III SA 2251/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2004-10-25
NSApodatkoweWysokawsa
podatek od czynności cywilnoprawnychp.c.c.sprzedaż przedsiębiorstwagoodwillprawo majątkowewartość niematerialnaopodatkowanienadpłatainterpretacja przepisów

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki na decyzję Izby Skarbowej odmawiającą stwierdzenia nadpłaty podatku od czynności cywilnoprawnych od wartości 'goodwill' przy sprzedaży przedsiębiorstwa, uznając goodwill za prawo majątkowe podlegające opodatkowaniu.

Spółka wniosła o stwierdzenie nadpłaty podatku od czynności cywilnoprawnych od wartości 'goodwill' przy sprzedaży przedsiębiorstwa, argumentując, że nie jest to prawo majątkowe podlegające opodatkowaniu. Organy podatkowe odmówiły, uznając 'goodwill' za część przedsiębiorstwa i prawo majątkowe podlegające 1% stawce podatku. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów i uznając 'goodwill' za prawo majątkowe, które zwiększa wartość przedsiębiorstwa i podlega opodatkowaniu.

Spółka "B. G." Sp. z o.o. wniosła o stwierdzenie nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych (p.c.c.), kwestionując opodatkowanie wartości 'goodwill' przy sprzedaży przedsiębiorstwa. Spółka argumentowała, że 'goodwill' nie jest rzeczą ani prawem majątkowym, a zatem nie powinien być podstawą do naliczenia p.c.c. Organy podatkowe, w tym Urząd Skarbowy i Izba Skarbowa, odmówiły stwierdzenia nadpłaty, uznając 'goodwill' za integralną część przedsiębiorstwa i prawo majątkowe podlegające opodatkowaniu 1% stawką p.c.c. Sąd administracyjny rozpoznał sprawę i oddalił skargę spółki. Sąd uznał, że 'goodwill', definiowany jako wartość niematerialna przedsiębiorstwa wynikająca z jego reputacji, klienteli czy organizacji, stanowi prawo majątkowe. Podkreślono, że choć nie jest to prawo wymienione wprost w przepisach, praktyka obrotu prawnego wykształciła jego majątkowy charakter, który zwiększa wartość sprzedawanego przedsiębiorstwa. Sąd stwierdził, że notariusz prawidłowo potraktował 'goodwill' jako 'inne prawa majątkowe' w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o p.c.c., co uzasadniało pobranie podatku. W związku z tym, sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa w działaniach organów podatkowych i uznał ich stanowisko za prawidłowe.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, 'goodwill' stanowi prawo majątkowe podlegające opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że 'goodwill', mimo braku bezpośredniego uregulowania w przepisach, wykształcił się w praktyce obrotu jako prawo majątkowe, które zwiększa wartość przedsiębiorstwa i może być przedmiotem sprzedaży. Jest to niematerialne aktywo o wymiernej wartości, które podlega opodatkowaniu według stawki dla praw majątkowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

u.p.c.c. art. 1 § 1

Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych

Podatkowi podlegają m.in. umowy sprzedaży rzeczy i praw majątkowych.

u.p.c.c. art. 7 § 1

Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych

Stawka 1% dla sprzedaży praw majątkowych.

u.p.c.c. art. 7 § 1

Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych

Stawka 2% dla sprzedaży nieruchomości.

Pomocnicze

k.c. art. 551

Kodeks cywilny

Definicja przedsiębiorstwa jako zespołu składników materialnych i niematerialnych.

k.c. art. 552

Kodeks cywilny

Czynność prawna dotycząca przedsiębiorstwa obejmuje wszystko, co wchodzi w jego skład.

Ustawa - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § 1

Przekazanie spraw do rozpoznania wojewódzkim sądom administracyjnym.

p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przesłanki uchylenia decyzji administracyjnej.

p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

u.p.d.p. art. 16g § 2

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Dotyczy wartości firmy przy zbyciu przedsiębiorstwa (nie dotyczy opodatkowania p.c.c.).

u.p.d.p. art. 16b § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Dotyczy wartości niematerialnych i prawnych (nie dotyczy opodatkowania p.c.c.).

u.p.d.p. art. 16b § 2

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Dotyczy wartości niematerialnych i prawnych (nie dotyczy opodatkowania p.c.c.).

o.p. art. 120

Ordynacja podatkowa

Zasada działania organów na podstawie przepisów prawa.

o.p. art. 72 § 1

Ordynacja podatkowa

Definicja nadpłaty.

o.p. art. 207

Ordynacja podatkowa

Zwrot nadpłaty.

o.p. art. 220 § 2

Ordynacja podatkowa

Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

o.p. art. 233 § 1

Ordynacja podatkowa

Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

Konstytucja RP art. 217

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Obowiązek ponoszenia podatków musi wynikać z ustawy.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Goodwill nie jest prawem majątkowym i nie podlega opodatkowaniu p.c.c. Zawyżenie podstawy opodatkowania przez notariusza. Naruszenie art. 120 Ordynacji podatkowej przez arbitralną interpretację.

Godne uwagi sformułowania

Wartość goodwill nie jest ani rzeczą, ani prawem majątkowym, nie mogła być więc przedmiotem sprzedaży. Goodwill jest bowiem wynikiem sprzedaży przedsiębiorstwa, odzwierciedlającym stopień dobrania i złączenia zbioru rzeczy, nie jest natomiast przedmiotem umowy sprzedaży, jako prawo majątkowe, wchodzące w skład przedsiębiorstwa. Goodwill (angielski termin tłumaczony na język polski, jako dobra wola, dobre imię, dobra reputacja) definiowany jest jako wartość przedsiębiorstwa, niematerialne aktywa tego przedsiębiorstwa, na które składają się m.in. dochodowość, lokalizacja, organizacja marketingowa, reputacja, klientela. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie goodwill rozumiane, jako dobra reputacja, dobra pozycja, wizerunek firmy, jest częścią przedsiębiorstwa. To nic innego, jak prawo majątkowe na dobrach niematerialnych.

Skład orzekający

Barbara Kołodziejczak-Osetek

przewodniczący

Bogdan Lubiński

członek

Ewa Radziszewska-Krupa

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska, że 'goodwill' przy sprzedaży przedsiębiorstwa jest prawem majątkowym podlegającym opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sprzedaży przedsiębiorstwa i opodatkowania 'goodwill' w ramach p.c.c. Interpretacja może ewoluować w zależności od zmian w przepisach lub orzecznictwie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu interpretacyjnego w prawie podatkowym, jakim jest kwalifikacja 'goodwill' jako prawa majątkowego. Jest to istotne dla transakcji sprzedaży przedsiębiorstw.

Czy 'goodwill' przy sprzedaży firmy to podatek? Sąd wyjaśnia!

Dane finansowe

WPS: 59 190 721 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA 2251/03 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-10-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-09-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Barbara Kołodziejczak-Osetek /przewodniczący/
Bogdan Lubiński
Ewa Radziszewska-Krupa /sprawozdawca/
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka - Medek, Sędzia WSA Hanna Kamińska, Asesor WSA Ewa Radziszewska - Krupa (spr.), Protokolant Anna Zientara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2004 r. sprawy ze skargi "B. G." Spółka z o.o. w W. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych oddala skargę
Uzasadnienie
W dniu 10 marca 2003r. firma "B. G." Spółka z o. o. w W. wystąpiła do Urzędu Skarbowego W.B. z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych nienależnie pobranego przez płatnika w odniesieniu do umowy sprzedaży przedsiębiorstwa zawartej w dniu [...] stycznia 2003r., w części dotyczącej nadwyżki ceny kupna przedsiębiorstwa ponad wartości składników majątkowych wchodzących w jego skład (wartość goodwill) w kwocie 59.190.721 zł. Zdaniem spółki notariusz, ustalając podstawę do obliczenia należnego podatku w tym zakresie w oparciu o art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 9 września 2000r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. Nr 86, poz. 959 ze zm.), powołanej dalej jako ustawa o p.c.c., rażąco rozszerzył zastosowanie tego przepisu oraz art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o p.c.c., tym samym zawyżył podstawę opodatkowania. Wartość goodwill nie jest ani rzeczą, ani prawem majątkowym, nie mogła być więc przedmiotem sprzedaży. W żadnym przypadku nie mogła być też przeniesiona przez zbywcę na nabywcę, ponieważ nie wiąże się z żadnym prawem przysługującym zbywcy. Dlatego żaden przepis prawa podatkowego nie uprawniał notariusza do jej opodatkowania.
We wniosku stwierdzono również, że w przypadku umów sprzedaży przedsiębiorstwa prawidłową wysokość należnego podatku od czynności cywilnoprawnych ustala się na podstawie przepisu art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o p.c.c., z uwzględnieniem wartości rynkowej poszczególnych rzeczy, nieruchomości, praw wieczystego użytkowania oraz pozostałych praw majątkowych będących przedmiotem sprzedaży. Podkreślono jednocześnie, że o wartości rynkowej przedsiębiorstwa decydują też pewne okoliczności i warunki, które tworzą funkcjonalną więź między poszczególnymi składnikami przedsiębiorstwa. To właśnie ze względu na takie elementy, jak: ugruntowana pozycja przedsiębiorstwa na rynku, wewnętrzna organizacja, umiejętności pracowników, czy nawet subiektywne i nieuchwytne elementy, jak umiejętna współpraca zespołów ludzkich, czy lojalność kadry - nabywca przedsiębiorstwa skłonny jest zapłacić więcej niż suma wartości przejmowanych składników majątkowych. Skoro więc wartość goodwill, tj. nadwyżka ceny za przedsiębiorstwo ponad wartość rynkową aktywów wchodzących w jego skład, nie stanowi w żadnym przypadku prawa majątkowego, podlegającego sprzedaży, to zgodnie z wykładnią art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o p.c.c. nie ma jakichkolwiek podstaw do jej opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych.
Urząd Skarbowy W.B. decyzją z dnia [...] maja 2003r., nr [...], działając m.in. na podstawie, art. 72 § 1 pkt 2, art. 75 § 1, art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), powołanej dalej, jako Ordynacja podatkowa, odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych.
W uzasadnieniu stwierdzono, że zgodnie z art. 551 k.c. przedsiębiorstwo definiowane jest jako zespół składników materialnych i niematerialnych, przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, obejmujący wszystko, co wchodzi w skład przedsiębiorstwa. Przepis ten zawiera przykładowe wyliczenie składników przedsiębiorstwa, jednak wyliczenie to ma charakter otwarty - w skład przedsiębiorstwa mogą wchodzić również inne składniki niewymienione w ustawie. Przedsiębiorstwo według definicji z kodeksu cywilnego jest dobrem majątkowym. Poszczególne składniki przedsiębiorstwa są także dobrami majątkowymi, a ich majątkowy charakter zależy od tego czy prawo to ma wartość majątkową w obrocie.
W ocenie Urzędu umowa sprzedaży zawarta między "P.P." Sp. z o.o. a "B. G." Sp. z o.o. w dniu [...] stycznia 2003r. obejmowała całość przedsiębiorstwa z wyłączeniem konkretnie wyliczonych aktywów. Wartość goodwill wskazana przez strony odpowiadała więc części składników przedsiębiorstwa - mienia przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego. Uznano, iż mienie stanowi prawa majątkowe nie wyszczególnione przez strony - o majątkowym charakterze rozstrzyga art. 552 k.c., w myśl którego czynność prawna mająca za przedmiot przedsiębiorstwo obejmuje wszystko co wchodzi w skład przedsiębiorstwa, chyba że co innego wynika z treści czynności prawnej albo z przepisów szczególnych. Urząd stwierdził ponadto, że notariusz jako płatnik podatku od czynności cywilnoprawnych, prawidłowo ustalił podstawę obliczenia podatku od czynności cywilnoprawnych i pobrał kwotę podatku.
W odwołaniu z dnia 23 maja 2003r. pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie decyzji Urzędu Skarbowego W.B., zarzucając naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o p.c.c., poprzez błędne uznanie, iż różnica wartości rynkowej przedsiębiorstwa ponad wartość składników majątkowych wchodzących w jego skład podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. W tym zakresie podtrzymano argumentację zawartą we wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Uznano ponadto, że Urząd Skarbowy, wydając zaskarżoną decyzję, przeprowadził wadliwą ocenę prawną stanu faktycznego i dokonał wadliwego zastosowania przepisów ustawy o p.c.c. Otwarty katalog składników przedsiębiorstwa z art. 551 k.c. nie daje żadnych podstaw do dobrowolnego i uznaniowego kreowania nowych wartości traktowanych jako prawo majątkowe, zwłaszcza jeżeli chodzi o zastosowanie przepisów podatkowych. Pełnomocnik skarżącej nie zgodził się z Urzędem Skarbowym, że goodwill to prawo o charakterze majątkowym, twierdząc, że przyjęta w doktrynie definicja prawa majątkowego nie obejmuje tego rodzaju zjawisk. Z istnienia więzi pomiędzy poszczególnymi składnikami przedsiębiorstwa (np. wiedzy, dobrej współpracy zespołów) nie wynika uprawnienie sprzedającego zabezpieczone przez normę prawną. Goodwill jest bowiem wynikiem sprzedaży przedsiębiorstwa, odzwierciedlającym stopień dobrania i złączenia zbioru rzeczy, nie jest natomiast przedmiotem umowy sprzedaży, jako prawo majątkowe, wchodzące w skład przedsiębiorstwa. Na poparcie tak postawionej tezy przytoczono fragment uzasadnienia postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2002r., sygn. akt I CKN 572/00). Pełnomocnik strony podsumowując argumentację uznał, że skoro goodwill nie jest jakąkolwiek kategorią prawa majątkowego wchodzącego w skład zbywanego przedsiębiorstwa, to jego wartość nie podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych, a pobranie podatku od czynności cywilnoprawnych stanowi naruszenie art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o p.c.c.
Izba Skarbowa w W., po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] lipca 2003r., nr [...], utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji, w podstawie prawnej podając art. art. 220 § 2 i art. 233 § 1 pkt 1 oraz art. 72 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej oraz art. 1, 3-7 ustawy o p.c.c.
W uzasadnieniu, oprócz podtrzymania argumentacji organu pierwszej instancji stwierdzono, że wartość goodwill-u określona przez strony w § 6.1 pkt d umowy sprzedaży sporządzonej w formie aktu notarialnego była częścią wartości składników przedsiębiorstwa, a ponadto z treści § 6 wynika, że m.in. goodwill składał się na wartość rynkową sprzedawanego przedsiębiorstwa. W ocenie Izby notariusz, jako płatnik podatku od czynności cywilnoprawnych, zgodnie z przepisem art. 7 ust. 1 pkt 1b ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych określił należny podatek według 1% stawki od sprzedaży praw majątkowych (goodwill i inne praw majątkowe), dlatego też pobrany podatek nie stanowił nadpłaty z art. 72 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Na potwierdzenie stanowiska powołano się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2003r., sygn. akt III SA 1492/01.
W skardze, która wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 28 sierpnia 2003r., pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Izby Skarbowej w W. w całości, jako wydanej z naruszeniem art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o p.c.c. oraz art. 120 Ordynacji podatkowej.
W uzasadnieniu podtrzymano dotychczasową argumentację zawartą we wniosku oraz odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Powołano się również na treść przepisów art. 16g ust. 2 i art. 16b ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000r. Nr 54, poz. 564 ze zm.), powołanej dalej, jako ustawa o p.d.p. i stwierdzono, że wartość firmy kreuje się dopiero w momencie zbycia przedsiębiorstwa, kiedy strony transakcji określają jego wartość, a w konsekwencji wartość firmy, jako różnicę pomiędzy ceną zakupu przedsiębiorstwa a wartością rynkową rzeczy i praw majątkowych wchodzących w skład przedsiębiorstwa (goodwill). W żadnym wypadku wartość firmy nie stanowi rzeczy lub prawa majątkowego wchodzącego w skład majątku przedsiębiorstwa. Za taką tezą przemawia również i to, że wartość firmy może być w każdym momencie inna oraz jest pochodną ceny zakupu ustalonej przez strony transakcji. Może też być ujemna (art. 16g ust. 10 pkt 2 ustawy o p.d.p.). Wówczas należny podatek od czynności cywilnoprawnych będzie ustalony na podstawie wartości rynkowej poszczególnych składników majątkowych przedsiębiorstwa, niezależnie od wartości goodwill-u.
W ocenie pełnomocnika strony skarżącej analiza opisu goodwill-u zawartego w art. 6 ust. 6.1 pkt d umowy, daje odpowiedź, że jest to tylko arytmetyczna różnica pomiędzy ceną za przedsiębiorstwo a wartością rynkową składników majątkowych wchodzących w jego skład. Goodwill należy też odróżnić od firmy (nazwy) przedsiębiorstwa, która w przypadku zbycia podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych, tak jak inne składniki przedsiębiorstwa. W sprawie przedmiotem sprzedaży było przedsiębiorstwo bez prawa do używania nazwy identyfikującej sprzedającego, w związku z tym przywołany przez Izbę Skarbową wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2003r. nie potwierdza prawidłowości stanowiska organu odwoławczego.
Za naruszeniem art. 120 Ordynacji podatkowej przemawia to, iż Izba Skarbowa arbitralnie i w sposób uproszczony uznała goodwill za mienie przedsiębiorstwa, podlegający opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. W świetle zasad interpretacji i stosowania prawa podatkowego taka wykładnia jest niedopuszczalna. Zgodnie z art. 217 Konstytucji RP obowiązek ponoszenia podatków musi wynikać z ustawy, a w świetle orzeczenia NSA z dnia 17 listopada 1982r., sygn. akt II SA 1474/82, organ administracji nie może nałożyć na podatnika obowiązku, ani odmówić mu przyznania uprawnienia, jeżeli nie wykaże, że uprawniają go do tego konkretne przepisy prawa.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, twierdząc przede wszystkim, że goodwill jest prawem majątkowym i podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Ma to swoje oparcie zarówno w treści art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o p.c.c. Z tego względu w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła nadpłata w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.
W piśmie procesowym z dnia 28 września 2004r. pełnomocnik strony skarżącej, podtrzymując dotychczasową argumentację uznał, że Izba Skarbowa de facto nie odniosła się do zarzutów i argumentów skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotowa sprawa została rozpoznana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Przepis ten stanowi, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd ponadto zauważa, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji bądź aktów sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia, np. przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a lub c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270, zwanej dalej p.s.a.). Żadna z wskazanych przesłanek, jak wynika z całokształtu materiału zgromadzonego w aktach sprawy, nie zaszła.
Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się przede wszystkim do tego, czy goodwill jest prawem majątkowym, czy też nim nie jest oraz czy przy sprzedaży przedsiębiorstwa można go opodatkować podatkiem od czynności cywilnoprawnych, a jeśli tak to jaką stawkę zastosować: tą przewidzianą w art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o p.c.c., czy też inną. Rozstrzygnięcie tych zagadnień ma szczególne znaczenie przy badaniu prawidłowości zapadłych decyzji w sprawie wniosku o stwierdzenie nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych, jak również z uwagi na to czy doszło przed organami podatkowymi do naruszenia jednej z ogólnych zasad prawa podatkowego - działania organów na podstawie przepisów prawa, wyrażonej w art. 120 Ordynacji podatkowej, czy też nie.
W sprawie sprzedawane było przedsiębiorstwo, które w rozumieniu art. 55- k.c. stanowi zespół składników materialnych i niematerialnych przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych. Przedsiębiorstwo zgodnie z definicją zawartą w tym przepisie obejmuje wszystko, co wchodzi w jego skład, a w szczególności: firmę, znaki towarowe, inne oznaczenia indywidualizujące przedsiębiorstwo, księgi handlowe, nieruchomości, ruchomości należące do przedsiębiorstwa (w tym produkty i materiały), patenty, wzory użytkowe i zdobnicze, zobowiązania i obciążenia, związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, prawa wynikające z najmu i dzierżawy lokali zajmowanych przez przedsiębiorstwo.
Katalog składników przedsiębiorstwa, wymienionych w tym przepisie stanowi zatem - jak prawidłowo uznały organy podatkowe - jedynie przykładowe wyliczenie. Wskazuje na to użycie przez ustawodawcę określenia "w szczególności", które zgodnie z powszechnie przyjętym poglądem oznacza, że następujące po nim wyliczenie ma charakter niewyczerpujący (por. K. Pietrzykowski Kodeks Cywilny Komentarz, t. 1 Wyd. III zaktualizowane, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2004r., s. 185). W związku z tym oprócz składników wymienionych expressis verbis w skład przedsiębiorstwa wchodzą także inne dobra niemajątkowe i majątkowe, które łączy więź funkcjonalna o charakterze celowym, służące realizacji określonych zadań gospodarczych.
Goodwill (angielski termin tłumaczony na język polski, jako dobra wola, dobre imię, dobra reputacja) definiowany jest jako wartość przedsiębiorstwa, niematerialne aktywa tego przedsiębiorstwa, na które składają się m.in. dochodowość, lokalizacja, organizacja marketingowa, reputacja, klientela (por. Międzynarodowy Słownik Podatkowy, PWN, Warszawa 1997r., s. 231-232). Goodwill jest ważnym składnikiem całkowitej wartości firmy, gdy posiada dobry goodwill ma odpowiednio większą wartość samego jej majątku rzeczowego, a cena negocjacyjna jest wyższa od materialnych podstaw jej wyceny (por. portalwiedzy.onet.pl, wiem, encyklopedia). Goodwill w piśmiennictwie definiowane jest również, jako abstrakcyjna acz wymierna wartość korygująca in plus lub in minus aktywa przedsiębiorstwa, przeznaczona szczególnie dla właściciela przedsiębiorstwa, który w każdej chwili może przez jego sprzedaż ją zmaterializować w formie pieniężnej (por. www.leszczyński.biz.pl.goodwill.htm).
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie goodwill rozumiane, jako dobra reputacja, dobra pozycja, wizerunek firmy, jest częścią przedsiębiorstwa. To nic innego, jak prawo majątkowe na dobrach niematerialnych (obok firmy - nazwy, tajemnic przedsiębiorstwa, tzw. prawa do klienteli). W tym zakresie Sąd podziela stanowisko wyrażone w doktrynie prawa, że - co prawda - o wyodrębnieniu pewnego typu prawa podmiotowego rozstrzygają przede wszystkim przepisy prawa, to jednak obowiązujący porządek prawny zezwala na kształtowanie również nie przewidzianych przez siebie praw podmiotowych, praktyka zaś wytwarza typy takich praw nie znane przepisom prawa (por. S. Grzybowski Prawo cywilne, zarys części ogólnej, wyd. PWN, Warszawa 1995r., s. 120-121). Taka sytuacja zaistniała w sprawie.
W tym miejscu skład orzekający podkreśla również, że wyżej wskazany autor rozróżniając wśród praw majątkowych siedem grup i typów wymienił w sposób jedynie przykładowy prawa na dobrach niematerialnych, twierdząc iż należą do nich: majątkowe prawa autorskie, wynalazcze, dotyczące wzorów zdobniczych, znaków towarowych, firmy (nazwy), przedsiębiorstwa, tajemnic przedsiębiorstwa, tzw. prawa do klienteli, itd. Stwierdził też, że szczególną cechą tych praw (...) jest bliskie ich powiązanie z prawami osobistymi, także niekiedy konstruuje się nawet mające podwójny majątkowo-osobisty charakter prawa podmiotowe.
Ze specyfiki goodwill-u wynika, że na podstawie umowy sprzedaży staje się wymierną wartością. Można go sprzedać razem z przedsiębiorstwem. Jest bowiem prawem nierozerwalnie związanym z konkretną firmą. Jest więc prawem akcesoryjnym, które nabiera szczególnego znaczenia w momencie sprzedaży przedsiębiorstwa, podwyższa jego wartość - tzw. standing firmy, przez który rozumiemy - opinię o rzetelności przedsiębiorstwa. Firma posiadająca dobry goodwill ma odpowiednio większą wartość w stosunku do wartości jej majątku rzeczowego. Cena negocjacyjna przy sprzedaży konkretnego przedsiębiorstwa jest wyższa od materialnej podstawy wyceny przedsiębiorstwa. W przypadku, gdy przedsiębiorstwo nie cieszy się dobrą renomą nie jest możliwe uzyskanie przy sprzedaży lepszej ceny niż ta wynikające z jej majątku rzeczowego, zaś potencjalna wartość firmy maleje.
Goodwill - jest więc ważna częścią potencjału zarobkowego firmy, przekładającą się na wartości majątkowe, mimo iż nie można jej zważyć, zmierzyć, tak jak nie można zważyć czy zmierzyć myśli ludzkiej, choć można przenieść ją na papier. Szczególną cechą tego prawa jest bliskie powiązanie z czynnikiem osobistym (np. zespół ludzki pracujący na dobry wizerunek firmy, od którego kreatywności i kwalifikacji uzależnione jest wdrażanie nowych idei, kultura firmy i sprawność systemu zarządzania, potencjalne możliwości rozwoju firmy z uwagi na korzystne powiązania kooperacyjne i możliwości eksportowe firmy, siła przetargowa dostawców i nabywców).
W świetle przepisów ustawy z dnia 9 września 2000r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. Nr 86, poz. 959 ze zm.) podatkowi temu podlegają czynności cywilnoprawne wymienione w art. 1 ust. 1, między innymi umowa sprzedaży rzeczy i praw majątkowych (art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o p.c.c.). Czynność prawna mająca za przedmiot przedsiębiorstwo - zgodnie z art. 55- k.c. - obejmuje wszystko, co wchodzi w jego skład, chyba że co innego wynika z treści czynności prawnej albo przepisów prawa. Poszczególne składniki przedsiębiorstwa, które jest sprzedawane, mogą być natomiast opodatkowane - stosownie do charakteru, jaki posiadają - według różnych stawek podatkowych w zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych (art. 1 ust 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 7 tej ustawy). Nieruchomości na przykład są opodatkowane 2% stawką tego podatku (art. 7 ust. 1 lit. a), a inne prawa majątkowe podlegają opodatkowaniu według stawki 1% (art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o p.c.c.).
Notariusz, płatnik podatku od czynności cywilnoprawnych, potraktował goodwill, jako "inne prawa majątkowe" wymienione w art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o p.c.c. W tym zakresie nie było konieczności odwoływania się do unormowań zawartych w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych, a w szczególności do art. 16b ust. 2 pkt 2, art. 16g ust. 1 i 2 tej ustawy. Przepisy te odnoszą się bowiem do amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, nie zaś do określania, co może podlegać opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.
Mając powyższe uwagi na względzie Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa w działaniach organów podatkowych, uznając za prawidłowe stanowisko w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zakończenie zauważa, że uzasadnienie prawne zaskarżonej decyzji, które - co prawda zawiera prawidłowo wskazaną podstawę prawną - mogłoby być bardziej rozbudowane w zakresie jej wyjaśnienia, to jednak okoliczność ta nie miała wpływu na wynik sprawy. Odwołanie się przez Izbę Skarbową w W. do dotychczasowych poglądów zawartych w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, a w szczególności w wyroku z dnia 14 stycznia 2003r., sygn. akt III SA 1492/01, niepublikowany, w zakresie charakteru majątkowego praw wchodzących w skład przedsiębiorstwa zasługuje na aprobatę.
W związku z tym zasadne było oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.s.a. w związku z art. 132 p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI