III SA 2343/02

III SA 2343/02 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-03-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-09-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grzegorz Krzymień /przewodniczący/
Jerzy Rypina
Jolanta Sokołowska /sprawozdawca/
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Krzymień, ( del.), Sędziowie NSA ( del. ) Jerzy Rypina, Asesor WSA Jolanta Sokołowska (spr.), Protokolant Teresa Iwaćkowska, po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2004 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji w sprawie o podatek dochodowy od osób fizycznych oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia[...] lipca 2002r. Nr [...] Minister Finansów po rozpatrzeniu odwołania pełnomocnika E. B. , utrzymał w mocy decyzję Izby Skarbowej w K. z dnia [...] maja 2002r. Nr [...] odmawiającą, po wznowieniu postępowania, uchylenia własnej i ostatecznej decyzji z dnia [...] lutego 2000r. Nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] listopada 1999r. Nr [...] w sprawie ustalenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1993r. w kwocie [...] zł, od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że pełnomocnik E. B., wnioskiem z dnia [...] stycznia 2002r., wystąpił o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Izby Skarbowej w K. z dnia [...] lutego 2000r. Nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] listopada 1999r. Nr [...]. Jako przesłankę wznowienia postępowania wskazał art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926, z późn. zm.). Uznał, iż okoliczność określona tym przepisem wystąpiła w sprawie zakończonej ww. ostateczną decyzją Izby Skarbowej, ponieważ organy podatkowe przy wydawaniu decyzji ustalającej podatek dochodowy za 1993r. nie uwzględniły darowizny z dnia [...] marca 1993r. w kwocie [...] DM otrzymanej przez E. B. od jej rodziców, czyli darowizna ta stanowi dowód nie uwzględniony przez organy podatkowe, a mający wpływ na wysokość zaległości podatkowej. Postawił zarzut podwójnego opodatkowania owej darowizny, raz jako dochodu ze źródeł nieujawnionych poprzez nie doliczenie jej do stanu majątkowego roku 1993r., co spowodowało, że podstawa naliczenia podatku od dochodu pochodzącego ze źródeł nieujawnionych nie została pomniejszona o kwotę stanowiącą równowartość darowizny, drugi raz poprzez opodatkowanie podatkiem od spadku i darowizn. W piśmie uzupełniającym wniosek o wznowienie postępowania pełnomocnik zauważył, że z niewiadomych mu powodów dokumenty dotyczące 1993r., w tym oświadczenie o darowiźnie z marca 1993r., znalazły się w aktach sprawy podatkowej z 1994r.. Zarzucił braki w dokumentach, a szczególnie brak dowodu otrzymania pod koniec 1993r. przez jego mocodawczynię drugiej darowizny, co wynika z pisma z 2000r., znajdującego się w aktach sprawy dotyczącej 1994r.
W wyniku wznowienia postępowania Izba Skarbowa odmówiła uchylenia własnej decyzji z dnia [...] lutego 2000r. Nr [...]. Stwierdziła, że dowód, o którym mowa we wniosku o wznowienie postępowania, nie spełnia przesłanek art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, gdyż był on znany organowi podatkowemu i zgodnie z wolą podatniczki został oceniony i uznany w postępowaniu podatkowym za 1994r.. Wyjaśniła, że nie było powodów, wbrew stanowisku pełnomocnika, do pomniejszenia podstawy obliczenia podatku od dochodu pochodzącego ze źródeł nieujawnionych, ponieważ kwota darowizny z dnia[...] marca 1993r. pozostawała w dyspozycji E. B. do końca 1993r. i została wydatkowana w 1994r., czyli nie mogła stanowić pokrycia wydatków poczynionych przez nią w roku wcześniejszym, tj. 1993. Uznała, iż dowód w postaci darowizny nie dotyczy przedmiotu sprawy, a wobec tego nie może być uznany za mający istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, tym bardziej dla jego zmiany. Uwagi pełnomocnika odnośnie braków w dokumentacji potraktowała jako nie mające znaczenia w sprawie, gdyż dokumentacja zawarta w aktach sprawy związana jest z prowadzeniem postępowania podatkowego w danym roku podatkowym. Dowód otrzymania przez podatniczkę darowizny z marca 1993r. znajduje się w aktach podatkowych 1994r., ze względu na składaną przez stronę informację w sprawie poniesionych wydatków i źródeł dochodu za 1994r. wraz z oświadczeniem dotyczącym darowizny oraz wyjaśnieniami pełnomocnika. Żadne inne dowody na okoliczność drugiej darowizny nie były przedkładane. W kwestii ustalenia podatku od spadku i darowizn, wyjaśniła, iż został on ustalony zgodnie z przepisami prawa.
Minister Finansów podzielił stanowisko Izby Skarbowej. Z tych samych względów stwierdził, że dowód przedstawiony przez pełnomocnika we wniosku o wznowienie postępowania nie spełnia warunków określonych w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Zwrócił przy tym uwagę, iż w toczącym się postępowaniu podatkowym dotyczącym pokrycia wydatków za 1993r. ani podatniczka, ani jej pełnomocnik nie wskazali jako źródła dochodu otrzymanej przez E. B. darowizny w kwocie [...] DM; uczynili to w postępowaniu podatkowym za 1994r.. Co więcej pełnomocnik w piśmie z dnia [...] marca 1999r. złożył oświadczenie, iż podatniczka nie posiada obecnie żadnych dodatkowych dowodów w sprawie, pełna dokumentacja znajduje się w sprawie. Sama zaś podatniczka w złożonej przez siebie "informacji w sprawie poniesionych wydatków i źródeł dochodu za rok 1994r" wykazała darowiznę w kwocie [...] DM, jako zgromadzone oszczędności wg stanu na dzień 31 grudnia 1993r.. Podkreślił, że całe postępowanie dowodowe toczyło się przy czynnym udziale strony.
W skardze pełnomocnik zarzucił zaskarżonej decyzji Ministra Finansów rażące naruszenie prawa procesowego poprzez nie ustosunkowanie się do ujawnionych nowych okoliczności, a w szczególności otrzymanej darowizny, która potwierdzała niezasadność opodatkowania dochodu z nieujawnionych źródeł przychodu. W nawiązaniu do stanowiska Izby Skarbowej w sprawie braku dowodów na otrzymanie drugiej darowizny przez E. B. wskazał na pominięcie dowodu z przesłuchania podatniczki, co kwalifikuje jako naruszenie prawa procesowego. Stwierdził, że fakt pominięcia dowodu, jak również braki w ustaleniu wielu istotnych okoliczności sprawy, doprowadziły do błędnej oceny stanu faktycznego i błędnego rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Wznowienie postępowania stanowi nadzwyczajny tryb weryfikacji decyzji ostatecznych i może nastąpić tylko w przypadkach ściśle określonych w ustawie i po spełnieniu koniecznych warunków. Zastosowany w rozpatrywanej sprawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej stanowi, iż w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który wydał decyzję. Przepis ten stawia wymóg kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: nowe dowody lub okoliczności faktyczne muszą być istotne dla sprawy, powinny istnieć w chwili wydawania decyzji, być nieznanymi organowi wydającemu decyzję, zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej.
O ile w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości istotność dowodu wskazywanego przez pełnomocnika E. B. , tj. oświadczenia o darowiźnie z dnia [...] marca 1993r., w sprawie ustalenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 1993r. od dochodów nie znajdujących źródeł pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu, to spełnienie pozostałych przesłanek nie jest tak oczywiste, a to przez wzgląd na okoliczności, jakie miały miejsce w sprawie. Przede wszystkim rozważenia wymaga, czy ów dowód nie był znany organom podatkowym w chwili wydawania decyzji rozstrzygającej sprawę.
Postępowanie podatkowe w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 1993-1994 było prowadzone równolegle (w zbieżnym okresie czasowym) przez ten sam Urząd Skarbowy w B. , decyzje były podpisywane przez tę samą osobę upoważnioną. W obu postępowaniach zgromadzone zostały liczne dowody, włącznie z przesłuchaniem świadków, a przede wszystkim podatniczka kilkakrotnie składała wyjaśnienia w sprawie dochodu uzyskanego w roku 1993r. i wówczas nawet nie wspomniała o istnieniu dowodu stanowiącego później powód wznowienia postępowania,
a niewątpliwie wyjawienie go leżało w jej interesie; nadto pełnomocnik, reprezentujący E. B. w obu sprawach podatkowych, w marcu 1999r. oświadczył wręcz, że podatniczka nie posiada żadnych dodatkowych dowodów w sprawie, a pełna dokumentacja znajduje się w sprawie. Sama zainteresowana wyjawiła posiadanie darowizny dla potrzeb sprawy podatkowej za rok 1994r., a pełnomocnik wskazywał na tę darowiznę jako dodatkowe źródło dochodów w związku z wyjaśnieniami dotyczącymi źródeł pokrycia wydatków poniesionych przez podatniczkę w 1994r.. Natomiast organy podatkowe stanęły na stanowisku, że nieuzasadnione było pomniejszenie podstawy obliczenia podatku za 1993r. od dochodu pochodzącego ze źródeł nieujawnionych, ponieważ kwota darowizny z dnia [...] marca 1993r. pozostawała w dyspozycji E. B. do końca 1993r. i została wydatkowana w 1994r., czyli nie mogła stanowić pokrycia wydatków poczynionych przez nią w roku wcześniejszym, tj. 1993. Zatem organy te uznały, że słusznym było uwzględnienie tej darowizny w rozliczeniu podatkowym za rok 1994. Nie poddając ocenie prawidłowości takiej kwalifikacji dochodu, bo nie ono jest przedmiotem niniejszego rozstrzygnięcia, można wywieść wniosek, że organy podatkowe omawiany dowód świadomie uwzględniły w postępowaniu podatkowym za rok 1994r., a nie dlatego, że o jego istnieniu nie wiedziały prowadząc postępowanie podatkowe za 1993r..
Z całokształtu stanu faktycznego jasno wynika, że podatniczka i jej pełnomocnik dążyli do uwzględnienia darowizny z marca 1993r. przy ustalaniu zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1994r.. Dowód ten został uwzględniony zgodnie z ich wolą. Interes E. B. nie został naruszony poprzez nieuwzględnienie darowizny w żadnym roku podatkowym. Organy podatkowe działały w przekonaniu prawidłowości ujęcia dowodu w rozliczeniu przychodów za rok 1994. Pozostał wyłącznie formalny problem, sprowadzający się do tego, że darowizna nie została wzięta pod uwagę w 1993r..
Rozpatrując niniejszą sprawę trzeba mieć na uwadze cel postępowania nadzwyczajnego, jakim jest postępowanie wznowieniowe. Przede wszystkim ma ono służyć, tak jak i pozostałe tego rodzaju postępowania, ochronie interesów stron postępowania prowadzonego przez organy administracji publicznej. Nie jest natomiast ustanowiony po to, by po wykryciu uchybienia tych organów, w bezpiecznym z punktu widzenia zainteresowanego okresie doprowadzić do eliminacji decyzji nakładających określone obowiązki. W rozstrzyganej sprawie interesy podatniczki nie zostały naruszone, a pełnomocnik nie wykazał, że podnoszony dowód nie był znany organom podatkowym, nie stwierdził też tego Sąd. Ażeby wzruszyć ostateczną decyzję we wskazanym trybie konieczne jest wystąpienie przesłanek, o których mowa na wstępie uzasadnienia, w sposób nie budzący wątpliwości.
Na uwzględnienie nie zasługują też pozostałe zarzuty skargi. Ani pominięcie dowodu z przesłuchania podatniczki na okoliczność otrzymania drugiej, bliżej nieokreślonej przez pełnomocnika darowizny, ani też nie ustalenie ogólnikowo wskazanych "wielu istotnych okoliczności sprawy", nie wyczerpują przesłanek do wznowienia postępowania.
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), postanowiono jak w sentencji