III SA 1823/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2004-09-24
NSApodatkoweWysokawsa
VATpodatek naliczonypodatek należnyodliczenie podatkufakturazaliczkaobowiązek podatkowyrozporządzenieTrybunał Konstytucyjnyniezgodność z Konstytucją

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Izby Skarbowej dotyczącą podatku VAT, uznając za niezgodny z Konstytucją przepis rozporządzenia Ministra Finansów pozbawiający prawa do odliczenia podatku naliczonego w określonych sytuacjach.

Sprawa dotyczyła sporu o prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego przez spółkę cywilną "G" na podstawie faktur wystawionych przed powstaniem obowiązku podatkowego. Organy podatkowe zakwestionowały te odliczenia, nakładając dodatkowe zobowiązanie podatkowe. Spółka argumentowała, że działała w dobrej wierze, a sprzedawca zapłacił należny podatek. Sąd uchylił decyzję organu, wskazując na niezgodność z Konstytucją przepisu rozporządzenia, który pozbawiał prawa do odliczenia podatku w takich przypadkach, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę spółki cywilnej "G" na decyzję Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego dotyczącą rozliczeń podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2001 r. oraz za listopad 2002 r. Organy podatkowe zakwestionowały prawo spółki do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przed powstaniem obowiązku podatkowego (zaliczki poniżej 50% ceny) oraz nieprawidłowe prowadzenie ewidencji zakupów. Spółka podnosiła, że zapłacone zaliczki przekroczyły 50% ceny, nie mogła przewidzieć ostatecznej ceny, a sprzedawca zapłacił należny podatek. Kwestionowała również prawo do naliczenia dodatkowego zobowiązania podatkowego i sankcji. Izba Skarbowa powołała się na § 50 rozporządzenia Ministra Finansów, który pozbawiał prawa do obniżenia podatku naliczonego w przypadku faktur wystawionych przed powstaniem obowiązku podatkowego. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że wskazany przepis rozporządzenia został wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego uznany za niezgodny z Konstytucją. Sąd nakazał organowi odwoławczemu ponowne rozpatrzenie sprawy, ustalenie, czy wystawca faktur zadeklarował i opłacił należny podatek, a następnie wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli sprzedawca zadeklarował i opłacił należny podatek, a przepis rozporządzenia pozbawiający prawa do odliczenia w takiej sytuacji jest niezgodny z Konstytucją.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że § 50 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 1999 r. jest niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim pozbawia prawa do obniżenia podatku należnego podatnika VAT nabywającego towar lub usługę od podmiotu, który wystawił fakturę z kwotą podatku, gdy sprzedaż nie była objęta obowiązkiem podatkowym lub była zwolniona, a kwota została zapłacona.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

rozp. MF z 22.12.1999 art. 50 § 4

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie pozbawiającym prawa do odliczenia podatku naliczonego w określonych sytuacjach.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.t.u. i p.a. art. 27 § 6

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

u.p.t.u. art. 19 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 19 § 2

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 15 § 2

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 33 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 6

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. i p.a.

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

o.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r Ordynacja podatkowa

o.p. art. 187

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r Ordynacja podatkowa

o.p. art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r Ordynacja podatkowa

p.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

przepisy wprowadzające art. 97 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niezgodność § 50 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z Konstytucją RP w zakresie pozbawienia prawa do odliczenia podatku naliczonego. Naruszenie przez organy podatkowe przepisów Ordynacji podatkowej poprzez brak pełnego ustalenia stanu faktycznego.

Odrzucone argumenty

Argumenty organów podatkowych o braku prawa do odliczenia podatku naliczonego na podstawie faktur wystawionych przed powstaniem obowiązku podatkowego, gdy zaliczka nie przekroczyła 50% ceny.

Godne uwagi sformułowania

przepis ten w zakresie, w jakim pozbawia prawa do obniżenia podatku należnego podatnika VAT nabywającego towar czy usługę od podmiotu, który wystawił fakturę wraz z kwotą podatku, gdy dana sprzedaż nie była objęta obowiązkiem podatkowym albo została zwolniona od podatku, a kwota wykazana w fakturze została zapłacona, został przez Trybunał Konstytucyjny (...) uznany za niezgodny z (...) Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Skład orzekający

Hanna Kamińska

przewodniczący

Małgorzata Długosz-Szyjko

sprawozdawca

Ewa Radziszewska-Krupa

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prawa do odliczenia VAT naliczonego w kontekście niezgodności rozporządzenia z Konstytucją oraz znaczenia wyroków Trybunału Konstytucyjnego dla postępowań sądowoadministracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w danym okresie. Konieczność każdorazowego ustalania, czy sprzedawca zapłacił należny podatek.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawa podatkowego - prawa do odliczenia VAT, a jej rozstrzygnięcie opiera się na niezgodności przepisu wykonawczego z Konstytucją, co jest istotne dla wielu podatników.

Czy można odliczyć VAT, gdy faktura wystawiona była przed zapłatą zaliczki? Sąd wskazuje na niezgodność przepisu z Konstytucją!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA 1823/03 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-09-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-07-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Radziszewska-Krupa
Hanna Kamińska /przewodniczący/
Małgorzata Długosz-Szyjko /sprawozdawca/
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Hanna Kamińska, Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko (spr.), Asesor WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2004 r. sprawy ze skargi [...] G. S.C. w W. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonywana, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz strony skarżącej kwotę[...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [....] czerwca 2003 r. nr [...] Izba Skarbowa w W.utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...]03.2003 nr [...] określającą spółce cywilnej "G":
nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc za okres styczeń - grudzień 2001 r.
nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc za listopad 2002r. ,
kwotę zwrotu różnicy podatku od towarów i usług za listopad 2002r.
oraz ustalającą dodatkowe zobowiązanie podatkowe za listopad 2002r.
Jak wynika z akt sprawy w okresie 29.01.-31.01.2003r. przeprowadzona została w spółce cywilnej "G" kontrola w wyniku, której stwierdzono, że
-spółka dokonała odliczenia podatku z faktur z 19 i 31 października 2000r., które nie dokumentowały czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, wystawionych przed powstaniem obowiązku podatkowego ( zaliczki nieprzekraczające 50% ceny towaru) .
-w okresie od października do grudnia 2000r. spółka nie prowadziła ewidencji zakupów,
-w deklaracjach w sposób nieprawidłowy wykazywała jako zakupy zaliczane do środków trwałych związanych ze sprzedażą opodatkowaną i zwolnioną podczas, gdy zakupy te były związane wyłącznie ze sprzedażą opodatkowaną.
Te ustalenia kontroli stanowiły zdaniem urzędu skarbowego podstawę do wydania decyzji określającej rozliczenia podatkowe spółki w podatku od towarów i usług w wysokościach innych niż wykazane przez spółkę w złożonych deklaracjach VAT -7 oraz ustalającej sankcję podatkową określoną w art. 27 ust 6 ustawy z 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
W złożonym odwołaniu spółka podnosiła, iż działała w przeświadczeniu, iż zapłacone zaliczki, na które sprzedawca wystawił faktury VAT przekroczyły 50% umówionej ceny, bowiem nie mogła przewidzieć ostatecznej wysokości ceny sprzedaży. Kwestionowała prawo urzędu skarbowego do naliczenia dodatkowego zobowiązania podatkowego. Podnosiła, iż kwota podatku wynikająca z otrzymanych faktur została przez sprzedawcę zapłacona i budżet państwa nie poniósł żadnej straty. Zdaniem strony, kwoty wykazane w deklaracjach za październik 2000 r. do przeniesienia nie miały wpływu na wysokość kwoty podatku naliczonego wykazanego w deklaracji za listopad 2002r. Spółka wskazywała również, iż korekty deklaracji zostały sporządzone na wyraźne żądanie Urzędu Skarbowego, kwestionowanie zasadności ich sporządzenia narusza wobec powyższego podstawową zasadę zaufania podatników do organów podatkowych. Strona przyznała, iż kwoty podatku zostały wykazane w niewłaściwych rubrykach, jednakże w prawidłowej wysokości. Stwierdziła, iż posiada zarówno rejestry zakupów jak i ewidencje środków trwałych. Strona wnosiła o anulowanie naliczonej sankcji podatkowej.
Izba Skarbowa w uzasadnieniu decyzji wydanej na skutek odwołania podniosła, iż zgodnie z art. 19 ust. l ustawy o VAT podatnik ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, nie jest to jednak prawo bezwzględne. Art. 19 ust. 2 mówi, że kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku określonych w fakturach stwierdzających nabycie towarów i usług, z uwzględnieniem rabatów określonych w art. 15 ust. 2 , a przypadku importu - suma kwot podatku wynikająca z dokumentów odprawy celnej .
Izba Skarbowa podniosła, iż z § 50 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym ( Dz.U. Nr 109, poz. 1245 ze zm.) wynika, że w wypadku , gdy wystawiono fakturę, o której mowa w art. 33 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, nie stanowi ona podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego. W przedmiotowej sprawie zaś jest bezsporne, iż faktura z dnia [...].10.2000r. nr [...] wystawiona została przed powstaniem obowiązku podatkowego, gdyż nie otrzymano od nabywcy kwoty wynoszącej co najmniej 50°% ceny usługi.
Izba Skarbowa podniosła również, że akt notarialny podpisany został [...].04.2001 r., kontrolę przeprowadzono w dniach od 29.01 do 31.01.2003r. Podatnik mimo świadomości nieprawidłowości dokonanych odliczeń ( od dnia podpisania aktu notarialnego) nie podjął żadnych działań zmierzających do skorygowania błędnie wykazanej kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. Izba Skarbowa nie podzieliła również poglądów strony, że w wypadku nieprawidłowego wykazania kwoty do przeniesienia na następny miesiąc za październik 2000r. i wykazywania tej kwoty nierozliczonej w poprzednim okresie w deklaracjach dotyczących następnych miesięcy, nie spowodowała ona zawyżenia kwoty podatku w deklaracji za listopad 2002r.
Na decyzję Izby Skarbowej wspólnicy spółki cywilnej "G" W. i M. W. wnieśli w dniu [...].07. 2003r. skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji podatkowej. W uzasadnieniu skargi podnieśli argumenty podnoszone wcześniej w odwołaniu od decyzji urzędu skarbowego, powołali się na treść art. 6 ustawy o podatku od towarów i usług, podkreślili, że każdorazowo płacili za 100% stanu zaawansowania robót, oraz że przedsiębiorstwo budowlane odprowadzało należny podatek VAT. Wobec powyższego zdaniem Skarżących wykazywanie tego podatku naliczonego w deklaracjach VAT nie naruszało prawa.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa nie uznała zgłoszonych zarzutów wywodząc jak w uzasadnieniu własnej decyzji i wniosła o oddalenie skargi.
Przedmiotowa sprawa została rozpoznana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Przepis ten stanowi, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji bądź aktów sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, stwierdzenie, że akt wydany przez organ administracyjny narusza przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a lub c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270, zwanej dalej p.p.s.a.) powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji.
Okoliczności takie wystąpiły w rozpoznawanej sprawie, wobec powyższego skargę należało uwzględnić.
Rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji oparte zostało m.in. na postanowieniach § 50 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 109, poz. 1245). Przepis ten w zakresie, w jakim pozbawia prawa do obniżenia podatku należnego podatnika VAT nabywającego towar czy usługę od podmiotu, który wystawił fakturę wraz z kwotą podatku, gdy dana sprzedaż nie była objęta obowiązkiem podatkowym albo została zwolniona od podatku, a kwota wykazana w fakturze została zapłacona, został przez Trybunał Konstytucyjny (wyrokiem z dnia [...] czerwca 2004r. sygn. akt [...]) uznany za niezgodny z art. 64 ust. 2, art. 64 ust. 3 w związku z art. 84 i art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przepisy ustawy z 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz.50) takiej sankcji dla nabywcy towaru nie przewidują.
Jak wynika z akt sprawy faktury na podstawie, których Skarżąca spółka dokonała odliczenia podatku naliczonego wystawione były przez podatnika podatku od towarów i usług. Skarżąca twierdzi, że sprzedawca -podatnik podatku od towarów i usług- faktury te zaewidencjonował i zapłacił należny podatek. Tych twierdzeń Skarżącej nie sposób zweryfikować w oparciu o materiał zabrany w aktach sprawy, albowiem organy podatkowe ustaleń takich nie poczyniły. Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] czerwca 2004r. sygn. akt [...]. Z tego względu organ odwoławczy ponownie rozpatrując sprawę ustali czy wystawca zakwestionowanych faktur zadeklarował i opłacił należny podatek, a po dokonaniu tych ustaleń wyda rozstrzygnięcie z uwzględnieniem tez z cyt. wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. z pominięciem (w przypadku potwierdzenia zapłacenia podatku należnego przez sprzedawcę) niezgodnej z konstytucją regulacji § 50 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzając naruszenie art. 122, 187 i 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r Ordynacja podatkowa (Dz.U. 1997 Nr137, poz.926) Sąd na podstawie art.145 § 1, pkt 1 lit c), art.152 i art.200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz.1270) orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI