III SA 2405/03

III SA 2405/03 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-11-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-09-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Frąckiewicz
Jolanta Królikowska-Przewłoka /przewodniczący/
Piotr Borowiecki /sprawozdawca/
Sygn. powiązane
II GZ 39/05 - Postanowienie NSA z 2005-05-17
Skarżony organ
Komisja Papierów Wartościowych i Giełd
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Asesor WSA Piotr Borowiecki (spr.) Protokolant: Beata Bińkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2004 r. sprawy ze skargi A. G. i T. G. na decyzję Komisji Papierów Wartościowych i Giełd z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Papierów Wartościowych i Giełd z dnia [...] marca 2002 r. oddala skargę
Uzasadnienie
Svgn. akt 6 III SA 2405/03
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r., Nr [...], Komisja Papierów Wartościowych i Giełd (dalej także: KPWiG lub Komisja) -działając na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. oraz uchwały Nr 473 Komisji z dnia 12 sierpnia 2003 r. - po rozpatrzeniu wniosku skarżących A. i T. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem decyzji KPWiG z dnia [...] maja 2003 r. -utrzymała w mocy swoją decyzję z dnia [...] maja 2003 r. odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Komisji z dnia [...] marca 2002 r. Nr [...] w sprawie wyrażenia zgody na przeniesienie na własność przez zastawnika, tj. [...] S.A. z siedzibą w W. - Oddział Regionalny [...], wpisanych do rejestru zastawów 150.000 akcji zwykłych serii B i C spółki Z.S.A., zapisanych na rachunku zastawcy, tj. A. G.
Z akt sprawy wynika, iż działając na wniosek [...] S.A., KPWiG decyzją z dnia [...] marca 2002 r. Nr [...], wyraziła zgodę na przeniesienie 150.000 akcji zwykłych serii B i C spółki Z. S.A., będących przedmiotem zastawu rejestrowego z rachunku papierów wartościowych zastawcy - skarżącego A. G., na rachunek zastawnika, tj. [...] S.A., w celu jego zaspokojenia. Decyzja ta została doręczona stronie skarżącej, która zwróciła się następnie do Komisji o ponowne rozpoznanie sprawy.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r. oraz utrzymującą ją w mocy decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r. KPWiG odmówiła skarżącym T. i A. G. przymiotu strony w toczącym się postępowaniu odrzucając ich wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej w/w decyzją z dnia [...] marca 2002 r.
Decyzje te zostały zaskarżone do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który to Sąd wyrokiem z dnia 13 grudnia 2002 r., wydanym w sprawie sygn. akt III SA 1910/02, stwierdził nieważność zaskarżonych decyzji Komisji z dnia [...] kwietnia i [...] czerwca 2002 r. W uzasadnieniu wyroku NSA w Warszawie - powołując się na orzecznictwo oraz poglądy doktryny - podniósł, iż zasadne są zarzuty skarżących co do braku podstawy prawnej wydania przez KPWiG decyzji w kwestii odmowy uznania skarżących za stronę postępowania i w kwestii odrzucenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] marca 2002 r. Niemniej NSA wyraźnie podniósł w uzasadnieniu przedmiotowego orzeczenia, że prawidłowe jest stanowisko Komisji, iż skarżący T. i A. G. nie mają statusu strony w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie wyrażenia zgody na przeniesienie akcji zastawionych z rachunku zastawcy na rachunek zastawnika. NSA uznał, iż nie można zgodzić się ze skarżącymi, że ostateczna decyzja KPWiG pozbawiła ich własności akcji, a zatem mają oni interes prawny wynikający z przepisów prawa cywilnego. Zdaniem NSA skarżący w postępowaniu tym mają wyłącznie interes faktyczny, który nie daje podstaw do przyjęcia istnienia ich legitymacji procesowej w postępowaniu administracyjnym. Nie wykazali oni bowiem, aby zaskarżone decyzje dotykały ich sfery prawnej w tym znaczeniu, że na podstawie obowiązującego prawa skarżący mogli lub powinni uzyskać konkretne korzyści, bądź mogli być (powinni być) obarczeni powinnością określonego zachowania wyznaczonego nakazem lub zakazem skonkretyzowanym w tej decyzji.
W dniu [...] kwietnia 2003 r. do KPWiG wpłynął wniosek skarżących A. i T. G. o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji z dnia [...] marca 2002 r. Nr [...]. W uzasadnieniu wniosku strona skarżąca podniosła, iż pomimo, że we wszystkich swoich rozstrzygnięciach Komisja zajęła konsekwentnie stanowisko, według którego skarżącym nie przysługuje status strony postępowania administracyjnego w przedmiocie wyrażenia zgody na przejęcie przez zastawnika akcji pozostających jego własnością, to Komisja skierowała jednak w/w decyzję z dnia [...] marca 2002 r. m.in. do A. i T. G. W konsekwencji skarżący uznali, iż skoro przedmiotowa decyzja została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, to jest ona bezwzględnie nieważna, co powinno zostać stwierdzone decyzją wydaną w trybie przepisu art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.
W wyniku rozpatrzenia w/w wniosku Komisja Papierów Wartościowych i Giełd - opierając się na przepisie art. 157 § 3 k.p.a. - decyzją z dnia [...] maja 2002 r., Nr [...], odmówiła wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji z dnia [...] marca 2002 r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż odmowa wszczęcia postępowania jest zasadna, albowiem po stronie wnioskujących osób brak jest przymiotu strony postępowania administracyjnego w rozumieniu przepisu art. 28 k.p.a.
W dniu [...] czerwca 2003 r. skarżący A. i T. G. złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz uchylenie w całości w/w decyzji KPWiG i stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] marca 2002 r. Zaskarżonej decyzji Komisji skarżący zarzucili naruszenie przepisu art. 157 § 2 k.p.a. -poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że stronami postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej mogą być jedynie strony postępowania zakończonego decyzją, o której stwierdzenie nieważności wnioskodawca zabiega, a także naruszenie art. 28 k.p.a. - poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że skarżący A. i T. G. nie są stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji z dnia [...] marca 2002 r. W uzasadnieniu skarżący podnieśli, iż tzw. "postępowanie nieważnościowe" postępowaniem odrębnym od postępowania zakończonego kwestionowaną decyzją. Skutkiem tego brak statusu strony w jednym postępowaniu nie przesądza o braku interesu prawnego w wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji w nim zapadłej. Uzasadniając swój interes prawny skarżący uznali, iż są stroną postępowania o stwierdzenie nieważności w/w decyzji z dnia [...] marca 2002 r., gdyż postępowanie w tej sprawie dotyczy ich praw i obowiązków. Strona podniosła, iż skutkiem wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego będzie nieważność czynności prawnych dokonanych w oparciu o zawarte w niej upoważnienie, a więc dokonane przez [...] S.A. przejęcie akcji okaże się nieważne. Nieważność przejęcia akcji nie tylko potwierdzi prawa skarżących, a przede wszystkim prawo własności do przedmiotowych akcji, które zostało naruszone, ale będzie również stanowić podstawę do roszczeń odszkodowawczych. Zdaniem strony skarżącej stwierdzenie nieważności decyzji KPWiG z dnia [...] marca 2002 r. dotyczy więc jej praw i obowiązków, albowiem ma bezpośrednio wpływ na sytuację prawną skarżących. Tym samym skarżący uznali, iż ich interes prawny ma oparcie w przepisach prawa cywilnego. Strona podtrzymała swoje zarzuty wobec decyzji z dnia [...] marca 2002 r. twierdząc, iż powinna zostać stwierdzona jej nieważność na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r., Nr [...], Komisja Papierów Wartościowych i Giełd utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] maja 2003 r., podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie. W uzasadnieniu decyzji Komisja - odnosząc się do zarzutu strony skarżącej w zakresie wadliwości decyzji z dnia [...] marca 2002 r. - stwierdziła, iż decyzja ta została doręczona stronie postępowania, czyli zastawnikowi ([...] S.A.), a jej treść została dodatkowo przekazana zastawcy (stronie skarżącej) ze względu na interes faktyczny, jaki posiadał w przedmiotowej sprawie. Komisja uznała, iż w niniejszej sprawie zachodziła podstawa do odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 157 § 3 k.p.a., albowiem skarżący nie byli podmiotami, którym przysługiwał status strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. W ocenie KPWiG nie budzi bowiem wątpliwości, iż ewentualne stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] marca nie dotyczyłoby praw i obowiązków wnioskodawców, co jest warunkiem posiadania legitymacji do brania udziału w postępowaniu o stwierdzenie nieważności w/w decyzji w charakterze strony. Komisja podniosła, iż gdyby było inaczej należałoby uznać, że również w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji wyrażającej zgodę na przeniesienie zastawionych akcji skarżącym powinien przysługiwać status strony postępowania, gdy tymczasem NSA w Warszawie w wyroku z dnia 13 grudnia 2002 r. jednoznacznie wskazał, że tak nie jest. Organ stwierdził, iż dostrzega fakt, że może istnieć sytuacja, gdy podmiot nie będący stroną postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji, może być stroną postępowania o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Organ uznał, iż gdyby decyzja z dnia [...] marca 2002 r. została skierowana do zastawcy, domu maklerskiego prowadzącego rachunek akcji zastawionych, emitenta zastawionych akcji, bądź jakiegokolwiek innego podmiotu niż zastawnik, jednocześnie rozstrzygając o prawach tych podmiotów w taki sposób, jakby to oni byli zastawnikami, wówczas zachodziłaby przesłanka nieważności takiej decyzji wskazana w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. i oczywiście każdy z tych podmiotów byłby stroną postępowania o stwierdzenie nieważności takiej decyzji. W niniejszej sprawie ze względu na odmienny stan faktyczny przesłanka powyższa - zdaniem organu - nie zachodzi.
W dniu [...] września 2003 r. skarżący A. i T. G. zaskarżyli w/w decyzję KPWiG do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Komisji z dnia [...] maja 2003 r. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie art. 28 k.p.a. - poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że skarżący nie są stroną postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji KPWiG z dnia [...] marca 2002 r., naruszenie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. — poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że skierowanie decyzji
administracyjnej również do podmiotu nie będącego stroną postępowania nie
powoduje jej nieważności, oraz naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez
nieprawidłowe uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji, nie zawierające
wskazania motywów odmowy przyznania skarżącym statusu strony
postępowania. W uzasadnieniu skargi strona podtrzymała swoje dotychczasowe
stanowisko wyrażone w toku postępowania administracyjnego, podnosząc
dodatkowo m.in., iż stroną postępowania nieważnościowego jest taki podmiot,
którego interesu prawnego dotyczyć będą skutki stwierdzenia nieważności
decyzji administracyjnej. Z tej przyczyny należy uznać, iż skarżący są stroną
tego postępowania, albowiem stwierdzenie nieważności decyzji Komisji z dnia [...] marca 2002 r. dotyczy ich praw i obowiązków, mając bezpośredni wpływ na sytuację prawną strony. Skarżący podnieśli, iż ich interes prawny znajduje swe źródło w przepisach prawa cywilnego, co w świetle powołanego przez nich orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego może być oparciem dla interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. Strona skarżąca uznała ponadto, że organ niezasadnie przyjął, iż skierowanie do niej decyzji z dnia [...] marca 2002 r. nie stanowi o nieważności tej decyzji w świetle przepisu art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Ponadto strona uznała, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji Komisji jest wadliwe, albowiem organ nie odniósł się w żaden sposób do twierdzeń skarżących przedstawionych w toku postępowania, jak również nie przedstawił właściwie motywów swego rozstrzygnięcia., czym dopuścił się obrazy przepisu art. 107 § 3 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Komisja Papierów Wartościowych i Giełd wniosła o jej oddalenie. Komisja podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. KPWiG stanowczo podniosła, iż - wbrew sugestiom skarżących - Komisja dostrzega fakt, że stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej
może być inny podmiot, niż strona postępowania pierwotnego zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej. Niemniej stroną postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji nie może być każdy podmiot, lecz wyłącznie ten, którego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Tymczasem - zdaniem Komisji -stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] marca 2002 r. - pomijając nieodwracalność skutków cywilnoprawnych, jakie w zakresie własności akcji będących przedmiotem zastawu nastąpiły od czasu jej wydania - nie spowodowałoby żadnych skutków w zakresie praw i obowiązków. Komisja podniosła, iż chodzi tu bowiem o prawa i obowiązki strony postępowania administracyjnego, a zatem w sferze prawa administracyjnego i co za tym idzie - w rozumieniu art. 28 k.p.a. Skarżący natomiast powołują się na skutki w zakresie prawa cywilnego, podobnie jak to czynili wnosząc skargę na decyzję z dnia [...] marca 2002 r. (będącą przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego w ramach postępowania w sprawie sygn. akt III SA 1910/02). KPWiG podkreśliła, iż jej kwestionowana przez stronę decyzja z dnia [...] marca 2002 r. nie rodziła żadnych skutków w zakresie "przeksięgowania" (zmiany własności) akcji, a jedynie zawierała zgodę na zastosowanie określonego trybu postępowania. Kwestionowana decyzja wydana została w następstwie istnienia po stronie zastawnika ([...] S.A.) określonych obowiązków w zakresie prawa administracyjnego, zaś zgoda Komisji wyrażona w decyzji z dnia [...] marca 2002 r. nie wpływała na prawa i obowiązki zastawcy (strony skarżącej) w zakresie materialnego prawa administracyjnego. Organ nie podzielił ponadto zasadności zarzutów skarżących dotyczących nieważności spornej decyzji z dnia [...] marca 2002 r., jak również stwierdził, że brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji Komisji z dnia [...] sierpnia 2003 r. jest wadliwe i narusza przepis art. 107 § 3 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W świetle przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Strona skarżąca wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu [...] września 2003 r., a więc zgodnie z cytowanym przepisem ustawy sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Jak stanowi przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy
administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270).
W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga A. i T. G. nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu, albowiem zaskarżona decyzja Komisji Papierów Wartościowych i Giełd z dnia [...] sierpnia 2003 r., Nr [...], oraz poprzedzająca ją decyzja tego organu z dnia [...] maja 2003 r. nie naruszają prawa.
Mając na względzie przepis art. 28 k.p.a. oraz powołany przez skarżących przepis art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz bliżej nie wskazane przez stronę normy prawa cywilnego, mające uzasadniać jej interes prawny jako strony postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji z dnia [...] marca 2002 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, że wspomniane decyzje KPWiG zostały wydane z naruszeniem prawa. Sąd nie dostrzegł, aby zaskarżone decyzje w/w organu odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji naruszyły przepis art. 157 § 3 w zw. z art. 28 k.p.a. W ocenie Sądu zaskarżone decyzje Komisji nie uchybiają ponadto przepisom art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., jak również art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w stopniu, jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynika sprawy.
Na mocy zaskarżonych decyzji KPWiG odmówiła wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej w dniu [...] marca 2002 r. dotyczącej wyrażenia przez Komisję zgody na przeniesienie na własność przez zastawnika, tj. [...] S.A. z siedzibą w W. wpisanych do rejestru zastawów 150.000 akcji zwykłych spółki Z. S.A. zapisanych na rachunku zastawcy, tj. A. G. Podstawą prawną obu decyzji KPWiG był przepis art. 157 § 3 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a.
Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. ma miejsce wtedy, gdy żądanie zostało wniesione przez podmiot nie będący stroną w sprawie albo gdy wniosła je strona nie mająca zdolności do czynności prawnych, a w przekonaniu organu nie ma podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu (tak również: /w:/ wyroku
Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 1995 r., sygn. akt III SA 182/95, ONSA 1996/4/167/, oraz w wyroku NSA w Warszawie z dnia 19 marca 1997 r., sygn. akt III SA 1802/95, nie publik.).
W niniejszej sprawie organ administracji uznał, iż po stronie wnioskodawcy brak jest przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. z uwagi na brak wykazania interesu prawnego.
Z tej przyczyny Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie badając legalność zaskarżonych decyzji Komisji zobowiązany był przede wszystkim ustalić, czy organ administracji wydający przedmiotowe decyzje nie uchybił powołanemu przepisowi postępowania administracyjnego.
Zgodnie z przepisem art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Jedyną przesłanką uzyskania przez dany podmiot statusu strony postępowania administracyjnego jest to, czy legitymuje się interesem prawnym lub obowiązkiem, ze względu na który żąda czynności organu lub którego dotyczy postępowanie.
Pojęcie interes prawny, użyte w przepisie art. 28 k.p.a., rozumiane w bezpośrednim znaczeniu tego pojęcia oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie interes prawny, w rozumieniu omawianego przepisu k.p.a., to interes oparty na konkretnym przepisie prawa materialnego. O istnieniu interesu prawnego decydują, w myśl ugruntowanych poglądów orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści (vide: wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 listopada 1998 r., sygn. akt II SA 1390/98). Również w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 października 1998 r., sygn. akt II SA 1104/98, Sąd ten przyjął, iż pojęcie strony może być wyprowadzone tylko z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza więc ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Zdaniem Sądu od tak pojmowanego interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym obywatel wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji (tak również: /w:/ wyroku NSA w Warszawie z dnia 22 lutego 1984 r., sygn. akt I SA 1748/83). Niewątpliwie szczególnymi cechami interesu prawnego jest po pierwsze bezpośredniość związku między sytuacją danego podmiotu a wspomnianą normą prawa administracyjnego, na której
budowany jest interes prawny. Oznacza to, że interes prawny mają tylko te z podmiotów, których sytuacja prawna wynika wprost z normy prawa materialnego, a nie powstaje za pośrednictwem drugiego podmiotu. Drugą szczególną cechą interesu prawnego jest jego realność, interes ten musi rzeczywiście istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego. Nie może to być interes tylko przewidywany w przyszłości ani hipotetyczny (podobnie /w:/ wyroku NSA w Warszawie z dnia 19 marca 2002 r., sygn. akt IV SA 1132/00 oraz cyt. tam orzecznictwo i literatura).
Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga więc - zdaniem Sądu, ustalenia owego związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Interes taki powinien być bezpośredni, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie normy prawa materialnego.
Zdaniem Sądu należy podnieść, iż stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (podobnie NSA w Warszawie /w:/ wyroku z dnia 12 stycznia 1994 r., sygn. akt II SA 2164, ONSA 1995/1/31). Konstrukcja art. 28 k.p.a. umożliwia uznanie za stronę postępowania administracyjnego nie tylko podmiotu, który żąda wydania stosownego aktu w sprawie indywidualnej, ale i innych podmiotów, które mają interes prawny w takim, czy innym rozstrzygnięciu zgłaszanego żądania (tak również: /w:/ orzeczeniu NSA z dnia 25 listopada 1998 r., sygn. akt I SA/Gd 2040/96). Z tej przyczyny należy zgodzić się z twierdzeniem strony skarżącej, że z samego faktu, iż skarżący nie byli stroną postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia [...] marca 2002 r. wydaną na rzecz [...] S.A., nie można wywodzić, że nie posiadają oni przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności tej decyzji. Podobny pogląd wyraziła zresztą wbrew ocenie strony skarżącej - sama Komisja w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Nie zmienia to faktu, iż strona skarżąca bezwzględnie zobowiązana jest wykazać w toku postępowania, iż posiada indywidualny interes prawny, który bezpośrednio ją dotyczy.
Zdaniem Sądu strona skarżąca nie wykazała w niniejszym postępowaniu, iż służy jej wspomniany interes, albowiem nie wskazała normy prawa materialnego, z której dla skarżących wynikałyby bezpośrednio określone prawa lub obowiązki.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie interes prawny nie jest kategorią abstrakcyjną. Nie można wobec tego wypowiadać się o jego istnieniu bądź nieistnieniu w tej konkretnej sprawie bez wszechstronnego
zbadania prawdopodobnego wpływu unieważnienia decyzji wydanej przez KPWiG w dniu [...] marca 2002 r. na sferę praw strony skarżącej. W szczególności nie można obiektywnie stwierdzić, że w/w decyzja Komisji będąca przedmiotem wniosku o stwierdzenie nieważności, nie dotyczy sfery praw i obowiązków strony skarżącej bez odniesienia się do podnoszonych przez skarżących zarzutów.
Zdaniem Sądu od rozstrzygnięcia w/w kwestii zależy niewątpliwie ocena zasadności odmowy wszczęcia postępowania na podstawie przepisu art. 157 § 3 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a.
Decyzja KPWiG z dnia [...] marca 2002 r. wydana została na podstawie postanowień przepisu art. 89 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 49, poz. 447 ze zm.). Zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 2 tej ustawy wtórny obrót papierami wartościowymi dopuszczonymi do publicznego obrotu jest dokonywany na rynku regulowanym, z wyjątkiem przenoszenia papierów wartościowych obciążonych zastawem w celu zaspokojenia zastawnika uprawnionego na podstawie innych ustaw do korzystania z takiego trybu zaspokojenia, za zgodą i na warunkach określonych przez Komisję. Według przepisu art. 89 ust. 3 w/w ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., z wnioskiem o udzielenie zgody Komisji zastawnik występuje za pośrednictwem podmiotu prowadzącego rachunek papierów wartościowych, na którym zapisane są papiery wartościowe obciążone zastawem. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 13 grudnia 2002 r., sygn. akt III SA 1910/02, uznał, iż decyzja Komisji z dnia [...] marca 2002 r. wydana została w następstwie istnienia po stronie zastawnika ([...] S.A.) określonych obowiązków w zakresie prawa administracyjnego, wykraczających poza sferę stosunków cywilnoprawnych, z uwagi na fakt, iż zastawione akcje są papierami wartościowymi dopuszczonymi do publicznego obrotu. Rolą Komisji było jedynie wyrażenie zgody na ewentualne przejęcie akcji i określenie warunków tego przejęcia. Z tego wynika, iż zgoda KPWiG wyrażona w spornej decyzji z dnia [...] marca 2002 r. nie wpływała na prawa i obowiązki zastawcy (strony skarżącej) w zakresie materialnego prawa cywilnego.
Jeśli chodzi o ogólne powołanie się przez stronę skarżącą na przepisy prawa cywilnego, jako źródło jej interesu prawnego w sprawie, należy stwierdzić, iż co do zasady prawidłowe jest twierdzenie skarżących, że zgodnie z orzecznictwem sądowym przyjmuje się, iż przepisy prawa cywilnego mogą stanowić źródło interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a. (tak np. NSA w Warszawie /w:/ wyroku z dnia 2 lipca 1998 r., sygn. akt IV SA 1306/96, LEX nr 45158). Nie zmienia to faktu, iż w niniejszej sprawie uznać należy, że ogólne powołanie się przez skarżących na normy prawa cywilnego, nie może stanowić podstawy dla przyznania stronie skarżącej przymiotu strony. Podobnie, jak NSA w Warszawie w wyroku z dnia 13 grudnia 2002 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekając w niniejszej sprawie uznał, że nie można zgodzić się
ze skarżącymi, że ostateczna decyzja Komisji z dnia [...] marca 2002 r. pozbawiła ich własności akcji, a zatem skarżący nie mieli interesu prawnego wynikającego z przepisów prawa cywilnego. Również stwierdzenie nieważności tej decyzji nie spowoduje - zdaniem Sądu - żadnych bezpośrednich skutków w zakresie praw i obowiązków strony skarżącej. Skarżący nie może wywodzić swego interesu prawnego ogólnie z norm prawa cywilnego, albowiem interes taki powinien być bezpośredni, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie normy prawa materialnego.
Jeśli chodzi o kwestię zarzutu skarżących dotyczących naruszenia przez Komisję art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] marca 2002 r., Sąd uznał, iż ocena prawna wyrażona przez KPWiG jest prawidłowa, albowiem przesłanka stwierdzenia nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., wbrew werbalnemu brzmieniu sugerującemu, że chodzić tu może o błąd w doręczeniu (została "skierowana"), odnosi się niewątpliwie tylko do sytuacji, gdy w decyzji administracyjnej rozstrzyga się o interesie podmiotu, który nie był stroną postępowania (tak również /w:/ E. Bojanowski, Z. Cieślak, J. Lang "Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 70). Z tej przyczyny należy uznać zasadność argumentacji KPWiG, albowiem w przeciwnym razie musielibyśmy przyjąć niedopuszczalnie rozszerzającą wykładnię przepisu art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z którą przekazanie treści decyzji jakiemukolwiek podmiotowi niebędącemu stroną, wyłącza skutek doręczenia decyzji stronie postępowania.
Mając to na względzie należy przyjąć - zdaniem Sądu, iż skarżący nie mają interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a., a jedynie interes faktyczny, który nie daje podstaw do przyjęcia legitymacji procesowej w postępowaniu administracyjnym dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji KPWiG z dnia [...] marca 2002 r. Nie nastąpiło zatem naruszenie przez Komisję przepisu art. 28 k.p.a. w zw. z art. 157 § 3 k.p.a.
W ocenie Sądu należy w kontekście całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w toku niniejszego postępowania stwierdzić ponadto, iż organ administracji publicznej wszechstronnie zebrał i ocenił materiał w sprawie, a uzasadnienia obu zaskarżonych decyzji KPWiG odpowiadają wymogom wskazanym w art. 107 § 3 k.p.a.
Biorąc powyższe pod uwagę należy przyjąć, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie i z tej przyczyny podlega oddaleniu na podstawie przepisu art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.