego zadeklarowanego uprzednio podatku VAT.
Zarzut strony skarżącej, że niepowołanie w podstawie prawnej decyzji [...] Urzędu Skarbowego w C. przepisu art. 14a ustawy o VAT, niczego w sprawie nie zmienia, gdyż i tak przepis ten de facto taką podstawę stanowił, gdyż musiał stanowić, jest zarzutem bezzasadnym. Jedynym powodem - co należy podkreślić - rozstrzygnięć Urzędu Skarbowego było niewpłacenie zadeklarowanego uprzednio podatku. Urząd Skarbowy w decyzjach będących przedmiotem wniosku o stwierdzenie nieważności nie odnosił się do sposobu wyliczenia kwoty podatku od towarów i usług podlegającej zwrotowi na rzecz zakładu pracy chronionej, określonego w art. 14a ustawy o VAT. Skoro podstawą wydania zakwestionowanych decyzji nie był przepis art. 14a ustawy o VAT, brak było podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego ostatecznych decyzji [...] Urzędu Skarbowego w C.. W tej sytuacji zarzut naruszenia art. 247 § 1 pkt 2 czy też pkt 3 Ordynacji podatkowej nie znajduje uzasadnienia w świetle poczynionych ustaleń.
Sąd ocenił pozostałe zarzuty skarg również za nieuzasadnione.
Zaskarżone decyzje Ministra Finansów zawierają powołanie podstawy prawnej oraz pełne uzasadnienie faktyczne i prawne dokonane w ramach nadzwyczajnego trybu stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych, którego zakres obejmuje wyłącznie zbadanie decyzji pod względem zaistnienia przesłanek uregulowanych wyczerpująco w przepisie art. 247 §1 Ordynacji podatkowej. W postępowaniu tym organ również nie jest uprawniony do ponownej oceny stanu faktycznego dokonanego w decyzji ostatecznej, ponieważ w przypadku stwierdzenia nieważności bada się wady tkwiące w samej decyzji, będące następstwem wadliwego stosowania prawa materialnego.
Zarzut naruszenia art. 249 §1 Ordynacji podatkowej zgłoszony dopiero w piśmie procesowym z 6 grudnia 2004 r. stanowiącym uzupełnienie skargi jest również niezasadny. Wniosek z 7 sierpnia 2002 r. został złożony przed upływem rocznego terminu od doręczenia decyzji [...] Urzędu Skarbowego w C. z [...] lipca 2002 r., [...] marca 2002 r.(dwie decyzje), [...] października 2001 r., [...] grudnia 2001 r. Jedynie w stosunku do decyzji [...] Urzędu Skarbowego w C. z [...] lipca 2001 r., którą doręczono w dniu 18 lipca 2001 r. wniosek ten był spóźniony. Jednakże skoro termin przewidziany w art. 250 §1 ustawy został zastosowany na korzyść strony skarżącej, zgodnie z jej wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 2002 r., Sąd nie dopatrzył się w tym przypadku podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji Ministra Finansów z obrotu prawnego. Odmowa bowiem uwzględnienia żądania zamiast odmowy wszczęcia postępowania w żądanej sprawie, nie daje podstaw do uchylenia tej decyzji.
Sąd nie podzielił poglądu strony skarżącej wyrażonego w ostatnim piśmie procesowym (kolejnym uzupełnieniu skargi), że doszło do naruszenia art. 120,122,187§1, 191 O.p. w związku z art. 26 ustawy o VAT. Zdaniem strony skarżącej, nawet przy przyjęciu, że decyzje nie zawierają w podstawie prawnej art. 14a ustawy o VAT, to nie sposób przyjąć, że orzeczenie TK nie wpływa na decyzję ostateczną w sprawie podatku VAT. Brak ustalenia w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji czy podmiot, który był adresatem decyzji określającej wysokość zaległości podatkowej do zapłaty podatku rażąco narusza zasady postępowania podatkowego oraz art. 26 ustawy o VAT.
Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o VAT podatnicy są obowiązani bez wezwania przez urząd skarbowy do obliczania podatku za okresy miesięczne w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy, na rachunek właściwego urzędu skarbowego. Konstrukcja art. 26 powoduje, że podatek niewpłacony w terminie staje się zaległością podatkową. To zaś ma niezmiernie doniosłe konsekwencje, oznacza bowiem w szczególności, iż od niezapłaconego w terminie określonym w powyższym artykule podatku, naliczane są odsetki za zwłokę. Jedynie w przypadku stwierdzenia nadpłaty ( co nie miało miejsca w rozpatrywanych sprawach) można byłoby mówić o konieczności zbadania przyczyn jej powstania oraz konieczności zbadania czy w sprawie może mieć zastosowanie orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) skargi oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI