III SA 2281/03

III SA 2281/03 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2004-08-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-09-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Andrzej Błesiński /przewodniczący sprawozdawca/
Tadeusz Piskozub
Włodzimierz Kędzierski
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Błesiński (spr.) Sędzia NSA - Włodzimierz Kędzierski Sędzia WSA - Tadeusz Piskozub Protokolant - Katarzyna Lenartowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2004r. sprawy ze skargi M. G. i R. G. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 13 sierpnia 2003r. Nr "[...]" w przedmiocie odmowy zwolnienia płatnika z obowiązku poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego z dnia 23 maja 2003 r., nr "[...]" w sprawie odmowy zwolnienia płatnika z obowiązku pobrania podatku od dochodów z rent wypłacanych M. i R. G. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz umarzającą postępowanie w sprawie wniosku o zwrot zapłaconego podatku dochodowego za 2002r. i miesiące styczeń-kwiecień 2003r.
Izba Skarbowa w pełni podzieliła stanowisko zajęte przez organ I instancji co do zasadności umorzenia postępowania w zakresie dotyczącym wniosku o zwrot podatku dochodowego od osób fizycznych prawidłowo uiszczonego za 2002 rok i zaliczek na ten podatek pobranych w 2003r. Obowiązujące przepisy art. 72 ustawy Ordynacja podatkowa (dalej w skrócie: O.p.) przewidują w zakresie wymienionego podatku możliwość zwrotu tylko w przypadku nadpłaty, która powstaje z dniem złożenia zeznania rocznego. Natomiast zgodnie z art. 67 O.p. organ podatkowy może w uzasadnionych ważnym interesem strony lub interesem publicznym umorzyć w całości lub części zaistniałe zaległości podatkowe. Żaden z powyższych stanów faktycznych nie występuje w rozpoznawanej sprawie. Brak jest zatem podstaw prawnych do rozpatrzenia żądania "ulgi w podatku dochodowym", o którą wnieśli podatnicy. Zgodnie z art. 208 O.p. postępowanie podlegało więc umorzeniu jako bezprzedmiotowe.
Natomiast co do wniosku podatników o niepobieranie podatku dochodowego od rent wypłacanych przez ZUS, Izba Skarbowa stwierdziła, że uznanie przez Urząd Skarbowy, iż nie ma podstaw do zastosowania ulgi przewidzianej w art. 22§2 pkt 1 O.p. jest trafne.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że źródłem przychodów państwa G. są świadczenia rentowe wypłacane przez ZUS w kwocie netto miesięcznie 566,44 zł M. G. i 642,09 zł R. G. We wspólnym zeznaniu rocznym za 2002 rok nie wykazali oni nadpłaty w podatku dochodowym. Podzielając argumenty decyzji I instancji, Izba podniosła, że przyczyna złej sytuacji odwołujących się jest ponoszenie z ich rent całych kosztów utrzymania domu mieszkalnego o powierzchni 200 m kw., w którym zamieszkują również rodziny ich dzieci, prowadzące odrębne gospodarstwa domowe i uzyskujące własne dochody. Sytuacja dwuosobowej rodziny o dochodzie miesięcznym 1.208,53 zł nie jest łatwa ale nie jest też wyjątkowa. Wielu podatników w podobnej a nawet gorszej sytuacji majątkowej płaci podatek dochodowy. Nie ulega przy tym wątpliwości, że zwolnienie z podatku wszystkich rodzin o sytuacji zbliżonej do poziomu życia odwołujących się jest niemożliwe z przyczyn budżetowych.
Ponadto Izba Skarbowa stwierdziła, że przepis art. 22§2 pkt 1 O.p. nie może stanowić podstawy do całkowitego zwolnienia dochodów od podatku a o to w istocie chodzi wnioskodawcom. Przepis ten dopuszcza jedynie możliwość zwolnienia przez organy podatkowe płatnika - na wniosek podatnika - z obowiązku poboru zaliczek na podatek jeżeli pobranie podatku zagraża ważnym interesom podatnika a w szczególności jego egzystencji. Z treści art.22§5 O.p. wynika zaś, że w decyzji wydanej na podstawie art. 22§5 O.p. należy określić termin zapłaty podatku przez podatnika a jeżeli jest on zobowiązany do dokonania rocznego rozliczenia, to w tym terminie musi rozliczyć się z podatku. Tak więc uwzględnienie wniosku o niepobieranie podatku z braku podstaw prawnych nie leży w gestii organów podatkowych.
Skargę na powyższą decyzję wnieśli M. i R. G., wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji i "zwolnienie z podatku od rent".
W uzasadnieniu skargi kwestionują ustalenie Izby Skarbowej, że ich sytuacja materialna nie jest nadzwyczajna i wyjątkowa.
Izba Skarbowa w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył ‚co następuje:
Stosownie do art. 1§2 ustawy z 25 lipca 2002r. "Prawo o ustroju sądów administracyjnych" ( D.U. nr 153, poz. 1269) i art.3§1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" (D.U. nr 153, poz.1270; dalej w skrócie jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny kontroluje działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem aktów i czynności z zakresu administracji publicznej.
Badając skargę podatników w niniejszej sprawie Sąd nie znalazł podstaw do ustalenia ‚że zaskarżona decyzja narusza prawo materialne bądź przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
W szczególności stwierdzić należy, że - co trafnie wskazano w zaskarżonej decyzji - nie istnieje prawna możliwość zwolnienia skarżących z obowiązku płacenia podatku dochodowego. Treść wniosków składanych w toku postępowania podatkowego, jak i treść samej skargi wskazują bowiem, że skarżącym chodzi o całkowite zwolnienie ich od tego obowiązku. Kwestionują oni bowiem samą zasadność pobierania podatków od osób w złej sytuacji materialnej. Obowiązek podatkowy ma jednak swe źródło konstytucyjne i ustawowe, obciążając wszystkich obywateli. System podatkowy już w swych założeniach przyjmuje jednak zróżnicowanie ciężarów podatkowych w zależności od poziomu dochodów zobowiązanego. Przewiduje także szereg różnego rodzaju ulg podatkowych, które - jako odstępstwo od zasady powszechności - nie mogą być traktowane rozszerzająco a ich przyznawanie powinno następować po pełnym, zgodnym z prawem ustaleniu zaistnienia wymaganych przepisami przesłanek w odniesieniu do konkretnego podatnika.
W rozpoznawanej sprawie skarżący domagają się ulgi, której zgodnie z prawem otrzymać nie mogą. Zwrot uiszczonego prawidłowo podatku nie jest bowiem możliwy jeśli jest to podatek należny. Zwrotu podatku uiszczonego można domagać się w sytuacji, gdy doszło do nadpłaty. Pojęcie nadpłaty zdefiniowane zaś zostało w art. 72 O.p., który stanowi, iż za nadpłatę uważa się kwotę: - nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku;
– podatku pobraną przez płatnika nienależnie lub w wysokości większej od należnej;
– zobowiązania zapłaconego przez płatnika lub inkasenta "jeżeli w decyzji o której mowa w art.30§4 O.p., określono je nienależnie lub w wysokości większej niż należnej;
– zobowiązania zapłaconego przez osobę trzecią lub spadkobiercę, jeżeli w decyzji o ich odpowiedzialności określono je nienależnie lub w wysokości większej od należnej;
– wpłaty, która została zaliczona na poczet odsetek za zwłokę jeżeli wpłata dotyczyła zaległości podatkowej.
Nie ulega wątpliwości i nie podnoszą tego sami skarżący, że żadna z wymienionych w art. 72 O.p. sytuacji nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie. Żądanie zwrotu uiszczonego podatku nie znajduje więc podstawy i jest bezprzedmiotowe. Nie ma bowiem nadpłaconego podatku a więc nie ma przedmiotu zwrotu. Stanowisko organów podatkowych w tym zakresie jest zatem zgodne z prawem a decyzja w tej części jest prawidłowa.
Jak słusznie podniesiono w zaskarżonej decyzji wniosek skarżących nie może być także rozpatrywany w aspekcie ulgi z art.67 0.p., t.j. umorzenia podatku. Ulga ta dotyczy bowiem tylko zaległości podatkowych a takich w stosunku do skarżących w podatku dochodowym nie stwierdzono. I w tej mierze wniosek ich w odniesieniu do podatku zapłaconego za 2002 rok i miesiące styczeń- kwiecień 2003 r. jest bezprzedmiotowy skoro nie ma zaległości podatkowej.
Odrębne zagadnienie stanowi kwestia zwolnienia płatnika, tj. w niniejszej sprawie ZUS od pobierania podatku przy wypłacanych co miesiąc rentach a więc w istocie zwolnienia tego płatnika od pobierania comiesięcznej zaliczki na podatek dochodowy. Skarżący, domagając się takiego zwolnienia, dążą do zwolnienia całkowitego od obowiązku podatkowego w przekonaniu, że jeśli płatnik nie będzie pobierał comiesięcznych należności "to w ogóle nie będą płacić podatku. Jest to jednak przekonanie błędne, co trafnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Z zacytowanego w decyzji art.22§5 O.p. wynika bowiem niewątpliwie, że zwolnienie płatnika nie zwalnia podatnika od obowiązku uiszczenia we właściwy terminie należnego podatku za dany rok podatkowy.
Odmowa zastosowania ulgi przewidzianej w art. 22§2 pkt 1 O.p. jest w ocenie sądu zgodna z prawem. Z treści tego przepisu wynika, że udzielenie tej ulgi ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ podatkowy nie ma obowiązku uwzględnienia wniosku podatnika. Uznaniowość decyzji nie oznacza oczywiście dowolności działania tych organów, lecz kontrola legalności tego typu decyzji sprowadza się w znacznej mierze do oceny przesłanek faktycznych, związanych z sytuacją podatnika determinującą zastosowanie wobec niego tej szczególnej formy przywileju podatkowego, jakim jest zwolnienie płatnika z poboru podatku lub zaliczki na ten podatek (R. Mastalski w "Ordynacja podatkowa. Komentarz 2003", str.142). Ocena ta powinna zaś być poprzedzona zebraniem pełnego materiału dowodowego i rozważeniu go zgodnie z zasadami wyrażonymi w art.187 i 191 O.p. przy dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego (art.122 O.p.).
W ocenie sądu zaskarżona decyzja podjęta została w zgodzie z przywołanymi przepisami postępowania podatkowego. Zebrany bowiem został pełny materiał dowodowy, któremu odpowiadają poczynione ustalenia faktyczne dotyczące w szczególności sytuacji materialnej skarżących i przyczyn tej sytuacji. Wyciągnięte wnioski i oceny odpowiadają zaś regułom swobodnej oceny dowodów. Nie zatem podstaw do ustalenia. że naruszone zostały przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
W świetle powyższego skargę uznać należało za bezzasadną i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzec jak w sentencji wyroku.