III SA 1837/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Olsztynie uchylił decyzje dotyczące podatku od spadków i darowizn od mienia zabużańskiego, uznając, że prawo do rekompensaty nie jest prawem majątkowym podlegającym opodatkowaniu w momencie dziedziczenia.
Sprawa dotyczyła opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn wartości mienia zabużańskiego, które spadkobierczyni odziedziczyła po rodzicach. Organy skarbowe uznały prawo do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami RP za prawo majątkowe podlegające opodatkowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił te decyzje, stwierdzając, że prawo do zaliczenia wartości mienia zabużańskiego nie jest prawem majątkowym w rozumieniu ustawy o podatku od spadków i darowizn, a jedynie przyszłym roszczeniem.
Spadkobierczyni Leonarda K. została obciążona podatkiem od spadków i darowizn od mienia zabużańskiego, które odziedziczyła po zmarłych rodzicach. Mienie to zostało pozostawione na terenach obecnej Litwy w związku z wysiedleniami w 1945 r. Organy skarbowe, w tym Izba Skarbowa w O., uznały prawo do rekompensaty za to mienie za prawo majątkowe podlegające opodatkowaniu na podstawie ustawy o podatku od spadków i darowizn, niezależnie od faktycznej realizacji tego prawa. Spadkobierczyni argumentowała, że posiada jedynie zaświadczenie o uprawnieniu do rekompensaty, a nie faktyczną korzyść majątkową, i że podatek powinien być naliczony dopiero w momencie otrzymania rekompensaty lub nabycia nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie przychylił się do stanowiska skarżącej, uchylając zaskarżone decyzje. Sąd uznał, że prawo do zaliczenia wartości mienia zabużańskiego nie jest prawem majątkowym w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, lecz jedynie przyszłym roszczeniem o charakterze administracyjnoprawnym. Podkreślono, że prawo majątkowe powstaje dopiero w momencie realizacji tego uprawnienia, a nie z chwilą dziedziczenia. Sąd wskazał, że przychód z tego tytułu może powstać w momencie zakupu nieruchomości od Skarbu Państwa, zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, nie można tego utożsamiać z prawem majątkowym. Jest to jedynie przyszłe roszczenie o zaliczenie w poczet ceny nieruchomości nabywanych od Skarbu Państwa, które nie jest prawem majątkowym w rozumieniu ustawy o podatku od spadków i darowizn.
Uzasadnienie
Prawo do zaliczenia wartości mienia zabużańskiego nie jest prawem majątkowym, lecz przyszłym roszczeniem o charakterze administracyjnoprawnym. Prawo majątkowe powstaje dopiero w momencie realizacji tego uprawnienia, a nie z chwilą dziedziczenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (7)
Główne
u.p.s.d. art. 1 § 1
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
Podatkowi podlega nabycie własności rzeczy znajdujących się w kraju i praw majątkowych wykonywanych w kraju, w drodze spadku lub darowizny.
u.p.s.d. art. 6 § 1
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
Momentem powstania obowiązku podatkowego w podatku od spadków, w przypadku dziedziczenia, jest przyjęcie spadku.
Pomocnicze
u.g.n. art. 212 § 1
Ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami
Osobom, które w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. pozostawiły nieruchomości na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru państwa, a które na mocy umów międzynarodowych zawartych przez państwo miały otrzymać ekwiwalent za mienie pozostawione za granicą, zalicza się wartość pozostawionych nieruchomości na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej.
u.g.n. art. 212 § 5
Ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami
W razie śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych za granicą, uprawnienia wynikające z ustępu 1 przysługują łącznie wszystkim jego spadkobiercom lub jednemu z nich, wskazanemu przez osoby uprawnione.
Ustawa o zaliczeniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego
Reguluje kwestie zaliczenia wartości mienia zabużańskiego na poczet ceny nabycia nieruchomości, ograniczając wysokość ekwiwalentu do 15% wartości nieruchomości, nie więcej niż 50.000 zł.
u.p.d.o.f. art. 10 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Określa źródła przychodów, w tym "inne źródła", do których może zostać zaliczone otrzymanie ekwiwalentu za mienie zabużańskie.
k.c. art. 922 § 1
Kodeks cywilny
Spadek stanowi ogół majątkowych praw i obowiązków, które zmarły miał w chwili śmierci.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawo do zaliczenia wartości mienia zabużańskiego nie jest prawem majątkowym w rozumieniu ustawy o podatku od spadków i darowizn. Prawo do zaliczenia wartości mienia zabużańskiego jest jedynie przyszłym roszczeniem o charakterze administracyjnoprawnym. Prawo majątkowe powstaje dopiero w momencie realizacji uprawnienia do ekwiwalentu, a nie z chwilą dziedziczenia.
Odrzucone argumenty
Prawo do rekompensaty za mienie zabużańskie jest prawem majątkowym podlegającym opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą przyjęcia spadku, niezależnie od faktycznej realizacji prawa do rekompensaty.
Godne uwagi sformułowania
nieokreślona przyszła korzyść spadkobiercy nie można utożsamiać z prawem majątkowym tylko roszczenie przyszłe, o zaliczenie w poczet ceny nieruchomości nabywanych od Skarbu Państwa
Skład orzekający
Piskozub Tadeusz
przewodniczący sprawozdawca
Maliszewski Ryszard
członek
Czajkowski Wojciech
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących opodatkowania mienia zabużańskiego podatkiem od spadków i darowizn oraz charakteru prawnego prawa do rekompensaty."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed wejściem w życie nowelizacji przepisów dotyczących mienia zabużańskiego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy specyficznego rodzaju majątku (mienie zabużańskie) i jego opodatkowania, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie podatkowym i spadkowym, a także dla osób posiadających podobne roszczenia.
“Czy odziedziczone mienie zabużańskie podlega podatkowi od spadków? Sąd wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 151 500 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmieniony1/III SA 1837/03 - Wyrok WSA w Olsztynie Data orzeczenia 2004-10-06 orzeczenie prawomocne Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie Sędziowie Piskozub Tadeusz /przewodniczący sprawozdawca/ Maliszewski Ryszard Czajkowski Wojciech Symbol z opisem 6114 Podatek od spadków i darowizn Hasła tematyczne Podatek od spadków i darowizn Podatek dochodowy od osób fizycznych Nieruchomości Powołane przepisy Dz.U. 1997 nr 16 poz. 89 art. 1 ust. 1 , art. 6 ust. 1 pkt 1 Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 7 lutego 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku od spadków i darowizn. Dz.U. 2000 nr 14 poz. 176 art. 10 ust. 1 pkt 9 Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 31 stycznia 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Dz.U. 2004 nr 6 poz. 39 Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543 art. 212-213 Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 25 maja 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93 art. 922 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny. Tezy 1. Prawa do zaliczenia wartości mienia "zabużan", nie zrealizowanego tak przez Spadkodawców, jak i Spadkobierców, nie można utożsamiać z prawem majątkowym, określonym w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn /t.j. Dz.U. 1997 nr 16 poz. 89 ze zm./. Jest, to bowiem tylko roszczenie przyszłe, o zaliczenie w poczet ceny nieruchomości nabywanych od Skarbu Państwa. Zatem "zaliczenia tego" nie można kwalifikować do kategorii praw majątkowych, gdyż jest to "nieokreślona przyszła korzyść spadkobiercy", regulowana przepisami prawa administracyjnego." 2. W przypadku zaliczenia wartości mienia zabużańskiego do wartości ceny zakupu nieruchomości od Skarbu Państwa, powstanie przychód z innych źródeł w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 2000 nr 14 poz. 176 ze zm./, w momencie kiedy zostanie zakupiona nieruchomość. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po rozpoznaniu na rozprawie sprawy ze skargi Leonardy K. na decyzję Izby Skarbowej w O. z dnia 30 czerwca 2003 r. (...) w sprawie podatku od spadków i darowizn w kwocie 6.947,50 zł na decyzję Izby Skarbowej w O. z dnia 30 czerwca 2003 r. (...) w przedmiocie podatku od spadków i darowizn w kwocie 1.645 zł - uchyla zaskarżone obie decyzje i poprzedzające je decyzje organu pierwszej instancji; (...). Uzasadnienie Leonarda K. zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie dwie decyzje Izby Skarbowej w O.: 1. z dnia 30 czerwca 2003 r., utrzymującą w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w O. z dnia 7 kwietnia 2003 r. w sprawie ustalenia podatku od spadków i darowizn w kwocie 1.645 zł, dotyczącą nabycia spadku po zmarłej matce Leonardzie R., 2. z dnia 30 czerwca 2003 r., utrzymującą w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w O. z dnia 7 kwietnia 2003 r. w sprawie ustalenia podatku od spadków i darowizn w kwocie 6.947,50 zł, dotyczącą nabycia spadku po zmarłym ojcu Wiktorze R. Na podstawie art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271/ sprawy, w którym skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1.01.2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe Wojewódzkie Sądy Administracyjne czyli Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie. Na podstawie art. 111 par. 2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd postanowił połączyć sprawy do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Z akt sprawy wynika, że Sąd Rejonowy w Olsztynie postanowieniem z dnia 23.12.1999 r. stwierdził nabycie spadku po zmarłej Leonardzie R. na podstawie ustawy przez męża Wiktora R. i córkę Leonardę K. po 1/2 części oraz po zmarłym Wiktorze R. na podstawie ustawy przez córkę w całości (...). Pismem z 6.03.2003 r. Urząd Skarbowy w O., działając na podstawie art. 274a par. 1 Ordynacji podatkowej, wezwał Leonardę K. do złożenia zeznania podatkowego o nabyciu majątku w drodze spadku, wskazania przedmiotów nabycia wchodzących w skład spadku z określeniem ich wartości, celem ewentualnego ustalenia podatku od spadków i darowizn. W zeznaniu z dnia 10.03.2003 r. Spadkobierczyni wskazała, że po zmarłych rodzicach Leonardzie i Wiktorze R. masę spadkową stanowi mienie zabużańskie, którego wartość określiła na kwotę 151.500 zł. Do zeznania załączyła zaświadczenie Prezydenta Miasta O. z 15.03.2001 r. (...), wydane na podstawie art. 212 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami, stwierdzające uprawnienie Strony do otrzymania rekompensaty za mienie nieruchome pozostawione przez poprzedników prawnych - Leonardę i Wiktora R., na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru RP tj. we wsi M.-K., gmina R., woj. wileńskie, w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. Urząd Skarbowy w O. po przeprowadzeniu w sprawie postępowania podatkowego, decyzją z dnia 7.04.2003 r. (...), ustalił podatek od spadków i darowizn po zmarłym Wiktorze R. w wysokości 6.947,50 zł przyjmując za podstawę opodatkowania 3/4 części mienia odziedziczonego po ojcu. Natomiast ten sam Urząd Skarbowy decyzją z dnia 7 kwietnia 2003 r. ustalił podatek od spadków i darowizn po zmarłej Leonardzie R. w kwocie 1645 zł, przyjmując za podstawę opodatkowania procent części mienia odziedziczonego po matce. Przy wyliczeniu podatku od spadku zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn odliczono kwotę wolną od podatku ustaloną dla osób zaliczonych do I grupy podatkowej, zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy. Na powyższe decyzje Strona w dniu 22.04.2003 r. wniosła odwołanie domagając się ich uchylenia w całości oraz wstrzymania wykonania. Stwierdziła, że spadek nabyty po rodzicach dotyczy wyłącznie mienia zabużańskiego, które rodzice pozostawili na terenie wsi M.-K. w województwie wileńskim, w związku z wysiedleniami w 1945 r. Wywodziła, że przedstawione do akt zaświadczenie Prezydenta Miasta daje jedynie możliwość otrzymania rekompensaty. Jak stwierdziła dotychczas żadnych pieniędzy z tego tytułu nie otrzymała i według jej oceny w najbliższej przyszłości nie ma szans na otrzymanie rekompensaty. Wskazała ponadto na swoją trudną sytuację materialną i życiową, która uniemożliwia jej opłacenie podatku za rekompensatę. Izba Skarbowa, po przeanalizowaniu akt sprawy, w związku z wniesionym odwołaniem uznała wywody odwołania za niezasadne i dwoma decyzjami z dnia 30 czerwca 2003 r. utrzymała je w mocy. W uzasadnieniu decyzji stwierdziła, że nabycie własności rzeczy i praw majątkowych w drodze spadku i darowizny przez osoby fizyczne podlega opodatkowaniu na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn /Dz.U. 1997 nr 16 poz. 89 ze zm./. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji podniósł, że: Spadek, jak wynika z przepisu art. 922 par. 1 Kodeksu cywilnego /Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93 ze zm./, stanowi ogół majątkowych praw i obowiązków, które zmarły miał w chwili śmierci. Zgodnie z treścią art. 212 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543/ osobom, które w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. pozostawiły nieruchomości na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru państwa, a które na mocy umów międzynarodowych zawartych przez państwo miały otrzymać ekwiwalent za mienie pozostawione za granicą, zalicza się wartość pozostawionych nieruchomości na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej oraz ceny sprzedaży położonych na niej budynków lub lokali stanowiących własność Skarbu Państwa. W ustępie 5 art. 212 cyt. ustawy o gospodarce nieruchomościami ustawodawca odnosi się do sytuacji wywołanej śmiercią repatrianta stanowiąc wyraźnie, że w razie śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych za granicą, uprawnienia wynikające z ustępu 1 przysługują łącznie wszystkim jego spadkobiercom lub jednemu z nich, wskazanemu przez osoby uprawnione. W ocenie organu odwoławczego treść cytowanych wyżej przepisów wskazuje, iż uprawnienie do ekwiwalentu za mienie pozostawione za granicą niewątpliwie jest prawem majątkowym, które podlega dziedziczeniu i wchodzi w skład majątku spadkowego. Może być one zrealizowane wyłącznie syngularnie w trybie postępowania administracyjnego. W kwestii tej stanowisko wyraził Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 7 czerwca 1994 r., III CZP 77/94 /OSNC 1994 nr 12 poz. 239/. Sąd wywodził, iż jest to prawo majątkowe, nie ma jednocześnie przepisu, na podstawie którego można by przyjąć, że prawo to wygasa z chwilą śmierci właściciela, albo przechodzi na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są spadkobiercami. Uchwała ta zapadła wprawdzie na tle ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /art. 81 ust. 1 i ust. 4/ jednakże, w ocenie Izby, zachowuje aktualność także na gruncie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, iż nabyte przez Odwołującą w drodze spadku opisane prawo do ekwiwalentu za mienie utracone - jako prawo majątkowe podlega opodatkowaniu na zasadach określonych w ustawie o podatku od spadków i darowizn. W konsekwencji ustalenie w decyzji wysokości zobowiązania podatkowego jest niezależne od efektywnej realizacji przez Stronę przedmiotowego uprawnienia poprzez nabycie nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego gruntu. W ustalonym stanie faktycznym sprawy, zdaniem Izby, zaskarżona decyzja jest prawidłowa, brak jest zatem podstaw do jej uchylenia lub zmiany. Izba Skarbowa stwierdza ponadto, iż powołane w odwołaniu argumenty dotyczące trudnej sytuacji materialnej i życiowej Strony nic mogą być rozpatrywane w postępowaniu o ustalenie zobowiązania podatkowego. Tego "rodzaju okoliczności podlegają "ocenie organu" podatkowego w odrębnym postępowaniu w przedmiocie stosowania ulg w spłacie należności, jeżeli podatnik wystąpi z takim wnioskiem do właściwego organu. Leokadia K. pismem z dnia 15 lipca 2003 r. zaskarżyła przedmiotowe decyzje Izby Skarbowej w O. z dnia 30 czerwca 2003 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o ich anulowanie. W uzasadnieniu podniosła, że spadek dotyczy mienia zabużańskiego, pozostawionego przez jej rodziców na terenie województwa wileńskiego., w związku z przymusowym wysiedleniem ich w 1945r. wywodząc, że podatek od spadków został jej naliczony niesłusznie. Powtarzając w skardze zarzuty z odwołania od decyzji I instancji dodała, że na podstawie art. 212 ust. 1, 2, 5, ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami, uzyskała jedynie zaświadczenie o mieniu zabużańskim, które nie jest rzeczywistą rekompensatą. Podkreśliła, iż nie otrzymała żadnych pieniędzy, działek gruntowych, czy też domów i nie widzi według obowiązujących przepisów takiej możliwości w przyszłości. Wywiodła, że zaskarżone decyzje są dla niej bardzo krzywdzące. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w O. wniósł o oddalenie skargi na obydwie zaskarżone decyzje, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji. Skarżąca pismem z dnia 23.08.2004 r. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji, ze względu na egzekucję orzeczonych podatków oraz podnosząc, że jest po ciężkiej operacji. Tut. Sąd postanowieniem z dnia 30.08.2004 r. wstrzymał wykonanie zaskarżonych decyzji. Kolejnym pismem z dnia 1.09.2004 r., skierowanym do Sądu Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 30.06.2003 r. W uzasadnieniu pisma podkreśliła, że wejście w życie ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczeniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza granicami państwa polskiego, nie pozostaje bez znaczenia w jej sprawie. Skarżąca stwierdziła, że ta ustawa ogranicza wysokość ekwiwalentu jaki można otrzymać za mienie zabużańskie do 15 procent wartości nieruchomości pozostawionych poza granicami RP, nie więcej niż 50.000 zł. Dlatego na podstawie zaświadczenia z dnia 15.03.2001 r. otrzyma ona 22.725 zł, jako 15 procent kwoty 151.000 zł i jej zdaniem od tej kwoty powinien zostać naliczony podatek. Podtrzymując w dalszym ciągu stanowisko, że powinna zostać obciążona podatkiem w momencie realizacji prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie. Dodała, że jest w trudnej sytuacji finansowej, ponieważ utrzymuje się z renty rodzinnej, a wszystkie posiadane pieniądze przeznacza na leczenie, po przebytej operacji. Odpis tego pisma tut. Sąd przesłał Izbie Skarbowej w dniu 14.09.2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpatrujący sprawę, zważył co następuje: Zgodnie z art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271/ skargi wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie przed 1.01.2004 r. i postępowanie których nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe Wojewódzkie Sądy Administracyjne. Skarżąca Leonarda K. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, przeto od 1.012004 r. właściwym sądem do rozpoznania skargi stał się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie. Na podstawie art. 3, art. 145 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ sądy administracyjne sprawują kontrole działalności administracji, która polega na orzekaniu w sprawach skarg, wniesionych na decyzje i inne akty administracyjne, pod względem ich zgodności z prawem. W ocenie sądu rozpatrującego skargę, jest ona uzasadniona, lecz z innych przyczyn, niż podniesionych w tym piśmie strony skarżącej. Przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn /Dz.U. 1997 nr 16 poz. 89 ze zm./, określa przedmiot opodatkowania w podatku od spadków i darowizn. Stanowi on, że podatkowi temu podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się w kraju i prawa majątkowych wykonywanych w kraju, w drodze spadku lub darowizny. Momentem powstania obowiązku podatkowego w podatku od spadków, zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, w przypadku dziedziczenia, jest przyjęcie spadku. Spadkobiercą swoich rodziców została ustalona Leonarda K. prawomocnym postanowieniem Sądu o stwierdzeniu nabycia spadku /art. 669 i n. Kpc/. Przepis art. 6 ustawy o podatku od spadków i darowizn nie wymienia odrębnie prawa do zaliczenia na poczet sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionymi poza obecnymi granicami państwa polskiego jako podstawę określenia obowiązku podatkowego w podatku od spadków. Kwestie "zaliczenia" regulowały do dnia 29.01.2004 r., art. 212 i art. 213 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543 ze zm./ oraz następnie przepisy ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczeniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego /Dz.U. 2004 nr 6 poz. 39/. W aktach sprawy znajduje się zaświadczenie wydane przez Prezydenta Miasta O. z 15.03.2001 r., z którego wynika, że Leonarda K. jest uprawniona, zgodnie z art. 212 ust. 1, 2, 5 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami /Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543 ze zm./ do otrzymania rekompensaty za mienie pozostawione przez poprzedników prawnych - Leonardę i Wiktora R., na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru RP tj. we wsi M.-K., gmina R., woj. wileńskie, w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. Uprawniona Leonarda K. i jej rodzice nie otrzymali odszkodowania za to mienie. Wartość pozostawionej nieruchomości, zgodnie z operatem szacunkowym, wykonanym przez rzeczoznawcę majątkowego wynosi 151.500 zł. Zaświadczenie to uprawnia do zaliczenia nieruchomości pozostawionych za granica na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste. W dalszej części rozważań mienie to będzie nazwane skrótowo "mieniem zabużańskim". Ustawa o podatku od spadków i darowizn nie zawiera pojęcia spadku "rzeczy" i "praw majątkowych", które to pojęcie definiuje Kodeks cywilny. Zgodnie z art. 922 Kc prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób. Prawa majątkowe - mają określoną wartość pieniężną, przysługują osobie fizycznej i prawnej, mogą mieć charakter jednolity lub odrębny, podlegają ochronie zgodnie z przepisami Kc. Art. 922 Kc zalicza do spadku tylko prawa i obowiązki majątkowe, jednakże na spadkobierców mogą również przejść niektóre sytuacje prawne, tzn. takie sytuacje, w których prawo podmiotowe jeszcze nie powstało, lecz z których może ono powstać. /A. Ohanowicz: Glosa, Nowe Prawo 1957 nr 10 str. 126, J. Gwiazdomorski: Prawo spadkowe/. Samo prawo podmiotowe /majątkowe/ powstaje nie w drodze spadkobrania, a z mocy prawa. Realizuje się natomiast na zasadach określonych w ustawie o gospodarce gruntami oraz w przepisach kodeksu cywilnego i w ustawie z dnia 12 grudnia 2003 r. wcześniej powołanej. Uprawnienie do ekwiwalentu nie jest bowiem konsekwencją dziedziczenia, a przejęcia uprawnień wynikających z posiadania mienia tzw. zabużańskiego. Ustawodawca ogranicza krąg osób uprawnionych do: właściciela nieruchomości pozostawionej na terenach, które nie weszły w skład obecnego obszaru państwa i jego spadkobierców. Wydane w trybie administracyjnym zaświadczenie, odzwierciedla tylko wartość pieniężną pozostawionego za granicą mienia. Ma ono charakter deklaratoryjny, gdyż potwierdza tylko stan faktyczny. Uprawnienie do ekwiwalentu powstaje bowiem z mocy prawa. Realizacja tego uprawnienia następuje w drodze cywilnoprawnej. Samo uprawnienie ma charakter niepieniężny, gdyż może być zrealizowane przez nabycie prawa majątkowego. Przy czym w realizacji tego prawa taka osoba nie jest uprzywilejowana, gdyż uprawnienie realizowane jest przez nabywcę poprzez zgłoszenie wierzytelności określonej w zaświadczeniu, na poczet ceny nabycia prawa majątkowego. Obecnie wartość ekwiwalentu podlegającego zaliczeniu na poczet ceny nabycia nie przekracza kwoty 50.000 zł. A zatem organy skarbowe wadliwie przyjęły, iż skarżąca nabyła prawo majątkowe w drodze spadkobrania. Prawo majątkowe powstaje bowiem dopiero w przypadku zrealizowania prawa do ekwiwalentu. Powstaje ono nie w drodze spadkobrania, a w konsekwencji nabycia prawa majątkowego określonego w ustawie. Zdaniem Sądu rozpatrującego sprawę, w świetle powołanych okoliczności faktycznych i prawnych, prawa do zaliczenia wartości mienia "zabużan", nie zrealizowanego tak przez Spadkodawców, jak i Spadkobierców, nie można utożsamiać z prawem majątkowym, określonym w art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Jest to bowiem tylko roszczenie przyszłe, o zaliczenie w poczet ceny nieruchomości nabywanych od Skarbu Państwa. Zatem "zaliczenia tego" nie można zakwalifikować do kategorii praw majątkowych, gdyż jest to "nieokreślona przyszła korzyść spadkobiercy", regulowana przepisami prawa administracyjnego. Zdaniem sądu zobowiązanie podatkowe nie powstanie, o ile uprawniony spadkobierca nie skorzysta ze swego prawa. W ocenie Sądu w przypadku zaliczenia wartości mienia zabużańskiego do wartości ceny zakupu nieruchomości od Skarbu Państwa, powstanie przychód z innych źródeł w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 2000 nr 14 poz. 176 ze zm./, w momencie kiedy zostanie zakupiona nieruchomość. Organy skarbowe I i II instancji naruszyły przepisy postępowania, które to naruszenie miało wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie, albowiem dokonując błędnej wykładni przepisów art. 1 ust. 1 powołanej ustawy o podatku od spadków i darowizn a w następstwie błędnej subsumcji ustaliły Skarżącej Leonardzie K. podatek od spadku. Dlatego też Sąd działając na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił decyzje obu instancji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie art. 152 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono o wstrzymaniu zaskarżonych decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI