III SA 1861/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2004-09-24
NSApodatkoweWysokawsa
VATwznowienie postępowanianaruszenie przepisów proceduralnychprawo podatkowedecyzja ostatecznakontrola sądowaOrdynacja podatkowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Izby Skarbowej odmawiającą wznowienia postępowania podatkowego, stwierdzając naruszenie przepisów proceduralnych przez wydanie decyzji przez tę samą osobę, która brała udział w poprzednim postępowaniu.

Sprawa dotyczyła odmowy wznowienia postępowania podatkowego w sprawie VAT, gdzie podatnik kwestionował decyzję Izby Skarbowej z 2000 r. Izba początkowo odmówiła wznowienia, następnie Minister Finansów uchylił tę decyzję, a po ponownym rozpatrzeniu Izba ponownie odmówiła uchylenia pierwotnej decyzji. WSA uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że doszło do naruszenia art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej, ponieważ tę samą osobę podpisała decyzje w obu instancjach postępowania wznowionego.

Sprawa wywodzi się z wniosku E. Spółki z o.o. o wznowienie postępowania podatkowego w sprawie podatku od towarów i usług, po tym jak pierwotna decyzja Urzędu Skarbowego z 1999 r. odmawiająca zwrotu nadwyżki podatku naliczonego i ustalająca dodatkowe zobowiązanie, została utrzymana w mocy decyzją Izby Skarbowej z 2000 r. Wniosek o wznowienie postępowania został początkowo odrzucony przez Izbę Skarbową z powodu braku pełnomocnictwa, jednak Minister Finansów uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu, Izba Skarbowa decyzją z kwietnia 2003 r. odmówiła uchylenia swojej poprzedniej decyzji, argumentując, że pisma strony nie zawierały nowych dowodów ani okoliczności. Następnie zaskarżona decyzja Izby Skarbowej z czerwca 2003 r. utrzymała w mocy decyzję z kwietnia 2003 r. Skarżąca spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając m.in. rażące naruszenie przepisów proceduralnych, w tym art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej, wskazując, że obie decyzje Izby Skarbowej w postępowaniu wznowionym zostały podpisane przez tę samą osobę. WSA uwzględnił skargę, uchylając zaskarżoną decyzję. Sąd uznał, że doszło do naruszenia art. 130 § 1 pkt 6 O.p. w związku z art. 240 § 1 pkt 3 O.p., ponieważ ta sama osoba, upoważniona przez Dyrektora Izby Skarbowej, wydała decyzje w obu instancjach postępowania wznowionego, co jest niedopuszczalne. Sąd podkreślił, że wznowienie postępowania służy weryfikacji decyzji z powodu wad procesowych, a nie merytorycznej kontroli samej decyzji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, stanowi to naruszenie art. 130 § 1 pkt 6 O.p. w związku z art. 240 § 1 pkt 3 O.p.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że osoba upoważniona do wydawania decyzji przez Dyrektora Izby Skarbowej nie może wydawać decyzji w obu instancjach postępowania wznowionego, co jest sprzeczne z przepisami Ordynacji podatkowej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

O.p. art. 130 § § 1 pkt 6

Ordynacja podatkowa

Wyłączeniu z mocy prawa podlegają pracownicy, którzy biorą udział w czynnościach decydujących, w tym w wydawaniu decyzji. Dotyczy to również pracownika uprawnionego do załatwienia sprawy w formie decyzji na podstawie upoważnienia.

O.p. art. 240 § § 1 pkt 3

Ordynacja podatkowa

Wznowienie postępowania następuje, gdy pracownik organu podatkowego, który brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, podlega wyłączeniu na podstawie art. 130.

O.p. art. 240 § § 1 pkt 5

Ordynacja podatkowa

Wznowienie postępowania następuje, gdy wyjdzie na jaw istotna dla sprawy nowa okoliczność faktyczna lub nowy dowód, istniejący w dniu wydania decyzji, nieznany organowi.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. b)

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla decyzję, postanowienie lub inny akt, jeśli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania dające podstawę do wznowienia postępowania.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla decyzję, postanowienie lub inny akt, jeśli stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Pomocnicze

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 184

P.p.s.a. art. 152

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stwierdza, czy uchylona decyzja nie podlega wykonaniu.

P.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego.

P.p.s.a. art. 209

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego.

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

Ustawa - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § § 1

Przekazanie spraw do rozpoznania wojewódzkim sądom administracyjnym.

ustawa o VAT art. 19 § ust. 1 i 2

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym

ustawa o VAT art. 27 § ust. 6

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym

ustawa o VAT art. 4 § pkt 4

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym

rozporządzenie z 1997r. art. 54 § ust. 4 pkt 5 lit. a)

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 130 § 1 pkt 6 O.p. poprzez wydanie decyzji w postępowaniu wznowionym przez tę samą osobę, która brała udział w wydaniu zaskarżonej decyzji w poprzedniej instancji.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organu odwoławczego dotycząca braku nowych dowodów lub okoliczności uzasadniających wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. (choć sąd nie rozstrzygał tej kwestii merytorycznie, skupiając się na wadzie proceduralnej).

Godne uwagi sformułowania

Wznowienie postępowania nie może być wykorzystane do pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Wznowienie postępowania stwarza prawną możliwość ponownego rozpoznania sprawy zakończonej decyzją ostateczną, ale tylko wtedy, gdy postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością procesową. Wyłączeniu z mocy prawa podlegają jedynie ci pracownicy, którzy biorą udział w czynnościach decydujących, w tym szczególnie w wydawaniu decyzji.

Skład orzekający

Hanna Kamińska

przewodniczący

Małgorzata Długosz-Szyjko

członek

Ewa Radziszewska-Krupa

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania podatkowego, w szczególności zasady wyłączenia pracownika organu podatkowego, który brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji naruszenia przepisów proceduralnych w postępowaniu wznowionym. Nie rozstrzyga merytorycznie kwestii podatkowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak istotne są formalne aspekty postępowania podatkowego, nawet w trybach nadzwyczajnych, i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia decyzji, niezależnie od meritum sprawy.

Błąd proceduralny, który uchylił decyzję podatkową: ta sama osoba w obu instancjach!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA 1861/03 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-09-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-07-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Radziszewska-Krupa /sprawozdawca/
Hanna Kamińska /przewodniczący/
Małgorzata Długosz-Szyjko
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Hanna Kamińska, Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Asesor WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2004 r. sprawy ze skargi E. Spółki z o.o. w W. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia[...] czerwca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia , po wznowieniu postępowania , decyzji w sprawie o podatek od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł ([...] złotych [...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Urząd Skarbowy W. decyzją z dnia [...] czerwca 1999r. odmówił E. Spółka z o. o. w W. zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za lipiec 1999r. oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie za ten okres. W uzasadnieniu podał, że podatnik nie miał prawa do zwrotu różnicy podatku ze względu na zanegowanie faktu nabycia odzieży damskiej, następnie - stosownie do dokumentów celnych - wyeksportowanej.
Izba Skarbowa w W. decyzją z dnia [...]listopada 2000r., nr [...], utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego, prawidłowo pouczając o możliwości zaskarżenia decyzji drugiej instancji do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Strona nie skorzystała z przysługującego jej uprawnienia.
W dniu [...] grudnia 2000r. zdecydowała się jednak na zakwestionowanie decyzji organu odwoławczego w jednym z trybów nadzwyczajnych, tzw. wznowienia postępowania. W uzasadnieniu wniosku stwierdziła, że w powyższej decyzji Izby Skarbowej w W. nie uwzględniono wyjaśnień wielostronnych i dowodów, które zostały zawarte w piśmie z dnia [...] grudnia 2000r., skierowanym do organu drugiej instancji przed doręczeniem decyzji. Dokumenty te potwierdzają wywóz towarów poza obszar Polski, co eliminuje zarzut fikcyjnego obrotu. Należy je zatem ponownie ocenić i wznowić postępowanie w sprawie.
Izba Skarbowa w W. decyzją z dnia [...] marca 2001r., nr [...], odmówiła wznowienia postępowania ze względu na brak pełnomocnictwa umożliwiającego skuteczne wznowienie postępowania.
Minister Finansów w decyzji z dnia [...] października 2002r. uchylił decyzję Izby i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, uznając podjęte działania za nieprawidłowe. W ocenie Ministra wniosek należało rozpatrzyć merytorycznie.
Izba Skarbowa w W., po ponownym rozpatrzeniu sprawy wydała decyzję z dnia [...] kwietnia 2003r., nr [...], którą odmówiła uchylenia swojej decyzji z dnia [...] listopada 2000r. Decyzję podpisał z upoważnienia Dyrektora Izby Skarbowej Naczelnik Wydziału.
W uzasadnieniu stwierdziła, że w piśmie z dnia [...] grudnia 2000r. nie było żadnych nowych dokumentów, podatnik przytoczył jedynie informacje zebrane w trakcie toczącego się postępowania. W punkcie pierwszym pisma mówił o protokole załadunku [...] kartonów w dniu [...] lipca 1999r. oraz dokumentach kontroli celnej. Nie załączył ich jednak. W punktach od 2 do 5 pisma przytoczył natomiast pisma znane organom podatkowym, a punkt 6 wyjaśniał mechanizm rozliczeń między podatnikami. W związku z tym, że strona w piśmie z dnia[...] grudnia 2000r. podniosła kwestię nieuwzględnienia wyjaśnień i wykazanych dowodów, organ podatkowy uznał, iż wniosek odnosił się do wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.), powołanej dalej jako O.p.
Izba podkreśliła również, że wobec niejasności zakresu żądania zwróciła się do podatnika w dniu [...] października 2002r. o wyjaśnienie charakteru pisma, który do dnia wydania decyzji nie sprecyzował jego zakresu. W piśmie z dnia [...] stycznia 2003r. pełnomocnik strony oświadczył, że wobec braku możliwości porozumienia się z klientem, w pierwszych dniach marca doprecyzuje zakres żądania i powoła podstawę prawną. W dniu [...] kwietnia 2003r. pełnomocnik oświadczył do protokołu zapoznania z materiałem dowodowym, że do dnia [...] kwietnia 2003r. wystosuje pismo, w którym wniesie o przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków, co uczynił w piśmie z dnia [...] kwietnia 2003r. Zwrócił też uwagę na konieczność załączenia do materiału dowodowego wyciągów z postępowań podatkowych prowadzonych wobec innych podmiotów biorących udział w obrocie.
W odniesieniu do istoty sprawy organ odwoławczy wyjaśnił, że przez nową okoliczność, istotną dla sprawy należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, a która nie była znana organowi w chwili wydania decyzji, a istniała w dniu jej wydania. Dotyczy to również nowych dowodów. Dokumenty, na które powoływał się podatnik w punkcie 1 wniosku oraz w piśmie z dnia [...] grudnia 2000r. nie zostały Izbie przedstawione, rozszerzono jedynie, bez dostarczenia nowych dokumentów, tezy zawarte w odwołaniu. Nie stanowi to zatem dokumentów nieznanych organowi drugiej instancji w momencie wydawania decyzji i nie uzasadnia uchylenia zaskarżonej decyzji.
W odwołaniu z dnia [...] maja 2003r. powyższej decyzji zarzucono rażące naruszenie art. 243 § 2, art. 245 § 1, art. 210 § 1 pkt 6, art.187 § 1, art. 188, art. 120, art. 122, art. 123 § 1 O.p. oraz art. 19 ust. 1 i 2, art. 27 ust. 6, art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.), w skrócie zwaną ustawą o VAT, § 54 ust. 4 pkt 5 lit. a) rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 156, poz. 1024 ze zm.), dalej powoływane jako rozporządzenie z 1997r.
Izba Skarbowa w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2003r., nr [...] , zaskarżoną do Sądu administracyjnego utrzymała w mocy ww. decyzję z dnia [...] kwietnia 2003r. W podstawie prawnej powołano art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 1 pkt 2, art. 240 § 1 pkt 5 O.p. oraz art. 10 ust. 2 art. 21 ust. 1 i 2, art. 27 ust. 6 ustawy o VAT i § 54 rozporządzenie z 1997r. Decyzję podpisał ten sam pracownik Izby, który rozstrzygał sprawę w pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ podtrzymał wyżej przedstawioną argumentację, uzupełniając ją o stwierdzenie, że wznowienie postępowania jest postępowaniem szczególnym w stosunku do "zwykłego" postępowania w sprawie wymiaru podatku. Jego ramy zakreśla bowiem art. 240 § 1 O.p. Wznowienie postępowania nie może być wykorzystane do pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Doprowadziłoby to bowiem do naruszenia zasady trwałości decyzji, zawartej w art. 128 O.p. i do orzekania w tej samej sprawie w trzeciej, a nawet czwartej instancji, podczas gdy postępowanie podatkowe jest dwuinstancyjne (art. 127 O.p.). Postępowanie prowadzone w trybie wznowienia stwarza, co prawda prawną możliwość ponownego rozpoznania sprawy zakończonej decyzją ostateczną, ale tylko wtedy, gdy postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością procesową, wyliczoną wyczerpująco w art. 240 § 1 O.p. Nie może być zatem kontynuacją postępowania odwoławczego, na co wskazuje wniosek o wznowienie postępowania z dnia [...] grudnia 2000r., w którym strona postuluje bardziej wnikliwe rozpatrzenie sprawy, w której zapadła decyzja odmowna.
W kwestii argumentacji strony, że deklaracje celne poświadczają wywóz towarów poza państwową granicę Rzeczypospolitej w wykonaniu czynności określonych w art. 2 ustawy o VAT Izba Skarbowa stwierdziła, że jak ustalono we wcześniejszych postępowaniach transakcje dotyczące zakwestionowanych towarów przeprowadzone na terenie kraju były fikcyjne, więc eksport też był fikcyjny.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 243 § 1 O.p. organ stwierdził, że dopiero po wydaniu postanowienia na mocy tego przepisu możliwe jest ustalania istnienia przesłanek wznowienia postępowania oraz rozpoznania sprawy.
Izba stwierdziła również, że nie doszło do naruszenia art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, ponieważ strona reprezentowana przez kilku pełnomocników ma obowiązek w myśl art. 145 O.p. wyznaczyć jednego z nich, jako właściwego do doręczeń. W przypadku, gdy tego nie uczyni, organ doręcza pismo jednemu z nich. W sprawie doręczono wezwanie do zapoznania się z materiałem dowodowym pełnomocnikowi biorącemu udział w postępowaniu.
Co do rażącego naruszenia art. 120, art. 122, art. 123 § 1 O.p., Izba stwierdziła, że kierowane do strony pisma o przedstawienie nowych dowodów oraz argumentacji na poparcie swoich twierdzeń powodowały, że zgłaszała ona wnioski o przeprowadzenie nowych dowodów, twierdząc jednocześnie, że nie ustosunkowanie się do nich przez organ drugiej instancji stanowi brak uzasadnienia faktycznego decyzji (art. 210 § 1 pkt 6 O.p.).
Izba uznała również, że argumentacja, co do naruszenia art. 19 ust. 1 i 2, art. 4 pkt 4 ustawy o VAT oraz § 54 ust. 4 pkt 5 lit. a) rozporządzenia z 1997r. mogła być podnoszona na etapie odwołania od decyzji Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] czerwca 2000r., ale nie stanowi przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 O.p.
Organ odwoławczy podzielił natomiast argumentację strony w kwestii naruszenia art. 245 § 2 O.p. i uznał, że jako podstawa decyzji pierwszej instancji powinien być powołany przepis art. 245 § 1 pkt 2 O.p. W ocenie Izby błąd ten nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia, gdyż organ, który stwierdzi brak istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 O.p. odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, a taka właśnie decyzja została wydana.
Strona na powyższą decyzję złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenia z uwagi na rażące naruszenie:
- art. 130 § 1 pkt 6, art. 210 § 1 pkt 6, art. 243 § 1, art. 245 § 1, art.187 § 1, art. 200 § 1, art. 120, art. 122, art. 123 § 1 O.p.
- art. 19 ust. 1 i 2 i art. 4 pkt 4 ustawy o VAT
- § 54 ust. 4 pkt 5 lit. a) rozporządzenia z 1997r.
W uzasadnieniu w sposób szczegółowy omówiono naruszenie wyżej wskazanych przepisów, podtrzymując co do zasady argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji pierwszej instancji wydanej w trybie wznowienia postępowania. Na wstępie zwrócono uwagę na nową okoliczność - podpisanie decyzji wydanych przez Izbę Skarbową w W. w pierwszej i drugiej instancji z dni [...] kwietnia 2003r. i [...] czerwca 2003r. przez tą samą osobę. Zdaniem skarżącej zaważyło to na rozstrzygnięciu sprawy. Natomiast przepis art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej nakazuje organom podatkowym wyłączenie ze sprawy pracowników, którzy brali udział w wydaniu decyzji zaskarżonej przez stronę.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. W odniesieniu do zarzutu art. 130 § 1 pkt 6 O.p. stwierdził, że orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym zakresie idzie w przeciwnym kierunku i wskazał wyrok NSA z dnia 22 listopada 1999r., sygn. akt III SA 699/99, stwierdzając jednocześnie, że podpisanIe decyzji przez tą samą osobę było wynikiem pomyłki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotowa sprawa została rozpoznana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Przepis ten stanowi, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sąd zauważa, że stosownie do art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) - c) P.p.s.a.).
W ocenie Sądu doszło przede wszystkim do naruszenia przepisów prawa procesowego, które dawało podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a.).
W świetle unormowania art. 130 § 1 pkt 6 O.p. wyłączeniu z mocy prawa, jak podkreśla się w doktrynie, podlegają jedynie ci pracownicy, który biorą udział w czynnościach decydujących, w tym szczególnie w wydawaniu decyzji. Będą to zatem osoby, które posiadają kompetencję do załatwiania spraw podatkowych (por. B. Brzeziński, M. Kalinowski, M. Masternak, A. Olesińska Ordynacja podatkowa - komentarz, Toruń 2002r., s.448). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie stwierdzano, że na podstawie art. 130 § 1 O.p. wyłączeniu może podlegać pracownik piastujący stanowisko organu administracji podatkowej, a więc naczelnik urzędu skarbowego, dyrektor izby skarbowej, Ministra Finansów (zob. wyrok NSA z dnia 17 sierpnia 1993r., sygn. akt SA/Po 3155/92, OSP 1995/9/188).
Ani w orzecznictwie sądowym, ani w piśmiennictwie wątpliwości nie budzi również to, iż na podstawie art. 130 § 1 O.p. wyłączeniu będzie też podlegać pracownik, który jest uprawniony do załatwienia sprawy w formie decyzji administracyjnej na podstawie upoważnienia, o którym mowa w art. 143 O.p. (por. B. Brzeziński, M. Kalinowski, M. Masternak, A. Olesińska Ordynacja podatkowa - komentarz, s.449; wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2001r., sygn. akt IV SA 785/99, LEX nr 53378 oraz wyżej wskazny wyrok NSA OZ w Poznaniu).
W judykaturze i doktrynie zauważa się również, że przyczyna wyłączenia musi dotyczyć postępowania drugoinstancyjnego (por. wyrok z dnia 21 luty 2001r., sygn. akt I SA/Sz 1908/99, LEX nr 49809), a przez udział w wydaniu zaskarżonej decyzji rozumie się udział w czynnościach postępowania, które doprowadziło do wydania decyzji zaskarżonej następnie przez stronę (B. Brzeziński, M. Kalinowski, M. Masternak, A. Olesińska Ordynacja podatkowa - komentarz, s. 451).
Przepisy art. 240 § 1 pkt 3 O.p. w związku z art. 130 § 1 pkt 6 O.p. mają również zastosowanie do sytuacji określonej w art. 221 O.p., kiedy w obu instancjach rozpatruje sprawę ten sam organ. Dopuszczalność rozpatrzenia odwołania przez ten sam organ nie eliminuje bowiem obowiązku wyłączenia pracownika, który brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji (art. 130 § 1 pkt 6 O.p.). Jeżeli ten sam pracownik wydał decyzję w obu instancjach, postępowanie powinno być wznowione (por. uzasadnienie do uchwały składu 7 sędziów NSA z dnia 28 października 2002r., FPS 11/02, ONSA 2003/2/45).
W rozpoznawanej sprawie wątpliwości nie budzi, że ta sama osoba (naczelnik wydziału), która została upoważniona przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. do wydawania decyzji rozstrzygnęła sprawę zarówno w pierwszej, jak i w drugiej instancji w postępowaniu toczącym się po wznowieniu, na podstawie stosownego postanowienia. Na obu decyzjach Izby Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2003r. i z dnia [...] maja 2003r. widnieją podpisy tego pracownika wraz z określeniem funkcji, którą pełnił.
Tym samym doszło do naruszenia art. 130 § 1 pkt 6 O.p. w związku z art. 240 § 1 pkt 3 O.p., powoływany przez organ podatkowy w odpowiedzi na skargę wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego zapadł w odmiennym stanie faktycznym i nie mógł być brany pod uwagę w sprawie.
Dodatkowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreśla, że kontroli sądowej poddane zostały decyzje wydane w trybie nadzwyczajnym, jakim jest wznowienie postępowania zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej, unormowane w rozdziale 17 Działu IV Ordynacji podatkowej. Instytucja wznowienia - jak podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie - umożliwia weryfikację ostatecznych decyzji podatkowych z powodu wad postępowania podatkowego, a nie samej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 16 października 1998r., sygn. akt II SA 1241/98, LEX nr 41894 oraz B. Brzeziński, M. Kalinowski, M. Masternak, A. Olesińska Ordynacja podatkowa - komentarz, s. 773).
Jedną z przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej, która umożliwia uruchomienie procesowej instytucji wznowienia jest wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji nie znanych organowi, który wydał decyzję (pkt 5 tego przepisu). O zaistnieniu omawianej podstawy możemy wówczas, gdy łącznie zostaną spełnione cztery przesłanki:
1) wyjdą na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody;
2) są one istotne dla sprawy, tzn. mogą mieć wpływ na jej odmienne rozstrzygnięcie;
3) nie były znane organowi, który wydał decyzję;
4) istniały w dniu wydania decyzji.
Istotny jest zatem po pierwsze moment ujawnienia nowych okoliczności lub dowodów, czyli udostępnienia ich organowi. Strona występując z wnioskiem o wznowienie postępowania nie może więc żądać przeprowadzenia postępowania w celu ujawnienia nowych okoliczności lub dowodów, lecz powinna je wskazać.
Dowody i okoliczności, na które powołuje się skarżąca muszą również istnieć w chwili, gdy wydawana była decyzja ostateczna. Powstanie zatem faktów po wydaniu takiej decyzje nie uzasadnia bowiem wznowienia postępowania Ważne jest także, aby ujawnione okoliczności lub dowody miały istotny wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Były też okolicznościami nowymi, nieznanymi organowi. W orzecznictwie podkreślano wielokrotnie, że nie można przyjąć, że dana okoliczność była nieznana organowi, jeśli wynikała ona z materiałów będących w dyspozycji organu, ale organ nie dostrzegł tej okoliczności na skutek przeoczenia czy też niedokładnego przeczytania akt. Nie można też tym uzasadniać wznowienia postępowania (por. wyroki z dni: 10 lutego 1999r., sygn. akt III SA 5019/98, ONSA 2000/2/62, 26 kwietnia 2000r., sygn. akt III SA 1454/99, Monitor Pod. 2000/11).
W świetle przepisu art. 240 § 1 pkt 5 O.p. ważne jest również rozgraniczenie dwóch pojęć: "nowych okoliczności faktycznych", "nowych dowodów". Wskazanie przez stronę tylko jednej z nich, bez konieczności wystąpienia drugiej uzasadnia wznowienie postępowania i rozważenie przesłanki z uwagi na wyżej wskazane warunki. W sytuacji, gdy nie wystąpi żadna z nich w postępowaniu wznowionym po wydaniu stosownego postanowienia wydaje się decyzję odmawiającą uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej.
Organ podatkowy, który rozważał przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 O.p., tak jak w przedmiotowej sprawie, powinien w sposób szczegółowy ustosunkować się do powyższych kryteriów i z uwagi na ich wystąpienie bądź ich brak powinien skonstruować uzasadnienie zaskarżonej decyzji. W szczególności należało obok przedstawienia oceny, że nie mamy do czynienia z nowymi dowodami, stwierdzić czy nie zaszły nowe okoliczności faktyczne, które były nieznane organowi, lecz istniały w chwili wydawania decyzji ostatecznej. W ocenie Sądu jest to niezwykle istotne ze względu na treść przepisu art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. w związku z art. 124 O.p. Może mieć również istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia.
W ocenie Sądu inne zarzuty podnoszone przez stronę skarżącą, a w szczególności naruszenia, i to w sposób rażący, przepisów prawa materialnego, nie zasługiwały na uwzględnienie w postępowaniu, które toczyło się w trybie art. 240 § 1 O.p., Stwierdzić bowiem należy, tak jak prawidłowo uznała Izba Skarbowa w W. w zaskarżonej decyzji, że organ, który działa po wznowieniu postępowania nie kontynuuje postępowania zwykłego, które zostało zakończone decyzją ostateczną, ma natomiast rozważyć przesłanki, o których mowa w wyżej wskazanym przepisie art. 240 § 1 O.p.
Mając powyższe okoliczności na względzie zasadne było uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt lit. b) i c) P.p.s.a. Rozstrzygnięcie z punku 2 sentencji ma podstawę w art. 152 P.p.s.a. Postanowienie o kosztach postępowania sądowego zapadło stosownie do dyspozycji art. 200 i art. 209 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI